Масъалаи асосии таҳқиқот ин аст, ки чаро TikTok на танҳо ҳамчун як барномаи фароғатӣ, балки дар баъзе ҷомеаҳо ҳамчун паноҳгоҳи хеле амиқи рақамӣ, майдони намоёнӣ ва механизми фирори вуҷудӣ амал мекунад. Муаллиф истифодаи шабакаҳои иҷтимоиро аз шарҳи классикии «одамон барномаҳоро барои фароғат истифода мебаранд» фаротар мебарад. Ба назари ӯ, махсусан платформаҳои видеои кӯтоҳ ба туфайли сохтори алгоритмии худ корбарро на танҳо истеъмолкунандаи мундариҷа, балки мавҷуде мегардонанд, ки пайваста худро аз нав шакл медиҳад, ба платформа мутобиқ мешавад ва рафторашро барои ба даст овардани намоёнӣ танзим мекунад.

Дар маркази ин равиш модели CM-PIM қарор дорад. Модел муҳити рақамиро на ҳамчун воситаи оддии муошират, балки ҳамчун низоми пӯшидаи вуҷудие мебинад, ки бо қонунҳои дохилии худ амал мекунад. Дар ин дидгоҳ алгоритмҳо танҳо абзорҳои техникии тартибдиҳандаи мундариҷа нестанд; онҳо нерӯҳои сохторие ҳастанд, ки муайян мекунанд корбар чиро мебинад, чӣ чиз арзишманд шуморида мешавад, кадом рафторҳо подош мегиранд ва кадом шаклҳои худшиносӣ намоён мешаванд.

Дар таҳқиқот қонуни математикии модели CM-PIM чунин дода шудааст:

\[ V(t) = e^{(\beta-\alpha)t} \]

Дар ин формула V(t) метавонад ҳамчун тағйирёбандае хонда шавад, ки андозаи намоёнии рақамӣ, паҳншавӣ ё таъсири платформаро дар тӯли вақт ифода мекунад. t вақтро нишон медиҳад. e пояи табиии афзоиши экспоненсиалӣ мебошад. Тағйирёбандаҳои β ва α дар матни манбаъ ба таври муфассал ва алоҳида таъриф нашудаанд; аммо дар мантиқи умумии модел фарқи β−α мисли фарқи холиси байни нерӯҳои тезонанда ва сусткунандаи афзоиш амал мекунад. Агар β аз α калонтар бошад, ифода бо гузашти вақт ба таври экспоненсиалӣ меафзояд; яъне ҳатто таъсирҳои ибтидоии хурд метавонанд бо мурури вақт ба натиҷаҳои хеле калони намоёнӣ ва паҳншавӣ табдил ёбанд.

Маънои рӯзмарраи ин формула чунин аст: дар платформаҳои рақамӣ паҳншавӣ ҳамеша бо хатти рост зиёд намешавад. Дар баъзе низомҳо як мундариҷаи хурд, як рафтори хурд ё як ҳамкории хурд метавонад ба туфайли механизми алгоритмии афзоиш зуд калон шавад. Дар платформаҳои видеои кӯтоҳ мисли TikTok ин ҳолат равшантар буда метавонад; зеро мундариҷа кӯтоҳ аст, истеъмолаш тез аст, бозтавлидаш осон аст ва даври алгоритмии санҷиш–паҳнкунӣ хеле зич мебошад.

Аввалин мафҳуми асосии таҳқиқот exponential explosion, яъне таркиши экспоненсиалӣ мебошад. Ин мафҳум афзоиши платформаҳои видеои кӯтоҳро танҳо бо шумораи корбарон шарҳ намедиҳад. Таъкиди асосӣ бар он аст, ки платформа аз ҷиҳати сохторӣ барои тавлиди мундариҷаи паҳншаванда ва афзоиши босуръати он мувофиқ мебошад. Яъне муваффақияти TikTok на танҳо ба шакли «одамон ин мундариҷаро дӯст медоранд», балки ба шакли «меъмории платформа барои афзоиши алгоритмии мундариҷа хеле мувофиқ аст» тафсир мешавад.

Аз ин рӯ муаллиф TikTok-ро Complete Exponential Medium, яъне муҳити комили экспоненсиалӣ меномад. Бо ин мафҳум се андозаи TikTok якҷо карда мешаванд: миқёси корбарон, умқи истифода ва зерсохтори техникии тавлиди мундариҷа. Тибқи таҳқиқот, аз марзи 2 миллиард корбари фаъоли моҳона гузаштани TikTok андозаи миқёсро; истифодаи миёнаи ҳаррӯзаи 95 дақиқа ва дар баъзе бозорҳо истифодаи зиёда аз 44 соат дар моҳ андозаи умқро; абзорҳои таҳрир, филтрҳои AR ва абзорҳои зеҳни сунъии тавлидӣ бошад зерсохтори техникии афзоишро нишон медиҳанд.

Дар таҳқиқот ҳамчунин гуфта мешавад, ки TikTok нисбат ба Facebook зиёда аз 20 маротиба бартарии ҳамкорӣ нишон медиҳад. Муаллиф инро ҳамчун зичшавии алгоритмие мехонад, ки аз ҳамкории классикии шабакаҳои иҷтимоӣ фарқ мекунад. Дар ин ҷо муҳим танҳо он нест, ки чанд нафар ҳисоб кушодаанд. Чанд муддат мондани корбар, чӣ қадар мундариҷа истеҳсол кардани ӯ, чӣ қадар зуд гирифтани бозхурд ва чӣ гуна платформа ӯро ба тавлиди такрории мундариҷа ташвиқ мекунад, низ аҳамият дорад.

Дар ҳамин нуқта мафҳуми дуюми асосии таҳқиқот, яъне self-dissolution ё ҳалшавии худ, ба миён меояд. Ин мафҳум ба он ишора мекунад, ки корбар танҳо платформаро истифода намекунад; балки бо мурури вақт шакли баён, хоҳиши намоёнӣ, дарки арзиши иҷтимоӣ ва вуҷудии рӯзмарраи худро мувофиқи муҳити алгоритмӣ аз нав месозад. Муаллиф махсусан истифодаи платформаро дар ҷомеаҳои канормонда на «фароғат», балки existential migration, яъне муҳоҷирати вуҷудӣ тафсир мекунад.

Ибораи «муҳоҷирати вуҷудӣ» яке аз пурқувваттарин ва баҳсбарангезтарин мафҳумҳои таҳқиқот аст. Дар ин ҷо сухан аз муҳоҷирати ҷисмонӣ намеравад. Корбар ҷисман дар кишвар, шаҳр ё маҳаллаи худ мемонад; аммо аз ҷиҳати шинохта шудан, арзиш гирифтан, баён кардани худ ва тавлиди умед ба платформаи алгоритмӣ рӯ меорад. Ҷаҳони моддӣ суст, маҳдудкунанда, иерархӣ ва монеадор менамояд; дар ҳоле ки ҷаҳони алгоритмӣ ба фазое табдил меёбад, ки зуд, фаврӣ, ваъдаи намоёнӣ медиҳад ва ба шахс як навъ посухи рақамӣ пешниҳод мекунад.

Аз ҳамин сабаб муҳим аст, ки таҳқиқот Ироқро ҳамчун «озмоишгоҳи онтологӣ» баррасӣ мекунад. Муаллиф болоравии TikTok дар Ироқро на танҳо аз нигоҳи бозори шабакаҳои иҷтимоӣ, балки аз рӯйи фосилаи бузург байни воқеияти моддӣ ва орзуҳои инсонӣ арзёбӣ мекунад. Тибқи матн, дар оғози соли 2025 дар Ироқ 34.3 миллион корбари шабакаҳои иҷтимоӣ вуҷуд дошт ва ин ба %73.8 аҳолии умумӣ баробар буд. Гуфта мешавад, ки TikTok аз 23.88 миллион корбар дар соли 2023 ба 34.3 миллион корбар дар соли 2025 расидааст ва танҳо дар як сол 2.35 миллион корбар илова кардааст.

Муаллиф ин рақамҳоро на ҳамчун «интихоби истеъмолкунанда», балки ҳамчун аломати фирори иҷтимоӣ тафсир мекунад. Ба назари ӯ, бекорӣ, канормонӣ, набудани шинохта шудан, уфуқи бастаи оянда ва сустии пешрафт дар ҷаҳони моддӣ корбаронро ба сӯи ҷаҳони алгоритмӣ мекашанд. Аз ин рӯ TikTok дар таҳқиқот algorithmic homeland, яъне ватани алгоритмӣ номида мешавад. Ин ибора нишон медиҳад, ки платформа на танҳо барнома, балки метавонад ҳамчун заминаи алтернативии вуҷудӣ амал кунад, ки шахс дар он худро намоёнтар, зудтар ва бештар тасдиқшуда эҳсос мекунад.

Аммо дар ин ҷо бояд эҳтиёткор буд. Ин тафсири таҳқиқот аз ченкуниҳои мустақими равонии афрод, мусоҳибаҳои клиникӣ ё маълумоти пурсишӣ ба даст наомадааст. Муаллиф маълумоти макроии истифодаи платформаро бо назарияи CM-PIM тафсир мекунад. Аз ин рӯ ба хулосае расидан дуруст нест, ки «ҳар як корбари TikTok дар Ироқ фирори вуҷудиро таҷриба мекунад». Он чизе ки таҳқиқот мегӯяд, ин аст, ки истифодаи зич дар сатҳи иҷтимоӣ метавонад ҳамчун чунин нишондиҳандаи назариявӣ хонда шавад.

Бахши муқоисавии байни кишварҳо дар мақола баррасӣ мекунад, ки оё мисоли Ироқ истиснои ягона аст ё қисми намунаи васеътар. Таҳқиқот даҳ кишварро дар бар мегирад: Ироқ, Миср, Украина, Судон, Амороти Муттаҳидаи Араб, Қатар, Шветсия, Дания, Олмон ва Албания. Ин кишварҳо аз рӯйи гурӯҳбандии иқтисодӣ, аҳолӣ, сатҳи фарогирии интернет/шабакаҳои иҷтимоӣ, шиддати истифодаи TikTok ва фосилаи тахминии воқеият–орзу муқоиса мешаванд.

Дар таҳқиқот мафҳуми reality-aspiration gap фарқи байни воқеияти моддии зиндагии одамон ва умед, орзу, шинохта шудан ва интизориҳои ояндаро ифода мекунад. Агар ҷавонон дар ҷомеае интизориҳои калон дошта бошанд, аммо имкониятҳои кор, даромад, ҳаракати иҷтимоӣ ва шинохта шудан маҳдуд бошанд, ин фосила калон мешавад. Ба иддаои муаллиф, ҳар қадар ин фосила калонтар шавад, ҷозибаи платформаҳои алгоритмӣ мисли TikTok низ бештар мегардад.

Дар ҷадвал Ироқ ҳамчун “developing/middle-income” бо аҳолии тахминии 46.5 миллион, истифодаи баланди шабакаҳои иҷтимоӣ ва шиддати хеле баланди TikTok дода мешавад. Шиддати истифода “>3 hrs/day”, яъне зиёда аз 3 соат дар рӯз нишон дода шуда, фосилаи воқеият–орзу ҳамчун “very large” гурӯҳбандӣ шудааст. Дар Миср фарогирии шабакаҳои иҷтимоӣ %43.4 дода шуда, шиддати истифодаи TikTok “very high” гурӯҳбандӣ шудааст. Украина ҳамчун кишвари рӯ ба рушд зери таъсири ҷанг баррасӣ мешавад ва гуфта мешавад, ки истифодаи TikTok ба %67 аҳолӣ мерасад. Албания низ бо шиддати баланди TikTok ва фосилаи бузурги воқеият–орзу гурӯҳбандӣ мешавад.

Дар муқобил, ҷомеаҳои رفоҳи сердаромад мисли Шветсия, Дания ва Олмон ҳамчун намунаҳои фосилаи паст пешниҳод мешаванд. Барои Шветсия афзоиши TikTok +%12, барои Дания +%15 дода мешавад. Барои Олмон истифода дар доираи миёнаи Аврупо ва паст арзёбӣ мешавад. Муаллиф ин ҳолатро чунин тафсир мекунад: вақте фосилаи воқеияти моддӣ ва интизорӣ тангтар аст, истифодаи TikTok бештар функсионалӣ ё фароғатӣ мемонад; барои шахс зарурати «муҳоҷирати» ҷамъӣ ба фазои алгоритмӣ ба вуҷуд намеояд.

Мисоли Амороти Муттаҳидаи Араб дар таҳқиқот ҳамчун ҳолати муқобили махсус пешниҳод мешавад. Дар АМА дастрасӣ ба интернет ва шабакаҳои иҷтимоӣ қариб умумист; бо вуҷуди ин, шиддати истифодаи TikTok мисли Ироқ ҳамчун фирори вуҷудӣ тафсир намешавад. Истифода “moderate”, яъне мӯътадилтар ва дар доираи рафтори бисёрплатформавӣ арзёбӣ мешавад. Муаллиф аз ин фарқ чунин хулоса мебарорад: омили муайянкунанда танҳо дастрасӣ ба интернет ё сарват нест; табиати шиддати байни воқеияти моддӣ ва интизориҳои вуҷудӣ сифати рӯ овардан ба платформаро муайян мекунад.

Ин фарқ яке аз саҳмҳои муҳимтарини мафҳумии таҳқиқот аст. На танҳо «миқдори» вақти дар TikTok гузаронидашуда, балки «сифати» он вақт низ аҳамият дорад. Як нафар метавонад платформаро барои истироҳат, фароғат ё гирифтани иттилоот истифода барад. Барои шахси дигар ҳамон платформа метавонад ба майдони асосие табдил ёбад, ки намоёнӣ, мақом, шинохта шудан ё ҳисси фирореро медиҳад, ки дар ҷаҳони моддӣ намеёбад. Муаллиф ин фарқро ҳамчун фарқи “leisure versus escape”, яъне вақти холӣ/фароғат ва фирор тафсир мекунад.

Бахши ҷадвали таҳқиқот барои хонанда махсусан муҳим аст, зеро иддаои назариявиро ба намунаи байни кишварҳо мепайвандад. Дар ҷадвал кӯшиш мешавад нишон дода шавад, ки дар кишварҳои дорои фосилаи баланд шиддати истифодаи TikTok зиёдтар аст, дар ҳоле ки дар ҷомеаҳои رفоҳи дорои фосилаи паст афзоиш ва шиддати истифода сусттар ё парокандатар мебошад. Аммо ҷадвал хусусияти муқоисавӣ ва тавсифӣ дорад, на регрессияи оморӣ, санҷиши сабабият ё таҳлили пурсиши инфиродӣ. Аз ин рӯ ҷадвал заминаи қавии баҳсро фароҳам мекунад, вале танҳо худаш далели қатъии сабабият нест.

Дар бахши натиҷа муаллиф иддао мекунад, ки ду пешниҳоди асосӣ дастгирӣ шудаанд. Якум, TikTok ба туфайли формати видеои кӯтоҳ ва сохтори алгоритмӣ метавонад ҳамчун “Complete Exponential Medium” дида шавад. Дуюм, дар ҷомеаҳое, ки канормонӣ баланд ва фосилаи воқеият–орзу калон аст, истифодаи TikTok зичтар буда, ин фарзияи “self-dissolution”-ро дастгирӣ мекунад.

Дар ин нуқта бояд арзиши илмии таҳқиқот дуруст ҷойгир карда шавад. Мақола истифодаи платформаи рақамиро на танҳо аз нигоҳи технология, маркетинг ё одати корбар, балки тавассути нобаробарии иҷтимоӣ, шиддати вуҷудӣ ва мафҳумҳои худи рақамӣ баррасӣ мекунад. Аз ин ҷиҳат, он як чаҳорчӯбаи назариявӣ ва баҳси пурқувват пешниҳод мекунад. Аммо ҳамзамон иддаоҳои он бузург ва аз ҷиҳати фалсафӣ пурбор мебошанд. Мафҳумҳое мисли «ҳалшавии худ», «ватани алгоритмӣ» ва «муҳоҷирати онтологӣ» мустақиман чен карданашон душвор аст. Таҳқиқот ин мафҳумҳоро бо маълумоти платформа мепайвандад, вале ҳамтоҳои равонии онҳо дар сатҳи инфиродӣ мустақиман чен намешаванд.

Аз нигоҳи гузашта, ин таҳқиқот ба шакли нави баҳсҳои таблиғот, коммуникатсияи оммавӣ ва таъсири расонаҳо дар давраи рақамӣ мепайвандад. Дар моделҳои анъанавии таблиғот муносибати истеҳсолкунандаи мундариҷа, паём ва қабулкунанда равшантар буда метавонад. Дар платформаҳои алгоритмӣ ҷараёни мундариҷа, рафтори корбар, лайк, такроран тамошо кардан, мубодила, шарҳ ва абзорҳои истеҳсол ба ҳалқаи пӯшида табдил меёбанд. Корбар ҳам қабулкунанда аст, ҳам истеҳсолкунанда ва ҳам манбаи маълумоти алгоритм.

Аз нигоҳи имрӯз, таҳқиқот таъкид мекунад, ки TikTok ва платформаҳои монанди видеои кӯтоҳ набояд танҳо ҳамчун «барномаҳои фароғатии ҷавонон» дида шаванд. Хусусан дар ҷомеаҳое, ки тангии иқтисодӣ, хориҷшавии иҷтимоӣ ва нигаронии оянда вуҷуд доранд, ин платформаҳо метавонанд ба фазое табдил ёбанд, ки афрод дар он худро намоён мекунанд, ҳатто муваққатан ҳисси шинохта шудан мегиранд ва аз маҳдудиятҳои воқеияти моддӣ мегурезанд. Ин масъала аз маориф то сиёсат, аз саломатии равонӣ то саводнокии расонаӣ ба соҳаҳои зиёде дахл дорад.

Аз нигоҳи оянда, таҳқиқот нишон медиҳад, ки дар пажӯҳишҳои шабакаҳои иҷтимоӣ танҳо шумораи корбар ё вақти экранро чен кардан шояд кофӣ набошад. Як миқдори вақт метавонад дар ҷомеаҳои гуногун маъноҳои гуногун дошта бошад. Дар як кишвар TikTok воситаи фароғат ва вақти холӣ буда метавонад, дар кишвари дигар ба канали рақамии холӣ кардани шиддати иҷтимоӣ табдил ёбад. Барои санҷиши устувортари чунин иддаоҳо дар оянда пурсишҳои инфиродии корбарон, мусоҳибаҳои амиқ, рӯзномаҳои истифодаи платформа, таҳлили тавсияҳои алгоритмӣ, моделсозии миқдорӣ бо нишондиҳандаҳои иқтисодӣ ва таҳқиқоти тӯлонӣ лозиманд.

Аз нигоҳи таъсир ба зиндагии рӯзмарра, таҳқиқот пешниҳод мекунад, ки оилаҳо, омӯзгорон, муҳаққиқони расона ва сиёсатгузорон истифодаи шабакаҳои иҷтимоиро танҳо ҳамчун «вобастагӣ» ё «исрофи вақт» набинанд. Агар ҷавон ё гурӯҳи иҷтимоӣ аз ҳад зиёд ба платформа рӯ оварад, пас дар паси ин на танҳо интихоби шахсӣ, балки камбуди шинохта шудан, умед, кор, мақом ё оянда дар зиндагии воқеӣ низ буда метавонад. Ин нишон медиҳад, ки шарҳ додани мушкили шабакаҳои иҷтимоӣ танҳо бо мамнуъ кардани барнома ё ҳушдори вақти экран нокифоя буда метавонад.

Ҷиҳати қавии таҳқиқот кӯшиши якҷо кардани маълумоти платформа бо модели фалсафӣ ва иҷтимоӣ мебошад. Он миқёси TikTok, умқи истифода, абзорҳои техникии истеҳсол, мисоли Ироқ ва муқоисаи даҳ кишварро дар як чаҳорчӯба баррасӣ мекунад. Ҳамчунин фарқ гузоштан байни дастрасӣ ба интернет ва муҳоҷирати вуҷудӣ ба платформа, бо истифода аз мисоли АМА, нозукии муҳим пешниҳод мекунад.

Маҳдудиятҳо низ ба ҳамон андоза муҳиманд. Таҳқиқот аз арзёбии ҳамсолон нагузаштааст. Маълумоти кишварҳо ба манбаъҳои дуюмдараҷа такя мекунад. Ба назар намерасад, ки “Reality-aspiration gap” бо индекси муфассал ва миқдорӣ ҳисоб шуда бошад; бештар ҳамчун таркиби назариявии маҳрумияти иқтисодӣ, бекорӣ, канормонӣ ва шароити иҷтимоӣ пешниҳод мешавад. Байни шиддати истифодаи TikTok ва ҳалшавии худ ченкунии мустақими равонии инфиродӣ анҷом дода нашудааст. Аз ин рӯ натиҷаҳо тафсири пурқуввати назариявӣ пешниҳод мекунанд, вале набояд ҳамчун далели қатъии сабабӣ хонда шаванд.

Он чизе ки таҳқиқот мегӯяд, чунин аст: меъмории алгоритмии TikTok паҳншавии экспоненсиалиро дастгирӣ мекунад ва дар кишварҳое, ки шиддати иҷтимоӣ баланд аст, истифодаи зичро метавон тибқи модели CM-PIM ҳамчун нишондиҳандаи макроии фирори вуҷудӣ хонд. Он чизе ки таҳқиқот намегӯяд, чунин аст: ҳар як нафаре, ки TikTok истифода мебарад, худи худро аз даст медиҳад; ҳар истифодаи зиёд маънои ҳалшавии равониро дорад; ё истифодаи платформа ба таври қатъӣ танҳо сабаб ё танҳо натиҷаи мушкилоти иҷтимоӣ исбот шудааст. Нигоҳ доштани ин фарқҳо барои фаҳмиши дуруст ва аз ҷиҳати илмӣ ростқавли таҳқиқот муҳим аст.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Ин таҳқиқот як мақолаи назариявӣ-эмпирикии preprint мебошад, ки кӯшиш мекунад ду фарзияи асосии аз модели CM-PIM гирифташударо тавассути маълумоти платформа ва ҷадвали муқоисавии байни кишварҳо санҷад. Таҳқиқоти лаборатории таҷрибавӣ, пурсиши инфиродӣ, арзёбии клиникӣ ё дастрасии мустақим ба алгоритмро дар бар намегирад. Усул ба нишондиҳандаҳои рақамии оммавӣ ва тафсири муқоисавии кишварҳо асос ёфтааст.

Ду фарзияи асосии санҷидашуда:

Формулаи асосие, ки дар модели CM-PIM дода шудааст:

\[ V(t) = e^{(\beta-\alpha)t} \]

Ин формула нишон медиҳад, ки вуҷудияти рақамӣ дар таҳқиқот ҳамчун раванди экспоненсиалӣ мафҳумӣ карда мешавад. V(t) метавонад ҳамчун таъсири платформа, намоёнӣ ё бузургии паҳншавӣ дар тӯли вақт тафсир шавад. t вақтро ифода мекунад. β ва α дар матни манбаъ ба таври муфассал таъриф нашудаанд; аммо дар мантиқи умумии формула фарқи байни ду нерӯ самти афзоишро муайян мекунад. Вақте β−α мусбат аст, система метавонад паҳншавии на хаттӣ, балки экспоненсиалӣ нишон диҳад.

Тарҳи таҳқиқот дар се сатҳ:

• Сатҳи глобалӣ: Баррасӣ шудааст, ки TikTok “Complete Exponential Medium” ҳаст ё не, бо истифода аз миқёс, умқи истифода ва зерсохтори техникии тавлиди мундариҷа.
• Мисоли Ироқ: Ироқ ҳамчун «озмоишгоҳи онтологӣ» баррасӣ шудааст, ки дар он шиддати иҷтимоӣ ва рӯ овардан ба платформа зиёд мебошад.
• Муқоисаи байни кишварҳо: Тавассути даҳ кишвар намунаи байни фосилаи воқеият–орзу ва шиддати истифодаи TikTok арзёбӣ шудааст.

Нишондиҳандаҳое, ки барои арзёбии TikTok ҳамчун муҳити экспоненсиалӣ истифода шудаанд:

Маълумоти асосие, ки дар мисоли Ироқ оварда шудааст:

Гурӯҳбандии умумӣ тибқи ҷадвали муқоисавии даҳ кишвар:

Баъзе маълумоти кишварҳое, ки дар ҷадвал таъкид шудаанд:

Натиҷаҳои асосии таҳқиқот:

• TikTok ба сабаби меъмории видеои кӯтоҳ ва иқтидори паҳншавии алгоритмӣ дар таҳқиқот ҳамчун “Complete Exponential Medium” таъриф мешавад.
• Таркиши экспоненсиалӣ тавассути шумораи корбарон, вақти истифода, сатҳи ҳамкорӣ ва абзорҳои истеҳсол/модулятсия амалиётӣ карда мешавад.
• Мисоли Ироқ бо сабаби шиддати баланди иҷтимоӣ ва истифодаи зичи платформа ҳамчун «озмоишгоҳи онтологӣ» баррасӣ мешавад.
• Муаллиф 34.3 миллион корбари Ироқро на танҳо паҳншавии платформа, балки нишонаи рӯ овардани иҷтимоӣ ба фазои алгоритмӣ тафсир мекунад.
• Муқоисаи даҳ кишвар иддао мекунад, ки дар ҷомеаҳои дорои фосилаи баланди воқеият–орзу истифодаи TikTok зичтар аст.
• Дар ҷомеаҳои رفоҳи сердаромад ва дорои фосилаи паст афзоиши TikTok сусттар ё истифода бештар функсионалӣ/фароғатӣ тафсир мешавад.
• Мисоли АМА барои нишон додани он истифода мешавад, ки дастрасии баланди интернет танҳо барои шарҳи истифодаи зичи вуҷудӣ кофӣ нест.
• Таҳқиқот кӯшиш мекунад муваффақияти платформаро на танҳо бо технология ё иқтисод, балки бо шикофҳои вуҷудӣ дар ҷаҳони моддӣ шарҳ диҳад.

Маҳдудиятҳои усул:

• Таҳқиқот preprint-и аз арзёбии ҳамсолон нагузашта мебошад.
• Маълумоти истифодашуда ба гузоришҳои дуюмдараҷаи оммавии платформа ва кишварҳо такя мекунад.
• «Ҳалшавии худ» бо санҷишҳои мустақими равонии сатҳи инфиродӣ чен нашудааст.
• Мафҳуми “Reality-aspiration gap” ҳамчун индекси миқдорӣ, стандартӣ ва муфассал сохта нашудааст; бештар ҳамчун тағйирёбандаи тафсирӣ/composite истифода мешавад.
• Ҷадвал муқоисавӣ ва тавсифист; далели сабабият пешниҳод намекунад.
• Баландии истифодаи TikTok метавонад аз омилҳои дигари фарҳангӣ, демографӣ, забонӣ, сиёсӣ ё экосистемаи расонаӣ низ таъсир гирад.
• Усулҳои ченкунӣ ва мутобиқати манбаъҳои маълумоти байни кишварҳо метавонад маҳдуд бошад.
• Таҳқиқот дастрасии мустақим ба алгоритми платформа ё маълумоти микроии пайгирии рафтори корбаронро пешниҳод намекунад.

Дар натиҷа: Таҳқиқот як пешниҳоди назариявии пурқувват пешниҳод мекунад, ки сохтори алгоритмӣ ва видеои кӯтоҳи TikTok-ро бо модели паҳншавии экспоненсиалӣ ва истифодаи зичро бо шиддати иҷтимоӣ ва ҳалшавии худи рақамӣ мепайвандад. Аммо ин пешниҳод набояд пеш аз дастгирӣ бо таҳқиқоти ҳамсолона ва миқдорӣ/эмпирикии муфассал ҳамчун қонуни қатъии иҷтимоӣ қабул шавад. Хониши дуруст ин аст, ки мақола ҳамчун таҳқиқоти назариявӣ-эмпирикии марҳилаи аввал арзёбӣ шавад, ки муносибати платформаҳои рақамиро бо нобаробарии иҷтимоӣ, фосилаи умед ва фирори вуҷудӣ баҳс мекунад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Ин мақола бар асоси таҳқиқоти Alaa H. Al-Turfi Alaa Hussein Abbas бо унвони “TikTok and the Exponential Explosion: A Cross-National Empirical Test of the CM-PIM Model of Self-Dissolution” таҳия шудааст.

Матни манбаъ як мақолаи таҳқиқотии preprint дар SSRN мебошад. Азбаски дар матн ба таври равшан “This preprint research paper has not been peer reviewed” навишта шудааст, таҳқиқот аз арзёбии ҳамсолон нагузаштааст. Аз ин рӯ натиҷаҳо набояд ҳамчун findings-и ниҳоии тасдиқшуда бо нашри маҷаллаи peer-reviewed, балки ҳамчун пешниҳоди назариявӣ-эмпирикие хонда шаванд, ки бояд санҷида шавад.

Усули таҳқиқот ба тафсири ду фарзияи аз модели CM-PIM баромада тавассути нишондиҳандаҳои глобалии TikTok, мисоли Ироқ ва ҷадвали муқоисавии даҳ кишвар асос ёфтааст. Дар мақола таҳқиқоти лаборатории таҷрибавӣ, ченкунии равонии сатҳи инфиродӣ, пурсиши корбар, маълумоти дохилии алгоритм ё модели муфассали иқтисодсанҷии сабабӣ пешниҳод намешавад.

Ҳангоми таҳияи ин мундариҷа мафҳумҳои асосии таҳқиқот, формулаи CM-PIM, тафсири TikTok ҳамчун “Complete Exponential Medium”, мисоли Ироқ, ҷадвали муқоисавии кишварҳо, мисоли муқобили АМА, иддаоҳои натиҷа ва маҳдудиятҳо ҳифз шудаанд. Омори иловагӣ, тасдиқи беруна, ташхиси клиникӣ/равонӣ, сабабияти қатъӣ ё иддаоҳои умумисоз дар бораи таъсири платформа ба ҳамаи корбарон, ки дар PDF нестанд, илова нашудаанд.

Ҷиҳате, ки бояд махсусан эҳтиёткорона хонда шавад, он аст, ки мафҳуми “self-dissolution” тафсири хеле пурқуввати фалсафӣ-сотсиологӣ мебошад. Мақола ин мафҳумро дар сатҳи макро тавассути истифодаи зичи TikTok ва фосилаи воқеият–орзу баҳс мекунад; аммо вазъи равонии афродро мустақиман чен намекунад. Аз ин рӯ, гарчанде таҳқиқот барои фаҳмидани истифодаи TikTok чаҳорчӯбаи муҳим ва андешабарангез пешниҳод мекунад, барои ҳар корбар ё ҳар кишвар ҳукми қатъӣ намедиҳад.