PneumoWave biosensoru, döş qəfəsi divarındakı tənəffüslə əlaqəli hərəkəti akselerometr məlumatları vasitəsilə izləmək üçün hazırlanmış, geyilə bilən və qeyri-invaziv tənəffüs monitorinq cihazıdır. Bu tədqiqat PneumoWave-ın tənəffüs tezliyini və nəzarətli şəkildə yaradılmış tənəffüs dayanmasını ölçmə performansını həm SimMan ALS yetkin manekenində, həm də 20 sağlam könüllüdə qiymətləndirmişdir. Tənəffüs tezliyi 6–30 nəfəs/dəqiqə (BPM) aralığında; yarıuzanmış 45°, dik 90° və arxasıüstə 180° mövqelərində sınaqdan keçirilmişdir. In vitro nəticələrdə sensorla manekenin təyin edilmiş tənəffüs tezliyi arasında çox yüksək əlaqə və uyğunluq əldə edilmiş, bütün 10 saniyəlik simulyasiya edilmiş apne hadisələri aşkar edilmişdir. In vivo təcrübələrdə sensor ölçmələri ilə birbaşa müşahidəvi tənəffüs sayımı arasında r təxminən 0,99, R² təxminən 0,99 və ICC təxminən 0,99 müəyyən edilmiş; ümumilikdə 600 sensor müşahidəsində simulyasiya edilmiş apne hadisələrinin %97,0-si aşkarlanmışdır. Bununla belə, tədqiqat nəzarətli və statik şəraitdə sağlam könüllülərlə aparılmış, real patoloji apne qiymətləndirilməmiş və tənəffüs dövrləri avtomatik alqoritmlə deyil, dalğa formasının manual təhlili ilə müəyyən edilmişdir.

Tənəffüs tezliyi klinik pisləşməyə həssas həyati göstəricilərdən biridir. Bununla belə, rutin praktikada tənəffüs sayının müşahidə ilə manual hesablanması qeyri-müntəzəm tətbiq oluna və ölçmə xətasına açıq ola bilər. Davamlı istifadə edilə bilən geyilə bilən sistemlər bu boşluğu azaltmaq potensialına malik olsa da, cihazın yalnız təmiz dalğa forması yaratması kifayət deyil; cihaz çıxışının məlum istinadlarla nə dərəcədə uyğun gəldiyinin də doğrulanması lazımdır. Buna görə bu tədqiqat yeni siqnal emalı alqoritmi təklif etmək əvəzinə PneumoWave sisteminin özünün yaratdığı birləşdirilmiş siqnalın nəzarətli şəraitdə ölçmə performansını sınaqdan keçirir.

Tənəffüs tezliyinin etibarlı ölçülməsi niyə vacibdir?

Tənəffüs tezliyi məşq, emosiyalar, yorğunluq və xəstəlik kimi fizioloji və ya ətraf mühit dəyişikliklərinə sürətlə cavab verən həyati göstəricidir. Mənbə tədqiqatı klinik pisləşmə zamanı tənəffüs tezliyinin erkən dəyişə bilən parametrlərdən biri olduğunu və buna görə də dəqiq ölçmənin ürək çatışmazlığı, pulmonar emboliya, pnevmoniya, xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi, astma və sepsis kimi müxtəlif klinik vəziyyətlərdə mühüm ola biləcəyini vurğulayır.

Klinikada ənənəvi yanaşma istirahət halındakı şəxsin döş qəfəsi hərəkətlərini müəyyən müddət müşahidə etməklə tənəffüs sayını hesablamaqdır. Bu üsul asan tətbiq olunsa da, insan müşahidəsindən asılıdır. Davamlı monitorinqə ehtiyac artdıqda geyilə bilən sensorların əhəmiyyəti ortaya çıxır. Bununla belə, geyilə bilən sistemlərin performansı ölçmə diapazonuna, bədən mövqeyinə, hərəkət artefaktlarına və siqnal emalı üsullarına görə dəyişə bilər.

PneumoWave biosensoru tənəffüs tezliyini necə ölçür?

PneumoWave biosensoru döş qəfəsi divarındakı tənəffüslə əlaqəli hərəkəti üçoxlu akselerometr məlumatı ilə aşkar edir; tədqiqatda x, y və z xam oxlarından istehsalçının mülkiyyətində olan emal sistemi ilə yaradılmış birləşdirilmiş dalğa forması istifadə edilmiş və bu dalğa formasındakı müntəzəm tənəffüs dövrləri Manual Average Visual Count (MAVC) üsulu ilə manual olaraq sayılmışdır. Tədqiqatçılar birləşdirilmiş siqnala əlavə filtrləmə və ya siqnal çevrilməsi tətbiq etməmişlər; buna görə tədqiqat yeni avtomatik tənəffüs alqoritminin doğrulanması deyil, cihazın yaratdığı siqnalın nəzarətli şəraitdə performans doğrulamasıdır.

Xam akselerometr siqnalından tənəffüs ölçməsinə

İki PneumoWave PW010 sensoru həm manekendə, həm də könüllülərdə döş qəfəsinin sol və sağ yuxarı hissəsinə, hər körpücük sümüyünün orta nöqtəsindən təxminən 6 cm aşağıya yerləşdirilmişdir. Sensorlar üçoxlu akselerometr məlumatı yaradır. Tədqiqatda bu xam oxlar ayrı-ayrılıqda təhlil edilmək əvəzinə PneumoWave tərəfindən istehsalçının yaratdığı birləşdirilmiş akselerometr dalğa forması istifadə edilmişdir.

Məlumatlar Bluetooth vasitəsilə Android 11 əməliyyat sistemli qoşulu planşetə ötürülmüş və PneumoWave DC v1.0.8 tətbiqindən istifadə edilmişdir. Qeydlər PneumoWave Cloud Investigator Dashboard üzərindən CSV formatında ixrac edilmişdir. Birləşdirilmiş siqnal MATLAB R2023a daxilində görüntülənmiş və tənəffüs dövrləri dalğa formasındakı təkrarlanan pik-pik nümunələrinə əsasən manual olaraq müəyyən edilmişdir.

Bu məqam tədqiqatın şərhində vacibdir: istehsalçının x, y və z xam akselerometr siqnallarını hansı riyazi proseslə birləşdirilmiş siqnala çevirdiyi açıqlanmamışdır. Mənbə bu emal çərçivəsini mülkiyyətə məxsus və açıqlanmamış kimi təsvir edir. Buna görə mövcud tədqiqat PneumoWave-ın daxili siqnal emalı alqoritminin yenidən istehsal edilə bilən alqoritmik doğrulamasını təmin etmir; doğrulanan, istehsalçı tərəfindən əldə edilən birləşdirilmiş siqnal üzərindən aparılan tənəffüs ölçmə performansıdır.

İstinad ölçmələri necə yaradıldı?

In vitro təcrübədə istinad dəyəri SimMan ALS manekeninin Laerdal ALS sistemi vasitəsilə təyin edilmiş tənəffüs tezliyidir. In vivo təcrübədə istinad kimi Direct Observation Count (DOC), yəni birbaşa müşahidəvi sayım istifadə edilmişdir. Təlim keçmiş tədqiqatçı üç dəqiqə ərzində görünən döş qəfəsi hərəkətlərini saymış və ümumi dəyəri üçə bölərək dəqiqədə orta tənəffüs sayını hesablamışdır.

İştirakçıların metronomla müəyyən edilmiş hədəf sürətə həqiqətən uyğunlaşıb-uyğunlaşmadığını qiymətləndirmək üçün hədəf metronom sürəti ilə DOC arasındakı əlaqə ayrıca təhlil edilmişdir. DOC ilə metronom hədəfləri arasında bütün mövqelərdə r = 0,99 və ICC = 0,99 səviyyəsində uyğunluq tapılması tədqiqatda istifadə olunan müşahidəvi istinadın nəzarətli tənəffüs protokolunu yaxından izlədiyini göstərmişdir.

Dəqiqlik tək bir statistika ilə qiymətləndirilmədi

Tədqiqatçılar performansı yalnız Pearson korrelyasiya əmsalı ilə qiymətləndirməmişlər. Pearson r iki ölçmənin birlikdə nə qədər güclü dəyişdiyini; R² ölçmələr arasındakı variasiya əlaqəsinin böyüklüyünü; Intraclass Correlation Coefficient (ICC) ölçmələrin ardıcıllığını və mütləq uyğunluğunu; Mean Absolute Error (MAE) isə istinadla ölçmə arasındakı xətanın mütləq böyüklüyünü qiymətləndirmək üçün istifadə edilmişdir.

Bunlara əlavə olaraq Bland–Altman analizi ilə orta qərəz və %95 uyğunluq sərhədləri araşdırılmışdır. Bu yanaşma vacibdir; çünki yüksək korrelyasiya iki üsul arasında güclü xətti əlaqəni göstərə bilər, lakin təkbaşına ölçmələrin bir-birinin əvəzinə nə qədər yaxın istifadə oluna biləcəyini göstərmir. Tədqiqatın ICC, MAE və Bland–Altman analizlərini birlikdə istifadə etməsi buna görə cihazın performansını müxtəlif statistik baxışlardan qiymətləndirir.

±2 BPM qəbul həddi

Tənəffüs tezliyinin dəqiqliyi üçün tədqiqatçılar əvvəlcədən müəyyən edilmiş ±2 BPM qəbul intervalından istifadə etmişlər. Mənbə tədqiqata görə bu hədd tənəffüs monitorinqi tədqiqatlarındakı qiymətləndirmə meyarları və daha əvvəl yayımlanan PneumoWave tədqiqatlarındakı metodoloji yanaşma ilə uyğundur.

Bədən mövqeyi PneumoWave-ın ölçmə dəqiqliyinə təsir etdimi?

Tədqiqatın nəzarətli şəraitində 45° yarıuzanmış, 90° dik və 180° arxasıüstə mövqelər arasında PneumoWave tənəffüs tezliyinin dəqiqliyində statistik olaraq əhəmiyyətli fərq tapılmamışdır (p > 0,05). Sağ və sol sensorlar arasındakı etibarlılıq da bütün mövqelərdə yüksək qalmış və ICC dəyəri ən az 0,98 olmuşdur; lakin bu nəticələr hərəkətli gündəlik həyat şəraitinə deyil, statik test mövqelərinə aiddir.

Xüsusilə 180° arxasıüstə mövqe in vivo ölçmələrdə ən aşağı orta mütləq xətaların əldə edildiyi mövqe olmuşdur. Sol sensorda MAE 0,52 ± 0,60 BPM, sağ sensorda 0,51 ± 0,56 BPM kimi bildirilmişdir. ±2 BPM qəbul həddinə görə arxasıüstə mövqedə ölçmələrin müvafiq olaraq %99-u və %98-i qəbul intervalında yer almışdır.

Bu vəziyyət döş qəfəsinə yerləşdirilən akselerometr əsaslı sistemin cazibə vektorundakı dəyişikliklərə baxmayaraq arxasıüstə vəziyyətdə tənəffüs hərəkətini izləyə bildiyini göstərir. Bununla belə, mənbə tədqiqat bu nəticəni real yuxu, gecəboyu hərəkət, yataqda çevrilmə və ya klinik yuxu apnesi performansının doğrulanması kimi təqdim etmir.

Sağ və sol sensor yerləşdirilməsi

In vivo təcrübədə sol və sağ sensorlar arasındakı orta tənəffüs tezliyi fərqləri bütün mövqelərdə 0,14 BPM və ya daha aşağı səviyyədə qalmışdır. Inter-device ICC 45° mövqedə 0,98, 90° və 180° mövqelərdə 0,99 kimi bildirilmişdir. Bu nəticə nəzarətli şəraitdə cihazın döş qəfəsinin sağ və ya sol tərəfinə yerləşdirilməsinin ölçmə performansında böyük sistematik fərq yaratmadığını dəstəkləyir.

Apne necə müəyyən edildi?

Tədqiqatda American Academy of Sleep Medicine meyarlarına əsasən ən azı 10 saniyəlik tənəffüs dayanması istinad kimi götürülmüşdür. Sensor siqnalında torakal hərəkətin ən azı %90 azalması apne ilə uyğun siqnal meyarı kimi istifadə edilmişdir.

In vitro təcrübədə SimMan ALS manekeninin tənəffüs ayarı 10 saniyə müddətinə 0 BPM-yə gətirilmişdir. In vivo təcrübədə isə könüllülər 10 saniyə ərzində könüllü şəkildə nəfəsini saxlamışdır. Bu iki vəziyyət metodoloji cəhətdən eyni deyil: manekendə nəzarətli mexaniki tənəffüs dayanması yaradıldığı halda, insanda şüurlu nəfəs saxlama zamanı kiçik əzələ hərəkətləri və könüllü nəzarət davam edə bilər.

PneumoWave simulyasiya edilmiş apneni nə dərəcədə aşkar etdi?

PneumoWave maneken təcrübələrində bütün 10 saniyəlik simulyasiya edilmiş apne hadisələrini aşkar etmiş; sağlam könüllülərdə iki sensor vasitəsilə əldə edilən ümumilikdə 600 apne müşahidəsinin 582-sini, yəni %97,0-sini müəyyən etmişdir. Bununla belə, könüllülərdəki hadisələr real patoloji apne deyil, könüllü nəfəs saxlama hadisələridir və aşkar edilmiş orta apne müddəti 10 saniyəlik istinaddan adətən bir qədər qısa olmuşdur.

In vivo təcrübədə ölçülən orta apne müddətləri sensor və bədən mövqeyinə görə təxminən 8,58 ilə 9,43 saniyə arasında dəyişmişdir. Tədqiqatçılar bu daha qısa müddətləri nəfəs saxlamanın başlanğıcında və sonunda yarana biləcək kiçik bədən və ya döş qəfəsi hərəkətləri ilə əlaqələndirmişlər.

Ümumi 600 müşahidənin 18-i aşkar edilməmişdir. Aşkar edilən 582 hadisədən 17-sinin ölçülən müddəti 5 saniyədən az qalmışdır. Beləliklə, ümumi müşahidələrin təxminən %94-də sistem ən azı 5 saniyəlik tənəffüs dayanması qeyd etmişdir. Mövqenin apne aşkarlama performansına əhəmiyyətli təsiri tapılmamışdır (p > 0,05).

Tədqiqatın güclü tərəfləri

• Nəzarətli maneken doğrulaması ilə insan könüllü doğrulamasını eyni tədqiqat çərçivəsində birləşdirməsi.
• Bradipnedən yüksək tənəffüs tezliklərinə qədər 6–30 BPM diapazonunu əhatə etməsi.
• 45°, 90° və 180° olmaqla üç bədən mövqeyinin qiymətləndirilməsi.
• Sağ və sol tərəfdə iki sensor istifadə edilərək cihazlararası etibarlılığın ölçülməsi.
• Korrelyasiya ilə yanaşı ICC, MAE və Bland–Altman analizlərinin istifadə olunması.
• Tənəffüs tezliyi ilə yanaşı simulyasiya edilmiş tənəffüs dayanmasının da qiymətləndirilməsi.

Tədqiqatın əsas məhdudiyyətləri

Mənbə tədqiqat dörd mühüm məhdudiyyəti açıq şəkildə göstərir. Birincisi, təcrübələrin nəzarətli və statik şəraitdə aparılmasıdır. Gündəlik həyatda hərəkət, mövqe dəyişməsi və xarici təsirlər akselerometr əsaslı tənəffüs siqnalını poza bilər; bu tədqiqat dinamik hərəkət artefaktlarını sınaqdan keçirməmişdir.

İkincisi, in vivo nümunənin yalnız 20 sağlam könüllüdən ibarət olmasıdır. Buna görə nəticələr nizamsız tənəffüsü, dəyişmiş tənəffüs mexanikası və ya yüksək hərəkət artefaktı riski olan xəstə qruplarına birbaşa ümumiləşdirilə bilməz. Yaş və bədən kütlə indeksi kimi dəyişənlər üzrə təbəqələndirilmiş performans analizi də aparılmamışdır.

Üçüncüsü, apnenin spontan və ya patoloji deyil, könüllü nəfəs saxlama ilə simulyasiya edilməsidir. Şüurlu nəfəs saxlama real klinik apnenin qeyri-iradi neyrofizioloji dinamikasını tam şəkildə təkrarlamır.

Dördüncüsü, tənəffüs tezliyinin birləşdirilmiş dalğa formasından çıxarılması avtomatik deyil, manual vizual təhlilə əsaslanmışdır. İki təlim keçmiş tədqiqatçı qeyri-müəyyən hissələri qarşılıqlı yoxlasa da, üsul müşahidəçidən asılı dəyişkənlik yarada bilər.

Tədqiqatın dəstəklədiyi və dəstəkləmədiyi nəticələr

Tədqiqatın dəstəklədiyi: PneumoWave araşdırılan statik və nəzarətli şəraitdə 6–30 BPM aralığındakı tənəffüs tezliyini istinad üsulları ilə yüksək uyğunluqda izləyib; üç test mövqeyində oxşar performans göstərib və nəzarətli simulyasiya edilmiş tənəffüs dayanmasının böyük hissəsini aşkar edib.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi: Nəticələr PneumoWave-ın real klinik apneni diaqnostik səviyyədə aşkar etdiyini, hərəkətli gündəlik həyatda eyni dəqiqliyi qoruduğunu, xəstəxanada vəziyyəti pisləşən xəstələrdə klinik nəticələri yaxşılaşdırdığını və ya COPD, obstruktiv yuxu apnesi və ya başqa tənəffüs xəstəliyini təkbaşına diaqnoz edə bildiyini göstərmir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

In vitro doğrulama quruluşu

İki eyni PneumoWave PW010 biosensoru SimMan ALS yetkin manekeninin sol və sağ yuxarı döş qəfəsi sahəsinə yerləşdirilmişdir. Sensorların mövqeyi körpücük sümüyünün orta nöqtəsindən təxminən 6 cm aşağı kimi müəyyən edilmişdir. Maneken Laerdal ALS Software for SimPad v2.0.0.122 ilə idarə edilmişdir.

Əvvəlcədən müəyyən edilən tənəffüs tezlikləri 6, 10, 15, 20, 25 və 30 BPM-dir. Hər sürət üç dəqiqə qeydə alınmış və təcrübə beş dəfə təkrarlanmışdır (n = 5). Ölçmələr 45° yarıuzanmış, 90° dik və 180° arxasıüstə mövqelərdə aparılmışdır. Simulyasiya edilmiş apne üçün tənəffüs tezliyi 10 saniyə ərzində 0 BPM kimi təyin edilmişdir.

In vitro tənəffüs tezliyi nəticələri

Sol və sağ PneumoWave sensorları Laerdal ALS istinad ayarları ilə bütün mövqelərdə təxminən r = 0,99 və R² = 0,99 səviyyəsində əlaqə göstərmişdir. ICC dəyəri 0,99 kimi bildirilmişdir. Təkrarlanan mexaniki simulyasiyada standart sapmalar sol sensorda 0,15–0,23 BPM, sağ sensorda 0–0,21 BPM aralığında qalmışdır.

Sol sensorda Bland–Altman faiz orta qərəzi mövqeyə görə təxminən %1,06–%1,59; sağ sensorda %0,17–%0,55 aralığındadır. Ən geniş bildirilən %95 uyğunluq sərhədləri sol tərəfdə təxminən −%2,11 ilə %5,30, sağ tərəfdə isə −%1,59 ilə %2,68 arasındadır.

In vitro simulyasiya edilmiş apne

6–30 BPM tənəffüs diapazonundakı bütün 10 saniyəlik simulyasiya edilmiş apne hadisələri aşkar edilmişdir. Sol sensorun orta aşkar etdiyi müddət 45° mövqedə 9,97 ± 1,43 saniyə, 90° mövqedə 9,66 ± 1,01 saniyə və 180° mövqedə 10,22 ± 1,37 saniyədir.

In vivo iştirakçılar

Tədqiqata 20 sağlam könüllü daxil edilmiş və iştirakçıların %50-si qadınlardan ibarət olmuşdur. Mənbədə etnik bölgü White/Caucasian %40, Asian/Asian British %10 və Other %50 kimi bildirilmişdir.

In vivo tənəffüs protokolu

İştirakçılarda iki sensor eyni anatomik mövqelərdə ikitərəfli olaraq istifadə edilmişdir. Tənəffüs tempi Metronome Beats v6.10.1 tətbiqindən qulaqcıq vasitəsilə verilmişdir.

Tənəffüs tezlikləri beş kateqoriyaya bölünmüşdür: 6–10 BPM bradipne, 11–16 BPM normal, 17–22 BPM normal/yüngül taxipne, 23–28 BPM orta taxipne və 29–30 BPM ağır taxipne. Hər iştirakçıya hər kateqoriyadan bir sürət təsadüfi təyin edilmiş və beləliklə iştirakçı başına beş fərqli hədəf tənəffüs tezliyi qiymətləndirilmişdir.

Hər ölçmə 4 dəqiqə 20 saniyə davam etmişdir: 20 saniyə stabilləşmə, üç dəqiqə hədəf sürətdə metronomla idarə olunan tənəffüs, 10 saniyə könüllü nəfəs saxlama və 50 saniyə spontan tənəffüs. Protokol üç mövqedə təkrarlanmış və ölçmələr arasında 2–5 dəqiqə istirahət tətbiq edilmişdir.

Təcrübə tək kor dizaynda aparılmışdır. Birbaşa tənəffüs sayımını aparan tədqiqatçı iştirakçıya təyin olunmuş metronom sürətini bilməmişdir. Apne müddəti iki tədqiqatçı tərəfindən qiymətləndirilmiş; bir tədqiqatçı torakal hərəkətin dayanmasını müşahidə etmiş, digəri sinxronlaşdırılmış rəqəmsal vaxtölçmə ilə hadisənin müddətini müəyyən etmişdir.

Tənəffüs tezliyinin dəqiqliyi

DOC ilə PneumoWave ölçmələri bütün mövqelərdə r ≥ 0,99 və p < 0,001 səviyyəsində güclü əlaqə göstərmişdir. ICC dəyərləri bütün mövqelərdə təxminən 0,99 olaraq qalmışdır. Faiz Bland–Altman qərəzi sensor və mövqeyə görə təxminən −%1,29 ilə −%2,54 arasında dəyişmişdir.

Yüksək r və ICC dəyərləri ilə yanaşı Bland–Altman uyğunluq sərhədlərinin qiymətləndirilməsi vacibdir. In vivo ölçmələrdə faiz aşağı uyğunluq sərhədləri təxminən −%17,92 ilə −%12,91; yuxarı sərhədlər %10,34 ilə %13,33 arasında dəyişmişdir. Buna görə güclü qrup səviyyəli korrelyasiya hər fərdi ölçmənin istinadla qüsursuz şəkildə eyni olduğu kimi şərh edilməməlidir.

Bədən mövqeyi və cihazlararası etibarlılıq

Mövqenin dəqiqliyə əhəmiyyətli təsiri aşkar edilməmişdir (p > 0,05). Sol və sağ sensor müqayisəsində ICC 0,98–0,99 arasında tapılmışdır. Orta cihazlararası fərqlər 45° mövqedə 0,14 ± 1,19 BPM, 90° mövqedə 0,12 ± 0,95 BPM və 180° mövqedə −0,03 ± 0,86 BPM kimi bildirilmişdir.

In vivo simulyasiya edilmiş apne nəticələri

Sağ və sol cihazların apne müddəti fərqi 45° mövqedə −0,41 ± 2,76 saniyə, 90° mövqedə −0,12 ± 2,43 saniyə və 180° mövqedə −0,05 ± 2,55 saniyə kimi bildirilmişdir.

Statistik analiz

Tənəffüs tezliyi müqayisələrində Pearson korrelyasiya əmsalı, determinasiya əmsalı R², Bland–Altman analizi, Intraclass Correlation Coefficient və Mean Absolute Error istifadə edilmişdir. ICC iki istiqamətli qarışıq effektli, tək ölçümlü və mütləq uyğunluqla müəyyən edilmiş model üzərindən hesablanmışdır. Davamlı dəyişənlər orta ± standart sapma və %95 etibar intervalları ilə təqdim edilmiş; statistik əhəmiyyətlilik həddi p < 0,05 kimi müəyyən edilmişdir. Statistik təhlillər SPSS 29.0.1.0 ilə aparılmışdır.

Gələcək doğrulamalar üçün lazım olanlar

Mənbə tədqiqat nəzarətli doğrulamadan sonra real həyat mühitlərində daha uzunmüddətli ölçmələrin lazım olduğunu bildirir. Xəstəxana şöbələri və ev şəraitində hərəkət artefaktları, istifadə rahatlığı və uzunmüddətli siqnal sabitliyi qiymətləndirilməlidir. COPD, yuxu ilə əlaqəli tənəffüs pozuntuları və kəskin tənəffüs problemi olan klinik populyasiyalarda ayrıca doğrulamalar tələb olunur.

Tədqiqatçılar həmçinin dalğa formasının manual təhlilindən asılılığı azaltmaq üçün avtomatik tənəffüs dövrü və apne müəyyənləşdirmə alqoritmlərinin hazırlanmasını və ayrıca doğrulanmasını tövsiyə edirlər. Belə sistemin son məqsədi tam nəzarətsiz diaqnostika mexanizmindən daha çox, miqyaslana bilən və klinisist nəzarətində yarıavtomatik tənəffüs monitorinq yanaşması kimi müəyyən edilir.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: Assessment of Respiratory Rate and Simulated Apnea Utilizing the PneumoWave Biosensor: In Vitro and In Vivo Validation.

Müəlliflər: Burcu Kolukisa Birgec, Beyza Toprak və Alexander Balfour Mullen. Burcu Kolukisa Birgec və Beyza Toprak bərabər töhfəli müəlliflərdir. Məsul müəllif Alexander Balfour Mullen-dir.

Qurum: Strathclyde Institute of Pharmacy and Biomedical Sciences, University of Strathclyde, Glasgow, Birləşmiş Krallıq.

Jurnal: Biosensors.

Nəşriyyat: MDPI.

İl: 2026.

Cild və məqalə nömrəsi: 16, 256.

DOI: 10.3390/bios16050256.

Nəşr tarixi: 1 May 2026.

Mənbə növü: Resenziyalı tədqiqat məqaləsi.

Lisenziya: Creative Commons Attribution, CC BY.

Etika: İnsan iştirakçılarla aparılan hissə University of Strathclyde Ethics Committee tərəfindən UEC24/91 protokolu ilə təsdiqlənmişdir. Mənbədə təsdiq tarixi 12 Fevral 2025 kimi göstərilir. Bütün könüllülərdən yazılı məlumatlandırılmış razılıq alınmış; məlumatlar anonimləşdirilərək GDPR müddəalarına uyğun saxlanılmışdır.

Maliyyələşdirmə: Tədqiqat Burcu Kolukisa Birgec və Beyza Toprak-a Türkiyə Respublikası Milli Təhsil Nazirliyi tərəfindən verilmiş doktorantura təqaüdləri ilə maliyyələşdirilmişdir; mənbədə YLSY110195 (2018) və YLSY010596 (2020) nömrələri göstərilir.

Məlumatların əlçatanlığı: Mənbə məqaləyə görə məlumatlar məsul müəlliflə əlaqə saxlanıldıqda tələb oluna bilər.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşmasının olmadığını bəyan etmişlər. Maliyyələşdirənlərin tədqiqatın dizaynı, məlumatların toplanması, təhlili, şərhi, məqalənin yazılması və ya nəşr qərarında rolu olmadığı bildirilmişdir.

İstehsalçı ilə əlaqə barədə mənbə bəyanatı: Müəlliflər PneumoWave texniki komandasına tədqiqat boyunca göstərdiyi dəstəyə görə təşəkkür edirlər. Bununla belə, maraqlar toqquşmasının olmadığını ayrıca bəyan etmişlər. PneumoWave-ın xam üçoxlu akselerometr məlumatından birləşdirilmiş siqnal yaratma prosesi mülkiyyətə məxsus və açıqlanmamış istehsalçı emal çərçivəsidir; buna görə həmin alqoritmin təfərrüatları bu məqalədən yenidən istehsal edilə bilməz.

Süni intellekt istifadəsi bəyanatı: Müəlliflər məqalənin hazırlanması zamanı dilin aydınlığını yaxşılaşdırmaq məqsədilə Gemini 3 Flash-ın veb versiyasından dil redaktəsi dəstəyi aldıqlarını; çıxışı özlərinin nəzərdən keçirib redaktə etdiklərini və nəşr məzmununun məsuliyyətini üzərlərinə götürdüklərini bildirmişlər.

Əsas metodoloji məhdudiyyətlər: Tədqiqat nəzarətli və statik şəraitdə aparılmışdır; yalnız 20 sağlam könüllünü əhatə edir; apne hadisələri spontan klinik apne yerinə könüllü nəfəs saxlama ilə simulyasiya edilmişdir; hərəkət artefaktlarının real həyatdakı təsiri qiymətləndirilməmişdir və tənəffüs dövrlərinin çıxarılması avtomatik deyil, dalğa formasının manual təhlilinə əsaslanır. Buna görə nəticələr PneumoWave-ın klinik diaqnostik cihaz kimi bütün xəstə qruplarında və ya real həyat şəraitində doğrulandığı anlamına gəlmir.

Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma və metod Alexander Balfour Mullen, Burcu Kolukisa Birgec və Beyza Toprak tərəfindən aparılmışdır. Doğrulama və eksperimental tədqiqat əsasən Burcu Kolukisa Birgec və Beyza Toprak tərəfindən həyata keçirilmiş; formal təhlil üç müəllif tərəfindən aparılmışdır. İlk qaralama Burcu Kolukisa Birgec və Alexander Balfour Mullen tərəfindən hazırlanmış, üç müəllif məqaləni nəzərdən keçirib redaktə etmişdir. Vizualizasiya Burcu Kolukisa Birgec, nəzarət və layihə idarəetməsi Alexander Balfour Mullen tərəfindən həyata keçirilmişdir.