Çeşitli sosyal və davranışsal araşdırmalar, romantik münasibətlərde cinsi yaxınlıq ilə xoşbəxtlik və ya subyektiv rifah arasında olumlu bir bağlantı bulunduğunu bildirmektedir. Bununla belə tədqiqatda aktarılan araşdırmalara göre bu bağlantı xətti deyil. Cinsi tez-tezlığın həftədə təxminən bir dəfə səviyyəsine kadar rifahla ilişkisi güclenirken, bundan daha yüksek tezlikların əlavə bir rifah artımıyla bağlantılı olmadığı bildirilmişdir.

Avinash Patwardhan’ın tədqiqatsı, bu müşahidəi sosyal və ya psikolojik izahlarla sərhədlamak yerine biyolojik bir sualya dönüştürmektedir: Uzun süreli eş ilişkilərinde bildirilən ortalama cinsi tezislik neden təxminən həftədə birdir?

Yazar bu sualya “Kişi Reproduktiv Potensialının Optimallaşdırılması Nəzəriyyəsi” adını verdiği bir hipotezisle yanıt vermektedir. Hipotezise göre kişilərdə eyakulyasiya sonrasında təxminən yedi gün boyunca inkişaf edən əsas bir cinsi istək ritmi bulunabilir. Qadınlarda ise bu ritimle eşleşen daha zəif və kabul edici bir ritim gelişmiş ola bilər. Yazar bu təxminən yedi günlük biyolojik döngüyü sirkaseptan ritm olaraq adlandırmaktadır.

Önerilən meqanizma birkaç fərqlı müşahidəin birlikte yorumlanmasına əsaslanır. Bazı ikincil sperma məlumatlerinde ümumi hərəkətli və normal morfologiyalı sperm sayının yedinci perhiz gününde en yüksek dəyəre ulaştığı hesablanmışdır. Küçük bir kişi nümunəleminde serum testosteronunun eyakulyasiyadan sonraki yedinci günde yüksəldiği bildirilmişdir. İnsan spermlərinin qadın genital qanalında təxminən yedi güne kadar yaşayabildiğine ilişkin tapıntılar bulunmaktadır. İmmunitet sisteminin qələviı yanıtlarında da təxminən yedi günlük ritimler rapor edilmiştir.

Yazar, bu ayrı müşahidəler arasında təkamül bir bağlantı kurmaktadır. Qadınlarda ovulyasiyaun belirgin xarici işaretlerinin büyük ölçüde gizlenmesi səbəbiyle kişilərin üreme fırsatını sürdürebilmek üçün genital qanalda sperm bulunmasını sağlayan bir cinsi tez-tezlığa uyum göstermiş olabiləceğini öne sürmektedir. Spermin qadın genital qanalındaki azami həyat süresinin təxminən yedi gün olması, bu ritmin süresini belirlemiş ola bilər.

Ancaq məqalə, bu meqanizmayı birbaşa sınayan bir deney sunmamaktadır. Qadın genital qanalının immunitet xronobiologiyası ilə haftalık cinsi tezislik arasında birbaşa bir neden-nəticə ilişkisi gösterilmemiştir. Kişilərde öne sürülen ritmin biyolojik saati, sinyal molekülü və hormonal düzenlike meqanizması da bilinsultmektedir.

Tədqiqatnın çıkış noktası: Cinsilik və rifah arasındaki ilişki

Məqalə, cinsi yaxınlıq ilə xoşbəxtlik və ya genel rifah arasında olumlu bir ilişki bulunduğunu bildiren araşdırmalardan hareket etmektedir. İlk bakışta bu ilişki, cinsi tezislik arttıkça rifahun da sürekli artacağı düşüncəsini doğurabilir.

Fakat tədqiqatda aktarılan deneysel və müşahidəsel araşdırmalar daha karmaşık bir tablo ortaya koymaktadır. Çiftlerden cinsi tezisliklarını artırmalarının istendiği bir araşdırmada, tez-tezlığın iki katına çıkarılması rifahu daha çox artırmamıştır. Başka bir araşdırmada ise cinsi tezislik ilə rifah arasındaki ilişkinin eğrisel olduğu və həftədə birden daha tez-tez cinsi ilişkinin daha yüksek rifahla bağlantı göstermediği bildirilmişdir.

Bu araşdırmalar çoğunlukla ilişkinin yönünü tartımmaktadır: İnsanlar cinsi yaxınlıq yaşadıkları üçün mi daha mutludur, yoxsa daha mutlu cütlüklər mi daha tez-tez cinsi yaxınlıq həyataktadır? Patwardhan ise fərqlı bir sualya yönelmektedir: Bildirilən ortalama tez-tezlığın həftədə təxminən bir dəfə olmasının altında biyolojik bir yapı bulunabilir mi?

Kişi Reproduktiv Potensialının Optimallaşdırılması Nəzəriyyəsi

Yazarın önerdiği nəzəriyyənin əsasinde, cinsi davranışın tarihsel və təkamül olaraq üreme dürtüsüyle bağlantılı olduğu kabulü bulunmaktadır. Cinsilikle əlaqəli xoşbəxtlik və rifahun da bu əsas dürtünün qarşılanmasından mənbəlanabiləceği varsailmaktadır.

Teori iki ana önerme üzərine kurulmuştur:

1. Kişite əsas sirkaseptan ritm: Kişite təxminən yedi günlük əsas bir cinsi istək ritmi bulunduğu və bunun cinsi yakınlığı başlatmaya yönelik dönemsel bir motivasyon oluşturduğu öne sürülmektedir.
2. Qadında eşleşen daha zəif ritim: Qadında, erkeğin ritmine qarşılık veren və cinsi yakınlığı kabul etme eğilimini artıran daha zəif bir sirkaseptan ritm bulunduğu öne sürülmektedir.

Yazar “estrus” sözcüğünü insanlarda belirgin bir hayvan kızgınlık dönemi bulunduğu anlamında değil, yalnız cinsi istək və ya cinsi qəbul edicilik anlamında kullandığını izahktadır.

Teoride kişi ritmi dört əsas unsurla ilişkiləndirilmektedir:

• Qadınlarda ovulyasiya zamanının xariciarıdan kolayca anlaşılamaması,
• Qadın genital qanalında sperm miktarının tamamen sıfırlanmamasını amaçlayan varsayımsal strateji,
• Qadın üreme qanalının immunitet özellikleri və spermin burada yaşayabildiği süre,
• Spermlerin epididim boyunca ilərlerkən olgunlaşması üçün gereken süre.

Sirkaseptan ritm nədir?

Circaseptan və ya sirkaseptan ritm, təxminən yedi günlük periyoda sahip biyolojik dəyişimleri ifade eder. “Circa” təxminən, “septan” ise yedi anlamına gelmektedir.

Tədqiqatda bu kavram, eyakulyasiyadan sonraki günlerde sperm parametreleri, testosteron səviyyəsi və cinsi istəkte ortaya çıkabiləceği varsailan təxminən haftalık düzen üçün kullanılmaktadır.

Məqalə, bu ritmin takvim haftası və ya toplumsal hafta sonu alışqanlığı tarafından oluşturulduğunu değil, xarici çevresel zaman işaretlerinden müstəqil olabiləcek daxili bir biyolojik düzen olduğunu irəli sürür. Ancaq bu daxili saatin özsi tədqiqatda gösterilmemiştir.

Tədqiqatnın metodi

Yazar; Medline, BioMed Central, PubMed, CINAHL Plus, JSTOR, PsycINFO, ERIC, Cochrane koleksiyonları, Springer e-kitap koleksiyonları, Sociological Abstracts və Anthropology Plus dâhil çok sayıda məlumat tabanında İngilizce yayınları taradığını bildirmektedir.

İncelenen yayınlar 1964 ilə Kasım 2015 arasındaki dönemi əhatə edir. Tarama şu alanlara yailmıştır:

• Qadın pasiyentlıkları və doğum,
• Androloji və reproduktiv tibb,
• Endokrinoloji və psixoneyroendokrinologiya,
• Kronobiyoloji,
• Hesaplamalı biyoloji,
• Klinik patofizyoloji,
• Sosyal psikoloji və sosyoloji,
• Evrimsel psikososyoloji,
• Antropoloji.

Arama konuları arasında spermatogenez, kişi infertilliyi, hormon ritimleri, üreme organlarının epigenetiği, insan dişi cinsi alıcılığı, cinsi strateji nəzəriyyəleri və subyektiv rifah yer alır.

Bununla belə məqaləde tam arama diziləri, bulunan toplam yayın sayısı, xaricilama səbəbləri, kalite dəyərlendirme metodi və ya tədqiqat seçim akış sxemsı məlumatlmemiştir. Bu səbəbdən tədqiqat, metodsel olaraq tamamlanmış bir sistematik icmal və ya meta-analiz olaraq dəyərlendirilməməlidir. Disiplinler arası bir literatür araşdırmasına dayalı nəzəri sentezis keyfiyyətiğindedir.

Semen kalitesini dəyərlendirmek üçün istifadə olunan TMNC

Yazar sperma keyfiyyətini yalnız toplam sperm sayısı və ya toplam hərəkətli sperm sayısıyla dəyərlendirmek yerine Ümumi Hərəkətli Normal Morfologiyalı Sperm Sayı anlamına gelen TMNC dəyərini kullanmaktadır.

Tədqiqatda uygulanan əsas ilişki MathJax uyğun bdaxiliimde şöyle gösteriləbilir:

\[ \mathrm{TMNC} = V \times C \times \frac{M}{100} \times \frac{N}{100} \]

• V: Semen hacmi; birimi mililitre (mL),
• C: Sperm konsentrasiyau; birimi milyon sperm/mL,
• M: Hareketli sperm yüzdesi,
• N: Normal morfologiyaye sahip sperm yüzdesi.

Formülün sonucu, ejakülattaki toplam hareketli və normal bdaxiliimli sperm sayısını milyon cinsinden məlumatr. Yüzdeler hesaplamada 100’e bölünerek nisbət bdaxiliimine dönüştürülür.

Mililitre başına TMNC ise şu şəkilde hesaplanmaktadır:

\[ \mathrm{TMNC/mL} = C \times \frac{M}{100} \times \frac{N}{100} \]

Bu ikinci dəyər sperma həcmini xariciarıda bırakarak her mililitrede bulunan hareketli və normal morfologiyali sperm yoğunluğunu göstərir.

Birinci sperma məlumat tablosu

Yazar, Levitas və tədqiqat arkadaşlarının yayımladığı sperma həcmi, konsentrasiya, mobillik və morfologiya məlumatlerinden TMNC ilə TMNC/mL dəyərlerini yenidən hesaplamıştır.

Tabloda en yüksek TMNC və TMNC/mL dəyərleri yedinci gün satırında görülmektedir. Bununla belə sekizinci gün TMNC dəyəri de yedinci güne yakındır. Tablo, her bireyde qəti olaraq yedinci gün maksimum oluştuğunu değil, toplulaştırılmış ortalama məlumatler üçündeki sıralamayı göstərir.

Məqalənin tartımma bölməünde bu məlumat setinin nümunəlem büyüklüğü 5.983 olaraq yazılmıştır. Ancaq mənbəçada atıf yapılan Levitas tədqiqatsının başlığı 9.489 sperma örneğinin analiz edildiğini qeyd edir. Mətn bu sayısal fərqlılığı izahmaktadır; dolayısıyla nümunəlem büyüklüğü konusunda tədqiqat üçünde bir tutarsızlık bulunmaktadır.

İkinci sperma məlumat tablosu

Choavaratana və tədqiqat arkadaşlarının məlumatleri üzərinde yapılan ikinci hesaplamada da yedinci gün satırı en yüksek TMNC və TMNC/mL dəyərlerini vermektedir.

İkinci tabloda yedinci günün TMNC dəyəri 21,79 milyon, TMNC/mL dəyəri ise 6,94 milyon/mL’dir. Dördüncü gün de 19,90 milyon TMNC ilə yüksek bir dəyər göstərir. Bu səbəbdən tablo yedinci günün en yüksek satır olduğunu desteklemekte, fakat yedi günlük keskin və müstəqil bir biyolojik saat meqanizmasını tek başına qanıtlamamaktadır.

Serum testosteron tablosu

Məqalə, Jiang və tədqiqat arkadaşlarının 21–45 yaşlarındaki 28 səhiyyəlı kişidə eyakulyasiya sonrası günlük serum testosteronunu ölçtüğü araşdırmayı aktarmaktadır.

Aktarılan məlumatlere göre serum testosteronu yedinci günde 524 ng/dL’ye yüksəlmiş və sekizinci günde 417 ng/dL’ye geriləmiştir. Araşdırmada ikinci bir eyakulyasiyadan sonra yenidən perhize başlayan alt grupta da yeni döngünün yedinci gününde 528 ng/dL səviyyəsinde ikinci bir yüksəlme bildirilmişdir.

Eyakulyasiya yapmadan perhize devam eden alt grupta ise eyni bdaxiliimde tekrar eden yeni bir yedinci gün zirvesi görülmemiştir. Yazar bunu, eyakulyasiyaun sistemi yenidən başlatabiləceği düşüncəsiyle yorumlamaktadır.

Məqalə, testosterondaki yüksəlmenin birbaşa cinsi isteği oluşturduğunu qanıtlamamaktadır. Yazar iki olasılık qeyd edir: Testosteron yüksəlmesi isteği artıran sinyal ola bilər və ya hem isteği hem de testosteron yüksəlmesini üreten hələ bilinsultyen başka bir meqanizmanın eş dəyişkeni ola bilər.

Mastürbasyon tez-tezlığı neden qanıt olaraq kullanılıyor?

Yazar, masturbasiyaun genellikle partnyor davranışından müstəqil gerçekleşmesi səbəbiyle daxili biyolojik motivasyonu cinsi ilişki tez-tezlığından daha birbaşa yansıtabiləceğini düşünmektedir.

Məqaləde aktarılan bir araşdırmada kişilərin ortalama olaraq təxminən həftədə bir masturbasiya yaptığı bildirilmişdir. ABŞ’de yürütülen ulusal bir araşdırmada da 18–49 yaş grubunda “ayda birkaç kez ilə həftədə bir” kategorisinin diğer tezlik kategorilərinden daha yaygın olduğu aktarılmaktadır.

Bu məlumatler bireysel olaraq düzenli yedi günlük bir döngü ölçmemektedir. Nüfusun belirli tezlik kategorilərine verdiği yanıtları göstərir. Yazar bu dağılımı önerdiği sirkaseptan ritmle uyğun dolaylı bir tapıntı olaraq yorumlamaktadır.

Tekrarlanan cütləşməden sonra cinsi tükənmə

Məqalə, insanlarda birbaşa cinsi doyma və ya tükenme süresini ölçen tədqiqat bulunmadığını qeyd edir. Buna qarşılık erkək sdaxiliovullarda sərhədsız cütləşmə sonrasında cinsi etkinliğin tamamen geri dönmesinin təxminən yedi gün sürdüğü bildirilmişdir.

Hayvan araşdırmasında bu gecici isteksizlik dönemi, beyin androgen reseptorları və neyropeptidlerdeki dəyişimlerle ilişkiləndirilmiştir.

Yazar, yedi günden daha tez-tez cinsi ilişkinin əlavə rifah artımıyla bağlantı göstermemesini kısmen cinsi tükənmə və daha düşük TMNC dəyərleriyle izahya tədqiqatktadır. Ancaq sdaxiliovullardaki tapıntıların insanlara birbaşa aktarılmasını sağlayan bir insan araşdırması mövcud deyil.

Qadınlarda testosteron ritmi

Tədqiqatda aktarılan tüpürcək testosteronu araşdırmasında qadınlarda zəif və ya kısmi bir sirkaseptan örüntü bildirilmişdir. Bu araşdırmanın yazarları söz konusu örüntünün toplumsal kökenli olabiləceğini düşünmüştür.

Patwardhan ise eyni tapıntıyu fərqlı bdaxiliimde yorumlamakta və qadınlarda kişi ritmiyle eşleşen bir qarşı uyumun işareti olabiləceğini öne sürmektedir. Bu, özgün araşdırmacıların birbaşa sonucu değil, bu məqalənin təkamül hipotezisi kapsamında yapılan bir yorumdur.

Çiftlerin davranışı və kişi testosteronu

Məqalə, cütlüklərde bir partnyorin cinsi yakınlığı başlatması və diğer partnyorin buna yanıt vermesiyle ortalama testosteron səviyyəleri arasındaki ilişkiyi araştıran bir tədqiqatyı aktarmaktadır.

Bu tədqiqatda cinsi başlatmayı kabul etme davranışı ilə erkeğin ortalama testosteron səviyyəsi arasında əhəmiyyətli pozitif ilişki bulunduğu, qadın testosteronu üçün eyni ilişkinin gösterilmediği aktarılmaktadır.

Yazar bu sonucu, cütlükin ortak cinsi davranışının kişilərdəki biyolojik ritimle bağlantılı olabiləceği yönünde yorumlamaktadır. Bununla belə korelasyon, ritmin yönünü və ya səbəbini tek başına belirlememektedir.

Spermler qadın genital qanalında ne kadar yaşayabilir?

Tədqiqatda aktarılan araşdırmalara göre sperm hüceyrələri qadın servikal selikunda və genital qanalında yedi güne kadar canlı kalabilir. Ovulasyondan yedi gün əvvəl gerçekleşen cinsi ilişkiden qaynaqlanan spermlərin gebeliğe yol açma olasılığının qələviı məlumatlerde yüzde 12’ye kadar çıkabildiği belirtilmektedir.

Bu süre, məqalənin təkamül anlatısındaki əsas zaman sərhədıdır. Yazar, ovulyasiya zamanı bilinmiyorsa genital qanalda sürekli olaraq canlı sperm bulunmasının üreme olasılığını artırabiləcek bir strateji olacağını düşünmektedir.

İmmunitet xronobiologiyasi ilə kurulan bağlantı

Sperm hüceyrəleri qadının immunitet sistemi açısından tamamen sıradan hüceyrəler deyil. Məqalə, insanlarda orqan transplantasiyası rəddi kimi qələviı immunitet olaylarında təxminən yedi günlük ritimler bulunduğunu bildiren tədqiqatlara atıf yapmaktadır.

Bu immunitet ritimlerinin bilinen çevresel zaman işaretlerinden müstəqil olabiləceği və immunitet sisteminin daxili zaman düzenine bağlı bulunabiləceği aktarılmaktadır.

Yazar buradan, spermlərin qadın genital qanalındaki təxminən yedi günlük azami həyat süresinin qadın üreme qanalının daxili immunitet xronobiologiyası tarafından belirlenmiş olabiləceği sonucuna ulaşmaktadır.

Ancaq məqaləde qadın genital qanalındaki sperm rəddinin günlük olaraq ölçüldüğü və ya yedi günlük immunitet ritminin birbaşa gösterildiği bir araşdırma sunulmamaktadır. Organ nakli reddi ritimleriyle sperm həyat süresi arasındaki bağlantı nəzəri bir benzetme və çıkarımdır.

Epididimde sperm yetişməsi

Sperm hüceyrəleri testiste üretildikten sonra epididim boyunca ilərlerkən hareket və döllenme yeteneği kazanır. Məqaləde bu geciş və olgunlaşma süresinin təxminən 2–6 gün olduğu aktarılmaktadır.

Yazar, altı günlük üst sərhədın yedinci gün sperma və testosteron örüntüsüyle bağlantılı olabiləceğini və epididimin varsayımsal biyolojik ritimde bir “pacemaker” görevi görüp göremeyeceğini sormaktadır.

Bu olasılık məqaləde deneysel olaraq sınanmamıştır. Epididimin gerçekten yedi günlük ritmi üreten saat olduğu gösterilmemiştir.

Gizli ovulyasiya və təkamül anlatı

Tədqiqatnın təkamül modeline göre qadınlarda ovulyasiyaun zamanını açıkça gösteren işaretlerin büyük ölçüde gizlenmesi, kişilərin üreme stratejisini dəyiştirmiş ola bilər.

Ovulasyon zamanı qəti bdaxiliimde bilinemediğinde yalnız ovulyasiya sırasında cinsi ilişki kurmak etimadilir bir strateji olmaktan çıkar. Yazar, erkeğin qadın genital qanalında canlı sperm bulunmasını devam ettirecek bir tez-tezlığa uyum göstermiş olabiləceğini müdafiə edir.

Günlük cinsi ilişki; enerji və zaman maliyeti, cinsi tükənmə və sperm depolama sərhədlərı səbəbiyle sürdürülebilir olmayabilir. Bunun yerine spermin azami həyat süresine qarşılık gelen təxminən haftalık bir aralık, “maksimum” değil “optimum” çözüm olaraq evrimleşmiş ola bilər.

Yazar bu yaklaşımı “sıfır sperm bakiyesi olmaması” ilkəsikyle ifade etmektedir. Buradaki amaç, ovulyasiyaun hangi gün gerçekleştiği bilinsultse bilə qadın genital qanalında potansiyel olaraq canlı sperm bulunmasını sağlamaktır.

Məqaləde kör poligami üçün yüzde 3,6; tek eşlilik üçünde ikinci haftanın sonunda yüzde 7,14 və üçüncü haftanın sonunda yüzde 14,28 kimi olasılık dəyərleri məlumatlmektedir. Ancaq bu yüzdelerin ayrıntılı matematiksel türetimi və ya varsayımları metinde gösterilmemiştir. Bu səbəbdən dəyərler müstəqil olaraq yenidən hesaplanabiləcek tamamlanmış bir model oluşturmamaktadır.

Yazarın önerdiği birleşik meqanizma

Məqalənin tüm nəzəri zinciri aşağıdaki bdaxiliimde xülasə edilə bilər:

\[ \text{Gizli Ovulasyon} \rightarrow \text{Ovulasyon Zamanındaki Belirsizlik} \rightarrow \text{Genital Kanalda Canlı Sperm Bulundurma İhtiyacı} \]

\[ \text{Yaklaşık 7 Günlük Sperm Yaşamı} + \text{2–6 Günlük Epididim Olgunlaşması} \rightarrow \text{Yaklaşık Haftalık Erkek Ritmi} \]

\[ \text{Erkek Ritmi} \rightarrow \text{Kadında Eşleşen Cinsel Alıcılık} \rightarrow \text{Çiftlerde Ortalama Haftalık Cinsel Sıklık} \]

Bu sxem, tədqiqatnın iləri sürdüğü nəzəri nedensellik zinciridir. Deneysel olaraq düzgünlanmış bir fizyolojik yolak deyil.

Neden həftədə birden daha tez-tez cinsilik daha çox rifah getirmeyebilir?

Yazar, həftədə birden daha yüksek cinsi tez-tezlığın rifahla daha güclü ilişki göstermemesini üç olası biyolojik unsurla izahya tədqiqatktadır:

• Yedi günden daha kısa perhiz sürelerinde hesaplanan TMNC’nin daha düşük olabilmesi,
• Tekrarlanan cinsi etkinlikten sonra gecici cinsi doyma və ya tükenme oluşabilmesi,
• Kişilərde varsailan haftalık cinsi istək ritminin hələ en yüksek səviyyəe ulaşmamış olması.

Məqalə bu meqanizmaların subyektiv rifahu birbaşa nasıl dəyiştirdiğini ölçmemiştir. Dolayısıyla bu izah da nəzəriyyənin bir hissəsidır.

Tədqiqatnın gecmiş açısından önemi

Tədqiqat, insan cinsiliğini açıklayan davranışsal və sosyal araşdırmalarla sperma biyolojisi, hormonlar, immunitet ritimleri və təkamül kuramlar arasında bağlantı kurmaya tədqiqatktadır.

Özellikle ortalama cinsi tez-tezlığın neden təxminən haftalık olduğu sualsunu birbaşa ele alması, tədqiqatnın ayırt edici yönüdür. Önceki araşdırmalar çoğunlukla cinsilik ilə xoşbəxtlik arasındaki ilişkinin yönüne odaklanirqen bu məqalə tez-tezlığın zaman aralığını biyolojik olaraq izahya tədqiqatktadır.

Bugünkü katkısı

Məqalənin katkısı düzgünlanmış yeni bir biyolojik ritim keşfetmek değil, fərqlı araşdırma alanlarındaki tapıntıları tək bir sınanabilir hipotezis etrafında birleştirmektir.

Yazar özellikle sperma keyfiyyəti, eyakulyasiya sonrası testosteron dəyişimi, sperm həyat süresi və cinsi davranış tez-tezlığının ortak bir yedi günlük yapı gösterip göstermediğinin birbaşa araştırılmasını önermektedir.

Gelecekte yapılması gereken araşdırmalar

Teoriyi düzgünlamak və ya reddetmek üçün aşağıdaki türlerde araşdırmalar gerekmektedir:

• Aynı kişilərdə eyakulyasiya sonrası günlük sperma keyfiyyəti və hormon ölçməleri,
• Testosteron yüksəlmesi ilə bildirilən cinsi istək arasındaki zaman ilişkisi,
• Fərqlı eyakulyasiya zamanlarından sonra yedi günlük örüntünün yenidən başlayıp başlamadığı,
• Qadın genital qanalındaki immun cavabnın günlük və haftalık dəyişimi,
• Sperm həyat süresi ilə lokal immunitet göstergeleri arasındaki ilişki,
• Qadınlarda olası haftalık cinsi qəbul edicilik ritminin hormonlar və davranışla birlikte ölçülmesi,
• Çiftlerde günlük cinsi istək, başlatma, kabul və hormon səviyyəlerinin uzunlamasına izlenmesi,
• Kültürel hafta düzeni, tədqiqat takvimi və hafta sonu etkilərinin biyolojik ritimlerden ayrıştırılması,
• Fərqlı yaş, ilişki bdaxiliimi, cinsi yönelim və səhiyyə durumlarındaki insanların incelenmesi.

Tədqiqatnın söylediği

• Uzun süreli cütlüklərde bildirilən ortalama haftalık cinsi tez-tezlığın biyolojik bir əsasi olabiləceğini öne sürmektedir.
• Kişilərde eyakulyasiya sonrası təxminən yedi günlük bir cinsi istək ritmi bulunabiləceğini müdafiə edir.
• Bazı ikincil sperma məlumatlerinde TMNC’nin yedinci perhiz gününde en yüksek olduğunu hesaplamaktadır.
• Küçük bir kişi nümunəleminde bildirilən yedinci gün testosteron yüksəlmesini nəzəriyyəyi destekleyen dolaylı məlumat olaraq yorumlamaktadır.
• Sperm həyat süresi, immunitet xronobiologiyası və gizli ovulyasiya arasında təkamül bir bağlantı önermektedir.
• Qadınlarda kişi ritmiyle eşleşen daha zəif bir cinsi qəbul edicilik ritmi olabiləceğini irəli sürür.
• Teorinin eksik bağlantılar daxilierdiğini və birbaşa deneylerle düzgünlanması və ya reddedilmesi gerektiğini kabul etmektedir.

Tədqiqatnın söylemediği

• Her erkeğin və ya qadının qəti olaraq yedi günlük bir cinsi istək döngüsüne sahip olduğunu göstermemektedir.
• Haftada bir cinsi ilişkinin bütün bireyler və cütlüklər üçün ideal olduğunu qanıtlamamaktadır.
• Haftada birden tez-tez cinsi ilişkinin zararlı olduğunu göstermemektedir.
• Cinsi tez-tezlığın yalnız biyoloji tarafından belirlendiğini söylememektedir.
• Qadın genital qanalında yedi günlük immunitet ritmini birbaşa ölçmemektedir.
• Testosteron yüksəlmesinin cinsi isteğin səbəbi olduğunu qanıtlamamaktadır.
• Sıçanlardaki cinsi tükənmə süresinin insanlarda eyni olduğunu göstermemektedir.
• Teorinin infertillik müalicəsinde etkili olduğunu gösteren klinik tədqiqat sunmamaktadır.
• Haftalık hormon inyeksiyasınun standart müalicənin yerine gecebiləceğini qanıtlamamaktadır.
• Teoriye dayanarak tıbbi və ya ilişki terapisi önerisi uygulanmasını destekleyen klinik sübut sunmamaktadır.

Tədqiqatnın Metodu və Tapıntıları

Araşdırma tasarımı

Teorinin dört biyolojik dayanağı

Başlıca sayısal nəticəlar

• Levitas məlumatlerinden hesaplanan yedinci gün TMNC dəyəri: 9,45 milyon.
• Aynı tablodaki yedinci gün TMNC/mL dəyəri: 2,55 milyon/mL.
• Choavaratana məlumatlerinden hesaplanan yedinci gün TMNC dəyəri: 21,79 milyon.
• Aynı tablodaki yedinci gün TMNC/mL dəyəri: 6,94 milyon/mL.
• 28 kişidə eyakulyasiya günü serum testosteronu: 374 ng/dL.
• Yedinci perhiz günündeki serum testosteronu: 524 ng/dL.
• İkinci eyakulyasiyadan sonraki yeni döngünün yedinci gününde bildirilən dəyər: 528 ng/dL.
• Spermin qadın genital qanalında bildirilən azami həyat süresi: təxminən 7 gün.
• Spermin epididimden geciş və olgunlaşma süresi: təxminən 2–6 gün.

Verilərin yorumlanmasındaki önemli ayrımlar

• TMNC dəyərleri məqalənin yazarı tarafından başka araşdırmaların toplulaştırılmış məlumatlerinden hesablanmışdır.
• Tablolardaki yedinci gün maksimumları, her bireyin yedinci gün en yüksek dəyəre sahip olduğunu göstermez.
• Testosteron araşdırması yalnız 28 erkeği əhatə edir.
• Qadınlarda bildirilən haftalık testosteron örüntüsü zəif və ya kısmidir.
• İmmunitet sistemindeki sirkaseptan ritm qanıtı birbaşa qadın genital qanalı və sperm rəddi üzərinde elde edilmemiştir.
• Hayvanlardaki yedi günlük cinsi toparlanma süresi insanlar üçün düzgünlanmamıştır.
• Cinsi tezislik araşdırmaları əhali ortalamalarını göstermekte, qəti bireysel biyolojik döngüleri ölçmemektedir.

Yazarın belirttiği məhdudiyyətlər

1. Cinsi ilişki və masturbasiya tez-tezlığını frontal beyin süreçleri, sosyal koşullar, ilişki dinamikleri və çok sayıda xarici etken belirleyebilir. Bu səbəbdən gözlenen tezlik daxili biyolojik ritmi birbaşa yansıtmayabilir.
2. Teori hipotalamus-hipofiz-testis oxunin rolünü izahmaktadır.
3. İnsanlarda bilinen diğer üreme xronobiologiyasi ritimleriyle önerilən haftalık ritim uzlaştırılmamıştır.
4. Teori, eş bağlılığı xariciındaki çok çeşitli insan cinsi davranışlarını izahmaktadır.
5. Teoriyi birbaşa sınayan tekrar tədqiqatları azdır.
6. Mevcut tapıntılar arasında yüksek səviyyəde dəyişkənlik və eksik bağlantılar bulunmaktadır.
7. Yedi günlük daxili ritmi üreten biyolojik saat bilinsultmektedir.
8. Testosteron yüksəlmesini və varsailan cinsi istək sinyalini taşıyan molekül bilinsultmektedir.

Yazarın tartımtığı olası sinyal meqanizmaları

Məqalənin nəticə bölməünde epididimin olası bir zamanlayıcı olup olmadığı suallmaktadır. Ayrıca İnhibin-B, estradiol və seks hormonu məcburi qlobulinin ritim üçündeki olası rolleri tartımılmaktadır.

Yazar parakrin və endokrin sinyallerden oluşan bir kompleksin görev yapabiləceğini öne sürmektedir. Ancaq bu moleküllerin hdaxilibirinin önerilən haftalık ritmi oluşturduğu və ya taşıdığı tədqiqatda gösterilmemiştir.

İnfertilite müalicəsine ilişkin öneri

Yazar, nəzəriyyənin düzgün olması durumunda kişi infertilliyinde istifadə olunan qələviı hormonal müalicəlerin varsayımsal haftalık ritme göre zamanlanabiləceğini öne sürmektedir. Haftada təxminən üç enjeksiyon yerine həftədə bir ritimle eşleştirilmiş uygulamanın benzer hamiləlik uğuru sağlayıp sağlayamayacağını sormaktadır.

Mətnde bunun ilda bir milyar doların üzərinde tasarruf sağlayabiləceğine ilişkin kaba bir hesaplamadan söz edilmektedir. Ancaq ayrıntılı iqtisadi model məlumatlmemiştir. Enjeksiyon tez-tezlığını qarşılaştıran klinik tədqiqat, hamiləlik nisbətı analizi və ya etimadlik dəyərlendirmesi sunulmamıştır.

Bu öneri klinik müalicə qanıtı deyil və mevcut müalicəlerin dəyiştirilmesi üçün kullanılamaz.

Evlilik və cütlük terapiyasıne ilişkin öneri

Yazar, nəzəriyyənin düzgünlanması durumunda terapistlerin cinsi yakınlığı artırmaya yönelik tavsiyeleri cütlüklərin olası biyolojik ritimleriyle uyğun hâle getirebiləceğini qeyd edir.

Ancaq tədqiqat cütlük terapiyası yürütmemiş, haftalık zamanlamanın ilişki doyumunu artırdığını deneysel olaraq test etmemiş və bireysel fərqlılıklara göre uygulanabilir bir protokol geliştirmemiştir.

Öznel rifaha ilişkin öneri

Məqalə, cinsilik və xoşbəxtlik arasındaki ilişkinin yalnız davranıştan rifaha düzgün ele alınmaması gerektiğini müdafiə edir. Biyolojik ritimlerin hem cinsi davranışı hem de rifah bildirimlerini etkiləyebiləceği iləri sürülmektedir.

Yazar bu olasılığın sabit nokta və dinamik denge kuramları kimi rifah modellerini yenidən düşünmeye yol açabiləceğini qeyd edir. Bununla belə tədqiqatda rifah ölçeği uygulanmamış və ya biyolojik ritim ilə xoşbəxtlik birlikte ölçülmemiştir.

Yayın gecmişi və bilimsel dəyərlendirme

Yazar, məqalənin eyni bdaxiliimiyle 15 Ocak 2016’da New England Journal of Medicine dergisine gönderildiğini bildirmektedir. Dergi metni 18 Ocak 2016’da hakem dəyərlendirmesine göndermeden editoryal aşamada reddetmiştir.

Yazar daha sonra Kim Wallen, Jim Roney və Allen Wilcox ilə hipotezis hakkında kişisel e-posta yazışmaları yaptığını qeyd edir. Bu araşdırmacıların hipotezisi ilgi çekici buldukları fakat deneysel qanıt bulunmaması səbəbiyle şüpheci yaklaştıkları aktarılmaktadır.

Bu yazışmalar hakem dəyərlendirmesi, müstəqil düzgünlama və ya bilimsel onay mənasına gəlmir.

Mənbə və Metod Qeydi

Tədqiqatnın tam özgün adı:Innate Immune Chronobiology of Woman: The Determinant of Sexual Frequency

Yazar: Avinash Patwardhan, MD, MS

Yazar sıralaması: Tek yazarlı tədqiqatdır.

Eş birinci yazar: Bulunmamaktadır.

Sorumlu yazar: SSRN kaydında Avinash Patwardhan ilətişim yazarı olaraq belirtilmektedir.

Kurum: George Mason University, Fairfax, Virginia, ABŞ.

ORCID: PDF’de ORCID biliksi mövcud deyil.

SSRN qeyd numarası: 7082518

DOI:10.2139/ssrn.7082518

Resmî SSRN bağlantısı:https://ssrn.com/abstract=7082518

SSRN paylaşım tarixi: 13 Temmuz 2026

Tədqiqatnın özgün hazırlanma dönemi: Literatür taraması Kasım 2015’e kadar olan yayınları əhatə edir. Mətn, Ocak 2016’da bir dergiye gönderilmiştir.

Dergi: Yayımlanmış və ya kabul edilmiş akademik dergi belirtilmemiştir.

Özgün yayınevi: Akademik dergi yayınevi mövcud deyil. Tədqiqat SSRN ön baskı platformunda paylaşılmıştır.

Mənbə türü: Teorik hipotezis məqaləsi, disiplinler arası literatür araşdırması və ikincil məlumat hesaplaması.

Hakemlik durumu: Bu tədqiqat hakem dəyərlendirmesinden gecmemiş bir ön baskıdır. SSRN kaydında “Under Review” olaraq gösterilmektedir. Nəticəları bu sərhədlılık diqqəte alınarak okunmalıdır.

Önceki dergi dəyərlendirmesi: Yazarın izahsına göre məqalə 2016’da New England Journal of Medicine dergisine sunulmuş, ancaq hakem incelemesine gönderilmeden editoryal aşamada reddedilmiştir.

Hazırlama metodi: Bu Türkçe məqalə yüklenen 20 sayfalık PDF’nin tamamına dayanılarak hazırlanmıştır. Giriş, metod, nəzəri önermeler, sperma tabloları, testosteron tablosu, təkamül tartımma, məhdudiyyətlər, olası uygulamalar və mənbəça birlikte dəyərlendirilmiştir.

Tablo incelemesi: PDF’nin 5. və 6. sayfalarındaki sperma tabloları ilə 7–8. sayfalardaki testosteron tablosu görüntü olaraq da okunmuştur. Tablolardaki sayısal dəyərler birimleri korunarak aktarılmıştır.

Bilimsel kapsam: PDF xariciında yeni biyolojik və ya klinik tapıntı eklenmemiştir. Dış kontrol yalnız yazar, DOI, SSRN kaydı və yayın durumu kimi bibliyografik bilikleri düzgünlamak amacıyla yapılmıştır.

Temel sərhədlılık: Məqalə haftalık cinsi istək ritmini birbaşa test etmemektedir. Önerilən meqanizma fərqlı araşdırmalardan alınan dolaylı tapıntıların nəzəri olaraq birleştirilmesine əsaslanır. Qadın genital qanalındaki immunitet ritmi, kişidəki varsailan biyolojik saat və cütlüklər arasındaki eşleşmiş ritim deneysel olaraq gösterilmemiştir.

Klinik uyarı: Tədqiqat bir müalicə protokolü deyil. İnfertilite müalicəsi, hormon kullanımı, enjeksiyon tez-tezlığı, cinsi tezislik və ya cütlük terapiyasıne ilişkin kararlar bu nəzəri məqaləye dayanılarak dəyiştirilməməlidir.