Kuyish (burnout), ushbu tadqiqotda surunkali ish joyi stressi bilan bog‘liq hissiy, aqliy va jismoniy charchoq hamda ishga jalb etilishning pasayishini qamrab oluvchi holat sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot faqat 2025-yilda chop etilgan taqrizdan o‘tgan ishlar orasidan kuyish bilan miya o‘zgarishlarini ochiq bog‘laydigan nashrlarni aniqlash maqsadida beshta ma’lumotlar bazasini qidirib chiqqan va PRISMA-ScR protsedurasidan foydalanib oltita tadqiqotni ko‘rib chiqqan. Kiritilgan tadqiqotlarda EEG, resting-state fMRI, MRI, plazma BDNF o‘lchovi va so‘rovnoma kabi bir-biridan farq qiluvchi usullar qo‘llanilgan; frontal va o‘rta chiziq bog‘lanishligi, precuneus–medial orbitofrontal korteks bog‘lanishi, BDNF, kulrang modda va neyrokimyoviy ko‘rsatkichlar bilan kuyish yoki unga aloqador stress holatlari o‘rtasida turli munosabatlar qayd etilgan. Biroq ish to‘liq scoping review emas, skrining bitta tadqiqotchi tomonidan bajarilgan, faqat oltita nashr kiritilgan va dalillarning muhim qismi ko‘ndalang kesimli hisoblanadi. Shu sababli mavjud natijalar kuyish miyada yagona, tasdiqlangan yoki sababiy biologik imzo hosil qilishini ko‘rsatmaydi.

Sharhga kiritilgan oltita nashr orasida faqat ikkita tadqiqotning asosiy maqsadi bevosita kuyish va miya o‘zgarishlarini o‘rganishdir. Qolgan to‘rtta ish kengroq surunkali stress, depressiv buzilish, politsiya xodimlaridagi kasbiy stress yoki farovonlik masalalarini tekshirgan va kuyish bu ishlarning o‘zgaruvchilaridan biri sifatida baholangan.

O‘lchash usullari ham standart emas. Oltita tadqiqotning hech birida bir xil kuyish shkalasi qo‘llanilmagan. Burnout Assessment Tool, Sydney Burnout Measure, Maslach Burnout Inventoryning turli versiyalari, Copenhagen Burnout Inventory va Utrechtse Burnout Schaal ishlatilgan. Shu sababli turli tadqiqotlar “burnout” nomi ostida aynan bir xil psixologik konstruktni aynan bir xil tarzda o‘lchaydi, deb taxmin qilib bo‘lmaydi.

Manba muallifining ayrim bo‘limlardagi talqinlari kuyishni strukturaviy va funksional miya o‘zgarishlarini yuzaga keltiradigan aniq neyrobiologik holat sifatida qat’iy ifodalaydi. Biroq kiritilgan tadqiqotlarning metodologik tuzilishi bu da’voning barchasini sababiy darajada tasdiqlamaydi. Shu bois Verianla baholashida o‘lchangan munosabatlar bilan muallifning kengroq klinik talqinlari alohida saqlanadi.

Kuyishning Miyada Yagona va Tasdiqlangan Biologik Imzosi Topildimi?

Yo‘q. Ko‘rib chiqilgan oltita tadqiqot frontal bog‘lanishlik, precuneus–mOFC tarmog‘i, BDNF, kulrang modda, glutamat va turli whole-brain faollashuv naqshlari kabi har xil natijalarni bildirgan; biroq usullar, populyatsiyalar va kuyish shkalalari bir-biridan farq qilgani sababli bu natijalar yagona va tasdiqlangan “burnout miya imzosi”ni tashkil etmaydi.

Bu farq muhim, chunki “miya o‘zgarishi” bitta biologik o‘lchov emas. Manbada:

• EEG funksional bog‘lanishligi,
• resting-state fMRI daraja markaziyligi va bog‘lanishligi,
• strukturaviy MRI natijalari,
• plazma BDNF darajasi,
• glutamat kabi neyrokimyoviy o‘lchovlar,
• turli psixologik sohalar bilan bog‘liq whole-brain faollashuvlari

bir xil umumiy “brain changes” sarlavhasi ostida muhokama qilinadi.

Bu o‘lchovlarning har biri boshqa biologik darajani ifodalaydi. EEG elektr faollikning vaqt bo‘yicha naqshlarini; fMRI qonning kislorodlanishiga bog‘liq signal o‘zgarishlari va funksional bog‘lanishni; strukturaviy MRI to‘qima hajmi yoki morfologiyasini; BDNF esa qon aylanishidagi neyrotrofik omilni baholaydi.

Shuning uchun turli usullar bir xil yo‘nalishda natija berishi shart emas va ularni bir-birining to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘rniga qo‘llash ilmiy jihatdan to‘g‘ri emas.

Ko‘ndalang Kesimli Miya Tasvirlash Natijalari “Kuyish Miyaga Zarar Yetkazadi” Deganimi?

Yo‘q. Ko‘ndalang kesimli tadqiqotda kuyish guruhi bilan nazorat guruhi o‘rtasida miya faollashuvi, bog‘lanishligi yoki tuzilishi bo‘yicha farq topilishi munosabatning yo‘nalishini ko‘rsatmaydi; farq kuyishdan oldin mavjud bo‘lganmi, surunkali stress oqibatimi yoki boshqa o‘zgaruvchi bilan izohlanishi mumkinmi — buni aniqlab bo‘lmaydi.

Shu sababli quyidagi ehtimollarni bir-biridan ajratish kerak:

• avvaldan mavjud neyrobiologik xususiyatlar kuyishga moyillikni oshirishi mumkin,
• uzoq muddatli ish joyi stressi ayrim neyroplastik o‘zgarishlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin,
• depressiya, uyqu buzilishi yoki boshqa hamroh holatlar kuzatilgan farqlarga hissa qo‘shishi mumkin,
• kuzatilgan o‘zgarishlar kompensator yoki adaptiv jarayonlarni ifodalashi mumkin,
• o‘lchangan farqlarning bir qismi namuna yoki metodologik xususiyatlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Kiritilgan hamshiralar bo‘yicha fMRI tadqiqotining o‘z hisobotida ham qat’iy sababiylikni belgilab bo‘lmasligi aytilgan. Shu sababli sharh muallifi ayrim joylarda ishlatgan “burnout produces brain changes” yoki “brain damage” kabi iboralar mavjud oltita tadqiqotning barchasi bevosita ko‘rsatgan eksperimental natija sifatida emas, muallifning kuchliroq talqin darajasi sifatida o‘qilishi kerak.

Precuneus va Medial Orbitofrontal Korteks Nega Ajralib Turadi?

Precuneus va medial orbitofrontal korteks kiritilgan resting-state fMRI tadqiqotida kasbiy kuyishga ega hamshiralar bilan sog‘lom nazoratlar o‘rtasida daraja markaziyligi va funksional bog‘lanishlik farqlarini ko‘rsatgani uchun sharhda ajralib turadi; biroq bu yagona tadqiqot munosabatni ko‘rsatadi, klinik diagnostika testini yoki sababiy mexanizmni tasdiqlamaydi.

Degree centrality (DC), miya hududining funksional tarmoq ichida boshqa hududlar bilan qay darajada bog‘langanini miqdoriy tarzda umumlashtiruvchi tarmoq o‘lchovidir.

Functional connectivity (FC) esa turli miya hududlaridagi vaqt qatorlari statistik jihatdan qay darajada birga o‘zgarishini ifodalaydi.

40 nafar ayol hamshira bilan 40 nafar sog‘lom nazorat taqqoslangan tadqiqotda:

• bilateral precuneus ichida daraja markaziyligi kamaygan,
• chap precuneus bilan o‘ng medial orbitofrontal korteks o‘rtasidagi funksional bog‘lanish kamaygan,
• bu o‘lchovlarning ayrim kuyish shkalasi natijalari bilan ahamiyatli munosabatlari bildirilgan.

Manba bu naqshni o‘z-o‘ziga yo‘naltirilgan qayta ishlash bilan mukofot/hissiyotlarni boshqarish tizimlari o‘rtasidagi integratsiyaning buzilishi sifatida talqin qiladi.

Biroq tadqiqot ko‘ndalang kesimlidir. Shu sababli kamaygan bog‘lanish kuyishning sababi, oqibati yoki unga hamroh xususiyat ekanini aniqlab bo‘lmaydi.

EEG Tadqiqoti Nimani Ko‘rsatdi?

Resting-state EEG tadqiqoti kuyish guruhida, ayniqsa ko‘zlar ochiq holatda frontal va o‘rta chiziq miya hududlarida alpha3 diapazonida funksional bog‘lanishlik kamayganini bildirgan; manba bu natijani ehtimoliy neyrofiziologik bog‘liqlik sifatida talqin qiladi, ammo u o‘z-o‘zicha tasdiqlangan diagnostik biomarker emas.

Tadqiqotda 98 ishtirokchi baholangan va 256 kanalli yuqori zichlikdagi EEG yozuvi ishlatilgan.

Burnout guruhida:

• kuyish va sinizm ballari yuqori,
• o‘z samaradorligi ballari past,
• depressiya belgilari nazorat guruhiga qaraganda yuqori, biroq yengil darajada

topilgan.

Manba sinteziga ko‘ra eng yaqqol EEG naqshi 11–13 Hz alpha3 quyi diapazonida frontal va o‘rta chiziq hududlarida, ayniqsa o‘ng frontal sohada kamaygan funksional bog‘lanishlikdir.

Muallif kelajakdagi resting-state burnout tadqiqotlarida ko‘zlar ochiq holat ko‘zlar yopiq holatga qaraganda ko‘proq ma’lumot berishi mumkinligini ilgari suradi.

Biroq bu taklif hali ko‘p markazli yoki katta namunalarda tasdiqlangan emas.

BDNF Natijasi Nimani Anglatadi?

Burnout bilan bog‘liq depressiv buzilishi bo‘lgan statsionar bemorlarda plazma BDNF darajasi sog‘lom nazoratlarga qaraganda past bo‘lgan va multimodal statsionar davolashdan keyin BDNF oshishi qayd etilgan; bu natija BDNF stress bilan bog‘liq biologik jarayonlarga aloqador bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi, biroq BDNF kuyishga xos tasdiqlangan biomarker ekanini ko‘rsatmaydi.

Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF), neyron rivojlanishi, plastiklik va sinaptik jarayonlar bilan bog‘liq neyrotrofik oqsildir.

Tegishli tadqiqot:

• 35 burnout-related depressive disorder statsionar bemorni,
• 21 sog‘lom nazoratni

taqqoslagan.

Manba sintezida statsionar bemorlarda boshlang‘ich BDNF darajasi pastroq bo‘lgani, multimodal davolashdan keyin BDNF oshgani va BDNF o‘zgarishi bilan depressiya og‘irligi o‘rtasida teskari munosabat topilgani bildirilgan.

Bu tadqiqot muhim bo‘lsa-da, ikki tushunchani ajratish kerak: namuna faqat “sof burnout”ni boshdan kechirayotgan odamlardan emas, burnout-related depressive disorders deb ta’riflangan klinik guruhdan iborat.

Shu sababli natijani butun kuyish populyatsiyasiga bevosita umumlashtirib bo‘lmaydi.

Politsiya Xodimlaridagi Neyrotasvirlash Tadqiqoti Nimani Topdi?

Oldingi safda ishlovchi politsiya xodimlarida nazorat guruhiga qaraganda yuqoriroq kuyish va depressiv belgilar bilan birga kulrang modda hamda dACC neyrokimyosi bo‘yicha farqlar bildirilgan; tadqiqot yuqori stressli kasblarda neyrobiologik bog‘liqliklar bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi, ammo kuyish bu o‘zgarishlarning yagona sababi ekanini isbotlamaydi.

Namuna:

• 33 oldingi safda ishlovchi politsiya xodimi,
• 36 demografik jihatdan moslashtirilgan nazorat

ishtirokchisidan iborat bo‘lgan.

Manba politsiya guruhida:

• yuqoriroq kuyish va depressiv belgilar darajasi,
• kamaygan kulrang modda hajmi bilan bog‘liq natijalar,
• dorsal anterior cingulate cortex ichida pastroq qo‘zg‘atuvchi neyrotransmitter darajalari

qayd etilganini bildiradi.

Ayniqsa dACC glutamat darajasidagi pasayish statistik jihatdan ahamiyatli bo‘lgan va False Discovery Rate tuzatishidan keyin ham saqlanib qolgan.

Biroq politsiya namunasidagi surunkali stress, travmatik ta’sir, smena tartibi, uyqu va depressiv belgilar kabi omillar kuyish bilan chambarchas bog‘liq bo‘lishi mumkin. Shu sababli natijani faqat bitta o‘zgaruvchiga bog‘lash to‘g‘ri emas.

Bosh Og‘rig‘i Natijasi Bevosita Miya Tasvirlash Dalilimi?

Yo‘q. 720 kishilik tadqiqotda bosh og‘rig‘i kuyish jarayonidagi shaxslarda tez-tez qayd etilgan jismoniy belgi edi, biroq tadqiqot faqat so‘rovnomadan foydalangan va ishtirokchilarning miya tuzilishi yoki funksiyasini bevosita o‘lchamagan; miya o‘zgarishlari bilan bog‘liqlik sharh muallifining boshqa adabiyotlar asosidagi talqinidir.

Tadqiqotda:

• 317 kishi o‘zini “burning out”,
• 403 kishi o‘zini “burned out”

deb ta’riflagan.

Bosh og‘rig‘i “burning out” guruhida taxminan %89 bilan eng ko‘p bildirilgan jismoniy belgilar qatoriga kiradi.

Manba, shuningdek, butun namunaning taxminan %10 qismi kasalxonaga yotqizishni talab qilganini bildiradi; biroq so‘rovnoma kasalxonaga yotqizish sababini batafsil so‘ramagan.

Shu sababli:

• %89 bosh og‘rig‘i ko‘rsatkichi bevosita miya shikastlanishi ko‘rsatkichi emas,
• %10 kasalxonaga yotqizish bevosita burnout sababli bo‘lgan deb aniq aytib bo‘lmaydi,
• tadqiqotda strukturaviy MRI, fMRI yoki EEG o‘tkazilmagan.

Turli Kuyish Shkalalari Natijalarga Nega Ta’sir Qilishi Mumkin?

Oltita tadqiqotning hech birida bir xil kuyishni o‘lchash vositasi qo‘llanilmagani uchun har bir tadqiqot “burnout” deb tasniflagan psixologik profil aynan bir xil emas; ayrim shkalalar kuyish va sinizmga, ayrimlari kognitiv va jismoniy buzilishga, boshqalari esa professional kompetensiya kabi kasbga xos o‘lchamlarga ko‘proq vazn beradi.

Bu heterogenlik neyrobiologik natijalarni bevosita taqqoslashni ham qiyinlashtiradi.

Masalan, jismoniy va kognitiv buzilishni ko‘proq aniqlaydigan shkala bilan tuzilgan guruh faqat hissiy kuyish va sinizmga yo‘naltirilgan boshqa shkala bilan tuzilgan guruhga psixologik jihatdan to‘liq teng bo‘lmasligi mumkin.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Bu Tadqiqot Nega To‘liq Scoping Review Deb Tasniflanmaydi?

Chunki sharh faqat 2025-yil va taqrizdan o‘tgan nashrlar bilan cheklangan, bitta tor kalit so‘z birikmasiga asoslangan hamda skrining va ma’lumotlarni ajratib olish bir tadqiqotchi tomonidan bajarilgan; muallif PRISMA-ScR bosqichlarini qo‘llagan bo‘lsa-da, ish metodini scoping review bilan yo‘naltirilgan narrative synthesis o‘rtasidagi tuzilma sifatida ta’riflaydi.

Asosiy tadqiqot maqsadi

Maqsad 2025-yilda chop etilgan, kuyish va miya o‘zgarishlarini birgalikda ko‘rib chiqqan taqrizdan o‘tgan tadqiqotlarni aniqlab, psixiatrlar uchun dolzarb baholash yordamini yaratishdir.

Ikki asosiy nuqtayi nazardan foydalanilgan:

1. miya o‘zgarishlarini ko‘rib chiquvchi burnout tadqiqotlaridagi 2025-yil yutuqlari,
2. muayyan miya o‘zgarishlarining burnout kontekstidagi ma’nosi.

Skrining sanasi

Barcha asosiy ma’lumotlar bazasi qidiruvlari 1 yanvar 2026 sanasida amalga oshirilgan.

Protokol 31 yanvar 2026 sanasida OSFda ro‘yxatdan o‘tkazilgan.

Demak, protokolni ro‘yxatdan o‘tkazish asosiy skriningdan keyin amalga oshirilgan.

Qidiruv ifodasi

Kalit so‘zlar:

brain changes AND burnout AND 2025

bilan cheklangan.

Google Scholar qidiruvida qo‘shimcha ravishda ingliz tili cheklovi qo‘llangan.

Ma’lumotlar bazalari

PRISMA oqim jarayoni

Chiqarib tashlash sabablari

Manba Jadval 2-da chiqarib tashlash sabablari qatorida:

• takroriy yozuv,
• ingliz tilida bo‘lmasligi,
• taqrizdan o‘tgan jurnal maqolasi bo‘lmasligi,
• empirik tadqiqot bo‘lmasligi,
• burnoutni o‘z ichiga olmasligi,
• brain changesni o‘z ichiga olmasligi,
• to‘liq matnga kirish imkoni bo‘lmasligi,
• burnout bo‘yicha aloqasiz ma’lumot,
• brain changes bo‘yicha aloqasiz ma’lumot,
• qaytarib olingan nashr

keltirilgan.

Kiritilgan oltita tadqiqot

Geografik taqsimot

Oltita tadqiqotning to‘rttasi G‘arb mamlakatlarida:

• Avstraliya,
• Polsha,
• Shveytsariya,
• Niderlandiya

va ikkitasi Osiyoda:

• Xitoy,
• Tayvan

o‘tkazilgan.

Muallif ayniqsa resurslari cheklangan yoki rivojlanayotgan hududlarda tadqiqotlarning yo‘qligini tashqi validlik nuqtayi nazaridan muhim bo‘shliq deb baholaydi.

Tadqiqotlarda ma’lumot to‘plash sanalari

Oltita tadqiqotdan faqat hamshiralar bo‘yicha fMRI tadqiqoti ma’lumot to‘plash sanasini aniq bildirgan: sentabr 2024–dekabr 2024.

Boshqa tadqiqotlarning chop etilish yili 2025 bo‘lsa-da, ma’lumotlar qachon to‘plangani ko‘p hollarda ko‘rsatilmagan.

Bu holat faqat 2025-yilning “dolzarb neyrobiologiyasi”ni baholashni ko‘zlagan sharh uchun muhim metodologik cheklovdir.

Oltita tadqiqotdagi asosiy natijalar

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan jihatlar

• 2025-yilda kuyish va miya o‘zgarishlarini bog‘laydigan taqrizdan o‘tgan tadqiqotlar soni cheklangan.
• EEG, resting-state fMRI, MRI va plazma BDNF kabi turli obyektiv usullar ushbu tadqiqot sohasida qo‘llanilgan.
• Frontal/o‘rta chiziq EEG bog‘lanishi, precuneus–mOFC bog‘lanishi hamda ayrim strukturaviy/neyrokimyoviy ko‘rsatkichlarda burnout yoki unga aloqador stress holatlari bilan munosabatlar bildirilgan.
• Kuyish tadqiqotlarida faqat so‘rovnoma emas, neyrofiziologik va biologik o‘lchovlar ham qo‘llana boshlagani ko‘rinadi.
• Qo‘llanilgan kuyish shkalasi yuzaga keladigan psixologik fenotipga va shu tariqa neyrobiologik taqqoslashga ta’sir qilishi mumkin.
• Soha hali kichik, heterogen va rivojlanayotgan tadqiqot yo‘nalishidir.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan jihatlar

• Kuyishning miyada yagona va universal strukturaviy yoki funksional imzosi borligi ko‘rsatilmagan.
• Kuyish kuzatilgan barcha miya farqlarining sababi ekanligi ko‘rsatilmagan.
• EEG, fMRI, BDNF yoki MRI o‘lchovlarining hech biri burnout uchun tasdiqlangan rutin klinik diagnostika testi emas.
• Bosh og‘rig‘i strukturaviy yoki funksional miya o‘zgarishini ko‘rsatishi bevosita o‘lchanmagan.
• Kuzatilgan kulrang modda yoki bog‘lanishlik farqlari “doimiy miya shikastlanishi” ekanligi bu oltita tadqiqot bilan isbotlanmagan.
• Kuyishni depressiya yoki boshqa stress buzilishlaridan faqat neyrotasvirlash orqali ishonchli ajratish mumkinligi ko‘rsatilmagan.
• Oltita tadqiqot natijalarini barcha kasb guruhlari, barcha mamlakatlar yoki umumiy aholiga bevosita umumlashtirib bo‘lmaydi.
• Faqat 2025 nashr yilini qamrab olgan bitta skrining mavjud burnout neyrobiologiyasi adabiyotlarining barchasini ifodalamaydi.

Asosiy metodologik cheklovlar

Birinchi cheklov faqat bir yillik nashr davriga e’tibor qaratilganidir.

Ikkinchi cheklov asosiy qidiruv ifodasi faqat “brain changes AND burnout AND 2025” bo‘lganidir. Muallif keyinchalik:

• neural correlates,
• neuroimaging,
• functional connectivity,
• brain structure,
• neurobiological mechanisms

kabi turli atamalar bilan o‘tkazilgan qo‘shimcha qidiruvlar dastlabki qidiruvda ko‘rinmagan tegishli nashrlarni topa olishini ko‘rsatadi.

Bu dastlabki kalit so‘zlarning sezgirligi cheklanganini ko‘rsatadi.

Uchinchi cheklov skrining va ma’lumotlarni ajratib olish bir tadqiqotchi tomonidan bajarilganidir. Mustaqil ikkinchi baholovchining yo‘qligi tanlash va talqin og‘ishlari xavfini oshirishi mumkin.

To‘rtinchi cheklov faqat oltita tadqiqot kiritilganidir.

Beshinchi cheklov tadqiqotlarning usul, namuna, kasb va kuyish shkalasi jihatidan heterogenligidir.

Oltinchi cheklov ma’lumot to‘plash sanasi faqat bitta tadqiqotda aniq berilganidir.

Yettinchi cheklov sharh formal meta-tahlil yoki keng scoping review o‘tkazmaganidir. Muallif namuna hajmlari va o‘lchash vositalarining validligi har tomonlama baholanmaganini qayd etadi.

Sakkizinchi cheklov metodologik identifikatsiyaning o‘zidir: manba ishni scoping review bilan focused narrative synthesis o‘rtasida turuvchi tuzilma sifatida ta’riflaydi.

Kelajakdagi tadqiqotlar uchun tavsiyalar

Manba kelajakdagi tadqiqotlarda:

• kattaroq namunalardan,
• turli kasb guruhlaridan,
• turli ijtimoiy-iqtisodiy guruhlardan,
• past va o‘rta daromadli hududlardan,
• longitudinal dizaynlardan,
• bir nechta kuyish shkalasidan birgalikda foydalanishdan,
• EEG, MRI va qon biomarkerlarini birgalikda baholashdan,
• davolashdan oldingi va keyingi neyrobiologik kuzatuvlardan

foydalanishni tavsiya qiladi.

Ayniqsa longitudinal dizaynlar juda muhim; chunki faqat bunday tadqiqotlar neyrobiologik farqlar kuyishdan oldinmi, uning davomida yoki undan keyin paydo bo‘lganini ishonchliroq ajratishi mumkin.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: An Assessment Aid Intended for Psychiatrists Regarding 2025 Peer-Reviewed Publications on Burnout and Associated Brain Changes Following PRISMA-ScR Guidelines

Muallif: Carol Nash.

Mas’ul muallif: Carol Nash.

Muassasa: History of Medicine Program, Department of Psychiatry, Temerty Faculty of Medicine, University of Toronto, Toronto, Ontario, Canada.

Jurnal: Psychiatry International.

Nashriyot: MDPI, Basel, Switzerland.

Jild / maqola: 2026, 7, 116.

DOI: 10.3390/psychiatryint7030116

Topshirilgan: 12 fevral 2026.

Qayta ko‘rib chiqish: 27 mart 2026.

Qabul: 7 may 2026.

Nashr: 1 iyun 2026.

Manba turi: Taqrizdan o‘tgan yo‘naltirilgan adabiyotlar sharhi; PRISMA-ScR protsedurasidan foydalanadi, biroq muallif tomonidan to‘liq scoping review sifatida tasniflanmaydi.

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Asosiy skrining sanasi: 1 yanvar 2026.

Protokol ro‘yxati: OSF, 31 yanvar 2026; ro‘yxatdan o‘tkazish asosiy skriningdan keyin bajarilgan.

Ma’lumotlar bazalari: Google Scholar, OVID, PubMed, Scopus va Web of Science.

Asosiy qidiruv ifodasi: brain changes AND burnout AND 2025.

Dastlabki yozuvlar soni: 409.

Yakuniy kiritilgan tadqiqot: 6.

Skrining va ma’lumotlarni ajratib olish: Bir tadqiqotchi tomonidan bajarilgan.

Asosiy usullar: So‘rovnoma, EEG, resting-state fMRI, strukturaviy MRI, plazma BDNF va neyrokimyoviy baholashlar.

Asosiy kuyish o‘lchovlari: BAT, SBM, MBI-GS, MBI-HSS, MBI, CBI va UBOS-A.

Meta-tahlil: O‘tkazilmagan.

Formal birlashtirilgan effekt kattaligi: Hisoblanmagan.

Moliyalashtirish: Tashqi moliyalashtirish olinmagan.

Etika qo‘mitasi: Qo‘llanilmaydi; tadqiqot mavjud nashrlarni ko‘rib chiqadi.

Axborotli rozilik: Qo‘llanilmaydi.

Ma’lumotlarning mavjudligi: Yangi ma’lumot yaratilmagan yoki tahlil qilinmagan; ma’lumot almashish qo‘llanilmaydi.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Muallif manfaatlar to‘qnashuvini bildirmagan.

Muallif hissasi: Tadqiqotning yagona muallifi Carol Nash bo‘lib, u maqola mazmuni uchun javobgarlikni o‘z zimmasiga olishini bildiradi.

Asosiy ilmiy chegara: Oltita tadqiqot turli populyatsiyalar, turli kuyish shkalalari va turli biologik usullardan foydalanadi. Dalillarning aksariyati ko‘ndalang kesimlidir. Shu sababli kuyish muayyan miya o‘zgarishlariga sabab bo‘ladi yoki muayyan EEG/fMRI/BDNF o‘lchovlari klinik diagnostik biomarker hisoblanadi degan xulosaga kelib bo‘lmaydi.

Manba ichidagi talqin tarangligi: Manbaning ayrim muhokama bo‘limlari strukturaviy va funksional “brain damage” hamda sababiy o‘zgarish tilidan foydalansa-da, tadqiqot o‘z cheklovlarida soha hali boshlang‘ich bosqichda ekanini, namunalar kichik va heterogenligini, longitudinal ma’lumotlar yo‘qligini va klinitsistlar natijalarni ehtiyotkorlik bilan talqin qilishi kerakligini bildiradi. Verianla matni bu ikki darajani bir-biriga aralashtirmasdan yetkazadi.