Araştırmacılar, periferik arter hastalığı (PAD) bulunan kişilerde bilateral ayak bileği-ayak ortezi (AFO) kullanımının yürüme sırasında oluşan yer tepki kuvvetlerini nasıl değiştirdiğini randomize çapraz geçişli bir klinik çalışma içinde değerlendirdi. Araştırmanın iki ayrı sorusu vardı: AFO'yu o anda takarak yürümenin akut biyomekanik etkisi ve AFO'ların üç ay boyunca düzenli kullanılmasının daha uzun süreli etkisi.

Çalışmada başlangıçta 50 uygun katılımcı kontrol-önce ve müdahale-önce gruplarına 25'er kişi olacak şekilde randomize edildi. Ancak çekilmeler ve tarama başarısızlığı nedeniyle analiz örneklemleri belirgin biçimde küçüldü. Üç aylık AFO müdahalesinin öncesi ve sonrası karşılaştırmasında 14 kontrol-önce ve 5 müdahale-önce olmak üzere toplam 19 kişi; müdahale ile müdahalesiz dönemin karşılaştırmasında ise 17 ve 5 olmak üzere toplam 22 kişi analiz edildi. Bu analiz örneklemlerindeki katılımcıların tamamı erkekti.

Katılımcılar laboratuvar ziyaretlerinde hem bilateral AFO ile hem de AFO olmadan yürüdü. Sekiz kuvvet platformu kullanılarak anterior-posterior, medial-lateral ve dikey yer tepki kuvvetleri ölçüldü. Araştırmacılar özellikle frenleme, propulsion yani ileri itme, medial-lateral kuvvetler ve dikey kuvvet eğrisinin iki tepe noktasını değerlendirdi.

Üç aylık müdahalenin öncesi ve sonrası birleştirilerek yapılan analizde AFO ile yürürken propulsion tepe kuvveti AFO'suz yürüyüşe göre daha düşüktü: sırasıyla 1,23 ve 1,37 N/kg (\(p<0,01\)). Bu sonuç ilk bakışta olumsuz görünebilir; ancak araştırmacılar AFO'nun plantar fleksör kasların üretmesi gereken mekanik katkının bir bölümünü üstlenebileceğini ve karbon-kompozit yapının enerji depolayıp geri verebildiğini tartışmaktadır.

Aynı modelde AFO ile yürüyüş sırasında medial tepe kuvveti 0,65 N/kg iken AFO'suz koşulda 0,61 N/kg bulundu (\(p=0,02\)). Lateral kuvvet ise −0,31 N/kg'dan −0,26 N/kg'a doğru azalmış büyüklük gösterdi (\(p=0,03\)). Araştırmacılar bu medial-lateral değişimleri ayak bileği-ayak stabilitesinin desteklenmesiyle uyumlu bir bulgu olarak yorumlamaktadır.

Dikey yönde ilk maksimum yer tepki kuvveti \(F_{z1}\), AFO ile 10,38 N/kg ve AFO olmadan 10,16 N/kg bulundu (\(p<0,01\)). Bu pre–post modelinde ikinci dikey tepe \(F_{z2}\) için anlamlı koşul etkisi saptanmadı. Müdahale–müdahalesiz dönem modelinde ise hem \(F_{z1}\) hem de \(F_{z2}\) AFO koşulunda daha yüksek raporlandı.

Uzun dönem etkisi açısından en önemli sonuçlardan biri propulsion kuvvetindeki zaman–koşul etkileşimidir. Müdahale-önce grubunda başlangıçta AFO ile propulsion tepe kuvveti 1,17 N/kg, AFO olmadan 1,42 N/kg idi (\(p=0,01\)). Üç aylık AFO müdahalesinden sonra iki yürüyüş koşulu arasındaki fark artık anlamlı değildi (\(p=1,00\)). Araştırmacılar bunu katılımcıların AFO ile yürümeye uyum sağlaması ve AFO ile propulsion performansının artması yönünde yorumlamaktadır.

Bu nedenle çalışma “AFO takıldığı anda bütün yer tepki kuvvetleri yükselir” sonucunu vermemektedir. Aksine akut ve üç aylık etkiler farklıdır. Akut kullanım bazı anterior-posterior kuvvetleri azaltırken medial-lateral ve dikey kuvvet profilini değiştirir; uzun süreli kullanım sonrasında propulsion davranışında uyum belirtileri ortaya çıkmaktadır.

Çalışmada sağlıklı kontrol grubu bulunmamaktadır. Araştırmacıların bazı GRF değerlerinin “sağlıklı bireylerde daha önce bildirilen değerlere yaklaşması” yönündeki yorumu, bu deneyde aynı anda ölçülen sağlıklı katılımcılarla doğrudan karşılaştırma değildir.

Türkiye açısından değerlendirme: Çalışma ABD'de ağırlıklı olarak erkek veteranlardan oluşan küçük bir PAD örnekleminde gerçekleştirilmiştir. Türkiye'de periferik arter hastalığı bulunan kişilerde AFO kullanımı düşünülürken bu sonuçlar doğrudan klinik reçete veya tedavi önerisi olarak uygulanamaz. Hastalığın damar yapısı, kladikasyon düzeyi, ayak-bileği kuvveti, cilt bütünlüğü, diyabet durumu, kullanılan AFO'nun sertliği ve hastanın yürüme kapasitesi bireysel olarak değerlendirilmelidir. Çalışma AFO'nun arteriyel tıkanıklığı tedavi ettiğini göstermemekte; yalnız yürüme biyomekaniği ve yer tepki kuvvetleri üzerindeki etkisini incelemektedir.

Periferik arter hastalığında yürüme neden değişiyor?

Periferik arter hastalığında alt ekstremite arterlerindeki aterosklerotik daralmalar, özellikle egzersiz sırasında kasların oksijen gereksinimi ile kan akımı arasındaki dengenin bozulmasına yol açabilir. Çalışmanın ele aldığı katılımcılar egzersizle sınırlanan kladikasyon öyküsüne sahipti.

Kaynakta PAD bulunan kişilerin yürüme sırasında daha düşük ayak bileği plantar fleksör moment ve güçleri, diz ve kalça güçleri ile daha kısa adım uzunlukları gösterebildiği belirtilmektedir. Araştırmacıların AFO kullanmasının arkasındaki temel mekanik düşünce de özellikle baldır kaslarındaki bu kuvvet eksikliğini dışarıdan mekanik olarak desteklemektir.

AFO nedir ve bu çalışmada hangi tür kullanıldı?

Ayak bileği-ayak ortezi, alt bacak ve ayak bileğinin hareketini mekanik olarak yönlendiren harici bir yardımcı cihazdır. Bu çalışmada kullanılan iki ürün:

• Trulife Matrix AFO,
• Ottobock WalkOn Reaction AFO

olarak belirtilmiştir.

Her iki model de karbon-kompozit, eklemsiz yapıda ve ayak bileği hareketini kontrol ederek push-off sırasında yardımcı olması amaçlanan cihazlardır. Hangi AFO'nun kullanılacağı iş birliği yapılan ortez uzmanının önerisine göre belirlenmiştir.

Kaynağın 5. sayfasındaki Şekil 2'de bilateral AFO'ların katılımcıların iki bacağına takılı hali, laboratuvardaki 10 metrelik yürüyüş alanı ve AFO ile yürüme örneği gösterilmektedir.

Akut AFO kullanımı ile üç aylık müdahale aynı şey değil

Çalışmanın doğru anlaşılması için iki kavramın ayrılması gerekir:

Koşul etkisi: Katılımcının laboratuvar testinde o anda AFO ile veya AFO olmadan yürümesidir.

Müdahale etkisi: Katılımcının üç ay boyunca AFO kullanması ve bu süre sonunda yeniden değerlendirilmesidir.

Bu ayrım özellikle propulsion kuvveti açısından önemlidir. Akut AFO koşulu propulsion tepe kuvvetini azaltırken, üç aylık AFO müdahalesi sonrasında müdahale-önce grubunda AFO ile AFO'suz yürüme arasındaki başlangıç farkının ortadan kalktığı görülmüştür.

Katılımcılar nasıl seçildi?

Katılımcılar Nebraska and Western Iowa Veterans Affairs Medical Center kladikasyon kliniğinden alındı. Çalışmaya dahil edilmek için yazılı bilgilendirilmiş onam verebilmek, kladikasyon öyküsüne sahip olmak ve ayak bileği-kol indeksinin 0,9'un altında olması gibi kriterler kullanıldı.

Dinlenme ağrısı veya PAD'ye bağlı doku kaybı bulunanlar, akut alt ekstremite iskemisi olanlar veya yürüme kapasitesi kladikasyon dışındaki kas-iskelet, nörolojik, kalp ya da akciğer sorunlarıyla sınırlanan kişiler çalışma dışında bırakıldı.

Örneklem kaybı neden önemli?

Çalışma akış şemasında 50 uygun kişinin 25'er kişilik iki gruba randomize edildiği görülmektedir. Ancak başlangıç değerlendirmesine kontrol-önce grubunda 22, müdahale-önce grubunda 11 kişi ulaşmıştır. Üçüncü ayda bu sayılar 17 ve 5, altıncı ayda ise 14 ve 5 olmuştur.

Sonuç olarak iki temel istatistiksel model aynı sayıda katılımcıyı kullanmamaktadır:

Müdahale-önce grubunun yalnız beş kişiyle analiz edilmesi sonuçların belirsizliğini ve genellenebilirlik sorununu artırmaktadır. Araştırmacılar da bu dengesiz katılımcı kaybını açık bir sınırlılık olarak belirtmektedir.

Katılımcı profili nasıldı?

Pre–post analizindeki kontrol-önce grubunun medyan yaşı 71,5 yıl, müdahale-önce grubunun 70,0 yıl; müdahale–müdahalesiz analizinde ise sırasıyla 72,0 ve 70,0 yıl idi.

Analiz örneklemlerindeki katılımcıların tamamı erkekti. Araştırmacılar bunun büyük ölçüde yerel Veterans Affairs merkezi üzerinden yapılan katılımcı alımından kaynaklandığını ve sonuçların kadınlara veya veteran olmayan gruplara genellenmesini sınırladığını belirtmektedir.

Üç aylık AFO müdahalesinde ne yapıldı?

Müdahale döneminde katılımcılardan AFO'ları uyku ve duş dışında mümkün olduğunca sürekli kullanmaları istendi. Ayrıca klinisyenlerin tipik yönlendirmesine uygun olarak haftanın çoğu gününde günde en az 30 dakika yürümeleri önerildi.

Bu nedenle üç aylık müdahale yalnız laboratuvarda AFO takıp birkaç adım atmaktan farklıdır; günlük kullanım ve yürüme davranışını içeren bir müdahaledir.

Yer tepki kuvvetleri nasıl ölçüldü?

Veriler University of Nebraska at Omaha yürüyüş laboratuvarında başlangıç, üçüncü ay ve altıncı ay ziyaretlerinde toplandı.

Katılımcılar 10 metre uzunluğundaki yürüyüş yolunda kendi seçtikleri hızda yürüdü. Yola gömülü sekiz piezoelektrik kuvvet platformu üç boyutlu yer tepki kuvvetlerini 1000 Hz örnekleme hızında kaydetti.

Her kişi kladikasyon ağrısı başlamadan önce, yani ağrısız yürüme sırasında test edildi. Denemeler arasında zorunlu bir dakikalık mola verildi. Her koşulda beş başarılı topuk teması ve toe-off olayı elde edilene kadar denemeler sürdürüldü.

Hangi bacak analiz edildi?

Kladikasyon belirtilerinin şiddetine göre en fazla etkilenen ekstremite seçildi. Yer tepki kuvvetleri vücut kütlesine göre normalize edildi ve N/kg veya impuls için N·s/kg birimleriyle raporlandı.

Anterior-posterior kuvvet neyi gösteriyor?

Anterior-posterior doğrultuda topuk temasından sonraki negatif tepe frenleme kuvveti, toe-off öncesindeki pozitif tepe ise propulsion/ileri itme kuvveti olarak tanımlandı.

Frenleme impulsu ayak temasından orta duruşa kadar, propulsion impulsu ise orta duruştan toe-off'a kadar kuvvetin zamana göre integralidir.

Medial-lateral ve dikey kuvvetler nasıl tanımlandı?

Medial-lateral doğrultuda minimum tepe lateral, maksimum tepe medial GRF olarak belirlendi.

Dikey kuvvet eğrisinde üç nokta incelendi:

• \(F_{z1}\): ilk maksimum,
• \(F_{zmin}\): iki tepe arasındaki yerel minimum,
• \(F_{z2}\): ikinci maksimum.

Veriler nasıl işlendi?

Ham kuvvet platformu verileri Cortex 8.1.4.2039, Visual3D v2024.07.2 ve özel MATLAB R2017b programı kullanılarak işlendi. GRF verilerine 12 Hz kesim frekanslı ikinci dereceden Butterworth filtre uygulandı.

İstatistiksel yöntem neydi?

Başlangıç demografik farklılıkları medyan ve çeyrekler arası aralıklar üzerinden Wilcoxon Rank Sum testiyle değerlendirildi.

Yer tepki kuvvetleri için iki ayrı üç faktörlü lineer karma model kuruldu:

1. Üç aylık AFO müdahalesi öncesi ve sonrası karşılaştırması.
2. Üç aylık AFO müdahalesi ile müdahalesiz dönemin karşılaştırması.

Koşul, grup ve zaman faktörleri ile etkileşimleri değerlendirildi. Anlamlı olmayan etkileşimler geriye doğru seçimle modelden çıkarıldı; ana etkiler modelde korundu. Anlamlı etkileşimlerin ikili karşılaştırmalarında Bonferroni düzeltmesi uygulandı. İstatistiksel analiz SAS 9.4 ile gerçekleştirildi.

Pre–post analizinde propulsion kuvvetine ne oldu?

Pre–post modelinde AFO müdahalesinin kendisi veya grup faktörü propulsion tepe kuvvetinde anlamlı ana etki göstermedi. Buna karşılık yürüyüş koşulu anlamlıydı:

Fark anlamlıydı (\(p<0,01\)). Yani cihaz o anda takılıyken ölçülen aktif propulsion kuvveti daha küçüktü.

Bu bulgu “AFO ile yürüme kötüleşti” şeklinde tek başına yorumlanamaz. Çalışmanın tartışmasına göre cihaz ayak bileğinin doğal hareketini sınırlandırabilir ve baldır kaslarının üretmek zorunda olduğu plantar fleksör çıktısını azaltabilir; aynı zamanda karbon-kompozit yapı topuk temasında enerji depolayıp push-off sırasında geri verebilir.

Frenleme kuvveti ne gösterdi?

Pre–post modelinde frenleme tepe kuvveti için müdahale (\(p=0,3\)), koşul (\(p=0,4\)) veya grup (\(p=0,6\)) anlamlı değildi. Frenleme impulsunda da anlamlı ana etkiler bulunmadı.

Buna karşılık müdahale–müdahalesiz modelinde zaman ile koşul arasında frenleme tepe kuvveti için anlamlı etkileşim bulundu (\(p<0,01\)). Başlangıçtaki AFO koşulunda frenleme kuvvetinin büyüklüğü daha küçüktü; üç aylık ziyarette bu koşullar arasındaki fark artık aynı biçimde görülmedi.

Araştırmacılar bunu zaman içinde AFO ile yürümeye uyum gelişmiş olabileceği şeklinde yorumlamaktadır.

Medial-lateral kuvvetlerde akut AFO etkisi

Pre–post modelinde AFO ile yürürken medial GRF:

0,65 N/kg

ve AFO olmadan:

0,61 N/kg

olarak bulundu (\(p=0,02\)).

Lateral kuvvet ise AFO ile −0,26 N/kg, AFO olmadan −0,31 N/kg idi (\(p=0,03\)). Negatif işaret lateral yönü temsil ettiği için sonuç lateral kuvvet büyüklüğünün AFO ile azaldığı anlamına gelir.

Araştırmacılar artmış medial ve azalmış lateral GRF'nin AFO'nun ayak bileği-ayak stabilitesine verdiği destekle ilişkili olabileceğini tartışmaktadır. Bunun doğrudan klinik denge testi olmadığı unutulmamalıdır.

Dikey kuvvet profilinde ne değişti?

Pre–post analizinde ilk dikey maksimum \(F_{z1}\) AFO ile:

10,38 N/kg

ve AFO olmadan:

10,16 N/kg

olarak raporlandı (\(p<0,01\)).

\(F_{zmin}\) ve \(F_{z2}\) bu modelde anlamlı koşul etkisi göstermedi.

Müdahale–müdahalesiz modelinde ise AFO ile yürüyüş \(F_{z1}\) için anlamlı biçimde daha yüksek sonuç verdi. Kaynak ayrıca \(F_{z2}\)'nin de AFO ile anlamlı olarak daha yüksek olduğunu raporlamaktadır.

Üç aylık kullanım propulsion davranışını değiştirdi mi?

Bu nokta çalışmanın en önemli ve aynı zamanda en kolay yanlış yorumlanabilecek bulgularından biridir.

Müdahale-önce grubunda başlangıçta:

Fark anlamlıydı (\(p=0,01\)).

Üç aylık AFO müdahalesinden sonra aynı grupta AFO ile ve AFO olmadan yürüyüş arasındaki propulsion tepe kuvveti farkı artık anlamlı değildi (\(p=1,00\)).

Araştırmacılar bu değişimi üç aylık kullanım sonrasında AFO ile yürüme sırasında propulsion kapasitesinin geliştiğini düşündüren bir bulgu olarak yorumlamaktadır. Ancak kaynakta bu sonuç “AFO'suz yürüyüşten kesin olarak daha yüksek propulsion elde edildi” şeklinde raporlanmamıştır.

Sağlıklı insanlarla doğrudan karşılaştırma yapıldı mı?

Hayır. Bu klinik çalışmada sağlıklı yaş eşleştirilmiş kontrol grubu bulunmamaktadır.

Çalışmadaki “sağlıklı bireylerde daha önce bildirilen değerlere yaklaşma” yorumu, daha önce yayımlanmış GRF çalışmalarıyla bağlamsal karşılaştırmaya dayanır. Bu nedenle aynı laboratuvarda eş zamanlı PAD–sağlıklı kontrol karşılaştırması olarak sunulmamalıdır.

Herhangi bir zarar bildirildi mi?

Kaynakta klinik çalışma sırasında katılımcılar tarafından herhangi bir advers zarar veya yaralanma bildirilmediği belirtilmektedir.

Bununla birlikte küçük örneklem, cihazların bireysel olarak ayarlanması ve çalışma süresinin sınırlı olması nedeniyle bu sonuç tüm PAD popülasyonu için genel güvenlik garantisi anlamına gelmez.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

• PAD bulunan bu örneklemde bilateral AFO ile yürümek yer tepki kuvveti profilini akut olarak değiştirmiştir.
• Pre–post modelinde AFO koşulunda propulsion tepe kuvveti AFO'suz koşuldan daha düşüktür.
• AFO ile medial GRF artmış, lateral GRF büyüklüğü azalmıştır.
• AFO ile ilk dikey GRF tepesi \(F_{z1}\) artmıştır.
• Müdahale–müdahalesiz modelinde \(F_{z1}\) ve \(F_{z2}\) AFO koşulunda daha yüksek raporlanmıştır.
• Müdahale-önce grubunda başlangıçtaki AFO–AFO'suz propulsion farkı üç aylık AFO müdahalesinden sonra ortadan kalkmıştır.
• Çalışma sırasında advers zarar veya yaralanma bildirilmemiştir.

Çalışmanın desteklemediği veya henüz kanıtlamadığı sonuçlar

• AFO'ların periferik arterlerdeki aterosklerotik tıkanıklığı tedavi ettiği gösterilmemiştir.
• AFO takıldığı anda bütün GRF ölçütlerinin iyileştiği gösterilmemiştir.
• Akut AFO kullanımında propulsion tepe kuvvetinin arttığı gösterilmemiştir; pre–post modelinde bunun tersi bulunmuştur.
• Sağlıklı kontrol grubuyla doğrudan randomize karşılaştırma yapılmamıştır.
• Sonuçların kadınlara veya veteran olmayan daha geniş PAD popülasyonuna genellenebilirliği gösterilmemiştir.
• Trulife Matrix ve Ottobock WalkOn Reaction modellerinin birbirine üstünlüğü sınanmamıştır.
• AFO sertliğinin uzun dönem GRF sonuçlarına etkisi doğrudan test edilmemiştir.
• Yürüme hızı istatistiksel kovaryat olarak kontrol edilmediği için hızın GRF üzerindeki olası katkısı ayrıştırılmamıştır.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Çalışma tasarımının özeti

Pre–post modelindeki ana koşul sonuçları

Pre–post modelinde frenleme tepe kuvveti, frenleme impulsu, propulsion impulsu, \(F_{zmin}\) ve \(F_{z2}\) için anlamlı koşul ana etkisi raporlanmamıştır.

Müdahale–müdahalesiz modelindeki temel bulgular

Kaynağın Fz2 değerindeki raporlama notu

Müdahale–müdahalesiz sonuç bölümünde kaynak, \(F_{z2}\) için AFO koşulunu 9,97 ± 0,10 ve AFO'suz koşulu 9,78 ± 0,10 N/kg olarak raporlamaktadır. Aynı sayısal değerlerin hemen önce \(F_{z1}\) için de verilmiş olması dikkat çekicidir. Kaynakta bu değerlerin hata olup olmadığına ilişkin düzeltme veya açıklama bulunmadığından sayılar değiştirilmeden korunmuştur.

Örneklem büyüklüğü açısından önemli sınır

Bu makale ana klinik çalışmanın alt analizidir. Kaynak açıkça, örneklem büyüklüğünün bu çalışmada incelenen GRF sonuçlarına göre değil başlangıç kladikasyon yürüme mesafesine göre belirlendiğini belirtmektedir.

Dolayısıyla özellikle küçük müdahale-önce alt grubunda bazı anlamsız sonuçların “etki kesinlikle yoktur” biçiminde yorumlanması uygun değildir.

AFO tipleri

Araştırmacılar iki AFO'nun mekanik özellikleri ve rijitliklerinin farklı olabileceğini ve bunun özellikle medial-lateral GRF ile propulsion kuvvetini etkileyebileceğini bir sınırlılık olarak kabul etmektedir.

Kendi seçilen yürüme hızının etkisi

Katılımcılar laboratuvar yolunda kendi seçtikleri hızda yürümüştür. Yürüme hızı istatistiksel analizde kovaryat olarak kullanılmamıştır.

Kaynak bunu açık bir sınırlılık olarak belirtmekte ve sonraki çalışmaların AFO tiplerini karşılaştırırken yürüme hızını kontrol etmesi gerektiğini ifade etmektedir.

Sonuçların klinik anlamı nasıl sınırlandırılmalı?

Bu çalışma AFO'yu PAD'nin damar hastalığını ortadan kaldıran bir tedavi olarak değerlendirmemektedir. Ölçülen sonuçlar yürüme kinetiği ve yer tepki kuvvetleriyle ilgilidir.

Dolayısıyla veriler AFO'ların belirli PAD hastalarında mekanik yürüme desteği sağlayabileceğini düşündürmektedir; ancak cihaz seçimi, kullanım süresi ve hasta uygunluğu konusunda bireysel klinik değerlendirme gereksinimini ortadan kaldırmaz.

Kaynak ve Yöntem Notu

Tam özgün çalışma adı: Ankle Foot Orthosis Intervention Improves the Ground Reaction Forces During Walking in Patients with Peripheral Artery Disease (Randomized Clinical Trial)

Yazarlar ve özgün sıra: Zahra Salamifar; Farahnaz Fallahtafti; Kaeli Samson; Iraklis I. Pipinos; Jason M. Johanning; Sara A. Myers.

Sorumlu yazar: Sara A. Myers.

Eş birinci / eş katkı: Kaynakta eş birinci yazarlık veya eş katkı beyanı belirtilmemiştir.

Kurum 1: Department of Biomechanics, University of Nebraska at Omaha, Omaha, Nebraska, USA.

Kurum 2: Department of Biostatistics, University of Nebraska Medical Center, Omaha, Nebraska, USA.

Kurum 3: Department of Surgery, University of Nebraska Medical Center, Omaha, Nebraska, USA.

Kurum 4: Department of Surgery and VA Research Service, VA Nebraska-Western Iowa Health Care System, Omaha, Nebraska, USA.

Kaynak türü: Hakemli araştırma makalesi; randomize klinik çalışmanın çapraz geçişli GRF alt analizi.

Dergi: Actuators.

Yayınevi: MDPI, Basel, Switzerland.

Cilt / sayı / makale numarası: Cilt 15, Sayı 4, Makale 187.

DOI: 10.3390/act15040187

Gönderim: 2 Şubat 2026.

Revizyon: 15 Mart 2026.

Kabul: 20 Mart 2026.

Yayın: 27 Mart 2026.

Akademik editörler: Mahdy Eslamy ve Mo Rastgaar.

Resmî yayın bağlantısı: https://www.mdpi.com/2076-0825/15/4/187

DOI bağlantısı: https://doi.org/10.3390/act15040187

Lisans: Creative Commons Attribution (CC BY).

Finansman: National Institutes of Health Grant R01 HD090333 ve United States Department of Veterans Affairs, Rehabilitation Research and Development Service Merit Review I01RX003266.

Etik kurul: Çalışma Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun yürütülmüş ve ilgili etik kurullar tarafından Protocol #0485-16 ve #1576199 numaralarıyla onaylanmıştır.

Bilgilendirilmiş onam: Bütün katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır.

Veri erişilebilirliği: Veriler gizlilik ve etik kısıtlamalar nedeniyle açık veri seti olarak sunulmamış; makul talep üzerine sorumlu yazardan istenebileceği belirtilmiştir.

Çıkar çatışması: Çalışmada kullanılan bazı ayak bileği-ayak ortezlerinin Ottobock tarafından bağışlandığı açıklanmıştır. Yazarlar bunun dışında çıkar çatışması bildirmemiştir.

Advers olay: Çalışma sırasında katılımcılar tarafından advers zarar veya yaralanma bildirilmemiştir.

Ana yöntem: Randomize kontrol-önce / müdahale-önce çapraz geçiş tasarımı; bilateral karbon-kompozit AFO; başlangıç, 3 ay ve 6 ay değerlendirmeleri; AFO ve AFO'suz laboratuvar koşulları; 8 piezoelektrik kuvvet platformu; 1000 Hz üç boyutlu GRF kaydı; 12 Hz ikinci dereceden Butterworth filtre; vücut kütlesine normalizasyon; iki ayrı üç faktörlü lineer karma model; Bonferroni düzeltilmiş ikili karşılaştırmalar.

Temel örneklem sınırı: 50 kişi randomize edilmesine karşın katılımcı kayıpları nedeniyle pre–post modelinde 19 ve müdahale–müdahalesiz modelinde 22 kişi analiz edilmiştir. Müdahale-önce grubunda her iki modelde yalnız beş kişi bulunmaktadır.

Cinsiyet sınırı: Analiz örneklemlerindeki katılımcıların tamamı erkektir. Araştırmacılar bu durumun sonuçların kadınlara ve veteran olmayan popülasyonlara genellenmesini sınırladığını belirtmektedir.

Güç analizi sınırı: Örneklem büyüklüğü bu makaledeki GRF sonuçlarına göre değil ana klinik çalışmanın başlangıç kladikasyon yürüme mesafesine göre belirlenmiştir.

AFO heterojenliği: Trulife Matrix ve Ottobock WalkOn Reaction olmak üzere iki farklı AFO kullanılmış ve cihazların dağılımı eşit olmamıştır. Kaynak, mekanik özellik ve rijitlik farklılıklarının bazı yürüyüş sonuçlarını etkileyebileceğini kabul etmektedir.

Yürüme hızı sınırı: Katılımcılar kendi seçtikleri hızda yürümüş ve yürüme hızı istatistiksel modele kovaryat olarak eklenmemiştir.

Sağlıklı kontrol sınırı: Çalışmada eş zamanlı sağlıklı kontrol grubu yoktur. Sağlıklı kişilere benzer GRF profili yönündeki yorumlar önceki yayımlanmış verilere dayanmaktadır.

Kaynak içi yorum notu: Özet bölümündeki genel “peak brake and propulsion GRF were significantly reduced” ifadesi, ayrıntılı sonuç bölümlerindeki iki farklı istatistiksel model ayrılmadan okunduğunda yanıltıcı olabilir. Pre–post modelinde frenleme tepe GRF'si için anlamlı koşul ana etkisi yoktur; frenleme farkı müdahale–müdahalesiz modelindeki zaman × koşul etkileşimi bağlamında ortaya çıkmaktadır. Benzer biçimde akut AFO kullanımı propulsion tepe GRF'sini azaltırken, üç aylık müdahale sonrasında müdahale grubundaki koşullar arası farkın ortadan kalkması araştırmacılar tarafından iyileşme/uyum olarak yorumlanmıştır.

Fz2 raporlama notu: Müdahale–müdahalesiz sonuçlarında kaynak \(F_{z2}\) için AFO ve AFO'suz koşullara 9,97 ve 9,78 N/kg değerlerini vermektedir; bu değerler hemen önce \(F_{z1}\) için verilen değerlerle aynıdır. Kaynakta bunun düzeltme gerektiren bir yazım hatası olduğuna ilişkin bilgi bulunmadığından değerler değiştirilmemiştir.

Bilimsel yorum sınırı: Bu sonuçlar AFO'nun periferik arter hastalığının damar patolojisini tedavi ettiğini veya her PAD hastasında klinik fayda sağlayacağını göstermemektedir. Çalışma yürüme kinetiği ve yer tepki kuvvetlerini değerlendirmektedir.

Bilimsel içerik kapsamı: Bu Verianla açıklamasındaki örneklem, cihazlar, çalışma tasarımı, laboratuvar yöntemi, istatistiksel modeller, sayısal GRF sonuçları, sınırlılıklar ve güvenlik bilgileri yalnız kaynak çalışmaya dayanmaktadır. Dış doğrulama bibliyografik yayın kimliğinin doğrulanması amacıyla kullanılmıştır.