Bu tadqiqot caza huquqi nazariyasi, huquq falsafasi, axloq falsafasi va cazalandirma axloqi qonuniyligи sohalarining kesishmasida joylashgan akademik huquq maqolasidir. Matn davlatning jinoyat qilgan kişiga nima uchun zarar yoki kulfat berayolg'ani haqida muhokama qiladi. Bu yergi "zarar" kundalik intiqom ma'nosida emas; habs, ozodlikdan ayrish, og'ir ya'n-xo'l qilish yoki huquqiy kulfat kabi davlat orqali qo'llaniladigan caza ma'nosidur.

Maqolaning asosiy savoli: Davlat fuqarolarni himoya qilish va ularning foydasi uchun mavjud hisoblab olinsa nima uchun jinoyat qilgan fuqaroga ongli tarzda zarar etishi mumkin? Bu savol ayniqsa caza falsafasi jihatdan muhimdir; chunki maxsus kişi qilgan bir harakat haksizlik ko'rinshiga qaramay, davlatning qonuniy jarayon so'nguni qilgan harakat ko'pincha "caza" sifatida qabul qilinadi.

Muallif an'anaviy ikkita caza asoslashunin yetarli bo'lmayganini savunadi. Foydashuluq cazani jamiyat umumiy fayzini oshirgani uchun savunadi; lekin nazariy jihatdan begunah kişini cazalantirishga eshik acharadi. Huquqiy caza ma'nosidagi retributivizm esa cazalantirilish sezgilarge asoslanadi; lekin kuch duygularning nima uchun ishonchli ahlaki uslubga dost bersa yetarli tushuntirmaydi.

Maqolaning o'zbaraviy hissaligi cazani "disavowal" ya'ni jamiyatning jiddiy jinoyatni o'z qiymatlari orqali aniq rad etishi sifatida talkinlashidir. Buniga ko'ra jiddiy jinoyat yetarli qattiq tarzda rad etilmasa mohiy kuzatuv ushbu jinoyatni jamiyat qiymatlari bilan mos ko'radi o'ylash mumkin. Muallifning asosiy iddia'i jiddiy jinoyatlarda bu yetarli qattiq rad faqat failni cazalantirilsh orqali mumkin bo'lishidir.

Bu mazmun huquqiy tavsiya emas. Caza huquqi, jinoyat, caza, fail huquqlari, maqdul huquqlari va davlatning caza huquq yetaklaganligi tildan tilga va muayyan vaziyatga ko'ra o'zgaradi. Bu yergi maqsad tadqiqotning akademik hujjatini sodda va tarafsiz tarzda ochiqlashtirish.

Maqola cazaning nima uchun axloqi jihatdan ruxsat berila oladığını qayta o'ylashga chaqiraydi. Qo'shin siz noto'g'ri qilganiz sababini bitta yil kichik xonaga qulf qilsa ko'pincha bunig haksizlik deb yuqorlamiz. Lekin shu vaziyat mahkama qaroriga va qonuniy jarayon so'ngida davlat xodim tomonida qo'llanilsa ko'pchikg buni caza sifatida qabul qiladi. Muallif bu qabullash almabutnay odatda bo'lib bo'lasini soroydi.

Tadqiqat cazaning ikki an'anaviy asoslamasini yetarli bomlmagan topadi. Foydashuluq asosamaliga ko'ra caza jamiyatning umumiy fayzini oshirgani uchun qonuniy. Lekin bu mantiq bazimlari haddan o'tgan stsenariylarda begunah kişini cazalantirilishni ham qabul qilinuvchi qilishi mumkin. Retributiv asos esa fail qilgan jinoyat sababli cazalandi. Lekin bu yondashuw ko'pincha kuchli cazalantirlish sezgilariga tayanadi va duygularning nima uchun ishonchli ahlaki rehbar bo'lganini yetarli ko'rsatib bermaydı.

Maullfning o'zbaraviy yondashuw cazani "rad etish sifatida tanlash" tarzda o'ylaydi. Jiddiy jinoyat jamiyatning yashoviq, ozodlik, mulk va insan qadri kabi asosiy qiymatlari bilan mos kelmaydi. Agar jamiyat bu jinoyatni yetarli qattiq tarzda rad etmasa, tashqaridan mulohaza qiluvchi mohiy kişi jamiyatning qandaydir bu jinoyatga befarq qolgani yoki uni rozi bilgani o'ylashi mumkin. Maullifning idda'i jiddiy jinoyatlarda bu yetarli rad'ing eng qattiq shakli failni cazalantirilishidir.

Muammo Nima?

Caza axloqiy jihatdan tushuntirilish istaydigan amaliyotdir. Chunki davlat caza berayotganda bir kişiga ongli tarzda zarar yoki kulfat qo'shadi. Habsi ozodlikni cheklaydi; pul cezasi boyligini kamaytiradi; bazimlari kişining ijtimoiy hayoti, tanasi, psihologiyasi yoki kelajagiga ta'sirini etishi mumkin. Normall bir kişiga zarar berish noto'g'ri bo'lsa davlatning buni qila oladığı alohida asoslab berilmaliq.

Foydashuluq yondashuw bu savolga natijalar orqali javob beradi. Caza kelajaki jinoyatlarni kamaytiraadimi, jamiyat xavfsizligini oshiraadimi, odamlarni qo'rquvsini kamaytiraadimi yoki umumiy fayzini yuqorago ko'taraadimi? Agar bunday bo'lsa qonuniy ko'rinishi mumkin. Lekin muallif bu yondashuvning asosiy zaifligiga ishora qaradı: Agar umumiy fayzni oshiradigan bo'lsa begunah kişini cazalantirilsh ham nazariy jihatdan huquqiy hale kelishi mumkin. Bu ko'plab huquq va ahlaq tushunchalari uchun qabul qiluvliy bo'lmayan natijadir.

Huquqiy caza ma'nosidagi retributivizm esa failning qilgan jinoyat sababli cazani haq etganini aytadi. Ko'plab jiddiy jinoyat misollariga qarab ko'pchik odam kuchli cazalantirilsh sezgilari yaşiy mumkin. Lekin muallif bu duygularning o'z-o'zidan yetarli gerekçe bo'lmaganini ta'kidlaydi. Odamlar jahliy, shok, tinlashda or yoki intiqom duygusi ostida keyin noto'g'ri deb jurlaydi qarorlar qabul qilishi mumkin. Shu sababli "bizda shunday hiss bor" demak cazaning axloqi qonuniyligini yakkali asos qilmaydı.

Ifodaviy caza nazariyalari yanada nozik tushuntirish beradi. Buniga ko'ra caza faqat qorquv yoki intiqom emas; jamiyatning jinoyatni kamoliy tarzda tanlashidir. Lekin bu yergi ikkita savol paydo bo'ladi. Birinchisi jiddiy jinoyatlarning nima uchun mutlaq tanlash zarur ekanligidir. Ikkinchisi talish nima uchun so'z, simvol, protes, tazminat, uzoqlash yoki boshqa usullarni emas balki failni cazalantirilsh orqali qilinishi zarur ekanligidir.

Maullifning asosiy muammosi bu ikkita itirozni hal qilishdur. Muallif jinoyatni faqat maqdul statusga hujum yoki norm buzilish emas; jamiyatning asosiy qiymatlari tashqaridan o'qiluvliy bo'lgan bir sinov sifatida qaraydı. Jamiyatning javob berish o'z qiymatlari haqiqatan nima bo'lganini ko'rsatadi. Shu sababli caza muhokamasi yalniz fail bilan emas jamiyatning o'zi qanday aniqlanishi bilan bog'liq.

Uslub Nima Taklif Qiladi?

Tadqiqat tajribiy huquq tadqiqoti emas. Anketa, statistik model, saha tadqiqoti yoki mahkama qaroları ma'lumot to'plami tahlili bermaydi. Usul huquq falsafasi va axloq falsafasi ichida tushunchali hujjat qurishdur.

Birinchi bosqichda muallif ikki an'anaviy caza asoslamasini o'rganadi: foydashuluq va huquqiy caza temali retributivizm. Foydashuluq umumiy fayzni ko'tarish markaziga qo'yadi. Retributivizm esa failning hak etgan cazasiga e'tibor qaratadi. Muallif har ikki yondashuvning ham jiddiy falsafiy muammo taşishaligini savunadi.

Ikkinchi bosqichda ifodaviy caza nazariyalari baholana. Igor Primoratz, Antony Duff, Jean Hampton va Joshua Kleinfeld kabi mutafakkirlarning yondashuvlari muhokama qilinadi. Bu nazariyalar umuman cazaning bir tür tanlamah, muloqot, status tuzatish yoki normni qayta tasdiqlash funktsiyasi bajarganini savunadi. Muallif bu yondashuvlarning ikkita itirozga yetarli javob beraolmadigin aytadi: tanlash majburiyoti va cazaning noyobligі.

Uchinchi bosqichda muallif o'z yondashuvini rivojlantiradi: condemnation as disavowal. Bu ifoda Ozbekchaga "rad etish sifatida tanlash" yoki "egalik qilmaslik sifatida tanlash" sifatida tarjima qilinishi mumkin. Bu yerda jamiyat jiddiy jinoyatga "bu bizning qiymatlari bilan mos kelmaydi" diyib kamoliy va kuchli masofani qo'yadi.

To'rtinchi bosqichda muallif alternativ javob beri'lishlarni alohida-alohida o'rganadi. Faqat so'zli tanlash, simbolik tanlash, so'rovsh, dalillar standart, psixiatrik baholash, protes, begunah kişini cazalantirilsh, tazminat, faqat faolsizlantirilsh va faqat uzoqlantirilsh kabi varianti jiddiy jinoyatlari yetarli qattiq rad etishga yetmasligini savunadi. Ushbu soliştirmaning so'ngida failni cazalantirilshi jiddiy jinoyatlarda yetarli radning yakkali mosraza biçimi ekanligi xulosasiga yetadi.

Formulalar Nima Aytadi?

Bu tadqiqat matematiksel formula o'z ichiga olmaydi. Matn huquq falsafasi va axloq nazariyasi orqali tushunchali hujjat quradı. Quyidagi MathJax bloki orijinal matematiksel formulalar emas; maqolaning asosiy mantiqini sodda va kuzatiluvliy qilish uchun tayyorlangan tushunchali sxemalar.

Bu sxema tadqiqatda ishlatilgan asosiy caza fikrini soddalashtiradı. Caza tasodifiy zarar berish emas; bitta otorita kişining noto'g'ri qilgani sababli unga ya'n-xo'l qo'llashidir.

Maqolaning asosiy muammosi bu. Davlat fuqarolariga fayz berish uchun mavjud qabul qilinsa unga zarar berish alohida aslashlandırilmasi kerak.

Foydashuluq qarayda caza umumiy fayzni oshirgani sürü qonuniy ko'rinadi. Lekin muallif tanqidiga ko'ra bu mantiq begunah kişini cazalantirilsh umumiy fayzni oshiradigan bo'lsa nazariy jihatdan buning xulamahniy qilshi mumkin. Muammo birey boshqalarning foydasi uchun yalniz asbob bo'lishidir.

Bu yondashuvda caza natijalari sababli emas, failning qilgan jinoyat sababli hak berilmayı. Maullifning itirozı bu ko'rishning ko'pincha kuchli cazalantirilsh sezgilari bazasiga tiyuvshι va bu sezgularning nima uchun axloqi haqiqatni ko'rsatganini yetarli tushuntirmayganligidur.

Ifodaviy nazariyaga ko'ra caza jamiyatning jiddiy jinoyatni tanlash usuldir. Ammo muallif mevjud ifodaviy nazariyalarning ikkita savolga yetarli javob beraolmayganini savunadi: Jinoyat nima uchun mutlaq tanlash zarur va tanlash nima uchun mutlaq caza orqali qilinmali?

Bu ifoda maqolaning o'z tushunchasi qiymatlaring ko'rsatadi. Bir jamiyatning qiymatlari faqat rasmiy bayonlardan tushuntirmaydi. Jamiyatning haqiqatan nima qiymatlangani uya-xo'jaliklarining va muassasalarning qanday harakatlanganiga qarab chiqarila.

Maullifning asosiy hujjati bu yerga qayta tiqsimlanadi. Agar bir kişi jiddiy jinoyat uchun mahkum bo'lib jamiyat buning yetarli qattiq tarzda tanlamasasa mohiy boshqaruvchi jamiyatning bu jinoyatga befarq qolganini yoki uni qiymatları bilan mos ko'rganini o'ylashi mumkin.

Disavowal faqat norozilik bildirilmish emas. Jamiyatning jiddiy jinoyatni o'z qiymatlari orqali aniq ajratishdur. Ozbekchada "rad etish", "egalik qilmaslik" yoki "jamiyat qiymatlari orqali chiqarilsh" sifatida tushuntirila.

Muallif tanlamashning faqat so'zlangan bo'lishini yetarli golamaydi. Tanlash jinoyatning jamiyat qiymatlari bilan mos kelmayganini ko'rsatuvchi darajada kuchli, ishonchsiz va kamoliy bo'lmasi kerak.

Maqolaning yakuniy natijaси bu. Muallif jiddiy jinoyatlarda faqat so'z, simvol, protes, tazminat, uzoqlantirilsh yoki faolsizlantirilshning yetarli bo'lmayganini; yetarli qattiq radning ancaqil failni cazalantirilsh orqali kurila oladığını savunadi.

Grafika, Jadvali va Sxemali Asosiy Xabar

Tadqiqatda klassik miqdor grafika yoki ma'lumot jadvali yo'q. Lekin matn caza asoslashmasini bosqichli tushunchali sxema kabi quradı. Birinchi sxema an'anaviy asoslamalardan boshlanadi: foydashuluq va retributivizm. Foydashuluq natijalardan, retributivizm hak etgan cazasidan diqqat qaratadi. Muallif bu ikki yondashuvning caza qonuniyligini tam qura olmaganini savunadi.

Ikkinchi tushunchali sxema ifodaviy caza nazariyalaridir. Bu nazariyalar cazaning bir habar berganini aytadi: jamiyat jinoyatni tanlaydi, maqdul qiymatini tasdiqlaydi, normni qayta kuradı yoki failning ustunlik idda'asini rad etadi. Lekin muallif ushbu nazariyalarning tanlamashning nima uchun mutlaq zarur va nima uchun bu tanlamash caza orqali qilinmasi zarur savollariga yetarli javob bermaganligini belgilaydi.

Uchinchi asosiy sxema "jamiyat qiymatlari xulqdan tushuntirmaydi" fikridir. Bir jamiyat yashoviqni qiymatlini aytishi mumkin; lekin jiddiy yashoviq buzilishlariga befarq qolsa beyananing ishonchliga shubxа qo'ladi. Shu sababli cazalantirilsh muhokamasi faqat failning nima hak etganini emas jamiyatning qanday qiymatlari haqiqatan taşi ohanligini bilan bog'liq.

To'rtinchi sxema alternativ javob berliğaning yetarsi emesligini ko'rsatadi. So'zli tanlash o'ta arzon. Simvolик tanlash jiddiy jinoyatlar ostiga etarli qattiq emas. So'rovш va dalillar standart tanlash emas, usul kafolatidir. Protes samimiy va qimmatli bo'ladi; lekin jiddiy jinoyatlar ostiga jamiyatning rasmiy va yetarli tanlashining o'rniga bo'lmaydi. Tazminat maqulga fayz bershi mumkin; lekin yashoviq kabi asosiy qiymatlaring buzilishlida tanlashning og'irligi etarli bo'lmasligi mumkin. Faqat faolsizlantirilsh yoki uzoqlash tanlash emas, xavfsizlik taqdim etadi.

Oxirgi sxema failni cazalantirilshdir. Muallif idda'asi jiddiy jinoyatlarda jamiyat "bu harakatimiz bizning qiymatlari bilan mos kelmaydi" xabarni yetarli qattiq berish uchun yaptırım failga qaratilmoqoligi zarur. Shunga ko'ra jamiyat jinoyatni rad etadi va asosiy qiymatlarida bağliliğini ko'rinib qiladi.

Tajribalar Qanday Amalga Oshirilgan?

Bu makale laboratoriya tajribasi, anketa, saha tadqiqoti yoki statistik ma'lumot tahlili qilmaydı. Tadqiqat caza hukuqunun falsafiy asoslashuvi haqida normatif va tushunchali hujjat quradi.

Muallif avval o'ylash tajribasi orqali boshlanadi. Qo'shinni bitta yil xonaga qulf qilish bilan davlatning qonuniy jarayon so'ngini xabsga quyish soliştirila. Bu o'ylash tajribasi cazaning nima uchun oltin va qabul qilinadi ko'ringanini soroydi.

Keyin an'anaviy caza asoslamashi o'rganilair. Foydashuluq umumiy fayz orqali tushuntiriladi va begunah kişini cazalantirilsh itirozida tanqid etila. Retributivizm esa kuchli cazalantirilsh sezgilari bazasida bo'lishi sababli yetarsi bo'lgan ko'rila.

Uchinchi bosqichda ifodaviy caza nazariyalari baholana. Primoratz, Duff, Hampton va Kleinfeld'ning yondashuvlari alohida-alohida muhokama qilinadi. Primoratz cazanig tanlamash uchun zarur bu'lgan idda'asi, Duff ning cazaning muloqot va islox funktsyoni, Hampton ning maqdul qiymatining ta'mirlanish yondashuwi va Kleinfeld ning normativ tartibni qayta kurish ko'rishi tanqid etiladi.

To'rtinchi bosqichda muallif o'z nazariyasini quradı. Jamiyatning asosiy qiymatlari usy a'zolarning va muassasalarning xulqlar orqali tushuntirmaydi. Jiddiy jinoyatlar bu qiymatlarni sinovga qo'yadi. Agar jamiyat jiddiy jinoyatni yetarli qattiq tarzda tanlamasiz o'sha jinoyatga befarq qolgan deya o'ylash mumkin.

Oxirgi bosqichda alternativ javob berliğlar sinovdan o'tkazila. Muallif so'zli va simvolıq tanlamah, faqat usul ishlarni, protestoni, begunah kişini cazalantirilshni, tazminatni, faolsizlantirilshni va uzoqlantirilshni alohida-alohida baholaydı. Har birning jiddiy jinoyatlar ostiga nima uchun yetarsi qolganini tushuntirib failni cazalantirilshning noyob rolini savunaydi.

Natijalar Nima Ko'rsatadi?

Tadqiqotning birinchi natijaци cazaning an'anaviy asoslamalashi jiddiy muammolar taşişhadir. Foydashuluq umumiy fayzni avval etgani uchun fail huquqlarini etarli jimoya olmay mumkin. Hak etgan caza tushunchasi esa cazalantirilsh sezgilarariga o'ta tayanadi. Shu sababli cazaning qonuniyligı uchun yanada turli tushintirish kerak.

Ikkinchi natija ifodaviy caza nazariyalarining muhim lekin nopurra ekanligidir. Caza haqiqatan xabar taşiydi; jamiyatning jinoyatni tanlay ekanligini ko'rsatadi. Lekin faqat "caza tanlashdir" demak etarsa emas. Nima uchun tanlash majbur va nima uchun bu tanlash caza orqali qilinmasi zarur savollar alohida javoblandırılmali.

Uchinchi natija jamiyat qiymatlarining faqat so'zlardan emas xulqlardan tushuntirmaydig ekanligidur. Bir jamiyat yashoviqni, ozodlikni va mulkni asosiy qiymatlar ko'rganini aytshi mumkin. Lekin bu qiymatlarning og'ir husullariga yetarli qattiq javob bermasiz uning asosiy qiymatlari nima ekanlig sorovga qo'ladi.

To'rtinchi natija jiddiy jinoyatlarning jamiyat uchun bir qiymat sinovini yaratganligidir. O'ldirilsh, o'tkazish, zona kabi og'ir jinoyatlar faqat individual hatalari emas; jamiyatning qaysi qiymatlarni jiddiy himoya qilganini ko'rinib qiladigan voqealardir. Bu jinoyatlarga befarq qolish jamiyatning o'z asosiy qiymatlariga qarama-qarshi bo'lish anglatadi.

Beshinchi natija tanlamashning yetarli darajada kuchli bo'lish zaruriyatidur. Faqat so'z bilan tanlash yoki simvolnik turalar og'ir jinoyatlarning jamiyat qiymatlariga mos kelmayganligini ko'rsatishga yetmasligi mumkin. Tanlash mohiy va tarafsiz ko'zlovchini jamiyatning haqiqatan bu jinoyatni tanlay ekanligiga ishintiradigan og'irlіkda bo'lmali.

Oltinchi natija jiddiy jinoyatlarda alternativ javob berliğning yetarsizligidur. Tazminat maqulga yoki jamiyatga fayz bershi mumkin; lekin yasloviq kabi og'ir qiymatlarning buzilishida raddning og'irligi etarsa bo'lmasligi mumkin. Protes samimiy bo'ladi; lekin og'ir va doimiy jinoyatlar ostiga jamiyatning rasmiy javobchasi sifatida davom ettirila oladigan va mosraza modeli bermaydi. Faolsizlantirilsh yoki uzoqlantirilsh esa xavfsizlik berishi mumkin; lekin jinoyatni qiymatlari darajasida rad etmaydi.

Yettinchi va eng muhokama natija jiddiy jinoyatlarda yetarli radning faqat failni cazalantirilsh orqali mumkin bo'lganligidir. Muallif failni cazalantirilshning jamiyatga quyidagi xabarni berayotganini savunadi: Bu jinoyat bizning asosiy qiymatlarimiz bilan mos kelmaydi; bu harakat faqat so'z bilan emas jiddiy va kamoliy yapatirm bilan rad etya.

Bu Nima Uchun Muhim?

Bu tadqiqat cazaning faqat xavfsizlik yoki intiqom masalasi bo'lmaganini ko'rsatadi. Caza jamiyatning o'z qiymatlarini qanday aniqlanishι bilan bog'liq. Bir jamiyat qaysi harakat ostiga kuchli javob bergani va qaysi harakat ostiga befarq qalgani bo'yicha o'zini ko'rsatadi.

Huquq falsafasi jihatdan tadqiqat ifodaviy caza nazariyalaraga yanada bir mahal beradi. Cazani faqat fail bilan muloqot qilish, maqdul statusini ta'mirlaлش yoki normni qayta e'lon qilish emas; jamiyatning asosiy jinoyatni o'z qiymatlarida aniq rad etishi sifatida talkinlaydi.

Caza huququ jihatdan tadqiqat ya'n-xo'l og'irligi bilan jamiyat qiymatlari orasidagi bog'lanishni muhokamaga ochadi. Juda yengil javob jiddiy jinoyatning etarli muhimlanmaydigni ta'siri bershi mumkin. O'ta og'ir javob jamiyatning ba'zi qiymatlari yo'l bilan kattalashtirganini yoki failning huquqlarning haddan o'tganda kichiklashtirganini ko'rsatishi mumkin. Shu sababli cazaning ham yetarli ham o'lchovli bo'lmasligi zarur.

Jamiyat xotirasi jihatdan tadqiqat ayniqsa muhim. Ba'zi jinoyatlarning so'rovsh qilinmaması, koʻziklib chiqarilmaması yoki cazalantirilmaması faqat huquq tizimi xatosi emas; jamiyatning ba'zi odamlarning yashoviq, ozodlikni yoki xavfsizligini etarli qiymati ko'rmaganini anglatshi mumkin. Maullifning linching misoli orqali muhokama qilgani boʻysince cazasizlik baʻzan jamiyatning haqiqiy qiymatlarini ochila.

Verianla jihatdan makala huquq nazariyasining mavhum muhokama emasligini ko'rsatadi. Caza faqat mahkama qaror yoki habis tizimi emas; jamiyatning "biz kimiz, niga qiymatlana, nini qabul qiluncha ko'rsatuvchi?" savollariga bergan muassasiy javobidur.

E'tibor Nuqtalari

Bu tadqiqat normatif va falsafiy huquq maqolasidir. Yangi ampirik ma'lumot yaratmaydi; shu sababli natijalar statistik baholangal topilmalar kabi o'qilmasligi kerak.

Maqala faqat jiddiy jinoyatlar ostiga miqyoslashgan. Muallif kichik jinoyatlar yoki yengil buzilishlar uchun shu darajada tanlash majburiyatining yanada ko'proq aniqlanmagani anglatadı. Shu sababli hujjat har jinoyat uchun shunga o'rganam caza kerakligini anglatmaydi.

Maullifning yondashuwı jamiyatning qiymatlari to'g'ri qiymatlar bo'lishi shartiga bog'liq. Agar bir jamiyat noto'g'ri qiymatlargı savunsa caza tizimi bu noto'g'ri qiymatlargı ham kuchaytiradi. Shu sababli "jamiyat qiymatlari" tushunchasi yakkali yetarli emas; qiymatlarning axloqi jihatdan to'g'ri bo'lib bo'lişi alohida muhokama qilinmali.

Yetarli tanlamashning qaysi jinoyatda qaysi caza bilan ta'minlanayollagi maqolada aniq o'lchovga bog'lannmaydi. Muallif har caza turi va caza miqdorlari uchun ayrinta alohida bir nisbat tizimi qurmaydi. Bu nazariyaning qo'llaniladigan sohada yanada ko'plab ishlar kerakligini ko'rsatadi.

Failni cazalantirilsh jiddiy jinoyatlarda yetarli radning yakkali yolidə savunilsa ham bu idda'a muhokamalodir. Tuzatish adolatı, maqdul qaratilgan modellar, rehabilitatsyon, tazminat va jamiyat tuzatishl yondashuvlari boshqa huquq falsafasi muhitlarida kuchli tarzda savunulevdi. Maqala ushbu alternativlarni baholaydı, lekin muhokama butunlay yopilmamastagi.

Bu mazmun huquqiy tavsiya emas. Caza huququ qo'llanmashu, konstitutsion huquqlari, adolatli sud, o'lchovlilik, inson huquqlari va habs rejimalri specsizlik talab etuvchi sohalardir.

Xulosa

Maqola cazaning axloqi qonuniyligini "jamiyatning jiddiy jinoyatni o'z qiymatlarida aniq ayritshi" fikri orqali qayta qurishga harakat qiladi. Muallif foydashuluqning begunah kişini cazalantirilsh xavfini, retributivizmning esa cazalantirilsh sezgilarer ostiga haddan o'ta tayanish muammosini savunadi. Mevjud ifodaviy nazariyalar caza tanlash ekanligi aytsa ham tanlamashning nima uchun majbur va nima uchun cazaning noyob bo'lganligini etarli tushuntirmaydi.

Pickering's taklif qilgan yondashuwida jiddiy jinoyat jamiyatning qiymatlari sinov etgan voqea. Jamiyat bu jinoyatni yetarli qattiq rad etmasizu mohiy kuzatuvchi shu jinoyatning jamiyat qiymatlariga mos ko'radi o'ylashi mumkin. Shu sababli jiddiy jinoyatlarnon tanlamashi faqat duygularni javob emas jamiyatning asosiy qiymatlari himoya qiluvchi kamoliy harakat.

Tadqiqotning eng kuchli va muhokama natijasi jiddiy jinoyatlarda yetarli radning faqat failni cazalantirilsh orqali mumkin bo'lganligidir. So'zli tanlash, simvollar, protestolar, tazminat yoki faqat faolsizlantirilsh ba'zi vaziyatlarda ma'no bershi mumkin; lekin muallif bunlarning jiddiy jinoyatlarni jamiyat qiymatlarida aniq ajratishga yetmadigini savunadi.

Verianla jihatdan bu makala caza hukuqini faqat "jinoyat qilgan necha og'ir azob tortmalı?" savoli bilan emas, "jamiyat qanday qiymatlarni haqiqatan himoya qiladi?" savoli bilan o'ylashga chaqiradı. Eng sodda xabar: Caza intiqomdan iborat emas; muallifning savundg ramka asosida caza jamiyatning jiddiy jinoyatga "bu biz emasmiz" demasi usuli.

Manbaa va Uslub Noti

Bu yozuv Mark Pickering tomonidan yozilgan "This Is Not Who We Are: Punishment Is Justified as Disavowal" sarlavhali akademik huquq maqalasi asosida tayyorlandi. Tadqiqot; caza hukuqining axloqi asoslashuvi, foydashuluq, retributivizm, ifodaviy caza nazariyasi, tanlash, disavowal, jamiyat qiymatlari, jiddiy jinoyatlar va failni cazalantirilshning noyobligи tushunchalarini birgalikda muhokama qiladi.

Bu mazmun birbir tarjima emas; tadqiqotning asosiy fikri Verianla nashr liniyasiga mos ravishda soddalashtirilgan va ozgina Ozbekcha tahrir maqolasiga aylantirilgan.

Matn huquq falsafasi va caza nazariyasi haqida akademik muhokamani soddalashtiradı. Huquqiy qo'llanish, dava strategiyasi, caza siyosati yoki qonun talkinlash maqsadini taşimaydi.