Tükənmişlik (burnout), bu tədqiqatda xroniki iş yeri stresi ilə əlaqəli emosional, zehni və fiziki yorğunluğu, eləcə də işə cəlb olunmanın azalmasını əhatə edən vəziyyət kimi nəzərdən keçirilir. Tədqiqat yalnız 2025-ci ildə dərc olunmuş resenziyalı araşdırmalar arasından tükənmişliklə beyin dəyişikliklərini açıq şəkildə əlaqələndirən nəşrləri müəyyən etmək məqsədilə beş verilənlər bazasını taramış və PRISMA-ScR prosedurundan istifadə edərək altı işi nəzərdən keçirmişdir. Daxil edilən araşdırmalarda EEG, resting-state fMRI, MRI, plazma BDNF ölçümü və sorğu kimi bir-birindən fərqli metodlardan istifadə edilmiş; frontal və orta xətt bağlantılılığı, precuneus–medial orbitofrontal korteks bağlantısı, BDNF, boz maddə və neyrokimyəvi göstəricilərlə tükənmişlik və ya əlaqəli stress halları arasında müxtəlif əlaqələr bildirilmişdir. Bununla belə, bu iş tam bir scoping review deyil, tarama bir tədqiqatçı tərəfindən aparılmış, yalnız altı nəşr daxil edilmiş və sübutların mühüm hissəsi kəsitsəl olmuşdur. Buna görə mövcud nəticələr tükənmişliyin beyində vahid, təsdiqlənmiş və ya səbəb-nəticə xarakterli bioloji imza yaratdığını göstərmir.

İcmaldakı altı nəşr arasında yalnız iki araşdırmanın əsas məqsədi birbaşa tükənmişlik və beyin dəyişiklikləridir. Digər dörd iş daha geniş xroniki stress, depressiv pozuntu, polislərdə peşə stressi və ya rifah məsələlərini araşdırmış və tükənmişlik bu işlərdə dəyişənlərdən biri kimi qiymətləndirilmişdir.

Ölçmə metodları da standart deyil. Altı araşdırmanın heç birində eyni tükənmişlik şkalasından istifadə edilməmişdir. Burnout Assessment Tool, Sydney Burnout Measure, Maslach Burnout Inventory-nin müxtəlif versiyaları, Copenhagen Burnout Inventory və Utrechtse Burnout Schaal istifadə edilmişdir. Buna görə müxtəlif araşdırmaların “burnout” adı altında eyni psixoloji konstruktunu eyni şəkildə ölçdüyünü fərz etmək olmaz.

Mənbə müəllifinin şərhləri bəzi bölmələrdə tükənmişliyi struktur və funksional beyin dəyişiklikləri yaradan aydın neyrobioloji vəziyyət kimi güclü şəkildə təsvir edir. Lakin daxil edilən araşdırmaların metodoloji quruluşu bu iddianın hamısını səbəb-nəticə səviyyəsində təsdiqləmir. Buna görə Verianla qiymətləndirməsində ölçülmüş əlaqələrlə müəllifin daha irəli klinik şərhləri ayrı saxlanılır.

Tükənmişliyin Beyində Vahid və Təsdiqlənmiş Bioloji İmzası Tapılıbmı?

Xeyr. Nəzərdən keçirilən altı araşdırma frontal bağlantılılıq, precuneus–mOFC şəbəkəsi, BDNF, boz maddə, qlutamat və müxtəlif bütöv-beyin aktivasiya nümunələri kimi çeşidli nəticələr bildirmişdir; lakin metodlar, populyasiyalar və tükənmişlik şkalaları bir-birindən fərqli olduğuna görə bu nəticələr vahid və təsdiqlənmiş “burnout beyin imzası” yaratmır.

Bu fərq vacibdir, çünki “beyin dəyişikliyi” vahid bioloji ölçmə deyil. Mənbədə:

• EEG funksional bağlantılılığı,
• resting-state fMRI dərəcə mərkəziliyi və bağlantılılığı,
• struktur MRI nəticələri,
• plazma BDNF səviyyəsi,
• qlutamat kimi neyrokimyəvi ölçmələr,
• müxtəlif psixoloji sahələrlə əlaqəli bütöv-beyin aktivasiyaları

eyni ümumi “brain changes” başlığı altında müzakirə edilir.

Bu ölçmələrin hər biri fərqli bioloji səviyyəni təmsil edir. EEG elektrik aktivliyinin zaman nümunələrini; fMRI qanın oksigenləşməsinə bağlı siqnal dəyişikliklərini və funksional bağlantını; struktur MRI toxuma həcmini və ya morfologiyanı; BDNF isə dövr edən neyrotrofik amili qiymətləndirir.

Buna görə fərqli metodların eyni istiqamətdə nəticə verməsi zəruri deyil və onların bir-birinin birbaşa əvəzi kimi istifadə edilməsi elmi baxımdan uyğun deyil.

Kəsitsəl Beyin Görüntüləmə Nəticələri “Tükənmişlik Beyinə Zərər Verir” Deməkdirmi?

Xeyr. Kəsitsəl araşdırmada tükənmişlik qrupu ilə nəzarət qrupu arasında beyin aktivasiyası, bağlantılılığı və ya quruluşu baxımından fərqin tapılması əlaqənin istiqamətini göstərmir; fərqin tükənmişlikdən əvvəl mövcud olub-olmadığını, xroniki stressin nəticəsi olub-olmadığını və ya başqa dəyişənlə izah edilə bilib-bilmədiyini müəyyən etmək mümkün deyil.

Buna görə aşağıdakı ehtimallar bir-birindən ayrılmalıdır:

• əvvəldən mövcud olan neyrobioloji xüsusiyyətlər tükənmişliyə meyillilik yarada bilər,
• uzunmüddətli iş yeri stresi bəzi neyroplastik dəyişikliklərlə əlaqəli ola bilər,
• depressiya, yuxu pozuntusu və ya digər yanaşı vəziyyətlər müşahidə olunan fərqlərə töhfə verə bilər,
• müşahidə olunan dəyişikliklər kompensator və ya adaptiv prosesləri təmsil edə bilər,
• ölçülən fərqlərin bir hissəsi nümunə və ya metodoloji xüsusiyyətlərlə əlaqəli ola bilər.

Daxil edilən tibb bacıları üzrə fMRI araşdırmasının öz hesabatında da qəti səbəbiyyətin qurula bilmədiyi bildirilir. Buna görə icmal müəllifinin bəzi yerlərdə işlətdiyi “burnout produces brain changes” və ya “brain damage” kimi ifadələr mövcud altı araşdırmanın hamısının birbaşa göstərdiyi eksperimental nəticələr kimi deyil, müəllifin daha güclü şərh səviyyəsi kimi oxunmalıdır.

Precuneus və Medial Orbitofrontal Korteks Niyə Önə Çıxır?

Precuneus və medial orbitofrontal korteks, daxil edilən resting-state fMRI araşdırmasında peşə tükənmişliyi olan tibb bacıları ilə sağlam nəzarətlər arasında dərəcə mərkəziliyi və funksional bağlantılılıq fərqləri göstərdiyinə görə icmalda önə çıxır; lakin bu tək araşdırma əlaqəni göstərir, klinik diaqnostik testi və ya səbəb mexanizmini təsdiqləmir.

Degree centrality (DC), beyin bölgəsinin funksional şəbəkə daxilində digər bölgələrlə nə dərəcədə bağlı olduğunu kəmiyyətcə ümumiləşdirən şəbəkə ölçüsüdür.

Functional connectivity (FC) isə müxtəlif beyin bölgələrindəki zaman sıralarının statistik baxımdan nə dərəcədə birlikdə dəyişdiyini ifadə edir.

40 qadın tibb bacısı ilə 40 sağlam nəzarətin müqayisə edildiyi araşdırmada:

• bilateral precuneus daxilində dərəcə mərkəziliyi azalmış,
• sol precuneus ilə sağ medial orbitofrontal korteks arasındakı funksional bağlantı azalmış,
• bu ölçmələrin bəzi tükənmişlik şkalası nəticələri ilə əhəmiyyətli əlaqələri bildirilmişdir.

Mənbə bu nümunəni özünə-istinadlı emal ilə mükafat/emosiya tənzimləmə sistemləri arasındakı inteqrasiyanın pozulması kimi şərh edir.

Lakin araşdırma kəsitsəldir. Buna görə azalmış bağlantının tükənmişliyin səbəbi, nəticəsi və ya yanaşı xüsusiyyəti olub-olmadığını müəyyən etmək mümkün deyil.

EEG Araşdırması Nə Göstərdi?

Resting-state EEG araşdırması tükənmişlik qrupunda, xüsusilə gözlər açıq vəziyyətdə frontal və orta xətt beyin bölgələrində alpha3 diapazonunda azalmış funksional bağlantılılıq bildirmişdir; mənbə bu nəticəni potensial neyrofizioloji əlaqə kimi şərh edir, lakin bu, təkbaşına təsdiqlənmiş diaqnostik biomarker deyil.

Araşdırmada 98 iştirakçı qiymətləndirilmiş və 256 kanallı sıx EEG qeydi istifadə edilmişdir.

Burnout qrupunda:

• tükənmişlik və sinizm balları yüksək,
• öz-səmərəlilik balları aşağı,
• depressiya əlamətləri nəzarət qrupu ilə müqayisədə daha yüksək, lakin yüngül səviyyədə

olmuşdur.

Mənbə sintezinə görə ən aydın EEG nümunəsi 11–13 Hz alpha3 alt diapazonunda frontal və orta xətt bölgələrində, xüsusilə sağ frontal sahədə azalmış funksional bağlantılılıqdır.

Müəllif gələcək resting-state burnout araşdırmalarında gözlər açıq vəziyyətin gözlər qapalı vəziyyətdən daha informativ ola biləcəyini irəli sürür.

Lakin bu təklif hələ çoxmərkəzli və ya böyük nümunəli təsdiq səviyyəsində deyil.

BDNF Nəticəsi Nə Deməkdir?

Burnout ilə əlaqəli depressiv pozuntusu olan stasionar xəstələrdə plazma BDNF səviyyələri sağlam nəzarətlərdən aşağı olmuş və multimodal stasionar müalicədən sonra BDNF artımı bildirilmişdir; bu nəticə BDNF-nin stresslə əlaqəli bioloji proseslərlə bağlı ola biləcəyini düşündürür, lakin BDNF-nin tükənmişliyə spesifik təsdiqlənmiş biomarker olduğunu göstərmir.

Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF), neyron inkişafı, plastiklik və sinaptik proseslərlə əlaqəli neyrotrofik zülaldır.

Müvafiq araşdırma:

• 35 burnout-related depressive disorder stasionar xəstəni,
• 21 sağlam nəzarəti

müqayisə etmişdir.

Mənbə sintezində stasionar xəstələrin başlanğıcda daha aşağı BDNF səviyyələrinə malik olduğu, multimodal müalicədən sonra BDNF-nin artdığı və BDNF dəyişikliyi ilə depressiyanın ağırlığı arasında tərs əlaqə tapıldığı bildirilmişdir.

Bu araşdırma əhəmiyyətli olsa da, iki anlayışı ayırmaq lazımdır: nümunə yalnız “saf burnout” yaşayan şəxslərdən deyil, burnout-related depressive disorders kimi müəyyənləşdirilmiş klinik qrupdan ibarətdir.

Buna görə nəticə bütün tükənmişlik populyasiyasına birbaşa ümumiləşdirilə bilməz.

Polislərdə Neyrogörüntüləmə Araşdırması Nə Tapdı?

Ön xətdə çalışan polislərdə nəzarət qrupu ilə müqayisədə daha yüksək tükənmişlik və depressiv əlamət səviyyələri ilə yanaşı boz maddə və dACC neyrokimyası baxımından fərqlər bildirilmişdir; araşdırma yüksək stressli peşələrdə neyrobioloji əlaqələrin ola biləcəyini göstərir, lakin tükənmişliyin bu dəyişikliklərə təkbaşına səbəb olduğunu sübut etmir.

Nümunə:

• 33 ön xətdə çalışan polis,
• 36 demoqrafik baxımdan uyğunlaşdırılmış nəzarət

iştirakçısından ibarət olmuşdur.

Mənbə polis qrupunda:

• daha yüksək tükənmişlik və depressiv əlamət səviyyələri,
• azalmış boz maddə həcmi ilə əlaqəli nəticələr,
• dorsal anterior cingulate cortex daxilində daha aşağı eksitator neyrotransmitter səviyyələri

bildirildiyini qeyd edir.

Xüsusilə dACC qlutamat səviyyələrində azalma statistik baxımdan əhəmiyyətli olmuş və False Discovery Rate düzəlişindən sonra da qorunmuşdur.

Bununla belə, polis nümunəsində xroniki stress, travmatik məruz qalma, növbəli iş rejimi, yuxu və depressiv əlamətlər kimi amillər tükənmişliklə iç-içə ola bilər. Buna görə nəticəni yalnız bir dəyişənlə əlaqələndirmək uyğun deyil.

Baş Ağrısı Nəticəsi Birbaşa Beyin Görüntüləmə Sübutudurmu?

Xeyr. 720 nəfərlik araşdırmada baş ağrısı tükənmə prosesində olan şəxslərdə tez-tez bildirilən fiziki əlamət idi, lakin araşdırma yalnız sorğudan istifadə etmiş və iştirakçıların beyin quruluşunu və ya funksiyasını birbaşa ölçməmişdir; beyin dəyişiklikləri ilə əlaqə icmal müəllifinin digər ədəbiyyata əsaslanan şərhidir.

Araşdırmada:

• 317 nəfər özünü “burning out”,
• 403 nəfər özünü “burned out”

kimi təsvir etmişdir.

Baş ağrısı “burning out” qrupunda təxminən %89 ilə ən çox bildirilən fiziki əlamətlərdən biridir.

Mənbə həmçinin bütün nümunənin təxminən %10-unun xəstəxanaya yerləşdirilməyə ehtiyac duyduğunu bildirir; lakin sorğu xəstəxanaya yerləşdirilmə səbəbini ətraflı soruşmamışdır.

Buna görə:

• %89 baş ağrısı göstəricisi birbaşa beyin zədəsi göstəricisi deyil,
• %10 xəstəxanaya yerləşdirilmənin birbaşa burnout səbəbindən olduğu dəqiqləşdirilə bilməz,
• araşdırmada struktur MRI, fMRI və ya EEG aparılmamışdır.

Fərqli Tükənmişlik Şkalaları Nəticələrə Niyə Təsir Edə Bilər?

Altı araşdırmanın heç birində eyni tükənmişlik ölçmə alətindən istifadə edilmədiyinə görə hər bir araşdırmanın “burnout” kimi təsnif etdiyi psixoloji profil tam eyni deyil; bəzi şkalalar tükənmə və sinizmə, bəziləri koqnitiv və fiziki pozulmaya, digərləri isə peşəkar səriştə kimi peşəyə xas ölçülərə daha çox ağırlıq verir.

Bu heterogenlik neyrobioloji nəticələrin birbaşa müqayisəsini də çətinləşdirir.

Məsələn, fiziki və koqnitiv pozulmanı daha çox tutan şkala ilə yaradılmış qrup yalnız emosional tükənmə və sinizmə yönələn başqa şkala ilə yaradılmış qrupla psixoloji baxımdan tam ekvivalent olmaya bilər.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Bu Tədqiqat Niyə Tam Scoping Review Kimi Təsnif Edilmir?

Çünki icmal yalnız 2025-ci il və resenziyalı nəşrlərlə məhdudlaşdırılmış, tək dar açar söz kombinasiyasına əsaslanmış və tarama ilə məlumat çıxarışı bir tədqiqatçı tərəfindən aparılmışdır; müəllif PRISMA-ScR addımlarından istifadə etsə də, işin metodunu scoping review ilə fokuslanmış narrative synthesis arasında qalan bir quruluş kimi təsvir edir.

Əsas tədqiqat məqsədi

Məqsəd 2025-ci ildə dərc edilmiş, tükənmişliklə beyin dəyişikliklərini birlikdə araşdıran resenziyalı tədqiqatları müəyyənləşdirərək psixiatrlar üçün aktual qiymətləndirmə yardımı hazırlamaqdır.

İki əsas perspektivdən istifadə edilmişdir:

1. beyin dəyişikliklərini araşdıran burnout tədqiqatlarında 2025-ci il irəliləyişləri,
2. müəyyən beyin dəyişikliklərinin burnout kontekstində mənası.

Tarama tarixi

Bütün əsas verilənlər bazası axtarışları 1 yanvar 2026 tarixində aparılmışdır.

Protokol 31 yanvar 2026 tarixində OSF-də qeydiyyata alınmışdır.

Beləliklə, protokol qeydiyyatı əsas taramadan sonra həyata keçirilmişdir.

Axtarış ifadəsi

Açar sözlər:

brain changes AND burnout AND 2025

ilə məhdudlaşdırılmışdır.

Google Scholar axtarışında əlavə olaraq ingilis dili məhdudiyyəti tətbiq edilmişdir.

Verilənlər bazaları

PRISMA axın prosesi

Xaricetmə səbəbləri

Mənbə Cədvəl 2-də xaricetmə səbəbləri arasında:

• təkrar qeyd,
• ingilis dilində olmama,
• resenziyalı jurnal məqaləsi olmama,
• empirik tədqiqat olmama,
• burnout ehtiva etməmə,
• brain changes ehtiva etməmə,
• tam mətnə çıxışın olmaması,
• burnout mövzusunda əlaqəsiz məlumat,
• brain changes mövzusunda əlaqəsiz məlumat,
• geri çəkilmiş nəşr

yer alır.

Daxil edilən altı tədqiqat

Coğrafi bölgü

Altı tədqiqatın dördü Qərb ölkələrində:

• Avstraliya,
• Polşa,
• İsveçrə,
• Niderland

və ikisi Asiyada:

• Çin,
• Tayvan

həyata keçirilmişdir.

Müəllif xüsusilə resursları məhdud və ya inkişaf etməkdə olan regionlarda tədqiqatların olmamasını xarici etibarlılıq baxımından mühüm boşluq kimi qiymətləndirir.

Tədqiqatlarda məlumat toplama tarixləri

Altı tədqiqatdan yalnız tibb bacıları üzrə fMRI işi məlumat toplama tarixini açıq şəkildə bildirir: sentyabr 2024–dekabr 2024.

Digər tədqiqatların nəşr ili 2025 olsa da, məlumatların nə vaxt toplandığı əksər hallarda göstərilməmişdir.

Bu vəziyyət yalnız 2025-ci ilin “aktual neyrobiologiyasını” qiymətləndirməyi hədəfləyən icmal üçün mühüm metodoloji məhdudiyyətdir.

Altı tədqiqatdakı əsas nəticələr

Tədqiqatın dəstəklədiyi

• 2025-ci ildə tükənmişlik və beyin dəyişikliklərini əlaqələndirən məhdud sayda resenziyalı tədqiqat vardır.
• EEG, resting-state fMRI, MRI və plazma BDNF kimi müxtəlif obyektiv metodlar bu tədqiqat sahəsində istifadə edilmişdir.
• Frontal/orta xətt EEG bağlantısı, precuneus–mOFC bağlantısı və bəzi struktur/neyrokimyəvi göstəricilərlə burnout və ya əlaqəli stress halları arasında əlaqələr bildirilmişdir.
• Tükənmişlik tədqiqatlarında yalnız sorğunun deyil, neyrofizioloji və bioloji ölçmələrin də istifadə olunmağa başladığı görünür.
• İstifadə olunan tükənmişlik şkalası ortaya çıxan psixoloji fenotipə və bununla da neyrobioloji müqayisəyə təsir edə bilər.
• Sahə hələ kiçik, heterogen və inkişaf edən tədqiqat sahəsidir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi

• Tükənmişliyin beyində vahid və universal struktur və ya funksional imzasının olduğu göstərilməyib.
• Tükənmişliyin müşahidə olunan bütün beyin fərqlərinin səbəbi olduğu göstərilməyib.
• EEG, fMRI, BDNF və ya MRI ölçmələrindən heç biri burnout üçün təsdiqlənmiş rutin klinik diaqnostik test deyil.
• Baş ağrısının struktur və ya funksional beyin dəyişikliyini göstərdiyi birbaşa ölçülməyib.
• Müşahidə olunan boz maddə və ya bağlantılılıq fərqlərinin “daimi beyin zədəsi” olduğu bu altı tədqiqatla sübut edilməyib.
• Tükənmişliyin depressiyadan və ya digər stress pozuntularından yalnız neyrogörüntüləmə ilə etibarlı şəkildə fərqləndirilə bildiyi göstərilməyib.
• Altı tədqiqatın nəticələri bütün peşə qruplarına, bütün ölkələrə və ya ümumi əhaliyə birbaşa ümumiləşdirilə bilməz.
• Yalnız 2025 nəşr ilini əhatə edən bir tarama mövcud burnout neyrobiologiyası ədəbiyyatının hamısını təmsil etmir.

Əsas metodoloji məhdudiyyətlər

Birinci məhdudiyyət yalnız bir illik nəşr dövrünə fokuslanılmasıdır.

İkinci məhdudiyyət əsas axtarış ifadəsinin yalnız “brain changes AND burnout AND 2025” olmasıdır. Müəllif daha sonra:

• neural correlates,
• neuroimaging,
• functional connectivity,
• brain structure,
• neurobiological mechanisms

kimi fərqli terminlərlə aparılan əlavə axtarışların ilk axtarışda görünməyən əlaqəli nəşrləri tapa bildiyini göstərir.

Bu, ilkin açar sözlərin həssaslığının məhdud olduğunu ortaya qoyur.

Üçüncü məhdudiyyət tarama və məlumat çıxarışının bir tədqiqatçı tərəfindən aparılmasıdır. Müstəqil ikinci qiymətləndiricinin olmaması seçim və şərh qərəzi riskini artıra bilər.

Dördüncü məhdudiyyət yalnız altı tədqiqatın daxil edilməsidir.

Beşinci məhdudiyyət tədqiqatların metod, nümunə, peşə və tükənmişlik şkalası baxımından heterogen olmasıdır.

Altıncı məhdudiyyət məlumat toplama tarixinin yalnız bir tədqiqatda açıq verilməsidir.

Yeddinci məhdudiyyət icmalın formal meta-analiz və ya geniş scoping review aparmamasıdır. Müəllif nümunə ölçülərinin və ölçmə alətlərinin etibarlılığının hərtərəfli qiymətləndirilmədiyini bildirir.

Səkkizinci məhdudiyyət metodoloji kimliyin özüdür: mənbə işi scoping review ilə focused narrative synthesis arasında qalan bir quruluş kimi təsvir edir.

Gələcək tədqiqatlar üçün tövsiyələr

Mənbə gələcək tədqiqatlarda:

• daha böyük nümunələr,
• müxtəlif peşə qrupları,
• müxtəlif sosial-iqtisadi qruplar,
• aşağı və orta gəlirli regionlar,
• uzununa dizaynlar,
• birdən çox tükənmişlik şkalasının birlikdə istifadəsi,
• EEG, MRI və qan biomarkerlərinin birlikdə qiymətləndirilməsi,
• müalicədən əvvəl və sonra neyrobioloji izləmələr

üzərində işlənməsini tövsiyə edir.

Xüsusilə uzununa dizaynlar kritik əhəmiyyət daşıyır; çünki yalnız bu cür tədqiqatlar neyrobioloji fərqlərin tükənmişlikdən əvvəl, onun zamanı və ya sonrasında meydana çıxmasını daha etibarlı şəkildə ayırd edə bilər.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: An Assessment Aid Intended for Psychiatrists Regarding 2025 Peer-Reviewed Publications on Burnout and Associated Brain Changes Following PRISMA-ScR Guidelines

Müəllif: Carol Nash.

Məsul müəllif: Carol Nash.

Qurum: History of Medicine Program, Department of Psychiatry, Temerty Faculty of Medicine, University of Toronto, Toronto, Ontario, Canada.

Jurnal: Psychiatry International.

Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.

Cild / məqalə: 2026, 7, 116.

DOI: 10.3390/psychiatryint7030116

Təqdim: 12 fevral 2026.

Reviziya: 27 mart 2026.

Qəbul: 7 may 2026.

Nəşr: 1 iyun 2026.

Mənbə növü: Resenziyalı fokuslanmış ədəbiyyat icmalı; PRISMA-ScR prosedurundan istifadə edir, lakin müəllif tərəfindən tam scoping review kimi təsnif edilmir.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Əsas tarama tarixi: 1 yanvar 2026.

Protokol qeydiyyatı: OSF, 31 yanvar 2026; qeydiyyat əsas taramadan sonra həyata keçirilmişdir.

Verilənlər bazaları: Google Scholar, OVID, PubMed, Scopus və Web of Science.

Əsas axtarış ifadəsi: brain changes AND burnout AND 2025.

İlkin qeyd sayı: 409.

Son olaraq daxil edilən tədqiqat: 6.

Tarama və məlumat çıxarışı: Bir tədqiqatçı tərəfindən aparılmışdır.

Əsas metodlar: Sorğu, EEG, resting-state fMRI, struktur MRI, plazma BDNF və neyrokimyəvi qiymətləndirmələr.

Əsas tükənmişlik ölçmələri: BAT, SBM, MBI-GS, MBI-HSS, MBI, CBI və UBOS-A.

Meta-analiz: Aparılmamışdır.

Formal birləşdirilmiş effekt ölçüsü: Hesablanmamışdır.

Maliyyələşdirmə: Xarici maliyyələşdirmə alınmamışdır.

Etik komitə: Tətbiq edilmir; tədqiqat mövcud nəşrləri nəzərdən keçirir.

Məlumatlandırılmış razılıq: Tətbiq edilmir.

Məlumatların əlçatanlığı: Yeni məlumat yaradılmamış və ya təhlil edilməmişdir; məlumat paylaşımı tətbiq edilmir.

Maraqların toqquşması: Müəllif maraqların toqquşması olmadığını bildirmişdir.

Müəllif töhfəsi: Tədqiqatın yeganə müəllifi Carol Nash-dir və məqalənin məzmununa görə məsuliyyət daşıdığını bildirir.

Əsas elmi sərhəd: Altı tədqiqat müxtəlif populyasiyalar, müxtəlif tükənmişlik şkalaları və müxtəlif bioloji metodlardan istifadə edir. Sübutların çoxu kəsitsəldir. Buna görə tükənmişliyin müəyyən beyin dəyişikliklərinə səbəb olduğu və ya müəyyən EEG/fMRI/BDNF ölçmələrinin klinik diaqnostik biomarker olduğu nəticəsinə gəlmək olmaz.

Mənbədaxili şərh gərginliyi: Mənbənin bəzi müzakirə bölmələri struktur və funksional “brain damage” və səbəb-nəticə xarakterli dəyişiklik dili işlətsə də, tədqiqat öz məhdudiyyətlərində araşdırma sahəsinin hələ ilkin mərhələdə olduğunu, nümunələrin kiçik və heterogen olduğunu, uzununa məlumatların olmadığını və klinisistlərin nəticələrə ehtiyatla yanaşmalı olduğunu bildirir. Verianla mətni bu iki səviyyəni bir-birinə qarışdırmadan çatdırır.