Yüksək nəmlikli qarğıdalı (High-Moisture Corn, HMC), qarğıdalı dənələrinin klassik quru dən qarğıdalısına nisbətən daha yüksək nəmlik səviyyəsində yığılıb xırdalandıqdan sonra anaerob şəraitdə fermentasiya edilməsi ilə hazırlanan yüksək enerjili yemdir. Bu tədqiqat Qazax qoçlarının rasionunda adi xırdalanmış qarğıdalının yarısının HMC ilə əvəz edilməsinin kəsim göstəriciləri, quzu ətinin keyfiyyəti, əzələ amin turşusu və yağ turşusu tərkibi, əzələ metabolomikası və yeyunum bağırsaq mikrobiotası üzərində təsirlərini araşdırmışdır. Təxminən altı aylıq 32 qoç CT və GS qruplarına bölünmüş; CT rasionunda quru maddə əsasında %24 adi xırdalanmış qarğıdalı olduğu halda, GS rasionunda %12 adi xırdalanmış qarğıdalı + %12 HMC istifadə edilmişdir. Təcrübə 120 gün davam etmişdir.

HMC ilə bəsləmə ümumi karkas çəkisini və ya çıxım faizini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirməmiş, lakin bel piyinin qalınlığını artırmışdır. Ət keyfiyyətində daha aydın fərqlər müşahidə edilmişdir: Longissimus lumborum əzələsinin kəsmə qüvvəsi 40,34 ± 7,69-dan 17,95 ± 2,81 N/cm²-yə enmiş və əzələdaxili piy nisbəti %6,23 ± 0,21-dən %9,74 ± 0,12-yə yüksəlmişdir. Bunun əksinə, pH24, ətin rəngi və damcılama itkisi üzrə əhəmiyyətli dəyişiklik aşkar edilməmişdir.

Əzələ metabolomikasında ümumilikdə 668 metabolit müəyyən edilmiş, onların 20-si çoxmərhələli statistik filtri keçərək əhəmiyyətli diferensial metabolit kimi təsnif edilmişdir; 15 metabolit GS qrupunda artmış, 5 metabolit azalmışdır. Diferensial metabolitlər xüsusilə valin-leysin-izoleysin biosintezi, taurin və hipotaurin metabolizması, pantotenat və koenzim A biosintezi və TCA dövründə zənginləşmişdir.

Yeyunum mikrobiotası analizində alfa müxtəlifliyi əhəmiyyətli dəyişmədiyi halda, mikrob icmasının quruluşu, yəni beta müxtəlifliyi qruplar arasında ayrılmışdır. Proteobacteria və Acidobacteriota GS qrupunda daha yüksək, Firmicutes_A isə daha aşağı olmuşdur. Bununla belə, mikrobiota ilə əzələ yağ turşuları arasındakı nəticələr korrelyasiyaya əsaslanır; tədqiqat müəyyən bakteriyaların ətin yağ turşusu tərkibini birbaşa yaratdığını sübut etmir.

Tədqiqatın əsas şərh məhdudiyyəti ondan ibarətdir ki, ümumilikdə 32 heyvan olmasına baxmayaraq, performans və ət keyfiyyəti analizlərində eksperimental vahid kimi bölmə orta göstəricilərindən istifadə edilmiş və beləliklə hər qrup üzrə statistik təkrar sayı n=4 olmuşdur. Metabolomika və mikrobiota alt tədqiqatlarında da fərqli və daha kiçik nümunə quruluşlarından istifadə edilmişdir. Buna görə nəticələr güclü bioloji siqnallar göstərsə də, daha böyük və müstəqil yemləmə sınaqları ilə təsdiqlənməlidir.

Yüksək Nəmlikli Qarğıdalı Nədir və Quru Qarğıdalıdan Necə Fərqlənir?

Yüksək nəmlikli qarğıdalı dən nəmliliyi təxminən %25–38 səviyyəsində ikən yığılan, dən strukturu xırdalandıqdan sonra üzvi turşular və ya süd turşusu bakteriyaları kimi silos inokulyantları ilə anaerob şəraitdə fermentasiya edilərək qapalı mühitdə saxlanılan qarğıdalı yemidir. Məqsəd qurutma üçün tələb olunan enerjini azaltmaqla yanaşı nişastanın həzm olunmasını, yemin dadlılığını və qida maddələrinin qorunmasını artırmaqdır; lakin bu tədqiqatın iqtisadi xərc üstünlüyünü birbaşa ölçmədiyi unudulmamalıdır.

Bu təcrübədə istifadə edilən HMC təxminən 4–6 mm hissəcik ölçüsünə qədər xırdalanmışdır. Fermentasiya əlavəsinin mikrob tərkibinə Lactococcus lactis və Lactobacillus brevis daxil olmaqla Lactobacillus qrupu mikroorqanizmləri daxil edilmiş və bildirilən ümumi sıxlıq 1,3 × 10¹¹ CFU/g olmuşdur.

HMC sıxlaşdırılaraq silos torbalarında bağlanmış və 64 gün fermentasiya edilmişdir. Açılmadan əvvəl pH 3,83 ± 0,21 ölçülmüşdür. Yemləmə zamanı HMC temperaturu 4–8 °C intervalında qalmış və gözlə görünən kif bildirilməmişdir.

Təcrübə qrupları arasındakı real yem fərqi nə idi?

İki rasionun hesablanmış ümumi enerji səviyyələri bir-birinə çox yaxındır: CT üçün 15,81 MJ/kg, GS üçün 15,83 MJ/kg. Xam protein müvafiq olaraq %13,05 və %13,07-dir. Buna görə təcrübə böyük ümumi enerji və ya protein fərqindən daha çox qarğıdalının emal/fermentasiya formasının dəyişdirilməsini araşdırır.

HMC Ət Keyfiyyətini Necə Dəyişdirdi?

Bu təcrübədə HMC-nin ən güclü təsiri ümumi karkas çıxımından daha çox ətin fiziki xüsusiyyətləri və piy yığılması üzərində müşahidə edilmişdir: bel piyinin qalınlığı artmış, əzələnin kəsmə qüvvəsi təxminən yarıdan çox azalmış və əzələdaxili piy təxminən %56 artmışdır; bunun əksinə, karkas çəkisi, çıxım faizi, ətin rəngi, pH24 və damcılama itkisi əhəmiyyətli dəyişməmişdir.

Kəsim göstəriciləri

Bu nəticələrin mənası odur ki, HMC-nin bu təcrübə şəraitində heyvanı ümumilikdə daha ağır karkasa çevirdiyi göstərilməmişdir. Statistik baxımdan aydın dəyişiklik piy depolanmasının göstəricisi olan bel piyinin qalınlığında müşahidə edilmişdir.

Ətin fiziki-kimyəvi xüsusiyyətləri

Kəsmə qüvvəsi bişirilmiş əzələ nümunəsinin lif istiqamətinə perpendikulyar kəsilməsi üçün tələb olunan mexaniki müqaviməti ölçür. Daha aşağı dəyər ümumilikdə daha yüksək mexaniki yumşaqlıqla uyğun gəlir. Burada təxminən %55-lik azalma HMC qrupundakı ən böyük fiziki dəyişikliklərdən biridir.

Əzələdaxili piy əzələ lifləri arasındakı lipid depolanmasını ifadə edir. HMC qrupunda %56,34 artmışdır. Mənbənin H&E ilə boyanmış kəsikləri də GS nümunələrində daha çox adiposit görünüşünün olduğunu keyfiyyətcə düşündürür; lakin müəlliflər bu histoloji müşahidənin kəmiyyət təsdiqi olmadığını açıq şəkildə bildirirlər.

Kəsmə qüvvəsi necə ölçüldü?

Longissimus lumborum nümunələri 80 °C nəzarətli su vannasında daxili temperatur 70 °C-yə çatana qədər qızdırılmış, sonra 20 °C-yə soyudulmuşdur. Hər əzələdən təxminən 3–4 cm uzunluğunda və 1 × 1 cm kəsikli dörd paralel nümunə hazırlanmışdır. C-LM3B tenderness tester ilə lif istiqamətinə perpendikulyar və 25 cm/dəq irəliləmə sürətində kəsmə qüvvəsi ölçülmüş; hər alt nümunədə dörd ölçmənin orta göstəricisindən istifadə edilmişdir.

Əzələdaxili piy necə ölçüldü?

Üyüdülmüş əzələ nümunələri 65 °C-də qurudulduqdan sonra susuz neft efirindən istifadə edilməklə Soxhlet ekstraksiyasına alınmışdır. Əzələdaxili piy faizi ekstraksiya edilmiş piy kütləsinin ilkin quru nümunə kütləsinə nisbəti əsasında hesablanmışdır.

Əzələ proteini necə ölçüldü?

Xam protein Kjeldahl üsulu ilə ölçülmüş və azot miqdarı 6,25 çevirmə əmsalından istifadə edilərək protein miqdarına çevrilmişdir.

Amin turşusu profili nə qədər dəyişdi?

Ümumilikdə 21 amin turşusu ölçülmüşdür. Onların 17-sində əhəmiyyətli fərq aşkar edilməmişdir. GS qrupunda aspartat turşusu, arginin və qlutamin daha aşağı; qlisin isə daha yüksək olmuşdur.

Bu nəticə HMC-nin bütün amin turşusu profilini ümumilikdə artırdığı və ya azaltdığı mənasına gəlmir. Dəyişiklik bir neçə amin turşusu ilə məhdudlaşır.

Yağ turşusu profili necə dəyişdi?

Əzələ yağ turşuları əvvəlcə yağ turşusu metil efirlərinə çevrilmiş və Agilent 8890B-7000D GC-MS sistemi ilə analiz edilmişdir. Mənbə bir çox FAME növünün GS qrupunda daha yüksək olduğunu bildirir.

Məsələn, methyl myristate 51,85 ± 8,06-dan 130,28 ± 18,77 µg/mg-a; methyl palmitate 884,90 ± 189,32-dən 1621,25 ± 354,04 µg/mg-a; methyl oleate 1364,07 ± 104,43-dən 2757,68 ± 278,16 µg/mg-a; methyl alpha-linolenate 35,13 ± 5,39-dan 52,48 ± 8,51 µg/mg-a yüksəlmişdir.

Lakin Table 5-in “Total Fatty Acid” sətri xüsusi diqqət tələb edir. Mənbə CT üçün 4035,70 ± 56,81 və GS üçün 7039,91 ± 107,16 µg/mg dəyərlərini verdiyi halda p=0,78 bildirir. Mənbə bu görünən ədədi uyğunsuzluğu izah etmədiyi üçün ümumi yağ turşusu üçün müstəqil yeni statistika yaradılmamalıdır.

Əzələ Metabolomikası Ət Keyfiyyətindəki Dəyişikliyi İzah Edirmi?

Əzələ metabolomikası HMC qrupunda enerji və lipid metabolizması ilə əlaqəli çoxsaylı molekulyar fərqlərin olduğunu göstərir; lakin metabolit zənginləşməsi ilə ət keyfiyyətindəki dəyişikliklər eyni təcrübədə birlikdə müşahidə olunsa da, metabolomika nəticələri təkbaşına müəyyən bir yolun daha aşağı kəsmə qüvvəsinə və ya daha yüksək əzələdaxili piyə birbaşa səbəb olduğunu sübut etmir.

Metabolomika nümunəsi

Metabolomika analizi üçün CT qrupundan dörd heyvan, hər bölmədən bir heyvan; GS qrupundan səkkiz heyvan, hər bölmədən iki heyvan seçilmişdir. Buna görə metabolomika məlumat dəsti balanslı deyil.

Müəlliflər GS qrupundan daha çox nümunə seçmələrini GS qrupundakı diferensial metabolitləri aşkar etmə gücünü artırmaq istəmələri ilə izah edirlər. Metabolomika tədqiqatı kəşfiyyat xarakterli kimi təsvir edilmiş və çoxsaylı müqayisə xətasını məhdudlaşdırmaq üçün FDR düzəlişi tətbiq edilmişdir.

Analitik platforma

100 mg Longissimus əzələ toxuması 400 µL metanolla ekstraksiya edilmiş, ultrasəs işlənməsindən və sentrifuqadan sonra supernatant liyofilizə edilmişdir. Analiz Thermo Vanquish UHPLC və Thermo QE HF-X yüksək ayırdetməli kütlə spektrometri ilə aparılmışdır.

Müsbət və mənfi ionlaşma rejimlərindən istifadə edilmiş; full-MS skanı m/z 150–2000 intervalında və 30.000 ayırdetmə qabiliyyətində aparılmışdır. Xcalibur 4.5 və Compound Discoverer 3.3 proqramları piklərin hizalanması, metabolit identifikasiyası və məlumat emalı üçün istifadə edilmişdir.

Əhəmiyyətli diferensial metabolit necə müəyyən edildi?

Bir metabolitin əhəmiyyətli kimi təsnif edilməsi üçün dörd şərt birlikdə tələb edilmişdir:

• OPLS-DA modelindən VIP > 1,0,
• |log2FC| > 0,5,
• xam Student t-testi p dəyəri < 0,05,
• Benjamini–Hochberg düzəlişindən sonra FDR q < 0,05.

Bu filtrin sonunda aşkar edilmiş 668 metabolitdən 20-si əhəmiyyətli diferensial metabolit kimi saxlanılmışdır. Onların 15-i GS qrupunda yuxarı, 5-i aşağı istiqamətdə dəyişmişdir.

PCA və OPLS-DA nə göstərdi?

PDF-nin 14-cü səhifəsindəki üçölçülü PCA qrafiki CT və GS əzələ nümunələrinin metabolik paylanmalarının fərqli bölgələrdə toplandığını göstərir. PC1 ümumi variasiyanın %28,6-sını, PC2 %23,9-unu və PC3 %14,8-ini izah edir.

OPLS-DA modelində R²Y=0,963 və Q²=0,706 bildirilib. Mənbə həmçinin 200 təsadüfi permutasiya ilə model doğrulaması aparmışdır. Bununla belə, Figure 2 izahındakı p-dəyəri təsviri ilə əsas mətndəki “overfitting yoxdur” şərhi tam eyni aydınlıqda deyil; buna görə OPLS-DA modeli faydalı qrup ayrımı göstəricisi kimi qiymətləndirilsə də, təkbaşına bioloji səbəbiyyət sübutu deyil.

Hansı metabolik yollar önə çıxdı?

Müəlliflərin mexanistik modeli daha çox fermentasiya olunan HMC-nin enerji istifadəsini və əzələ metabolizmasını piy sintezinə daha uyğun istiqamətə yönəldə bilməsidir. Lakin bu zəncirdə rumen propionatı, asetil-CoA axını və ya de novo lipogenez sürətləri birbaşa izotop və ya flux analizi ilə ölçülməmişdir. Buna görə yol zənginləşmələri mexanistik baxımdan dəstəkləyici olsa da, yekun səbəbiyyət təsdiqi deyil.

Bağırsaq Mikrobiotası Nəticələri Nə Deməkdir?

HMC ilə bəsləmə yeyunum mikrobiotasında ümumi zənginlik və bərabərlik göstəricilərini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirməmiş, lakin bakterial icmanın hansı taksonlardan ibarət olduğunu dəyişdirmişdir; yəni alfa müxtəlifliyi qorunarkən beta müxtəlifliyi və müəyyən bakterial xətlərin nisbi bolluqları fərqlənmişdir.

16S rRNA analizi necə aparıldı?

Kəsim zamanı yeyunum məzmunu nümunələri götürülmüş və bakterial 16S rRNA geninin V3–V4 bölgəsi 338F və 806R primerləri ilə amplifikasiya edilmişdir. Kitabxanalar Illumina TruSeq Nano DNA LT kiti ilə hazırlanmış və NovaSeq 6000 platformasında 2 × 250 bp paired-end sekvens edilmişdir.

Xam sekvenslər QIIME 2 versiya 2022.2 ilə keyfiyyət filtrindən, denoising və sonrakı icma analizlərindən keçirilmişdir.

Alfa müxtəlifliyi

Heç bir alfa müxtəliflik göstəricisində p<0,05 aşkar edilməmişdir. Buna görə HMC-nin bağırsaq mikrobiotasını “daha müxtəlif” etdiyi deyilə bilməz.

Beta müxtəlifliyi

PCoA analizində Bray–Curtis məsafəsinə görə CT və GS nümunələri arasında əhəmiyyətli icma ayrımı müşahidə edilmiş və PERMANOVA p<0,01 bildirilmişdir. NMDS analizi də fərqlənməni dəstəkləmişdir.

Mənbə ümumilikdə 5121 OTU bildirir. GS qrupunda 2467, CT qrupunda 2042 qrupa məxsus OTU və iki qrup arasında 612 ortaq OTU vardır. Ortaq hissə ümumi sayın təxminən %12-sidir; Jaccard indeksi 0,12 kimi bildirilmişdir.

Filum səviyyəsində hansı dəyişikliklər müşahidə edildi?

GS qrupunda Acidobacteriota və Proteobacteria nisbi bolluqları CT-dən əhəmiyyətli dərəcədə yüksək, Firmicutes_A isə əhəmiyyətli dərəcədə aşağı olmuşdur.

Mənbə bu dəyişiklikləri piy sintezi və bağırsaq sağlamlığı ilə əlaqələndirən ədəbiyyat əsasında müzakirə edir. Lakin mövcud təcrübə mikrobiota transplantasiyası, antibiotik müdaxiləsi və ya nəzarətli kolonizasiya sınağı ehtiva etmədiyi üçün bu bakteriyaların ətin piylənməsində səbəb rolunun olduğu müəyyən edilməmişdir.

Cins səviyyəsində dəyişikliklər

GS qrupunda Comamonas_F_589250 və Achromobacter daha yüksək; Ureaplasma, Anaerobutyricum və Bifidobacterium_388775 daha aşağı bolluq göstərmişdir.

Müəlliflər bu taksonların bəzilərinin potensial sağlamlıq təsirlərini ədəbiyyatla əlaqələndirirlər. Bu tədqiqat birbaşa infeksiya tezliyi, bağırsaq baryeri funksiyası və ya klinik bağırsaq sağlamlığı nəticəsi ölçmədiyi üçün “HMC bağırsaq sağlamlığını yaxşılaşdırdı” nəticəsi yalnız mikrobiota takson dəyişikliklərindən qəti şəkildə çıxarıla bilməz.

LEfSe nə göstərdi?

LEfSe analizi LDA skoru >2 həddi ilə qruplar arasında fərqli bolluq göstərən bakterial xətləri müəyyən etmişdir. GS qrupunda Proteobacteria, Gammaproteobacteria, Burkholderiaceae_A592522, Burkholderiales_592522 və Comamonas_589250 daha yüksək bolluq göstərmişdir. Firmicutes_A, Clostridia_258483, Lachnospirales və Lachnospiraceae isə GS qrupunda daha aşağı bildirilmişdir.

Mətndə “10 bacterial taxa” ifadəsi işlədilsə də, adlandırılmış GS-artmış beş və GS-azalmış dörd takson ümumilikdə doqquz edir. Mənbə bu say fərqini mətndə izah etmir.

Mikrobiota ilə yağ turşuları arasında necə əlaqə tapıldı?

Spearman korrelyasiyaları FDR düzəlişi ilə qiymətləndirilmişdir. Firmicutes_A çoxsaylı əzələ yağ turşuları ilə mənfi; Proteobacteria isə birdən çox yağ turşusu ilə müsbət korrelyasiya göstərmişdir.

Məsələn, Proteobacteria methyl docosatetraenoate, methyl vaccenate və methyl palmitoleate ilə q<0,01 səviyyəsində müsbət əlaqə göstərmişdir. Bacteroidota methyl linoleate və methyl arachidonate ilə; Chloroflexota methyl myristoleate, methyl palmitoleate, methyl oleate və methyl 11-14 eicosadienoate ilə müsbət əlaqəlidir.

Buradakı “əlaqə” sözü vacibdir. Korrelyasiya istilik xəritəsi bir bakteriya qrupunun müvafiq yağ turşusunu istehsal edib əzələ toxumasına daşıdığını və ya piy depolanmasını birbaşa idarə etdiyini göstərmir. Rasion hər iki dəyişəni birlikdə təsirləndirə bilər və ya əlaqədə başqa metabolik vasitəçilər ola bilər.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Heyvanlar və eksperimental quruluş

Təcrübə 2024-cü ilin oktyabrından 2025-ci ilin martına qədər Çinin Xinjiang bölgəsində, Hutubi County, Wigington Town şəhərindəki bir qoyun fermasında aparılmışdır.

Otuz iki sağlam Qazax qoçu təxminən altı aylıq yaşda və 35,4 ± 1,46 kg ilkin çəki ilə seçilmişdir. Heyvanlar təsadüfi qaydada CT və GS qruplarına təyin edilmişdir. Hər qrupda 16 heyvan, dörd bölmə və hər bölmədə dörd heyvan olmuşdur.

Heyvanlar 07:00 və 19:00-da gündə iki dəfə yemlənmiş, suya sərbəst çıxış təmin edilmişdir. Təcrübə mühitinin temperaturu −10 ilə 15 °C arasında dəyişmişdir.

Niyə n=32 heyvan olmasına baxmayaraq statistik n=4?

Bir bölmədəki dörd qoyun eyni yemi, eyni saxlanma şəraitini və eyni mühiti bölüşdüyü üçün bir-birindən tam müstəqil eksperimental vahidlər kimi qəbul edilməmişdir. Buna görə dörd heyvanın ölçmələri bölmə orta göstəricisinə çevrilmiş və hər müalicə üçün dörd bölmə ortalaması statistik təkrar kimi istifadə edilmişdir.

Bu dizayn pseudoreplication riskini azaldır; lakin eyni zamanda performans və ət keyfiyyəti müqayisələrində effektiv nümunə ölçüsünün hər qrup üçün dörd olduğunu göstərir.

Güc analizi

A priori güc analizi əsas nəticə olan əzələ kəsmə qüvvəsinə əsasən aparılmışdır. İlkin məlumatlarda gözlənilən qrup fərqi 22,4 N/cm², pooled standart sapma 5,3 N/cm² və Cohen's d təxminən 4,2 hesablanmışdır.

İkitərəfli müstəqil nümunə t-testi, α=0,05 və %80 güc altında hər qrup üçün iki bölmə lazım olduğu hesablanmış; tədqiqat dörd bölmə/qrup istifadə etmiş və əsas nəticə üçün güc >0,95 kimi bildirilmişdir.

Kəsim və nümunə toplama

120-ci gündə qoçlar səhər yemləməsindən əvvəl çəkilmişdir. Kəsimdən əvvəl 24 saat yem verilməmiş, su sərbəst saxlanılmışdır. Daşınma bir saat daxilində saxlanmış, sürüşməyən döşəmə və havalandırma təmin edilmiş, kəsimdən əvvəl sağlamlıq yoxlaması aparılmışdır.

Karkaslar qansızlaşdırmadan sonra 4 °C-də 24 saat soyudulmuşdur. Longissimus lumborum əzələsindən 300 g nümunə amin turşusu, yağ turşusu və metabolomika analizləri üçün götürülərək maye azotda dondurulmuş; həmçinin 50 g əzələ ət keyfiyyəti analizləri üçün ayrılmışdır.

Kəsim göstəricilərinin düsturları

Çıxım (%) = (karkas çəkisi / kəsimdən əvvəl diri çəki) × 100

Bu nisbət diri heyvan kütləsinin nə qədərinin karkas kimi qaldığını göstərir.

Xalis ət nisbəti (%) = (xalis ət çəkisi / kəsimdən əvvəl diri çəki) × 100

Xalis ət çəkisi sümüklər ayrıldıqdan sonra əldə edilən ümumi sümüksüz ət miqdarıdır.

Amin turşusu analitikası

İyirmi standart protein amin turşusuna hidroksiprolin əlavə edilərək ümumilikdə 21 analit araşdırılmışdır. SCIEX QTRAP 6500+ kütlə spektrometri scheduled multiple reaction monitoring rejimində istifadə edilmişdir. Kolon temperaturu 40 °C-dir və daxili standart əsaslı kalibrasiya aparılmışdır.

Yağ turşusu analitikası

Ümumilikdə 51 yağ turşusu metil efir standartı hazırlanmışdır. Əzələ lipidləri dixlorometan/metanol ilə ekstraksiya edilmiş, törəmələşdirmədən sonra Agilent 8890B-7000D GC-MS və 100 m × 0,25 mm × 0,2 µm CP-Sil 88 kapilyar kolonla analiz edilmişdir.

Helium axını 1,0 mL/dəq, inyeksiya temperaturu 260 °C və split nisbəti 50:1-dir. Soba 80 °C-dən başlayaraq 8 °C/dəq ilə 180 °C-yə, 4 °C/dəq ilə 220 °C-yə və 2 °C/dəq ilə 230 °C-yə qaldırılmış; son temperaturda 13,5 dəqiqə saxlanılmışdır.

Əzələ histologiyası

Longissimus lumborum əzələsindən təxminən 1 cm³ nümunələr %10 neytral tamponlu formalində 48 saat fiksasiya edilmiş, parafinə yerləşdirilmiş və əzələ liflərinə perpendikulyar 5 µm kəsiklər hazırlanmışdır. Hematoksilin-eozin boyamasından sonra rəqəmsal whole-slide skan aparılmışdır.

Şəkil 1-dəki H&E görüntüləri GS qrupunda daha çox adiposit yığılmasını vizual olaraq düşündürür. Lakin görüntü analizi ilə kəmiyyət adiposit sahəsi və ya hüceyrə sıxlığı bildirilmədiyi üçün bu tapıntı keyfiyyət dəstəyi kimi qiymətləndirilməlidir.

Metabolomika və FDR nəzarəti

Metabolomika analizlərində PCA və OPLS-DA qrup quruluşunu araşdırmaq üçün istifadə edilmişdir. Diferensial metabolit skrininqində VIP, fold-change, xam p və FDR q meyarlarının hamısı tətbiq edilmişdir. Bu çoxmərhələli filtr yalnız xam p<0,05 istifadəsi ilə müqayisədə yanlış müsbət nəticələri azaltmağı məqsəd qoyur.

Mikrobiota statistikası

Mikrobiota üçün hər qrupdan səkkiz heyvan, hər bölmədən iki heyvan istifadə edilmişdir. Bray–Curtis məsafəli PCoA, NMDS və 999 permutasiyalı PERMANOVA tətbiq edilmişdir. Diferensial taksonlar LEfSe ilə LDA >2 və p<0,05 meyarlarından istifadə edilərək araşdırılmışdır.

Mikrobiota–yağ turşusu korrelyasiyası

Filum səviyyəsində bakterial nisbi bolluqlarla ayrı-ayrı əzələ yağ turşuları arasındakı əlaqələr Spearman sıra korrelyasiyası ilə hesablanmışdır. Çoxsaylı korrelyasiya testlərindən yaranan Tip I xəta riskini azaltmaq üçün Benjamini–Hochberg FDR düzəlişi istifadə edilmiş və q<0,05 əhəmiyyətli qəbul edilmişdir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• %12 HMC və %12 adi xırdalanmış qarğıdalı ehtiva edən GS rasionu bu təcrübədə bel piyinin qalınlığını artırmışdır.
• HMC qrupunda Longissimus lumborum kəsmə qüvvəsi aydın şəkildə azalmışdır.
• Əzələdaxili piy nisbəti HMC qrupunda əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlmişdir.
• Bir sıra əzələ yağ turşusu/FAME məzmunu GS qrupunda daha yüksəkdir.
• Əzələ metabolomik profilləri CT və GS arasında fərqlənmişdir.
• Aşkar edilmiş 668 metabolitdən 20-si sərt filtrlərdən sonra əhəmiyyətli diferensial kimi təsnif edilmişdir.
• Yeyunum mikrobiotasının alfa müxtəlifliyi dəyişməmiş, beta müxtəlifliyi/icma tərkibi dəyişmişdir.
• Müəyyən mikrob filumlarının nisbi bolluğu müəyyən əzələ yağ turşuları ilə korrelyasiya göstərmişdir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• HMC-nin bütün karkas performansını artırdığı göstərilməmişdir.
• HMC-nin bütün ət keyfiyyəti xüsusiyyətlərini yaxşılaşdırdığı göstərilməmişdir; pH, rəng və damcılama itkisi əhəmiyyətli dəyişməmişdir.
• Proteobacteria artımının birbaşa yağ turşusu sintezinə səbəb olduğu sübut edilməmişdir.
• Firmicutes_A azalmasının əzələ piylənməsini birbaşa yaratdığı göstərilməmişdir.
• Metabolik yol zənginləşməsi birbaşa metabolik axın ölçümü deyil.
• H&E görüntülərindəki adiposit görünüşü kəmiyyət histomorfometriyası deyil.
• Bu nəticələrdən HMC-nin hər cinsdə və hər yemləmə sistemində eyni təsiri göstərəcəyi nəticəsi çıxarıla bilməz.
• Tədqiqat real iqtisadi yem xərcini ölçmədiyi üçün HMC-nin bu şəraitdə qəti olaraq daha ucuz istehsal təmin etdiyi göstərilməmişdir.

Əsas məhdudiyyətlər

Ümumi heyvan sayı 32 olsa da, əsas performans və ət keyfiyyəti testləri hər qrup üzrə dörd müstəqil bölmə orta göstəricisinə əsaslanır. İlkin kəsmə qüvvəsi nəticəsi üçün güc hesabı yüksək görünsə də, daha kiçik təsir ölçülərinə malik ikincili nəticələr üçün n=4 məhdudlaşdırıcı ola bilər.

Metabolomika nümunəsi balanssızdır: CT n=4, GS n=8. Bu analiz kəşfiyyat xarakterlidir və ayrıca müstəqil doğrulama kohortu yoxdur.

Mikrobiota n=8/qrup səviyyəsində araşdırılmış və nəticələr yalnız bir bağırsaq bölgəsindən, yeyunum məzmunundan əldə edilmişdir. “Bağırsaq mikrobiotası” ifadəsi bütün mədə-bağırsaq sisteminin eyni şəkildə dəyişdiyi mənasına gəlməməlidir.

Mikrobiota ilə yağ turşusu profili arasındakı əlaqələr korrelyasiyalıdır. Mikrobiota transferi, antibiotik müdaxiləsi və ya metabolik tracer sınağı aparılmamışdır.

Təcrübə 120 gün davam etmiş və payız/qış şəraitində həyata keçirilmişdir. Ətraf mühit temperaturunun −10 ilə 15 °C arasında dəyişməsi enerji istifadəsinə təsir edə biləcək ekoloji kontekstdir.

Mənbədə bəzi daxili uyğunsuzluqlar vardır: müzakirədə 668 metabolit “differential” adlandırıldığı halda nəticələrdə yalnız 20-si əhəmiyyətli diferensialdır; ümumi yağ turşusu sətrindəki orta/SD ilə p=0,78 görünən şəkildə uyğunsuzdur; LEfSe mətni 10 takson dediyi halda adlandırılmış artmış və azalmış qruplar cəmi doqquz takson edir.

Ümumi elmi məna

Bu tədqiqat göstərir ki, yüksək nəmlikli qarğıdalı Qazax qoçlarında yalnız “daha çox böyümə” baxımından qiymətləndirilməməlidir. Ən aydın nəticə karkas miqdarında böyük artım deyil; əzələnin mexaniki yumşaqlığı, əzələdaxili piy depolanması, müəyyən yağ turşuları, metabolik profil və mikrob icmasının quruluşundakı eyni vaxtlı dəyişikliklərdir.

Tədqiqatın çox-omikli quruluşu yem emalı forması ilə yekun ət keyfiyyəti arasındakı bioloji zənciri araşdırmaq üçün mühüm çərçivə təqdim edir. Bununla belə, metabolomika və mikrobiota qatlarının çoxu əlaqə səviyyəsində olduğuna görə “HMC → müəyyən bakteriya → müəyyən metabolik yol → artmış IMF → daha yumşaq ət” zəncirinin hamısı eksperimental olaraq səbəb-nəticə formasında təsdiqlənmiş deyil.

Mənbə və Metod Qeydi

Özgün başlıq: Effects of Feeding High-Moisture Corn on Meat Performance, Meat Quality, Muscle Metabolism, and Gut Microbiota in Kazakh Rams

Müəlliflər: Buweiaizhaer Maimaitimin; Linhai Song; Kadeliya Abudureyimu; Subinuer Abuduli; Tong Li; Yuxin Zhou; Liang Yang; Wei Shao; Zhijun Zhang; Wanping Ren.

Məsul müəllif: Wanping Ren.

Qurum 1: College of Animal Science, Xinjiang Agricultural University, Urumqi, China.

Qurum 2: Institute of Feed, Xinjiang Academy of Animal Husbandry Sciences, Urumqi, China.

Jurnal: Animals.

Nəşriyyat: MDPI.

Biblioqrafik qeyd: Animals 2026, 16(9), 1387.

DOI: 10.3390/ani16091387.

Göndərilmə: 28 Mart 2026. Reviziya: 26 Aprel 2026. Qəbul: 28 Aprel 2026. Nəşr: 1 May 2026.

Mənbə növü: Resenziyalı nəzarətli heyvan yemləmə tədqiqatı; ət keyfiyyəti analizi, əzələ metabolomikası və 16S rRNA mikrobiota analizini ehtiva edir.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Təcrübə: 32 Qazax qoçu; CT n=16 və GS n=16; dörd bölmə/qrup; dörd heyvan/bölmə; 7 günlük ilkin dövr + 120 günlük yemləmə.

Əsas rasion müdaxiləsi: CT %24 adi xırdalanmış qarğıdalı; GS %12 adi xırdalanmış qarğıdalı + %12 HMC, quru maddə əsasında.

Eksperimental vahid: Əsas performans, ət keyfiyyəti və tərkib statistikalarında bölmə; n=4 müstəqil təkrar/qrup.

Metabolomika alt nümunəsi: CT n=4, GS n=8.

Mikrobiota alt nümunəsi: CT n=8, GS n=8.

Etik təsdiq: Xinjiang Agricultural University Animal Welfare and Ethics Committee; Approval No. 20240806.

Heyvan sahibi razılığı: Yazılı məlumatlandırılmış razılıq alınmışdır.

Maliyyələşdirmə: Xinjiang Tianchi Talent Introduction Program (2225ZZQR-CXM); Xinjiang Dairy Industry Technology System (XJARS-11-07); Technical Service Project for Wenquan Cattle Farm (2523HXKT1); Animal Husbandry Production Development Project of Xinjiang Uygur Autonomous Region (2225XMYSC).

Məlumat əlçatanlığı: Məlumatlar məsul müəllifdən sorğu əsasında əldə edilə bilər.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşması bildirməmişdir; maliyyələşdirən qurumların tədqiqat dizaynı, məlumat analizi, şərh, yazı və ya nəşr qərarında rolu olmadığı qeyd edilmişdir.

Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma W.R.; metod L.S., K.A., S.A., Y.Z., Z.Z. və W.R.; formal analiz B.M. və W.S.; tədqiqat B.M., L.S., K.A., T.L. və L.Y.; məlumat kurasiyası L.Y.; vizuallaşdırma B.M.; ilkin layihə B.M.; nəzərdən keçirmə/redaktə L.S., S.A., T.L., L.Y., W.S., Z.Z. və W.R.; nəzarət L.S. və W.R.; layihə idarəçiliyi W.R.; maliyyə əldə edilməsi W.S., L.Y. və W.R.

Əlaqəli nəşr xəbərdarlığı: Eyni tədqiqat qrupunun Animals 2026, 16(7), 1030 məqaləsi eyni ölçüdə 32 Qazax qoçu, eyni CT/GS HMC müdaxiləsi və 120 günlük dizaynı bildirir. Mövcud tədqiqat fərqli bioloji sonlanmalara yönəlib, lakin təcrübə kohortlarının müstəqil olduğu fərz edilməməlidir.

Mənbədaxili məlumat xəbərdarlığı 1: Results bölməsi 668 aşkar edilmiş metabolit və 20 əhəmiyyətli diferensial metabolit bildirdiyi halda Discussion 4.4 daxilində “668 differential metabolites” ifadəsi işlədilir. Əsas məlumat kimi 668 ümumi aşkar edilmə / 20 əhəmiyyətli diferensial ayrımı qorunmuşdur.

Mənbədaxili məlumat xəbərdarlığı 2: Table 5-də ümumi yağ turşusu orta göstəriciləri CT 4035,70 ± 56,81 və GS 7039,91 ± 107,16 µg/mg olduğu halda p=0,78 bildirilmişdir. Mənbə izah vermədiyi üçün dəyərlər düzəldilməmişdir.

Əsas şərh məhdudiyyəti: Əzələ metabolitləri, bağırsaq mikrobiotası və yağ turşuları arasındakı əlaqələr bioloji mexanizm üçün namizəd əlaqələr təqdim edir; səbəb vasitəçiliyi birbaşa sübut edilməmişdir.