Koqnitiv stress davamlı zehni tələblərin fərdin mövcud koqnitiv resurslarını gərginləşdirməsi və ya aşması nəticəsində yarana bilən çoxölçülü psixofizioloji reaksiyadır. Bu tədqiqat 29 universitet və magistratura tələbəsində 2-back işçi yaddaş tapşırığı zamanı bəbək sahəsini fasiləsiz qeydə alaraq, tüpürcək alfa-amilazasını üç zaman nöqtəsində ölçərək və TDMS ilə SRS-18 özünüqiymətləndirmə şkalalarından istifadə etməklə koqnitiv yüklənmənin müxtəlif komponentlərini birlikdə araşdırmışdır. Bəbək sahəsi tapşırığın ikinci yarısında nəzərəçarpacaq dərəcədə azalmış; bunun əksinə, sAA səviyyələrində qrup səviyyəsində əhəmiyyətli zaman effekti aşkar edilməmişdir. Tapşırıq performansı və fərdi sAA dəyişiklikləri isə bəzi subyektiv emosiya və stress göstəriciləri ilə əlaqəli olmuşdur. Ən mühüm şərh məhdudiyyəti bəbək sahəsindəki azalmanın birbaşa kəskin stress sübutu kimi deyil, ilk növbədə koqnitiv yük və zamandan asılı zehni yorğunluqla əlaqəli nəticə kimi qiymətləndirilməsidir.

Tədqiqatın əsaslandığı yanaşma koqnitiv yüklənməni vahid “stress dəyəri” ilə izah etməyi rədd edir. Bəbək sahəsi tapşırıq zamanı saniyələr səviyyəsində dəyişə bilən oyanıqlıq və diqqət proseslərinə həssas olduğu halda, sAA simpatik-adrenal-medulyar sistemlə əlaqəli və daha seyrək nümunələnən bioloji göstəricidir. TDMS və SRS-18 isə iştirakçının subyektiv əhvalını və psixoloji stress təcrübəsini ölçür. Bu göstəricilərin eyni istiqamətdə və eyni zamanda dəyişməsi zəruri deyil.

Tədqiqat iştirakçılarının orta yaşı 21.07 ± 0.91 il olmuşdur; nümunə 4 kişi və 25 qadından ibarətdir. Pupillometriya məlumatı natamam olan iştirakçılar çıxarıldıqda bəbək analizi 19 nəfər üzərində aparılmışdır. Bu nümunə quruluşu və formal əvvəlcədən güc analizinin aparılmaması nəticələrin daha geniş əhaliyə ümumiləşdirilməsini məhdudlaşdırır.

Koqnitiv Stress Nədir?

Koqnitiv stress zehni tapşırığın tələb etdiyi davamlı informasiya emalı tələbinin mövcud koqnitiv resursları gərginləşdirməsi və ya aşması zamanı yarana bilən psixoloji və fizioloji reaksiyaların məcmusudur; koqnitiv yük, stress reaksiyası və zamanla inkişaf edən zehni yorğunluq eyni anlayış deyil və tədqiqatda bir-birini izləyə bilən, lakin fərqli göstəricilərlə ölçülə bilən proseslər kimi nəzərdən keçirilmişdir.

Koqnitiv yük, koqnitiv stress və zehni yorğunluq arasındakı fərq

Koqnitiv yük tapşırığı yerinə yetirmək üçün tələb olunan informasiya emalı miqdarını ifadə edir. Xüsusilə işçi yaddaş kimi tutumu məhdud sistemlər istifadə edildikdə tapşırıq çətinləşdikcə koqnitiv resurs tələbi artır.

Koqnitiv stress bu tələbin şəxs tərəfindən çətinləşdirici kimi qiymətləndirilməsi ilə yaranan reaksiya ölçüsüdür. Yüksək koqnitiv yük hər şəraitdə güclü fizioloji stress demək deyil. Tapşırıq çətin ola bilər, lakin sosial qiymətləndirmə təhlükəsi, nəzarətin itirilməsi və ya mühüm mənfi nəticə gözləntisi daşımadığı üçün klassik laboratoriya stressorları qədər güclü simpatik reaksiya yaratmaya bilər.

Zehni yorğunluq isə uzunmüddətli zehni səydən sonra oyanıqlığın, diqqət resurslarının və tapşırığa qoşulmanın azalması ilə ortaya çıxan zamandan asılı vəziyyətdir.

Mənbənin nəzəri ardıcıllığı belədir:

Gözləntiyə bağlı stress → koqnitiv yük → koqnitiv stress reaksiyası → zamandan asılı zehni yorğunluq.

Bu ardıcıllıq qəti və universal səbəb-nəticə zənciri kimi sınaqdan keçirilməmişdir; müxtəlif göstəricilərin koqnitiv yüklənmənin fərqli mərhələlərinə həssas ola biləcəyini izah etmək üçün istifadə olunan konseptual çərçivədir.

Niyə tək bir stress göstəricisi kifayət etməyə bilər?

Özünüqiymətləndirmə şkalaları şəxsin yaşadığı emosional təcrübəni birbaşa bildirməsinə imkan verir; lakin sosial arzuolunanlıq və cavab tərzi kimi təsirlərdən təsirlənə bilər. Ürək dərəcəsi, ürək dərəcəsi dəyişkənliyi, elektrodermal aktivlik, kortizol və ya sAA kimi fizioloji göstəricilər isə müxtəlif avtonom və ya endokrin prosesləri əks etdirir və hər birinin zaman ayırdetməsi ilə ölçmə xüsusiyyətləri fərqlidir.

Buna görə bir göstəricinin dəyişməməsi şəxsin koqnitiv baxımdan yüklənmədiyini göstərmir. Eyni şəkildə, tək bir fizioloji göstəricidəki dəyişiklik də bütün stress prosesinin ölçüldüyü mənasına gəlmir.

Bəbək Sahəsi Bu Tədqiqatda Nəyi Göstərdi?

Bəbək sahəsi 2-back tapşırığının ikinci yarısında birinci yarı ilə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə azalmış və bu dəyişiklik tədqiqatda zaman-tapşırıq effekti ilə inkişaf edən zehni yorğunluq və azalan oyanıqlıqla əlaqələndirilmişdir; nəticə kəskin stressin birbaşa sübutu kimi şərh edilməmişdir.

Bəbək yalnız işığa reaksiya verən optik quruluş deyil. Bəbək ölçüsü koqnitiv səy, oyanıqlıq və diqqət prosesləri ilə də dəyişə bilər. Mənbə bu tənzimlənməni locus coeruleus–norepinephrine (LC-NE) sistemi ilə əlaqəli ədəbiyyat kontekstində nəzərdən keçirir.

Qısamüddətli və ya artan zehni tələb zamanı bəbəyin genişlənməsi koqnitiv səyin göstəricisi ola bilər. Lakin tapşırıq uzun müddət davam etdikdə bəbək reaksiyasının zəifləməsi “time-on-task effect” adlandırılan və zehni yorğunluqla, eləcə də tapşırığa qoşulmanın azalması ilə əlaqələndirilən hadisə ilə uyğun gəlir.

Bu tədqiqatın əsas pupillometriya nəticəsi:

BF10 dəyərinin 100-dən yuxarı olması alternativ hipotezin xeyrinə çox güclü Bayesçi sübut deməkdir. Bununla belə nəticə yalnız tədqiqat daxilində ölçülən birinci yarı–ikinci yarı fərqinə aiddir.

Bəbək sahəsinin azalması niyə birbaşa “stress artdı” demək deyil?

Müəlliflər 2-back tapşırığının mühüm koqnitiv yük yaratdığını, lakin güclü psixobioloji stress yaratmaq üçün tez-tez istifadə olunan sosial qiymətləndirmə təhlükəsi və ya nəzarətsizlik kimi elementləri ehtiva etmədiyini vurğulayırlar.

Buna görə bəbək dəyişiminin ən təhlükəsiz şərhi koqnitiv yük altında keçən vaxtla əlaqəli yorğunluq və oyanıqlıq dəyişimidir. Tədqiqat gələcəkdə performansın qiymətləndirilməsi və ya geribildirim təzyiqi kimi açıq stress manipulyasiyaları ilə koqnitiv yük və kəskin stressin bir-birindən daha yaxşı ayrılmasını təklif edir.

Tüpürcək Alfa-Amilazası Bu Tədqiqatda Stress Artımını Göstərdimi?

Xeyr; sAA ortalamaları tapşırıqdan əvvəlki ölçümdən izləmə ölçümünə doğru sayca azalsa da, zamanın qrup səviyyəsindəki effekti statistik olaraq əhəmiyyətli deyil və BF10=0.25 nəticəsi sıfır hipotezinin xeyrinə orta səviyyəli sübut təqdim edir.

Tüpürcək alfa-amilazası nədir?

Tüpürcək alfa-amilazası (salivary alpha-amylase, sAA) simpatik-adrenal-medulyar sistem fəaliyyəti ilə əlaqəli, tüpürcəkdən qeyri-invaziv şəkildə ölçülə bilən bioloji göstəricidir. Psixoloji stress tədqiqatlarında xüsusilə sürətli avtonom reaksiyaların qiymətləndirilməsində istifadə olunur.

Lakin sAA-nın koqnitiv tapşırıqlar zamanı reaksiyası ardıcıl deyil. Mənbənin nəzəri fərziyyəsinə görə sAA davam edən koqnitiv yükdən daha çox tapşırıqöncəsi gözləntiyə bağlı stressə və fərdlər arasındakı fizioloji stress reaktivliyi fərqlərinə həssas ola bilər.

Təkrarlanan ölçmələr üzrə ANOVA nəticəsi F(2,56)=0.653, p=0.524, qismən η²=0.023, %95 EA [0.000, 0.091], BF10=0.25 olmuşdur.

Orta dəyərlərin 11.7-dən 10.6-ya, sonra isə 9.7-yə düşməsi vizual olaraq tapşırıqdan əvvəlki dəyərin daha yüksək olduğunu göstərir. Lakin bu istiqamətli nümunə statistik olaraq təsdiqlənmiş zaman effekti deyil. Buna görə H2 yalnız istiqamət baxımından uyğundur; təsdiqlənmiş hesab edilməmişdir.

Qrup səviyyəsində dəyişiklik olmadığı halda fərdi əlaqə necə tapıla bilər?

Qrup ortalamasının əhəmiyyətli şəkildə dəyişməməsi bütün iştirakçıların eyni fizioloji reaksiya verdiyi demək deyil. Bəzi iştirakçılarda sAA arta, digərlərində azala bilər və bu fərqlər ortalamada bir-birini tarazlaya bilər.

Tədqiqatda tapşırıqdan sonrakı ilə tapşırıqdan əvvəlki sAA fərqi SRS-18 “Lethargy” balı ilə ρ=0.464, p=0.011 və standartlaşdırılmış ümumi SRS-18 balı ilə ρ=0.382, p=0.041 müsbət əlaqə göstərmişdir.

Bu korrelyasiyalar fizioloji dəyişkənliklə subyektiv stress göstəricilərinin birlikdə dəyişə bildiyini göstərir; sAA dəyişiminin subyektiv stressin səbəbi olduğunu sübut etmir.

2-back tapşırığı necə işləyir?

N-back tapşırığı işçi yaddaşa davamlı yeniləmə yükü verən koqnitiv tapşırıqdır. “2-back” şəraitində iştirakçı cari stimulu iki sınaq əvvəl təqdim olunan stimulla müqayisə edir və uyğunluq varsa cavab verir.

Bu təcrübədə stimullar altı ingilis rəng sözündən ibarət olmuşdur: black, white, red, blue, green və yellow. Sözlər 15.6 düymlük monitorda 0.5 saniyəlik intervallarla ardıcıl göstərilmişdir.

İştirakçı cari söz iki sınaq əvvəlki sözlə eyni olduqda boşluq düyməsini basmışdır. Ümumilikdə 300 sınaq tətbiq edilmiş və hədəf stimulların nisbəti təxminən %30 olmuşdur.

Təcrübənin ardıcıllığı

1. İştirakçı laboratoriyaya gəlir və başlanğıc SRS-18 şkalasını tamamlayır.
2. TDMS tətbiq edilir.
3. İlk sAA ölçümü götürülür.
4. Göz izləmə cihazı taxılır və kalibrasiya edilir.
5. İştirakçı 300 sınaqdan ibarət 2-back tapşırığını yerinə yetirir; bəbək sahəsi tapşırıq boyunca qeydə alınır.
6. Tapşırıq bitdikdə göz izləmə cihazı çıxarılır.
7. İkinci sAA ölçümü götürülür və TDMS yenidən tətbiq edilir.
8. 20 dəqiqəlik istirahət dövründən sonra son sAA və TDMS ölçmələri aparılır.

Təcrübə mühitində hansı dəyişənlər nəzarətdə saxlanıldı?

Bəbək sahəsi işıq intensivliyinə həssas olduğuna görə bütün seanslar temperaturu nəzarətdə saxlanılan və standart süni işıqlandırmaya malik otaqda aparılmışdır.

İştirakçılardan təcrübədən ən azı iki saat əvvəl kofein qəbul etməmələri istənmişdir. Seanslar bəbək və sAA üzərində sirkadiyen dəyişkənliyi azaltmaq məqsədilə 09:00–12:00 arasında keçirilmişdir.

İştirakçı ilə ekran arasındakı məsafə təxminən 42 cm olaraq sabitləşdirilmiş və baş hərəkətlərindən yarana biləcək pupillometriya artefaktlarını azaltmaq üçün çənə dayağından istifadə olunmuşdur.

İstifadə olunan cihazlar və şkalalar

Talk Eye Lite cihazından əldə olunan bəbək sahəsi dəyərləri nisbi/ixtiyari vahidlərdir. Mənbə mütləq kalibrasiyanın olmadığını; buna görə xüsusilə eyni seans daxilindəki nisbi dəyişikliklərin şərh edilə biləcəyini bildirir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

İştirakçılar

Tədqiqatda 29 universitet və magistratura tələbəsi iştirak etmişdir. Orta yaş 21.07 ± 0.91 il, cins bölgüsü 4 kişi və 25 qadın olmuşdur.

Nümunə ölçüsü praktiki məhdudiyyətlər və oxşar pupillometriya tədqiqatlarındakı nümunə ölçüləri nəzərə alınaraq müəyyən edilmişdir. Formal a priori güc analizi aparılmamışdır.

Bəbək məlumatı natamam olan iştirakçılar pupillometriya analizindən çıxarılmış və bu analiz üçün yekun nümunə n=19 olmuşdur.

Dörd hipotez

1. H1: Bəbək sahəsinin tapşırıq müddəti boyunca azalması və zaman-tapşırıq effektinə bağlı zehni yorğunluğu əks etdirməsi.
2. H2: sAA-nın tapşırıqdan əvvəl yüksək olub sonradan azalması və tapşırıq mənşəli stressdən çox gözləntiyə bağlı stressi əks etdirməsi.
3. H3: Daha yüksək tapşırıq performansının daha aşağı emosional gərginlik və daha yüksək emosional sabitliklə əlaqəli olması.
4. H4: sAA dəyişiminin subyektiv stress göstəriciləri ilə müsbət əlaqəli olması.

Statistik analiz

sAA-nın tapşırıqdan əvvəl, tapşırıqdan sonra və izləmə dəyərləri birtərəfli təkrarlanan ölçmələr ANOVA ilə müqayisə edilmişdir.

Bəbək sahəsi üçün tapşırıq iki bərabər hissəyə bölünmüş və birinci yarı ilə ikinci yarının ortalamaları ikiquyruqlu cütləşdirilmiş nümunələr t-testi ilə müqayisə edilmişdir.

Tapşırıq performansı, subyektiv şkalalar və fizioloji göstəricilər arasındakı əlaqələr, Shapiro–Wilk testləri normallıq fərziyyəsinin pozulduğunu göstərdiyi üçün Spearman sıra korrelyasiya əmsalı (ρ) ilə araşdırılmışdır.

t-testləri üçün Cohen's d, ANOVA üçün qismən η² və müvafiq %95 etibar intervalları bildirilmişdir. Əsas qrup fərqi testləri üçün standart Cauchy prioru r=0.707 istifadə edilməklə BF10 hesablanmışdır. Spearman korrelyasiyaları kəşfiyyat xarakterli qiymətləndirildiyinə görə onlar üçün Bayes faktoru hesablanmamışdır. Əhəmiyyətlilik həddi %5 olaraq müəyyən edilmişdir.

Tapşırıq performansı

Orta düzgün cavab nisbəti %56.3 ± 8.9 olmuşdur. İştirakçılar arasında nəzərəçarpacaq dəyişkənlik vardır; ən yüksək düzgünlük %69.5, ən aşağı düzgünlük %35.8 kimi bildirilmişdir.

Hipotez nəticələrinin xülasəsi

Tapşırıq düzgünlüyü ilə əhval arasındakı əlaqələr

“Lethargic” ilə düzgünlük arasındakı müsbət əlaqə ilk baxışda gözlənilməz görünür. Müəlliflər bunu yaxşı performans göstərən şəxslərin tapşırıq zamanı daha səmərəli, lakin intensiv resurs istifadə etmiş ola bilməsi və bunun tapşırıqdan sonra daha çox subyektiv yorğunluğa çevrilməsi ehtimalı ilə müzakirə edirlər.

Lakin mənbə alternativ izahı da açıq saxlayır: yüksək performanslı şəxslər tapşırığa daha çox sərmayə qoyduqları üçün tapşırıqsonrası tükənmə hissi daha yüksək ola bilər. Tədqiqat bu mexanizmlər arasında fərq qoymur.

sAA dəyişimi ilə subyektiv stress arasındakı əlaqələr

Bu nəticə qrup ortalaması baxımından sAA zaman effektinin olmamasına baxmayaraq fərdlərin fizioloji stress reaktivliyində əhəmiyyətli fərqlər ola biləcəyini göstərir.

Müxtəlif ölçmələrin əks etdirdiyi proseslər

Tədqiqatın dəstəklədiyi

• 2-back tapşırığında bəbək sahəsi tapşırığın ikinci yarısında əhəmiyyətli dərəcədə azalmışdır.
• Bu azalma zamandan asılı zehni yorğunluq və tapşırığa qoşulmadakı dəyişikliklə uyğundur.
• sAA-da qrup səviyyəsində əhəmiyyətli zaman dəyişikliyi aşkar edilməmişdir.
• Qrup səviyyəsindəki nəticədən asılı olmayaraq sAA dəyişməsində fərdi fərqlər vardır.
• sAA dəyişimi bəzi subyektiv stress göstəriciləri ilə əlaqəlidir.
• Tapşırıq düzgünlüyü sakitlik, irritasiya və lethargy dəyişiklikləri ilə əlaqəlidir.
• Koqnitiv yüklənmənin qiymətləndirilməsində fizioloji, davranış və subyektiv göstəricilərin birlikdə istifadəsi tək göstəricili yanaşmadan daha bütöv məlumat verə bilər.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi

• 2-back tapşırığının güclü kəskin stress reaksiyası yaratdığı sübut edilməmişdir.
• Bəbək azalmasının yalnız stress tərəfindən yaradıldığı göstərilməmişdir.
• sAA-nın tapşırıq zamanı əhəmiyyətli dərəcədə artdığı göstərilməmişdir.
• Tapşırıqöncəsi sAA yüksəkliyinin qəti olaraq gözləntiyə bağlı stressdən qaynaqlandığı sübut edilməmişdir.
• Korrelyasiyalar sAA dəyişiminin psixoloji stressin səbəbi olduğunu göstərmir.
• Nəticələr bütün yaş qruplarına və ya cinslərə ümumiləşdirilə bilməz.
• Tədqiqat klinik stress pozuntularını diaqnostika və ya müalicə edən araşdırma deyil.

Məhdudiyyətlər

Birinci məhdudiyyət nümunədir. İştirakçıların hamısı universitet və ya magistratura tələbələridir və cins bölgüsü nəzərəçarpacaq dərəcədə qadınların üstünlük təşkil etdiyi quruluşa malikdir. Bu, nəticələrin yaş qruplarına və xüsusilə kişi populyasiyasına ümumiləşdirilməsini məhdudlaşdırır.

İkinci olaraq pupillometriya analizi 29 nəfərdən yalnız 19 nəfərin məlumatı ilə tamamlana bilmişdir. Məlumat itkisinin kalibrasiya çətinlikləri, müəyyən göz xüsusiyyətləri və ya daha yüksək göz qırpma tezliyi kimi sistematik amillərlə əlaqəli olması mümkündür. Belə halda analizdə qalan alt nümunə bütün iştirakçıları tam təmsil etməyə bilər.

Üçüncü olaraq yalnız 2-back şərti istifadə edilmişdir. 0-back, 1-back və 3-back kimi fərqli koqnitiv yük səviyyələri olmadığından koqnitiv tələb ilə fizioloji reaksiya arasında doza-cavab əlaqəsi qurmaq mümkün deyil.

Dördüncü olaraq sAA yalnız müəyyən zaman nöqtələrində ölçülmüşdür. Bu üsul tapşırıq zamanı baş vermiş ola bilən qısamüddətli sAA piklərini və ya enmələrini qaçıra bilər.

Beşinci olaraq subyektiv şkalalar tapşırıq zamanı fasiləsiz tətbiq edilməmişdir; buna görə saniyə və ya sınaq səviyyəsində emosional dəyişikliklər məlum deyil.

Altıncı olaraq formal a priori güc analizi aparılmamışdır. Xüsusilə kiçik nümunədə bəzi real əlaqələrin aşkar edilməmiş olması ehtimalı tamamilə istisna edilə bilməz; buna baxmayaraq sAA üçün BF10=0.25 nəticəsi qrup səviyyəli zaman effektinin olmaması lehinə əlavə məlumat təqdim edir.

Yeddinci olaraq bəbək məlumatı yalnız tapşırığın birinci və ikinci yarısına bölünərək analiz edilmişdir. Sınaq səviyyəli modelləşdirmə və ya böyümə əyrisi analizi kimi daha ətraflı zaman sırası üsulları istifadə edilməmişdir.

Gələcək tədqiqatlar

Müəlliflər koqnitiv yük ilə stressi ayırmaq üçün açıq stress manipulyasiyalarının əlavə edilməsini, bir neçə N-back çətinlik səviyyəsinin müqayisəsini, sAA-nın daha tez-tez nümunələnməsini və ya davamlı fizioloji ölçmələrin əlavə edilməsini, pupillometriya üçün sınaq səviyyəli/zaman sırası modellərinin istifadəsini, daha balanslı və müxtəlif nümunələrin əvvəlcədən güc analizi ilə planlaşdırılmasını və stressə həssaslıq ilə davamlılığın uzununa araşdırılmasını təklif edirlər.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: Cognitive Stress Responses During an N-Back Task: Pupillary Dynamics and Salivary Alpha-Amylase Activity

Müəlliflər: Toshihiko Kuroiwa; Akira Yasumura.

Məsul müəllif: Toshihiko Kuroiwa.

Qurumlar: Graduate School of Social and Cultural Sciences, Kumamoto University, Kumamoto City, Japan; Graduate School of Humanities and Social Sciences, Kumamoto University, Kumamoto City, Japan.

Jurnal: Psychology International.

Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.

Cild / say / məqalə: 2026, 8(2), 32.

DOI: 10.3390/psycholint8020032

Təqdim edilmə: 31 Mart 2026.

Reviziya: 6 May 2026.

Qəbul: 13 May 2026.

Nəşr: 14 May 2026.

Mənbə növü: Rəyçilər tərəfindən qiymətləndirilmiş, laboratoriya əsaslı eksperimental psixofiziologiya tədqiqatı.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Nümunə: 29 universitet və magistratura tələbəsi; orta yaş 21.07 ± 0.91 il; 4 kişi və 25 qadın.

Pupillometriya nümunəsi: Natamam məlumat çıxarıldıqdan sonra n=19.

Əsas təcrübə: 2-back işçi yaddaş tapşırığı; 300 sınaq; hədəf nisbəti təxminən %30; altı ingilis rəng sözü; stimullar 0.5 saniyə intervallarla təqdim edildi.

Fizioloji ölçmələr: Talk Eye Lite göz izləmə sistemi ilə nisbi bəbək sahəsi; Nipro Corporation portativ salivary amylase monitor/cocorometer ilə sAA.

Psixoloji ölçmələr: Two-Dimensional Mood Scale (TDMS) və Stress Response Scale-18 (SRS-18).

Statistika: Birtərəfli təkrarlanan ölçmələr ANOVA, ikiquyruqlu cütləşdirilmiş nümunələr t-testi, Spearman sıra korrelyasiyası, Cohen's d, qismən η², %95 etibar intervalı və Bayes faktoru; əhəmiyyətlilik həddi %5.

Maliyyələşdirmə: Tədqiqat JSPS KAKENHI JP25H00572 və JP23K17293 qrant nömrələri ilə A.Y.-yə verilən dəstəklə maliyyələşdirilmişdir.

Etika: Tədqiqat Helsinki Bəyannaməsinə uyğun aparılmış və Kumamoto Universitetinin Humanities and Social Sciences etika komitəsi tərəfindən 45 nömrəli təsdiqlə qəbul edilmişdir.

Məlumatlandırılmış razılıq: Bütün iştirakçılardan məlumatlandırılmış razılıq alınmış; məqalənin dərc edilməsi üçün yazılı razılığın olduğu bildirilmişdir.

Məlumatların əlçatanlığı: Nəticələri dəstəkləyən məlumatlar əsaslandırılmış sorğu əsasında məsul müəllifdən əldə edilə bilər.

Maraqların toqquşması: Müəlliflər maraqların toqquşması bildirməmişlər.

Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma T.K. və A.Y.; metodologiya və formal analiz T.K.; ilkin qaralama və nəzərdən keçirmə/redaktə T.K.; nəzarət, layihənin idarə edilməsi və maliyyənin əldə edilməsi A.Y.

Əsas şərh məhdudiyyəti: Tədqiqat kiçik, gənc və nəzərəçarpacaq dərəcədə qadınların üstünlük təşkil etdiyi laboratoriya nümunəsinə əsaslanır. Bəbək sahəsinin azalması koqnitiv yük və zaman-tapşırıq effekti ilə uyğundur, lakin təkbaşına kəskin stressin sübutu deyil. sAA-nın qrup səviyyəsindəki zaman effekti əhəmiyyətli deyil. Korrelyasiyalar səbəb-nəticə əlaqəsini göstərmir.