Ин таҳқиқот профилҳои ҳиссӣ ва химиявии чойҳои сабзи ҳамворро, ки аз се Camellia sinensis культивари дорои рангҳои гуногуни барг бо як пайдарҳамии стандартии коркард истеҳсол шудаанд, муқоиса мекунад ва як таҳқиқоти метаболомикаи ғизоӣ мебошад. Fuding Dabai Tea (FDDB) бо барги сабз, Zhonghuang No. 2 (ZH2) бо барги зард ва Zijuan (ZJ) бо барги бунафш истифода шуданд; чойҳо бо панели ҳиссӣ, ченкунии ранг, метаболомикаи васеъ-ҳадафманди бар UPLC-ESI-MS/MS асосёфта, бинии электронии бо хроматографияи газӣ (GC-E-nose), микроэкстраксияи фазои сахти headspace–хроматографияи газӣ–масс-спектрометрия (HS-SPME-GC-MS), PCA, OPLS-DA ва арзиши нисбии фаъолнокии бӯй (rOAV) тавсиф шуданд.

Натиҷаҳои ҳиссӣ нишон доданд, ки се чой профилҳои ба таври равшан фарқкунанда ба вуҷуд оварданд. ZH2 баландтарин эҳсоси умами ва тароват ва пасттарин талхиро нишон дод. FDDB баландтарин арзиши пасмаззаи ширинро дошт. ZJ бошад баландтарин гусастагӣ ва талхӣ, пасттарин умами ва ҳамзамон қавитарин профили накҳати гулмонанд ва мевагӣ нишон дод.

Таҳлили метаболомикаи васеъ-ҳадафманди бар UPLC-MS/MS асосёфта дар маҷмӯъ 2050 метаболити ғайриучувчан муайян кард. Синфҳои асосӣ флавоноидҳо (%23,56), кислотаҳои фенолӣ (%15,27), аминокислотаҳо ва ҳосилаҳои онҳо (%10,44) ва липидҳо (%8,88) буданд. Мувофиқи натиҷаҳои манбаъ, дар ZH2 аминокислотаҳо ва ҳосилаҳои онҳо бештар ҷамъ шудаанд ва ин ҳолат бо хусусияти тару тоза/умами алоқаманд дониста шудааст. Дар ZJ флавоноидҳо, кислотаҳои фенолӣ ва нуклеотидҳо дар сатҳҳои баландтар ёфт шуданд; онҳо дар якҷоягӣ бо профили қавии талхӣ ва гусастагии ZJ арзёбӣ шуданд.

Дар таҳлили HS-SPME-GC-MS 1100 пайвастагии учувчан ошкор шуд. Синфҳои асосии пайвастагиҳои учувчан ҳамчун терпеноидҳо (%21,66), эфирҳо (%15,65), кетонҳо (%12,10), пайвастагиҳои гетеросиклӣ (%10,83) ва алдегидҳо (%7,10) гузориш шудаанд. Аммо ҳамаи 1100 пайвастагӣ аз ҷиҳати ҳиссӣ яксон муҳим нестанд. Мувофиқи меъёри rOAV, ки дар манбаъ истифода шудааст, дар FDDB 94, дар ZH2 75 ва дар ZJ 90 пайвастагӣ ҳамчун пайвастагии асосии фаъоли накҳат тасниф шудааст.

Маҳдудияти муҳими тафсири таҳқиқот ин аст, ки барои ҳар ранги барг танҳо як культивар истифода шудааст. Аз ин рӯ таҳқиқот нишон медиҳад, ки байни FDDB, ZH2 ва ZJ фарқиятҳои қавии химиявӣ ва ҳиссӣ вуҷуд доранд; аммо ранги баргро ҳамчун тағйирёбандаи сабабии мустақил аз таъсири культивар/генотип ҷудо намекунад. Аз ин тарҳи таҷриба хулосаҳои ба мисли «ранги бунафш накҳатро мустақиман ба вуҷуд меорад» ё «ранги зард умамиро танҳо худаш зиёд мекунад» бароварда намешаванд.

Дар манбаъ баъзе номувофиқиҳои ададӣ мавҷуданд. Барои PCA-и метаболитҳои ғайриучувчан ва PCA-и метаболитҳои учувчан, таносубҳои PC1/PC2, ки дар матн дода шудаанд, бо таносубҳои дар шаклҳои дахлдор навишташуда яксон нестанд. Илова бар ин, шумораи метаболитҳои дифференсиалии ғайриучувчан дар матни натиҷаҳо ва дар параграфи хулосаи мақола мувофиқат намекунад. Ин фарқиятҳо аз ҷониби Verianla хомӯшона «ислоҳ» нашудаанд ва дар бахшҳои дахлдор ошкоро нишон дода шудаанд.

Масъалаи асосии таҳқиқот чист?

Ранги барги чой танҳо хусусияти визуалӣ нест. Дар культиварҳои гуногуни чой ранги барг метавонад ҳамроҳ бо мубодилаи пигментҳо, аминокислотаҳо, флавоноидҳо, моддаҳои фенолӣ ва дигар метаболитҳо тағйир ёбад. Як қисми ин ҷузъҳо метавонад ба таъми чой, як қисми дигар ба накҳат ва қисми дигар ба ранги дамнома саҳм гузорад.

Аммо ҳангоми муқоисаи культиварҳои чойи ранга ду масъала бояд аз ҳам ҷудо карда шаванд: якум, фарқиятҳои метаболикӣ, ки ҳамроҳ бо ранги барг дида мешаванд; дуюм, фарқиятҳои хоси сохтори генетикии культивар. Ин таҳқиқот се культивари дорои се фенотипи ранги гуногунро ба як раванди чойи сабз ворид карда, профилҳои ҳиссӣ ва химиявии маҳсулоти ниҳоиро муқоиса кардааст.

Оё Ин Таҳқиқот Исбот Мекунад, ки Ранги Барг Танҳо Худаш Сифати Чойро Муайян Мекунад?

Не. Азбаски дар таҳқиқот барои ранги сабз танҳо FDDB, барои ранги зард танҳо ZH2 ва барои ранги бунафш танҳо ZJ истифода шудааст, «ранг» ва «культивар/генотип» дар тарҳи таҷриба аз ҳам ҷудо карда нашудаанд. Натиҷаҳо бо қувват нишон медиҳанд, ки ин се культивар дар шароити якхелаи коркарди чойи сабз профилҳои гуногуни метаболит, накҳат, таъм ва ранг ба вуҷуд меоранд; аммо таъсири сабабии ранги баргро мустақил аз дигар фарқиятҳои генетикӣ танҳо худаш исбот намекунад.

Се культивари муқоисашуда

Баргҳои тару тоза бо стандарти «як навда + як барг» дар баҳори 2024 аз майдони Gaoyangbifeng Tea Co., Ltd. дар Guangyuan City, музофоти Sichuan-и Чин ҷамъоварӣ шудаанд.

Се культивар чӣ гуна бо як усул коркард шуданд?

Ҳар се культивар ба чойи сабзи ҳамвор табдил дода шуда, ба онҳо як раванди умумӣ татбиқ шудааст. Ин стандартсозӣ муҳим аст, зеро мақсади муҳаққиқон муқоисаи усулҳои гуногуни коркард набуда, балки муқоисаи профилҳои сифатие мебошад, ки культиварҳои гуногун дар як коркард ба вуҷуд меоранд.

Марҳилаи соолонидан

Баргҳои тару тоза дар рӯзҳои офтобӣ ҷамъоварӣ ва дар муҳити пӯшидаи хуб ҳавогузар ба таври табиӣ соолонида шуданд. Соолонидан тақрибан 5–8 соат, то даме ки пажмурдашавии баргҳо, нарм шудани бофта, тира шудани ранг, расидани намӣ ба сатҳи %68–72 ва табдил ёфтани бӯи алафмонанд ба бӯи тару тозатар мушоҳида шуд, идома ёфт.

Соолониданро танҳо ҳамчун қадами кам кардани оби чой набояд дид. Он хусусиятҳои механикии барг ва посухи онро ба коркарди минбаъдаи гармӣ/шаклдиҳӣ низ тағйир медиҳад. Бо вуҷуди ин, таҳқиқоти мазкур кинетикаи метаболитҳоро ҳангоми соолонидан дар тӯли вақт алоҳида чен накардааст; ба се культивар як раванди якхела татбиқ шудааст.

Фиксатсия ва шаклдиҳӣ

Баргҳои соолонидашуда дар 240 °C дар таба гарм карда шуданд. Манбаъ мегӯяд, ки бо соолидани баргҳо ва нарм шудани пояи барг фишор ҳар 30 сония тадриҷан зиёд карда мешуд.

Сипас баргҳо дар wok-и тагҳамвор ба шакли ҳамвор оварда шуданд. Ҳарорати ибтидоии wok 110 °C муқаррар шуда, 15 дақиқа нигоҳ дошта шуд.

Матни манбаъ дар ин марҳила ибораи “humidity was maintained between 20%”-ро истифода мебарад. Азбаски сохтори англисӣ ҳудуди диапазон ё ҳадди болоӣ/поёниро пурра шарҳ намедиҳад, Verianla дар ин ҷо «аз %20 паст», «тақрибан %20» ё ягон арзиши дигарро намесозад.

Дар марҳилаи ниҳоӣ ҳарорати wok ба 90 °C муқаррар шуда, гармкунӣ то расидани намии баргҳо ба %5–6 идома ёфт.

Панели ҳиссӣ чӣ гуна ташкил шуд?

Арзёбии ҳиссӣ тибқи стандарти чинии GB/T 23776-2018 гузаронида шуд. Панел аз 10 нафар иборат буд: 6 мард ва 4 зан; синни миёна 30 нишон дода шудааст.

Барои арзёбии намуди чойи хушк аз ҳар намуна 200 g дар табақи сафеди чоркунҷа гузошта шуд. Барои арзёбии дамкунӣ 3 g чой дар пиёлаи сафеди чинӣ бо 150 mL оби ҷӯш омода ва 4 дақиқа дам карда шуд. Сипас дамнома ба косаи чинӣ соф карда шуда, ранги дамнома, накҳат ва таъм арзёбӣ шуданд.

Шиддати хусусиятҳои накҳат ва таъм бо миқёси 0–10 арзёбӣ гардид. Сифр набудани ҳисси хусусияти дахлдорро, 10 бошад ҳисси қавиро ифода мекунад. Дар графикҳои радарии мақола тароват, талхӣ, гусастагӣ, умами, пасмаззаи ширин; ва дар бахши накҳат хусусиятҳои тару тоза, гулмонанд, мевагӣ, хушбӯй ва бирёншуда муқоиса шудаанд.

Бозёфтҳои ҳиссӣ

ZH2: Баландтарин эҳсоси умами ва тароватро нишон дод, ва пасттарин талхӣ байни се чой дар ZH2 гузориш шуд.

FDDB: Баландтарин арзиши пасмаззаи ширинро дошт.

ZJ: Баландтарин гусастагӣ ва талхӣ, пасттарин умами ва ҳамзамон равшантарин накҳати гулмонанд ва мевагӣ дар ZJ мушоҳида шуд.

Муаллифон шарҳ додаанд, ки намуди хушки се чой, дамнома ва хусусиятҳои баргҳои дамшуда аз ҳам фарқ мекарданд ва ҳар се культивар барои коркарди чойи сабз сифати мувофиқ нишон доданд.

Системаи ранги L*a*b* чиро чен мекунад?

Системаи CIE L*a*b* рангҳоро дар се меҳвар ифода мекунад:

• L*: меҳвари равшанӣ. 0 ба сиёҳ ва 100 ба сафед наздик мешавад.
• a*: меҳвари сурх–сабз. Арзиши мусбат ба сурх, арзиши манфӣ ба сабз равона мешавад.
• b*: меҳвари зард–кабуд. Арзиши мусбат ба зард, арзиши манфӣ ба кабуд равона мешавад.

Ченкунӣ бо колориметри CM-5 ва манбаи рӯшноии D65 анҷом дода шуда, ҳар намуна се маротиба чен шудааст.

Номуайянии объекти ченкунӣ дар дохили манбаъ: Бахши усул ибораи “dry tea leaves”-ро истифода мебарад, дар ҳоле ки бахши натиҷаҳо ва Figure 1D ҳамон маълумоти L*a*b*-ро ҳамчун ранги дамномаи чой тавсиф мекунанд. Аз ин рӯ ҷадвали зер ҳамчун «арзишҳое, ки дар Figure 1D ҳамчун ранги дамнома пешниҳод шудаанд» тамғагузорӣ шудааст.

Ҳарфҳои гуногуни болоӣ дар як сутун мувофиқи шарҳи Figure 1-и манбаъ фарқи назаррасро дар сатҳи \(p<0.05\) нишон медиҳанд. FDDB баландтарин арзиши L*, ZH2 манфитарин арзиши a* ва баландтарин арзиши b*-ро дорад. Аз ин рӯ манбаъ дамномаи ZH2-ро бо хусусиятҳои равшантарини сабз/зард ва FDDB-ро бо равшании баландтар алоқаманд кардааст.

Метаболомика чист ва дар ин ҷо бо кадом мақсад истифода шуд?

Метаболомика чен кардани шумораи зиёди молекулаҳои хурд дар як намунаи биологӣ дар доираи як чаҳорчӯбаи аналитикӣ ва муқоисаи фарқиятҳои метаболикӣ байни намунаҳо мебошад. Дар ин таҳқиқот пайвастагиҳои ғайриучувчан бо метаболомикаи васеъ-ҳадафманди бар UPLC-ESI-MS/MS асосёфта, ва ҷузъҳои накҳати учувчан бо HS-SPME-GC-MS таҳқиқ шуданд.

Ин ду қабати аналитикӣ ба саволҳои гуногун ҷавоб медиҳанд. Метаболитҳои ғайриучувчан махсусан бо таъм, ҳисси даҳон ва таркиби химиявӣ алоқаманданд. Пайвастагиҳои учувчан бошад моддаҳоеро дар бар мегиранд, ки метавонанд ба фазаи газӣ гузашта, ба ташаккули накҳат саҳм гузоранд.

2050 метаболити ғайриучувчан чӣ гуна таҳлил шуд?

Намунаҳои чой аввал дар хушккунаки яхбандии вакуумӣ хушк, сипас дар осиёби MM 400 бо басомади 30 Hz майда карда шуданд.

Аз ҳар намуна 50 mg хока гирифта, бо 1,2 mL метаноли обии %70, ки пешакӣ дар −20 °C хунук карда шуда буд, омехта шуд. Экстраксия 3 соат дар 4 °C идома ёфт ва намуна ҳар 30 дақиқа vortex карда шуд.

Пас аз экстраксия намуна дар 12.000 rpm 3 дақиқа центрифуга карда шуд, фазаи болоӣ аз мембранаи дорои сӯрохии 0,22 µm гузаронда ва ба таҳлили UPLC-ESI-MS/MS гирифта шуд.

Дар ченкунии миқдорӣ multiple reaction monitoring (MRM) истифода шуд. MRM реҷаи ченкунии масс-спектрометрия аст, ки бо пайгирии гузаришҳои интихобшудаи иони пешгузашта → иони маҳсулот имкони ченкунии интихобии бештари метаболитҳои ҳадафро медиҳад.

Манбаъ дар PDF-и асосӣ ҳамаи ҷуфтҳои ионии Q1/Q3-ро намедиҳад; мегӯяд онҳо дар Supplementary Table S1 ҷой доранд. Азбаски Supplementary Table S1 дар PDF-и асосии боршуда вуҷуд надорад, Verianla ин ҷуфтҳои иониро намесозад.

Синфҳои метаболитҳои ғайриучувчан

PCA чиро нишон медиҳад?

Таҳлили ҷузъҳои асосӣ (principal component analysis, PCA) вариатсияи муштаракро дар маҷмӯи маълумоти дорои тағйирёбандаҳои зиёд ба шумораи камтари меҳварҳои таркибӣ коҳиш медиҳад. PCA беназорат аст; яъне маълумоти он ки намунаҳо FDDB, ZH2 ё ZJ мебошанд, барои омӯзонидани ҷудокунии гурӯҳҳо ба модел истифода намешавад.

Аз ҳам ҷудо шудани се гурӯҳ дар фазои PCA нишон медиҳад, ки профилҳои метаболитҳои ченшуда аз ҷиҳати бисёртағйирёбанда фарқ мекунанд. Аммо ҷудошавии меҳварҳои PCA худ аз худ нишон намедиҳад, ки кадом метаболит «сабаби» фарқи ҳиссӣ аст.

Номувофиқии PCA дар дохили манбаъ: Барои метаболитҳои ғайриучувчан матни натиҷаҳо PC1 = %37,35 ва PC2 = %25,88 менависад, дар ҳоле ки дар меҳварҳои Figure 2B-и манбаъ PC1 = %44,66 ва PC2 = %25,41 дида мешавад. Кадоме аз ин ду маҷмӯи маълумот арзиши ниҳоии дуруст аст, дар PDF-и асосӣ шарҳ дода нашудааст.

OPLS-DA чӣ кор мекунад?

Orthogonal Partial Least Squares Discriminant Analysis (OPLS-DA) усули бисёртағйирёбандаи назоратшаванда аст, ки бо истифодаи маълумоти гурӯҳӣ гурӯҳҳои намунаҳоро ҷудо мекунад. Бар хилофи PCA, ҳадафи OPLS-DA бештар аз нишон додани вариатсияи умумии маълумот, таъкид кардани тағйирёбандаҳое мебошад, ки ҷудошавии синфҳоро шарҳ медиҳанд.

Азбаски моделҳои назоратшаванда метавонанд ба маълумот аз ҳад зиёд мутобиқ шаванд, манбаъ 200 санҷиши пермутатсияро истифода кардааст. Мақола бо такя ба Supplementary Figure S3 хабар медиҳад, ки арзишҳои Q² аз 0,9 зиёд ва \(p<0.05\) буданд; ин ҳамчун эътимоднокии баланд ва набудани мутобиқшавии аз ҳад зиёд тафсир шудааст. Азбаски Supplementary Figure S3 дар PDF-и асосии боршуда нест, Verianla каҷҳои пермутатсияро мустақилона аз нав арзёбӣ намекунад.

Ҳадҳои VIP ва Log2FC чӣ маъно доранд?

Барои интихоби метаболитҳои дифференсиалии ғайриучувчан байни ду гурӯҳ ду шарт якҷоя истифода шудаанд:

• \(\mathrm{VIP}\geq1\)
• \(|\log_2FC|\geq1\)

VIP (Variable Importance in Projection) ченаки ҷамъбастии саҳми тағйирёбанда ба ҷудокунии гурӯҳҳо дар модели OPLS-DA мебошад. VIP ≥ 1 ҳадди интихоби метаболитест, ки нишон медиҳад он аз назари модел нисбатан муҳим аст; маънои исбот шудани механизми биологиро надорад.

Манбаъ муодилаи Log2FC-ро ошкоро чоп намекунад. Барои шарҳи маънои математикии ҳадди истифодашуда таърифи стандартии зерин танҳо ҳамчун шарҳи консептуалӣ дода мешавад:

\[ \log_2FC=\log_2\left(\frac{X_2}{X_1}\right) \]

\(X_2/X_1\): таносуби фаровонӣ байни ду гурӯҳ аст.

\(\log_2FC=+1\): маънои онро дорад, ки арзиш дар гурӯҳи дуюм нисбат ба гурӯҳи якум 2 маротиба аст.

\(\log_2FC=-1\): маънои онро дорад, ки арзиш дар гурӯҳи дуюм нисфи гурӯҳи якум аст.

Пас, \(|\log_2FC|\geq1\) ба ҳадди ақал дукарата афзоиш ё ҳадди ақал дукарата коҳиш мувофиқ меояд. Ин муодила натиҷаи нави таҳқиқот нест; шарҳи математикии меъёри интихоби Log2FC мебошад, ки дар манбаъ истифода шудааст.

Метаболитҳои дифференсиалии ғайриучувчан

Мувофиқи шарҳи Figure 3C ва матни бахши натиҷаҳои манбаъ:

Дар таҳлили Venn-и се муқоиса гуфта мешавад, ки 123 метаболит дар буриши умумии рӯйхатҳои дифференсиалӣ ҳастанд. Ин маънои «123 метаболит дар ҳар се чой вуҷуд дорад»-ро надорад; диаграммаи Venn буриши маҷмӯаҳои метаболитҳои дифференсиалиро нишон медиҳад.

Номувофиқии ададӣ дар дохили манбаъ: Параграфи хулосаи мақола барои ҳамин муқоисаҳо мутаносибан 902, 895 ва 1180 метаболити дифференсиалӣ хабар медиҳад. Ин арзишҳо бо 360, 555 ва 639-и бахши 3.2.2 яксон нестанд. PDF-и асосӣ сабаби ин фарқро шарҳ намедиҳад. Аз ин рӯ Verianla дар ҷадвали асосии натиҷаҳо аз рақамҳои 360/555/639, ки мустақиман бо Figure 3C мувофиқанд, истифода мебарад ва арзишҳои 902/895/1180-и параграфи хулосаро ҳамчун номувофиқии алоҳидаи манбаъ нигоҳ медорад.

Кадом пайвастагиҳо бо таъми тару тоза ва умамии ZH2 алоқаманд карда шуданд?

Манбаъ ҷамъшавии 18 аминокислотаи фарқкунанда дар ZH2-ро бо профили қавитари умами ва таъми ширин/тару тоза алоқаманд мекунад. Ба сифати мисол L-arginine, L-glutamic acid ва cycloleucine ном бурда шудаанд.

Ин робита мувофиқати профили химиявӣ ва мушоҳидаи ҳиссиро нишон медиҳад; аммо таҳқиқот бо илова ё хориҷ кардани аминокислотаҳои ҷудогона дар шакли холис тасдиқи сабабии ҳиссӣ анҷом надодааст. Аз ин рӯ набояд хулоса кард, ки «18 аминокислота тамоми умамии ZH2-ро танҳо худашон ба вуҷуд меоранд».

Талхӣ ва гусастагии ZJ бо кадом метаболитҳо алоқаманд карда шуданд?

ZJ ҷамъшавии баландтари флавоноидҳо, кислотаҳои фенолӣ ва нуклеотидҳоро нишон дод. Манбаъ махсусан мегӯяд, ки панҷ кислотаи фенолӣ ва чор флавоноид метавонанд дар профили равшантарини талх ва гусастаи ZJ нақш дошта бошанд.

Ба сифати мисол (1′R,3R,5R,8′S)-dihydrophaseic acid-O-β-D-glucoside ва cyanidin 3-xyloside ном бурда шудаанд.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

GC-E-nose чист?

GC-E-nose, ки дар таҳқиқот истифода шудааст, системаест, ки моддаҳои учувчанро аввал дар сутунҳои хроматографияи газӣ зуд ҷудо мекунад ва сипас бо детекторҳои ионизатсияи шуълаӣ барои муқоисаи «изи ангуштии» учувчани намунаҳо истифода мешавад. Бар хилофи бинии электронии классикии дорои сенсорҳои оксиди металлӣ, дар ин ҷо ду сутуни хроматографӣ истифода шудааст.

Аз ҳар намуна 0,5 g гирифта, ба vial-и шишагии пӯшидаи 20 mL гузошта шуда, пеш аз таҳлил 30 дақиқа дар 65 °C нигоҳ дошта шудааст.

Гази интиқолдиҳанда гелии тозагии баланд буда, ҷараён ба 1 mL/dak танзим шудааст. Моддаҳои учувчан дар консентратори учувчани Tenax TA дар 20 °C 30 сония нигоҳ дошта шуда, сипас дар 240 °C 30 сония десорбсияи гармӣ татбиқ шудааст.

Ҷудокунии моддаҳо бо ду сутун ба таври параллелӣ анҷом дода шудааст:

• MXT-5: сутуни камқутбӣ.
• MXT-1701: сутуни миёнақутбӣ.
• Андозаи сутун: 20 m × 0,18 mm диаметри дохилӣ × 0,4 µm плёнка.

Барномаи ҳарорат бо нигоҳдорӣ дар 50 °C барои 5 сония оғоз шуда, ҳарорат бо суръати 0,2 °C/s то 120 °C, сипас бо суръати 0,4 °C/s то 250 °C баланд карда шуда ва дар 250 °C 10 сония нигоҳ дошта шудааст. Ду детектори FID дар 260 °C кор кардаанд. Таҳлилҳо бо се такрор анҷом дода шудаанд.

Натиҷаи PCA-и GC-E-nose

Дар таҳлили PCA-и маълумоти GC-E-nose, матни манбаъ хабар медиҳад, ки PC1 %77,61 ва PC2 %13,88 аз вариатсияи умумиро шарҳ медиҳанд. Вариатсияи умумии шарҳдодашуда:

\[ 77.61\%+13.88\%=91.49\% \]

Ин ҷамъбасти сода нишон медиҳад, ки ду ҷузъи аввал тақрибан %91,49 маълумоти изи учувчани GC-E-nose-ро дар ду андоза намояндагӣ мекунанд.

FDDB, ZH2 ва ZJ дар фазои PCA кластерҳои алоҳида ташкил карданд. Ин натиҷа нишон медиҳад, ки системаи GC-E-nose тавонистааст изҳои накҳатии се культиварро зуд фарқ кунад.

Матни натиҷаҳои манбаъ зичии кластерҳоро ҳамчун «такроршавандагии баланди такрорҳои биологӣ» тафсир мекунад. Бо вуҷуди ин, бахши усул/омор такрорҳои таҳлилҳои учувчан ва ғайриучувчанро ҳамчун «се такрори техникӣ; экстраксияҳои мустақил ва инъексияҳои дастгоҳ» тавсиф мекунад. Дар PDF-и асосӣ шумораи ҷамъоварии мустақили биологӣ ё партияҳои мустақили истеҳсолӣ ба қадри кофӣ равшан нест. Аз ин рӯ, ифодаҳои манбаъ дар бораи сохтори такрор бояд аз ҳам ҷудо карда шаванд.

Учувчанҳо бо HS-SPME-GC-MS чӣ гуна чен шуданд?

Барои таҳлили учувчан намунаҳои чой дар муҳити нитрогени моеъ ба хока табдил дода шуданд. Аз ҳар намуна 500 mg фавран ба vial-и headspace-и 20 mL гузаронда шуд. Барои фурӯ нишондани реаксияҳои ферментативӣ дар vial маҳлули бо NaCl сершуда истифода шуд.

Намунаҳо бо headspace solid-phase microextraction (HS-SPME)-и автоматӣ се маротиба экстраксия ва бо системаи Agilent 8890 GC-7000D MS таҳлил шуданд.

PDF-и асосии манбаъ химияи рӯйпӯши нахи SPME ё модели нахро нишон намедиҳад ва барои ин ҷузъиёт ба усули қаблӣ истинод мекунад. Аз ин рӯ навъи нах аз ҷониби Verianla тахмин карда нашудааст.

Системаи GC-MS:

• Сутун: DB-5MS, %5 phenyl-polymethylsiloxane.
• Андоза: 30 m × 0,25 mm × 0,25 µm.
• Гази интиқолдиҳанда: гелий.
• Ҷараёни хаттӣ: 1,2 mL/dak.
• Инжектор: 250 °C.
• Ионизатсия: бомбаборони электронии 70 eV.
• Quadrupole: 150 °C.
• Манбаи ион: 230 °C.
• Хати интиқол: 280 °C.

Барномаи ҳарорати танӯр:

1. 3,5 дақиқа дар 40 °C.
2. Болоравӣ то 100 °C бо 10 °C/dak.
3. Болоравӣ то 180 °C бо 7 °C/dak.
4. Болоравӣ то 280 °C бо 25 °C/dak.
5. 5 дақиқа нигоҳдорӣ дар 280 °C.

Таҳлили сифатӣ ва миқдории пайвастагиҳои ҳадаф дар реҷаи selected ion monitoring (SIM) иҷро шуд. Азбаски ионҳои миқдорӣ ва сифатии истифодашуда дар Supplementary Table S2 ҷой доранд, рӯйхати пурраи онҳоро аз PDF-и асосии боршуда баровардан мумкин нест.

Барои ҳисоб кардани миқдори метаболитҳои учувчан ҳамчун стандарти дохилӣ [2,3,4,5,6-²H₅]-benzyl acetate истифода шуд. Манбаъ тозагии стандарти дохилиро %95 ва бойшавии изотопии ²H-ро %98 atom нишон медиҳад.

Оё Ҳамаи 1100 Пайвастагии Учувчан Накҳати Чойро Ба Як Андоза Муайян Мекунанд?

Не. HS-SPME-GC-MS тақрибан 1100 пайвастагии учувчанро муайян кардааст; аммо саҳми ҳиссӣ ба накҳат танҳо ба мавҷудияти як пайвастагӣ вобаста нест, балки ба миқдор ва таъсирнокии он нисбат ба остонаи бӯйи инсон низ вобаста аст. Аз ин рӯ таҳқиқот rOAV-ро истифода карда, бо меъёри rOAV ≥ 1 барои FDDB, ZH2 ва ZJ мутаносибан 94, 75 ва 90 пайвастагии асосии учувчани фаъоли накҳатро муайян кардааст.

Синфҳои пайвастагиҳои учувчан

PCA-и метаболитҳои учувчан

Дар таҳлили PCA-и 1100 пайвастагии учувчани бо HS-SPME-GC-MS ченшуда, се гурӯҳ дар мавқеъҳои ҷудогона ҷой гирифтанд. Ин нишон медиҳад, ки метаболомҳои умумии учувчани FDDB, ZH2 ва ZJ аз ҳам фарқ мекунанд.

Номувофиқии PCA дар дохили манбаъ: Матни натиҷаҳо PC1 = %59,70 ва PC2 = %20,31 менависад. Аммо дар меҳварҳои Figure 5C-и манбаъ PC1 = %49,18 ва PC2 = %20,43 дида мешавад. Азбаски PDF-и асосӣ сабаби ин фарқро шарҳ намедиҳад, Verianla яке аз ин арзишҳоро хомӯшона «дуруст» қабул намекунад.

Пайвастагиҳои дифференсиалии учувчан

OPLS-DA, ки бар асоси 1100 пайвастагии учувчан анҷом дода шудааст, ҷудошавии се гурӯҳро нишон дод. Манбаъ 116 пайвастагиро ҳамчун пайвастагии дифференсиалии учувчане муайян кардааст, ки бо меъёри VIP > 1 барҷастаанд.

Ба сифати мисол номи пайвастагиҳои зерин дода шудааст:

• (+)-Dihydrocaryone
• cis-Dihydrocaryone
• o-Decylhydroxylamine
• 4-Hexenoic acid acetate
• 10-undecylenol
• (E)-3-hexenoic acid
• trans-2-hexenyl acetate
• (E)-3-hexenyl acetate

Дар муқоисаҳои ҷуфтӣ:

Дар шарҳи Figure 6 манбаъ диаграммаи Venn-ро ба иштибоҳ «differentially non-volatile metabolites» меномад; аммо бахше, ки шакл дар он ҷойгир аст, 1100 тағйирёбандаи истифодашуда ва ҳамаи шарҳҳои атроф ба таҳлили метаболитҳои учувчан тааллуқ доранд. Аз ин рӯ ин ифода бояд ҳамчун номувофиқии тамғагузорӣ дар дохили манбаъ арзёбӣ шавад.

Профили накҳати се культивар

Манбаъ дар таҳлили профили накҳат хабар медиҳад, ки ZH2 ва ZJ нисбат ба FDDB хусусиятҳои равшантарини накҳати сабз, мевагӣ ва ширин нишон додаанд ва ZJ инчунин хусусияти қавитари чӯбмонанд доштааст.

Ин натиҷаҳои асбобӣ дар маҷмӯъ бо накҳати қавии гулмонанд ва мевагие, ки панели ҳиссӣ барои ZJ гузориш кардааст, мувофиқ дониста шудаанд.

rOAV Чист ва rOAV-и Баланд Чӣ Маъно Дорад?

Арзиши нисбии фаъолнокии бӯй (relative odor activity value, rOAV) меъёре мебошад, ки сатҳи ченшудаи пайвастагии учувчанро ҳамроҳ бо остонаи дарки бӯй истифода карда, аҳамияти эҳтимолии ҳиссии пайвастагӣ дар накҳати умумиро арзёбӣ мекунад. Манбаъ муодилаи rOAV-ро дар матни асосӣ чоп намекунад ва ба усули қаблӣ истинод мекунад; аз ин рӯ Verianla муодилаи дар манбаъ набударо илова накардааст. Мақола пайвастагиҳои rOAV ≥ 1-ро ҳамчун пайвастагиҳои асосии фаъоли накҳат тасниф мекунад ва мепазирад, ки rOAV-и баландтар бо саҳми эҳтимолии қавитар ба профили умумии накҳат алоқаманд аст.

Шумораи пайвастагиҳои асосии фаъоли накҳат

Ин рақамҳо маънои онро надоранд, ки «бӯи FDDB беҳтар аст» ё «азбаски 94 пайвастагии накҳат дорад, хушбӯйтар аст». Сифати накҳат, ба ғайр аз шумораи пайвастагиҳо, бо шахсияти пайвастагиҳо, арзиши rOAV ва хусусияти бӯй алоқаманд аст.

Намунаҳои пайвастагиҳои накҳатии дорои аҳамияти баланд, ки дар ҳар се чой муштараканд

Манбаъ хабар медиҳад, ки дар баробари 1-nonen-3-one, 3(2H)-furanone, dihydro-2-methyl- ва pyrazine, 2-methoxy-3-(1-methylethyl)- боз 54 пайвастагӣ дар ҳар се культивар муштараканд. Ин ифода ба маҷмӯъ 57 пайвастагии муштараки rOAV ≥ 1 мувофиқ меояд.

Арзишҳои хеле баланди rOAV дар ҷадвал метавонанд аз он сарчашма гиранд, ки баъзе пайвастагиҳо остонаи бӯи ниҳоят паст доранд. Арзиши rOAV набояд ҳамчун миқёси хаттии мустақим бо холҳои шиддати ҳиссӣ қабул шавад; манбаъ ин меъёрро барои муайян кардани аҳамияти нисбии пайвастагиҳо аз ҷиҳати накҳат истифода мебарад.

Пайвастагиҳои накҳатии бо FDDB алоқаманд

Манбаъ FDDB-ро махсусан бо пайвастагиҳои зерин тавсиф мекунад:

• 3-Buten-2-one, 4-(2,6,6-trimethyl-1-cyclohexen-1-yl)- — бо хусусиятҳои гулмонанд/мевагӣ алоқаманд карда шудааст.
• Heptanal — дар манбаъ бо хусусияти тару тоза алоқаманд карда шудааст.
• Beta-Damascone — бо хусусияти мевагӣ алоқаманд карда шудааст.

Фарқияти накҳатии ZH2

Манбаъ таъкид мекунад, ки ZH2 баъзе моддаҳои учувчанро нисбат ба FDDB ва/ё ZJ бо фаровонии камтар ҷамъ кардааст. Аз ҷумла:

• 4-Phenyl-2-butanol — гулмонанд,
• 5-Octen-1-ol, (Z)- — гулмонанд,
• 3(2H)-Furanone, dihydro-2-methyl- — дар муҳокимаи манбаъ бо заминаҳои сабз/ширин,
• Pyrazine, 2-ethyl-3,5-dimethyl- — бо хусусиятҳои сабз/бирёншуда

алоқаманд карда шудаанд.

Муодили химиявии профили гулмонанд, мевагӣ ва чӯбмонанди ZJ

Дар ZJ махсусан:

• 2,6-Nonadienal, (E,Z)-,
• 2,6-Nonadienal, (E,E)-,
• 2-Nonenal, (E)-

ҷамъшавии баландтар нишон доданд. Манбаъ ин пайвастагиҳоро бо сифатҳои бӯи гулмонанд, чӯбмонанд, сабз, бодирингмонанд ё мевагӣ алоқаманд мекунад ва мегӯяд, ки ин профили қавии гулмонанд/мевагии ZJ-ро дар панели ҳиссӣ дастгирӣ мекунад.

Воситаҳои таҳлили оморӣ ва бисёртағйирёбанда

Таҳлилҳои учувчан ва ғайриучувчан дар манбаъ ҳамчун се такрори техникӣ муайян шудаанд; онҳо аз се экстраксияи мустақил ва инъексияи дастгоҳ иборат буданд.

Барои коркарди маълумот:

• R, версия 4.1.2,
• Origin 2026,
• MetaboAnalystR, версия 1.0.1,
• Metware Cloud

истифода шуданд.

PCA, cluster analysis ва OPLS-DA татбиқ шуданд. Пеш аз PCA unit variance (UV) scaling анҷом дода шуд. Пеш аз OPLS-DA маълумот ба табдили log₂ дучор шуда, марказкунонии миёна татбиқ гардид; миқёсгузории иловагӣ анҷом дода нашуд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• FDDB, ZH2 ва ZJ пас аз як раванди чойи сабзи ҳамвор профилҳои ҳиссии ба таври равшан фарқкунанда ба вуҷуд оварданд.
• ZH2 аз ҷиҳати тароват ва умами барҷаста буд ва пасттарин талхиро нишон дод.
• FDDB баландтарин профили пасмаззаи ширинро дорад.
• ZJ баландтарин талхӣ ва гусастагӣ ва равшантарин накҳати гулмонанд/мевагиро нишон дод.
• Метаболомҳои ғайриучувчани се чой дар PCA, OPLS-DA ва таҳлилҳои кластерӣ ҷудо шуданд.
• 2050 метаболити ғайриучувчан муайян шуд.
• ZH2 аз ҷиҳати аминокислотаҳо ва ҳосилаҳои онҳо, ZJ бошад аз ҷиҳати флавоноидҳо ва кислотаҳои фенолӣ намунаҳои гуногуни ҷамъшавӣ нишон дод.
• GC-E-nose тавонист изҳои учувчани се чойро фарқ кунад.
• HS-SPME-GC-MS тақрибан 1100 пайвастагии учувчанро ошкор кард.
• Барои FDDB, ZH2 ва ZJ мутаносибан 94, 75 ва 90 пайвастагии учувчани фаъоли накҳат бо rOAV ≥ 1 гузориш шуд.
• Профили учувчани ZJ фарқиятҳои пайвастагиеро нишон дод, ки бо хусусияти гулмонанд ва мевагии аз ҷиҳати ҳиссӣ мушоҳидашуда мувофиқанд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

• Хулосаи «ранги барг танҳо худаш сабаби ҳамаи фарқиятҳои таъм ва накҳат аст» дастгирӣ намешавад.
• Хулосаи «ҳама чойҳои баргзард мисли ZH2 умамии баланд медиҳанд» дастгирӣ намешавад.
• Хулосаи «ҳама культиварҳои баргбунафш профили учувчани якхела бо ZJ доранд» дастгирӣ намешавад.
• Ҳамаи 2050 метаболит аз ҷиҳати сифати ҳиссӣ яксон муҳим нестанд.
• Ҳамаи 1100 пайвастагии учувчан пайвастагиҳои асосии накҳат нестанд.
• VIP ≥ 1 маънои онро надорад, ки механизми таъсири ҳиссии як метаболит ба таври таҷрибавӣ исбот шудааст.
• Ҷудошавии гурӯҳҳо дар PCA сабабиятро нишон намедиҳад.
• Арзиши rOAV муодили дақиқи ададии шиддати накҳати дар панели ҳиссӣ даркшуда нест.
• Ин таҳқиқот минтақаҳои гуногуни парвариш, мавсимҳои ҷамъоварӣ ё протоколҳои гуногуни коркардро муқоиса накардааст.
• Ин таҳқиқот манфиати клиникиро барои саломатии инсон санҷида нашудааст.

Маҳдудиятҳои усулии таҳқиқот

Барои ҳар ранг як культивар: Рангҳои сабз, зард ва бунафши барг мутаносибан бо FDDB, ZH2 ва ZJ намояндагӣ шудаанд. Таъсири ранг ва культивар таҷрибавӣ ҷудо карда нашудааст.

Як заминаи ҷамъоварӣ: Баргҳои тару тоза дар баҳори 2024 аз як минтақаи истеҳсолӣ гирифта шудаанд. Сол, мавсим, минтақаи парвариш ва шароити агрономии гуногун ҳамчун омилҳои мустақил санҷида нашудаанд.

Як протоколи коркард: Се культивар бо як раванди чойи сабзи ҳамвор муқоиса шудаанд. Натиҷаҳо набояд ҳатман дар усулҳои гуногуни фиксатсия, хушконидан ё шаклдиҳӣ яксон бошанд.

Таърифи такрори техникӣ ва биологӣ пурра равшан нест: Бахши омор се такрори техникӣ ва экстраксия/инъексияҳои мустақилро тавсиф мекунад, дар ҳоле ки матни натиҷаҳои GC-E-nose ибораи “biological replicates”-ро истифода мебарад. PDF-и асосӣ тафсилоти партияҳои мустақили истеҳсолии биологиро пурра шарҳ намедиҳад.

Андозаи панели ҳиссӣ маҳдуд аст: Панел аз 10 нафар иборат аст. Ин таҳқиқот омӯзиши васеъмиқёси афзалияти истеъмолкунандагон нест.

Маълумоти Supplementary дар PDF-и асосӣ нест: Ҷуфтҳои ионии MRM Q1/Q3, ионҳои SIM ва спектр/хроматограммаҳои намояндагӣ ба маводи иловагӣ гузошта шудаанд.

Муодилаи rOAV дар матни асосӣ дода нашудааст: Манбаъ ба усули як таҳқиқоти қаблӣ истинод мекунад. Аз ин рӯ Verianla муодила ё ҷузъиёти ҳисоберо, ки дар манбаъ нест, насохтааст.

Дар арзишҳои PCA номувофиқии дохилиманбаъӣ вуҷуд дорад: Ҳам дар таҳлили PCA-и ғайриучувчан ва ҳам учувчан, фоизҳои вариатсияи шарҳдодашуда дар матн бо меҳварҳои шаклҳо мувофиқат намекунанд.

Дар шумораи метаболитҳои дифференсиалӣ номувофиқии дохилиманбаъӣ вуҷуд дорад: Рақамҳои 360/555/639 дар бахши 3.2.2 аз 902/895/1180 дар бахши натиҷаҳо фарқ мекунанд.

Объекти ченкунии ранг дар манбаъ пайваста номгузорӣ нашудааст: бахши усул ибораи барги хушки чойро, натиҷаҳо ва Figure 1D бошад ибораи ранги дамномаро истифода мебаранд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: Characterization of Non-Volatile and Volatile in Flat Green Teas Processed by Green, Yellow, and Purple-Colored Leaves Using Multi-Sensory Analysis and Metabolomics

Муаллифон: Yumeng Ding; Yuxin Shen; Lihe Qi; Kai Zhang; Yuxuan Ouyang; Chuan Yue.

Тартиби муаллифон: Тартиби мақолаи аслӣ нигоҳ дошта шудааст.

Саҳми баробар: Дар манбаъ изҳороти ҳаммуаллифии аввал/саҳми баробар вуҷуд надорад.

Муаллифи масъул: Chuan Yue.

Муассисаи 1: Integrative Science Center of Germplasm Creation in Western China (CHONGQING) Science City, College of Food Science, Southwest University, Chongqing 400715, China.

Муассисаи 2: Chongqing Agricultural Technology Extension Station, Chongqing 400715, China.

Муассисаи 3: Chongqing Key Laboratory of Speciality Food Co-Built by Sichuan and Chongqing, Southwest University, Chongqing 400715, China.

Маҷалла: Foods.

Ношир: MDPI, Basel, Switzerland.

Бахш: Foodomics.

Навъи манбаъ: Article; таҳқиқоти аслии таҷрибавии таҳлили ғизо ва метаболомика.

Ҳолати тақриз: version of record, ки дар маҷаллаи илмии тақризшаванда нашр шудааст.

Ҷилд / шумора / рақами мақола: Foods 2026, 15(11), 1862.

DOI: 10.3390/foods15111862.

Санаи пешниҳод: 20 Апрел 2026.

Санаи таҷдид: 19 Май 2026.

Санаи қабул: 22 Май 2026.

Санаи нашр: 24 Май 2026.

Сабти расмӣ: MDPI / Foods тавассути DOI 10.3390/foods15111862.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY).

Стандарти ҳиссӣ: GB/T 23776-2018.

Усулҳои асосии аналитикӣ: арзёбии ҳиссӣ; колориметри CM-5; метаболомикаи васеъ-ҳадафманди UPLC-ESI-MS/MS; MRM; GC-E-nose; HS-SPME-GC-MS; SIM; PCA; HCA; OPLS-DA; VIP; Log2FC; rOAV.

Supplementary Materials: Figure S1: спектрҳои MS/MS-и 30 пайвастагии намояндагии ғайриучувчан; Figure S2: хроматограммаҳои UPLC-MS/MS-и 30 пайвастагии намояндагии ғайриучувчан; Figure S3: санҷишҳои пермутатсияи моделҳои OPLS-DA-и ғайриучувчан; Figure S4: спектрҳои MS/MS-и 30 пайвастагии намояндагии учувчан; Figure S5: хроматограммаҳои GC-MS/MS-и 30 пайвастагии намояндагии учувчан; Table S1: ҷуфтҳои ионии MRM Q1/Q3 барои пайвастагиҳои ғайриучувчан; Table S2: ҷуфтҳои ионии миқдорӣ/сифатии SIM барои пайвастагиҳои учувчан. Ин маводи иловагӣ дар дохили PDF-и асосии боршуда ҷойгир нест.

Маблағгузорӣ: Chongqing Technology Innovation and Application Demonstration Project, CSTB2022TIAD-KPX0093; National College Student Innovation and Entrepreneurship Program Project in Southwest University, 202510635018 ва S202510635251.

Кумитаи ахлоқ: Мақола мегӯяд, ки арзёбии ҳиссии чой дар доираи стандартҳои байналмилалии таҳлили ҳиссии ғизо берун аз доираи таҳқиқотест, ки назорати кумитаи ахлоқро талаб мекунад.

Розигии огоҳона: Гузориш шудааст, ки аз ҳамаи иштирокчиёни таҳқиқот розигии огоҳона гирифта шудааст.

Дастрасии маълумот: Гуфта шудааст, ки саҳмҳои аслӣ дар мақола ва Supplementary Materials ҷой доранд ва саволҳои иловагӣ метавонанд ба муаллифи масъул равона карда шаванд.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон изҳор кардаанд, ки бархӯрди манфиатҳо вуҷуд надорад.

Саҳми муаллифон: Консептуализатсия: Chuan Yue. Усул: Yumeng Ding, Yuxin Shen ва Chuan Yue. Таҳлили формалӣ: Yumeng Ding, Yuxin Shen, Yuxuan Ouyang, Kai Zhang ва Lihe Qi. Таҳқиқот: Yumeng Ding, Yuxin Shen, Lihe Qi, Kai Zhang, Yuxuan Ouyang ва Chuan Yue. Куратсияи маълумот: Yumeng Ding, Lihe Qi ва Yuxuan Ouyang. Лоиҳаи аввал: Yumeng Ding ва Chuan Yue. Баррасӣ ва таҳрир: Chuan Yue ва Yumeng Ding. Назорат: Chuan Yue. Гирифтани маблағгузорӣ: Chuan Yue.

Номувофиқии дохилиманбаъӣ 1 — PCA-и ғайриучувчан: матни натиҷаҳо PC1/PC2 = %37,35/%25,88; меҳварҳои Figure 2B %44,66/%25,41.

Номувофиқии дохилиманбаъӣ 2 — PCA-и учувчан: матни натиҷаҳо PC1/PC2 = %59,70/%20,31; меҳварҳои Figure 5C %49,18/%20,43.

Номувофиқии дохилиманбаъӣ 3 — шумораи метаболитҳои дифференсиалии ғайриучувчан: дар бахши 3.2.2 ZH2–FDDB = 360, ZJ–FDDB = 555, ZJ–ZH2 = 639; дар бахши натиҷаҳо бо ҳамин тартиб 902, 895 ва 1180 навишта шудааст.

Номувофиқии дохилиманбаъӣ 4 — объекти ченкунии ранг: бахши усул ибораи барги хушки чойро, бахши натиҷаҳо ва Figure 1D ибораи ранги дамномаи чойро истифода мебаранд.

Номувофиқии дохилиманбаъӣ 5 — шарҳи Figure 6: диаграммаи Venn дар бахши метаболитҳои учувчан дар caption ҳамчун “differentially non-volatile metabolites” номгузорӣ шудааст; бахш ва таҳлили атроф ба метаболитҳои учувчан тааллуқ доранд.

Ёддошт оид ба тарҳи такрор: дар бахши омори манбаъ барои таҳлилҳои метаболомика/учувчан се такрори техникӣ, яъне экстраксияҳои мустақил ва инъексияҳои дастгоҳ тавсиф шудаанд. Аммо натиҷаҳои GC-E-nose истилоҳи “biological replicates”-ро истифода мебаранд. Сохтори партияҳои мустақили истеҳсолии биологӣ дар PDF-и асосӣ пурра шарҳ дода нашудааст.

Маҳдудияти асосии тафсир: Се культивар дар як раванди чойи сабз профилҳои гуногуни ҳиссӣ, учувчан ва ғайриучувчан нишон доданд. Аммо азбаски ҳар ранги барг танҳо бо як культивар намояндагӣ шудааст, таъсири сабабии фенотипи ранг, мустақил аз генотип, дар ин таҳқиқот ҷудо карда нашудааст.