Stake in Conformity Nedir?

Stake in conformity, kişinin geleneksel toplumsal yaşam içinde iş, aile, eğitim, itibar, statü veya gelecek fırsatları gibi kaybetmek istemeyeceği yatırımlara sahip olmasının, davranışlarının gelecekteki sonuçlarını daha anlamlı hâle getirebileceğini ifade eden kriminolojik kavramdır.

Kaynak bu kavramı Jackson Toby’nin 1957 tarihli çalışmasına dayandırmaktadır. Mantık mekanik değildir; yüksek sosyal yatırımı olan herkes suçtan uzak durmaz ve düşük yatırımı olan herkes suç işlemez.

Daha sınırlı fikir şudur:

Bir kişinin gelecekte kaybetmek istemediği bir şey varsa, geleceğin bugünkü kararlar üzerindeki ağırlığı artabilir.

Hapis bu sosyal payları nasıl etkileyebilir?

Kaynak, hapis cezasının aşağıdaki alanlarda önemli bozulmalar yaratabileceğini tartışmaktadır:

• İstihdam
• Barınma
• İlişkiler
• Sosyal statü ve itibar
• Özerklik
• Eğitim sürekliliği
• Gelecek fırsatları
• Ebeveyn, çalışan, öğrenci veya topluluk üyesi gibi sosyal roller

Bu alanlar yalnız maddi kaynak değildir. Aynı zamanda kişinin “kimim?” ve “gelecekte kim olabilirim?” sorularına verdiği yanıtların parçalarıdır.

Ceza Geleceğin Davranış Üzerindeki Etkisini Zayıflatabilir mi?

Kaynağın önerisine göre evet, bazı durumlarda ceza kişinin korunmaya değer gördüğü sosyal yatırımları ciddi biçimde aşındırırsa gelecek daha az ulaşılabilir görünebilir ve bunun sonucunda gelecekteki sonuçların bugünkü kararları etkileme gücü zayıflayabilir; ancak çalışma bunu evrensel veya nedensel olarak kanıtlanmış bir mekanizma olarak sunmamaktadır.

Yazar kendi yaşantısındaki durumu şu psikolojik formülle ifade etmektedir:

“Nothing to lose. Nothing to gain.”

Kaynağa göre bu ifade yalnız umursamazlık veya saldırganlık olarak yorumlanmamalıdır. Umutsuzluk da benzer bir sonuç yaratabilir.

Eğer kişi geleceğin erişilemez olduğuna inanıyorsa, “geleceği korumak” daha zayıf bir davranışsal teşvik hâline gelebilir.

Ceza paradoksu

Makalenin merkezindeki paradokslardan biri şöyledir:

Ceza, yanlış davranışın sonuçlarını büyütmeye çalışırken aynı anda kişinin daha önce kaybetmekten çekindiği bazı sosyal yatırımları da zayıflatabilir.

Kaynak bunun her cezada veya her bireyde gerçekleştiğini söylememektedir. Bu, rehabilitasyon teorisinin hesaba katması gereken olası yapısal bir gerilim olarak sunulmaktadır.

Yeniden İnşa Edilmiş Uyum Payı Nedir?

Yeniden inşa edilmiş uyum payı, geleneksel sosyal yatırımlar önemli ölçüde zarar gördükten sonra gelişen ve kişinin gelecekte korumak, sürdürmek, gerçekleştirmek veya olmak istediği anlamlı bir şeye bağlanmasını sağlayan gelecek-yönelimli bir yatırımdır.

Kaynağın kendi tanımının ana bileşenleri şunlardır:

Kaynakta verilen kavramsal zincir

Geleneksel payların bozulması → geleceğe yatırımın zayıflaması → kimlik belirsizliği → anlamlı faaliyetin ortaya çıkması → amaç → geleceğe dönük kimlik → yeniden inşa edilmiş pay → korunmaya değer bir şey.

Amaç Neden Geleceği Yeniden Önemli Hâle Getirebilir?

Kaynağın önerisine göre amaç, kişinin gelecekte olmak istediği kimlikle bugünkü davranış arasında bağlantı kurduğu için geleceği yeniden kişisel olarak değerli hâle getirebilir; böylece mevcut kararlar yalnız yasaklara değil, korunmaya değer bir gelecek ihtimaline göre de anlam kazanabilir.

Bu bağlamda kaynak, desistance literatüründeki kimlik dönüşümü yaklaşımlarını Paternoster ve Bushway, Giordano ve arkadaşları ile Maruna’nın çalışmalarına bağlamaktadır.

Gelecek kimliği örnekleri:

• Öğrenci
• Ebeveyn
• Yazar
• Çalışan
• Araştırmacı
• Girişimci
• Topluma katkıda bulunan kişi

Bu kimliklerin ortak özelliği gelecekte kaybedilebilecek veya korunabilecek bir şey yaratmalarıdır.

“Hayır” üzerine hayat kurulabilir mi?

Kaynak rehabilitasyon açısından şu ayrımı kurmaktadır:

Yasak sınır koyar; amaç yön verir.

“Suç işleme”, “yasak kişilere yaklaşma”, “şu yerlere gitme” veya “şunu yapma” gibi kurallar davranışı sınırlandırabilir.

Ancak bunlar kişinin neye dönüşeceğini tek başına belirlemez.

Makalenin güçlü ifadelerinden biri şudur:

İnsanlar hayatlarını yalnızca “hayır” kelimesi etrafında kuramaz.

Bu çalışma nasıl bir araştırmadır?

Çalışma eleştirel otoetnografik bir makaledir. Yazar kendi hapis deneyimini, kriminoloji ve desistance literatürüyle ilişkilendirerek yeni bir kavramsal öneri geliştirmektedir.

Kaynak üç epistemik düzeyi açıkça ayırmaktadır:

1. Literatürün desteklediği şeyler
2. Yazarın yaşadığı şeyler
3. Bu iki düzeyden hareketle önerilen araştırılabilir kavram

Bu ayrım metodolojik açıdan merkezi önemdedir.

Otoetnografi Genel Nedensellik Kanıtı Sağlar mı?

Hayır. Tek kişinin deneyimi bir mekanizmanın toplum genelindeki yaygınlığını, yönünü veya nedensel etkisini kanıtlamaz; bu çalışmada otoetnografi, belirli bir olgunun tek bir yaşamda nasıl deneyimlendiğini ve hangi teorik soruları doğurabileceğini göstermek için kullanılmaktadır.

Yazar bu sınırı metin boyunca tekrar tekrar belirtmektedir.

Çalışma:

• Herkesin cezaevini aynı biçimde yaşadığını söylemez.
• Yazmanın herkes üzerinde aynı etkide bulunacağını söylemez.
• Amaç sahibi olmanın suçu bırakmayı garanti ettiğini söylemez.
• Kendi dönüşümünü genel mekanizmanın ispatı olarak sunmaz.

Cezaevi ortamında uyum ve zorlayıcı düzen

Kaynak, cezaevi şiddeti ve gayriresmî düzen tartışmasında Baggio ve arkadaşları ile Skarbek’in çalışmalarından yararlanmaktadır.

Temel öneri, hapishanenin yalnız “kaos” olmadığıdır. Sınırlı alan, tekrarlanan etkileşim, kıtlık ve resmi kurumların her sorunu çözememesi, insanlar arasında gayriresmî kurallar ve güç yapıları üretebilir.

Yazar buna coercive stability — zorlayıcı istikrar demektedir.

Yani bir ortam daha öngörülebilir hâle gelebilir ancak daha barışçıl olmak zorunda değildir.

Hapishaneye uyumun dışarıda sorun yaratması

Kaynak, bazı cezaevi uyumlarının içeride işlevsel fakat dışarıda işlevsiz olabileceğini tartışmaktadır.

Örneğin:

• Sürekli tehdit taraması
• Güvensizlik
• Aşırı gard alma
• Kırılganlığı gizleme
• Sert itibar yönetimi

gibi davranışlar belirli cezaevi ortamlarında koruyucu olabilir; ancak tahliye sonrasında sosyal ve mesleki uyumu zorlaştırabilir.

Yazmak Yazar İçin Nasıl Bir Dönüşüm Mekanizmasına Dönüştü?

Yazarın otoetnografik anlatısında yazmak önce düşünceleri düzenlemek ve psikolojik olarak hayatta kalmak için kullanılan bir faaliyetken zamanla rutin, disiplin, yetkinlik, öz-yeterlik, kimlik ve gelecek-yönelimli bir proje hâline gelmiş; böylece henüz tamamlanmamış fakat korunmaya değer bir gelecek yaratmıştır.

Kaynakta bu süreç şu biçimde anlatılmaktadır:

Sayfa → pratik → disiplin → yetkinlik → değişen öz-algı → olası kimlik → tamamlanmamış gelecek → değer → kaybedilebilecek bir şey.

Yazar bazı dönemlerde günde yaklaşık elli sayfa yazdığını belirtmektedir. Bu sayı tüm hükümlüler için genellenebilir davranış değil, kişisel otoetnografik veri olarak sunulmaktadır.

Yazı ve özneklik

Kaynak, yazıyı dış özgürlüğün yerine geçen bir özgürlük olarak sunmaz.

Daha sınırlı olarak, büyük ölçüde kontrol edilen bir ortamda kişinin hâlâ karar verebildiği bir faaliyet alanı olarak tanımlar.

Yazarın ifadesiyle, günün geçip geçmeyeceğini belirleyemese de o günün bir bölümünde ne yaptığına karar verebiliyordu.

Bunu “özgürlük” değil, authorship — yazarlık / kendi eyleminin sahibi olma olarak tanımlamaktadır.

Survive → Discover → Build → Become

Makalenin sonuç bölümünde süreç dört kelimeyle özetlenmektedir:

1. Survive — Hayatta kal
2. Discover — Keşfet
3. Build — İnşa et
4. Become — Dönüş / Ol

Yazar açısından hayatta kalmak hikâyenin devam etmesini sağlar; keşif yön verir; inşa kimliğe kanıt üretir; “olmak” ise geleceğin tamamlanmamış kalmasını ifade eder.

Rehabilitasyon Yalnızca Yasak ve Denetimle Sağlanabilir mi?

Kaynağa göre hayır. Yasaklar, denetim ve yaptırımlar davranışa sınır koyabilir; ancak uzun vadeli rehabilitasyon için kişinin kendisinin değer verdiği, yasal ve yapıcı bir gelecek kimliği geliştirmesine imkân sağlayan eğitim, iş, ilişki, mentorluk, yaratıcı faaliyet ve yeniden entegrasyon fırsatları da önemlidir.

Çalışma ceza hukukunda sınırların gereksiz olduğunu savunmamaktadır.

Tam tersine, kuralların ve hesap verebilirliğin gerekli olabileceğini kabul etmektedir.

Ancak compliance ile rehabilitation aynı şey değildir.

Gözetim altındaki kişi kurala uymak zorunda olduğu için uyabilir. Tahliye sonrası esas soru, kişinin davranışı kendi değer verdiği gelecek ve kimlikle ilişkilendirip ilişkilendirmediğidir.

Eğitim neden yalnız beceri değildir?

Kaynak RAND’in 2013 correctional education meta-analizine atıf yaparak eğitim programlarının daha düşük recidivism ve daha iyi istihdam sonuçlarıyla ilişkili olduğunu aktarırken, kanıt kalitesinin sonuçlara göre değiştiğini de belirtmektedir.

Yazarın kavramsal katkısı, eğitimin yalnız iş becerisi kazandırmayabileceğini, aynı zamanda şu kimlikleri üretebileceğini düşünmesidir:

• Öğrenci
• Mezun
• Yazar
• Araştırmacı
• Zor materyali öğrenebilen kişi

Bu kimlikler henüz tamamlanmamış bir gelecek yaratarak korunmaya değer bir pay oluşturabilir.

Başka hangi faaliyetler yeniden inşa edilmiş pay oluşturabilir?

Kaynak aşağıdaki alanların potansiyel olarak benzer işlevler taşıyabileceğini tartışmaktadır:

• Mesleki eğitim
• Aile ilişkilerinin onarılması
• Mentorluk
• Girişimcilik
• Yaratıcı çalışma
• Toplum hizmeti
• Tedavi
• Manevi gelişim
• Yapılandırılmış yeniden giriş programları

Ancak çalışma bunların her biri için otomatik dönüşüm etkisi iddia etmemektedir.

Amaç Her Zaman Prososyal midir?

Hayır. Kaynak özellikle amaç sahibi olmanın kendi başına olumlu veya prososyal bir özellik olmadığını vurgulamaktadır; suç örgütü kimliği, aşırıcı ideoloji, intikam veya suç girişimi de güçlü amaç ve disiplin üretebilir.

Bu nedenle makaledeki öneri:

“Amaç iyidir.”

değildir.

Daha dar öneri şudur:

Suçtan uzaklaşmayla ilgili yeniden inşa edilmiş pay, hukuka uygun ve yapıcı sosyal katılımla uyumlu bir gelecek kimliği içinde yer almalıdır.

Hesap Verebilirlik ile Kimlik Değişimi Birlikte Düşünülebilir mi?

Evet. Çalışma, kişinin geçmişteki eylemlerinden sorumlu tutulması ile kimliğinin sonsuza kadar yalnızca o eylemler üzerinden tanımlanmamasının birbiriyle çelişmediğini; rehabilitasyon kavramının zaten insanların zaman içinde anlamlı biçimde değişebileceğini varsaydığını savunmaktadır.

Kaynağın temel ayrımı:

Davranış kınanabilir; insan kimliği geçmişteki kınanan davranışla sonsuza kadar aynı kalmak zorunda değildir.

Bu yaklaşım, sorumluluğu ortadan kaldırmak yerine kişinin gelecekteki davranışıyla yeni kimliğini kanıtlama yükümlülüğünü artırmaktadır.

“Self-authorship” ne anlama geliyor?

Yazar açısından kendini yeniden tanımlamak, geçmişin reddi veya sorumluluktan kaçış değildir.

Yeni kimlik:

• Davranışla
• İşle
• Güvenilirlikle
• Tutarlılıkla
• Toplumsal katkıyla

kanıtlanmalıdır.

Bu nedenle çalışmanın ifadesiyle self-authorship is not absolution: kendi hayatının yazarı olmak beraat etmek değildir.

Çalışmanın temel sınırlılıkları

• Otoetnografik malzeme tek kişiden gelmektedir.
• Yaygınlık veya nedensellik gösterilemez.
• Farklı cezaevleri, kültürler, cinsiyetler, yaşlar ve ceza sürelerine genellenemez.
• Amaç ile desistance arasında çift yönlü ilişki olabilir.
• İçsel dönüşüm yapısal fırsat eksikliğini telafi edemez.
• Her amaç prososyal değildir.
• Reconstructed stake kavramı mevcut kimlik, umut, generativity, self-efficacy veya social bonds kavramlarıyla örtüşebilir.

Yapısal Fırsat Olmadan Amaç Yeterli midir?

Hayır. Kaynak açık biçimde, kişinin prososyal bir kimlik geliştirmesinin istihdam, barınma, eğitim, lisanslama, ulaşım, kredi veya toplumsal kabul gibi yapısal engelleri ortadan kaldırmadığını ve yalnız “amaç bul” demenin bu dış koşulları görmezden gelmesi hâlinde aşırı bireyci bir yaklaşım olacağını belirtmektedir.

Bu nedenle içsel kimlik dönüşümü ile dışsal fırsat yapısı birlikte düşünülmelidir.

Önerilen araştırma soruları

1. Güçlü prososyal amaç bildiren eski hükümlüler, geleneksel yaşama daha güçlü yatırım da bildiriyor mu?
2. Gelecek-yönelimli amaç, kimlik dönüşümü ile sürdürülebilir desistance arasındaki ilişkiye aracılık ediyor mu?
3. Reconstructed stakes, hapis öncesi iş, ilişki veya statü kaybı yüksek kişilerde daha mı önemli?
4. Eğitim, mesleki program, yazı, mentorluk, aile birleşimi veya girişimcilik programları geleceğe yatırım duygusunu güçlendiriyor mu?
5. Yaşanabilir bir geleceğin var olduğuna ilişkin öznel inanç, iş, gelir veya barınma gibi nesnel göstergelerin ötesinde davranışı öngörüyor mu?
6. Hangi amaç türleri işsizlik, reddedilme, stigma veya denetim zorluklarına karşı dayanıklıdır?
7. Kurumlar kişiye istemediği kimliği dayatmadan yeniden inşa edilmiş payları destekleyebilir mi?

Kaynak bu sorular için uzunlamasına görüşmeler ile future orientation, purpose, identity, employment, social bonds ve recidivism ölçümlerini birleştiren çalışmalar önermektedir.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

• Hapis, bazı geleneksel sosyal yatırımları zayıflatabilir.
• İstihdam, barınma ve stigma tahliye sonrası yeniden entegrasyonu etkileyebilir.
• Kimlik ve gelecekteki benlik desistance literatüründe önemli kavramlardır.
• Cezaevi uyumları tahliye sonrasında işlevsizleşebilir.
• Rehabilitasyon yalnız davranış yasağı olarak ele alınmamalıdır.
• Amaç ve gelecek yönelimi araştırılmaya değer olası mekanizmalardır.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar

• Hapis cezasının herkeste “nothing to lose” psikolojisi yarattığı gösterilmemektedir.
• Amaç sahibi olmak desistance’ı garanti etmez.
• Yazmak herkes için aynı rehabilitatif etkiye sahip değildir.
• Acı veya yoksunluk otomatik olarak gelişim sağlamaz.
• Cezaevindeki zararların sonradan ortaya çıkan olumlu sonuçlarla meşrulaştırılması savunulmamaktadır.
• Rehabilitasyonun yalnız bireysel iradeyle başarılabileceği ileri sürülmemektedir.
• Reconstructed stake henüz doğrulanmış bağımsız psikolojik ölçek veya mekanizma değildir.