Ҳуқуқи ширкатҳо ва ҳуқуқи коғазҳои қиматнок қабатҳои гуногуни як низоми иқтисодиро танзим мекунанд. Таҳқиқоти Junhai Liu аз соли 2013 бар он аст, ки дар ҳоле ки таъсиси ширкат, сохтори сармоя, ҳуқуқи саҳмдорон ва идоракунии корпоративӣ аз ҷониби Company Law танзим мешаванд, танзими пешниҳоди оммавӣ, барориши коғазҳои қиматнок ва амалиёти бозори сармоя аз ҷониби Securities Law ин ду қонунро ба ҳам вобаста месозад. Аз ин рӯ, ба андешаи муаллиф, тағйири фарогири яке аз қонунҳо ва боқӣ мондани дигаре дар сохтори куҳна метавонад носозгории ҳуқуқӣ ба вуҷуд оварад.

Пешниҳоди ислоҳоти мақола танҳо коҳиш додани талаботи сармоя нест. Муаллиф пешниҳод мекунад, ки ҳамзамон бо паст кардани монеаҳои воридшавӣ ҳангоми таъсиси ширкат, ҳифзи кредиторон бо воситаҳои дигар тақвият дода шавад. Ба ҷойи сармояи ҳадди ақали қонунӣ ва талаботи сахти сармояи пардохтшуда бояд маълумоти дурусти ширкат, сабтҳои қарзӣ, кафолатҳои ширкат, veil piercing, масъулияти иштирокчиён барои нопурра пардохт кардани сармоя ва таҳримҳои муассири ex post истифода шаванд.

Таҳқиқот инчунин аз нав тасниф кардани намудҳои ширкат мутобиқи воқеияти иқтисодӣ, бекор кардани қонунҳои ҷудогонаи ширкатҳо барои корхонаҳои дорои сармояи хориҷӣ, рушди идоракунии электронии корпоративӣ ва истифодаи равшантари арбитраж дар баҳсҳои ширкатиро пешниҳод мекунад. Аммо ҳамаи ин пешниҳодҳо ба муҳити ҳуқуқии соли 2013 тааллуқ доранд. Ҳуқуқи ширкатҳо, ҳуқуқи бозори сармоя, ҳуқуқи сармоягузории хориҷӣ ва ҳуқуқи умумии граждании Чин баъдан ба таври назаррас тағйир ёфтаанд.

Чаро Company Law ва Securities Law Бояд Якҷоя Ислоҳ Шаванд?

Нуқтаи оғози манбаъ ин аст, ки ин ду қонунро аз ҷиҳати функсионалӣ аз ҳам ҷудо тасаввур кардан мумкин нест.

Company Law:

• таъсиси ширкатро,
• сохтори сармояро,
• мақомоти идоракуниро,
• ҳуқуқи саҳмдоронро,
• якҷояшавӣ ва тақсимшавиро,
• барҳамдиҳӣ ва анҷоми фаъолиятро

танзим мекунад.

Securities Law бошад, махсусан барои барориш ва муомилоти саҳмияҳо ва дигар коғазҳои қиматнок дар бозори сармоя қоидаҳои махсусан мушаххас муқаррар мекунад.

Аз ин рӯ, ширкати оммавӣ ҳамзамон ба ду қабати ҳуқуқӣ тобеъ аст. Манбаъ татбиқи меъёри Securities Law-ро дар соҳаҳое, ки он меъёри махсус дорад, ва иҷрои вазифаи иловагии Company Law-ро дар соҳаҳое, ки танзим нашудаанд, ҳамчун сохтори асосӣ шарҳ медиҳад.

Тибқи мантиқи ислоҳоти муаллиф, агар ду қонун ба фарзияҳои гуногуни институтсионалӣ такя кунанд, нисбат ба як ширкат ӯҳдадориҳои ба ҳам носозгор ба вуҷуд омада метавонанд. Аз ин рӯ, навсозии қонунгузорӣ ба таври ҳамзамон пешниҳод мешавад.

Низоми Сармояи Бар Пояи Ӯҳдадорӣ Чиро Тағйир Медиҳад?

Дар низоми сармояи бар пояи ӯҳдадорӣ барои таъсиси ширкат шарт нест, ки тамоми сармоя аз аввал амалан ба ширкат пардохта шавад. Иштирокчиён ҳаҷми сармоя ва ҷадвали пардохтро дар оинномаи ширкат ба зимма мегиранд; пардохтҳо метавонанд дар санаҳои баъдӣ анҷом дода шаванд.

Манбаи соли 2013 ин низомро воситае меҳисобад, ки ба иштирокчиён имкон медиҳад сармояро мутобиқи ниёзи воқеии маблағгузории ширкат чандиртар ба нақша гиранд.

Муаллиф махсусан дар самтҳои зерин худмухтории бештарро пешниҳод мекунад:

• ҳаҷми умумии сармояи ба қайд гирифташуда,
• таносуби пардохти аввалия,
• вақти пардохти қисми боқимондаи сармоя,
• таносуби сармояи пулӣ ва ғайрипулӣ,
• намудҳои муносиби саҳми сармоя.

Аммо чандирӣ маънои пинҳон кардани маълумотро надорад. Баръакс, манбаъ ошкор кардани дуруст, пурра ва дастрасии ҳаҷми сармояи ваъдашуда, сармояи воқеан пардохтшуда ва нақшаи пардохтро дар маркази низом қарор медиҳад.

Оё Сармояи Ҳадди Ақали Ба Қайд Гирифташуда Кредиторро Воқеан Ҳифз Мекунад?

Ҷавоби манбаъ дар мавриди ширкатҳои умумӣ шубҳанок аст. Муқаррар кардани ҳаҷми собити ҳадди ақали сармоя барои ҳамаи ширкатҳо метавонад ниёзи воқеии сармояи моделҳои гуногуни тиҷоратиро дуруст чен накунад.

Равшан аст, ки ширкати машваратӣ ва корхонаи саноати вазнин ба ҳаҷми якхелаи сармоя эҳтиёҷ надоранд. Бо вуҷуди ин, истифодаи рақами собити қонунӣ ҳамчун ҳадди бехатар барои ҳар ду, ба андешаи муаллиф, маънои кӯшиши қонунгузор барои пешакӣ пешбинӣ кардани ниёзи иқтисодиро дорад.

Мушкилоти асоситар ин аст, ки сармояи ба қайд гирифташуда қобилияти воқеии пардохтпазирии ширкатро кафолат намедиҳад. Ҳатто агар ширкат дар вақти таъсис сармояи кофӣ дошта бошад, баъдтар метавонад зарар бинад, сармояашро масраф кунад ё дороиҳояшро бо роҳи дигар аз даст диҳад.

Аз ин рӯ, манбаъ пешниҳод мекунад, ки дар бахшҳои умумӣ сармояи ҳадди ақали қонунӣ бекор карда шавад; аммо дар бонкдорӣ, суғурта, ширкатҳои коғазҳои қиматнок ва бахшҳои махсуси дорои хавфи монанд шартҳои алоҳидаи сармоя нигоҳ дошта шаванд.

Пас Аз Рақами Сармоя Ҳифзи Кредиторон Чӣ Гуна Таъмин Шуда Метавонад?

Манбаъ махсус таъкид мекунад, ки ҳангоми коҳиш додани монеаҳои воридшавии сармоя ҳифзи кредиторон набояд заиф гардад. Низоми пешниҳодшуда аз рақами сармоя ба сӯи механизмҳои маълумот ва масъулият ҳаракат мекунад.

1. Ошкорсозии маълумоти ширкат

Кредитор бояд пеш аз бастани шартнома бо ширкат маълумоти зеринро дида тавонад:

• сармояи ваъдашуда,
• сармояи пардохтшуда,
• вазъи молиявии ширкат,
• феҳристи ширкат,
• таърихи андоз ва қарзӣ,
• маълумоти марбут ба эътимоднокии тиҷоратӣ.

2. Низоми ҳамгирои кредитии ширкат

Дар манбаъ пароканда нигоҳ доштани маълумоти ширкат ва қарзӣ дар пойгоҳҳои додаҳои гуногуни давлатӣ ва хусусӣ то соли 2013 танқид мешавад. Муаллиф дастрас ва ҳамкорпазиртар кардани ин манбаъҳоро ҷонибдорӣ мекунад.

3. Низомҳои кафолат

Кафолатҳои ширкат метавонанд ба кредитор таъминоти иловагӣ диҳанд. Аммо гуфта мешавад, ки кредитор низ бояд оинномаи ширкат, ҳудуди ваколат ва қарорҳои зарурии мақомоти ширкатро ба таври оқилона санҷад.

4. Veil piercing

Дар ҳолатҳои ҷиддие, ки шахсияти ҳуқуқии ширкат ё масъулияти маҳдуд барои зарар расонидан ба кредитор сӯиистифода мешавад, гузаштан ба масъулияти шахсии иштирокчиён ҳамчун воситаи қавитари ex post арзёбӣ мегардад.

5. Масъулияти касбӣ

Пешниҳод мешавад, ки ташкилотҳои касбӣ, ки бо арзёбӣ ё аудити нодуруст ба зарари кредитор саҳм мегузоранд, низ дар шароити муносиб ҷавобгар бошанд.

Ҳамин тавр низом:

монеаи баланди сармоя ҳангоми воридшавӣ → монеаи пасти воридшавӣ + шаффофияти баланд + масъулияти қавии баъдӣ

ба ин самт аз нав тарҳрезӣ мешавад.

Оё Limited Liability Company Бояд Ҳамчун Намуди Ҷудогонаи Ширкат Бекор Карда Шавад?

Ин яке аз пешниҳодҳои радикалии таҳқиқот аст.

Манбаъ бар он аст, ки ду шакли асосии ширкат дар ҳуқуқи Чини соли 2013 воқеияти иқтисодиро пурра инъикос намекунанд:

• limited liability company,
• company limited by shares.

Танқиди муаллиф ин аст, ки фарзияи худкор хурду пӯшида будани ширкатҳои дорои масъулияти маҳдуд ва худкор калон будани ширкатҳои саҳомӣ дар амал дуруст нест.

Чунон ки ширкати хеле калони дорои масъулияти маҳдуд буда метавонад, company limited by shares-и нисбатан хурд низ буда метавонад.

Аз ин рӯ, ҳамчун алтернатива пешниҳод мешавад, ки ширкатҳо аз рӯи:

• оммавӣ ё пӯшида будан,
• листингдор ё бидуни листинг будан,
• ба омма пешниҳод шудан ё нашудани саҳмияҳо

ва дигар хусусиятҳои иқтисодӣ ва идоракунӣ ҷудо карда шаванд.

Ба андешаи манбаъ, дар ширкатҳои калон ва оммавӣ қоидаҳои стандартӣ ва ҳатмии идоракунӣ бештар лозим буда метавонанд, дар ширкатҳои хурд ва пӯшида бошад ба худмухтории оиннома фазои васеътар додан мумкин аст.

Ин пешниҳод қоидаи ҳуқуқи кунунии Чин нест. Company Law-и аз нав баррасишудаи 2023 ҳанӯз фарқи limited liability company ва company limited by shares-ро нигоҳ медорад.

Чаро Қонунҳои Ҷудогонаи Ширкат Барои Сармоягузорони Дохилӣ ва Хориҷӣ Танқид Мешаванд?

Дар соли 2013, вақте манбаъ навишта шуд, корхонаҳои дорои сармояи хориҷӣ метавонистанд ба режими иборат аз қонунҳои ҷудогона тобеъ бошанд. Муаллиф сабабҳои таърихии ин сохторро мепазирад, аммо бар он аст, ки бо гузашти вақт режимҳои гуногуни ширкат, ки ба шаҳрвандии сармоягузор асос ёфтаанд, метавонанд байни ширкатҳо:

• рақобати баробарро душвор кунанд,
• хароҷоти мутобиқатро афзоиш диҳанд,
• истифодаи nominee shareholding ва сохторҳои offshore-ро ташвиқ кунанд,
• барои як ширкати иқтисодӣ режимҳои гуногуни идоракунӣ ба вуҷуд оранд

деган натиҷа дошта бошанд.

Пешниҳод ин аст, ки аз ҷиҳати ташкили ширкат Company Law-и ягона ва умумӣ истифода шавад; масъалаҳои дастрасӣ ба бозор ва ҳуқуқи оммавии хоси сармоягузории хориҷӣ бошад дар санади ҷудогонае монанди Foreign Investment Promotion Law баррасӣ шаванд.

Баъдтар дар ин соҳа чӣ тағйир ёфт?

Foreign Investment Law-и Чин 1 Январ 2020 эътибор пайдо кард ва Chinese-Foreign Equity Joint Venture Law, Wholly Foreign-Owned Enterprise Law ва Chinese-Foreign Contractual Joint Venture Law-и пешина дар ҳамон сана аз эътибор соқит шуданд.

Аз ин рӯ, низоми сегонаи ҷудогонаи ҳуқуқи ширкатҳои сармоягузории хориҷӣ, ки дар манбаъ муҳокима мешавад, имрӯз ба ҳамон шакл вуҷуд надорад.

Чаро Ба Ҷойи “Аввал Иҷозатнома, Баъд Ширкат” “Аввал Ширкат, Баъд Иҷозатнома” Пешниҳод Мешавад?

Манбаъ аз ҷиҳати консептуалӣ мушкил мешуморад, ки қабл аз пайдо шудани шахсияти ҳуқуқии ширкат, аз он талаб карда шавад иҷозатҳои муайяни фаъолиятро бигирад.

Тартиби умумии пешниҳодшуда чунин аст:

1. Ширкат таъсис дода шуда, дар феҳристи тиҷоратӣ сабт мешавад.
2. Шахсияти ҳуқуқӣ мегирад.
3. Агар хоҳад ба фаъолияте ворид шавад, ки иҷозатномаи махсус талаб мекунад, барои иҷозати соҳавии дахлдор муроҷиат мекунад.

Ин равиш маънои бекор кардани иҷозатҳо дар ҳамаи бахшҳоро надорад. Дар амнияти миллӣ, молия, тандурустӣ ё дигар соҳаҳои хавфнок иҷозатҳои махсус метавонанд нигоҳ дошта шаванд. Пешниҳоди манбаъ бардоштани иҷозатҳои нолозими пеш аз таъсис аз пеши раванди умумии таъсиси ширкат аст.

Electronic Company Law Чӣ Низомеро Пешбинӣ Мекунад?

Манбаъ дар соли 2013 пешниҳод мекунад, ки ҳуқуқи ширкатҳо технологияи интернетиро мустақимтар истифода барад.

Масалан:

• фиристодани огоҳиномаҳои электронӣ ба иштирокчиён,
• баррасии ҳуҷҷатҳои ширкат дар шакли электронӣ,
• иштироки фосилавӣ дар маҷлиси умумии иштирокчиён,
• онлайн баргузор кардани ҷаласаҳои шӯрои директорон,
• истифодаи овоздиҳии электронӣ,
• кушодани дастрасии электронӣ ба сабтҳои ширкат

пешниҳод мешавад.

Ҳадафи ин ғояҳо коҳиш додани хароҷоти муомилотие мебошад, ки аз фосилаи ҷисмонӣ дар идоракунии ширкат ба вуҷуд меоянд, ва осон кардани дастрасии иштирокчиён ба маълумот.

Арбитражро Дар Баҳсҳои Ширкатӣ Чӣ Гуна Васеъ Кардан Мумкин Аст?

Манбаъ пешниҳод мекунад, ки дар сурати мавҷуд будани созишномаи муносиби арбитражӣ, имкони ҳал шудани баҳсҳои ширкатӣ тавассути арбитраж дар Company Law ба таври равшан эътироф карда шавад.

Пешниҳоди махсусан ҷолиб модели shareholder derivative arbitration мебошад.

Сохтори фарзиявӣ чунин аст:

1. Ширкат нисбат ба шахси сеюм талабот дорад.
2. Миёни ширкат ва тарафи муқобил созишномаи арбитражӣ мавҷуд аст.
3. Мақомоти идоракунии ширкат талаботро пайгирӣ намекунанд.
4. Саҳмдоре, ки ба шартҳои муайян ҷавобгӯ аст, метавонад ба манфиати ширкат арбитраж оғоз кунад.

Ин сохтор маънои интиқол додани мантиқи derivative action ба соҳаи арбитражро дорад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Усули таҳқиқот

Таҳқиқот ба усули доктриналӣ ва муқоисавии ҳуқуқ асос ёфтааст. Муаллиф:

• 2005 Company Law-ро,
• Securities Law-и он давраро,
• қонунҳои корхонаҳои дорои сармояи хориҷиро,
• қоидаҳои низоми бақайдгирии ширкатҳоро,
• тафсирҳои Суди Олии Халқиро,
• баъзе равишҳои ҳуқуқи ширкатҳо дар ИМА, Аврупо, Ҷопон, Олмон ва Тайванро

якҷоя истифода бурда, пешниҳодҳои ислоҳотӣ таҳия мекунад.

Намунаи нави ширкатҳо, маълумоти сатҳи таъсиси ширкат, пойгоҳи додаҳои талафоти кредиторон ё арзёбии эконометрикии ислоҳот таҳия нашудааст.

Хулосаи меъмории ислоҳоти манбаъ

Муқоиса бо рушди баъдии ҳуқуқ

Баъзе самтҳои ислоҳотии манбаъ дар қонунгузории баъдии Чин қисман ба самти монанд тағйир ёфтаанд.

• Ислоҳоти Company Law дар охири 2013 низоми сармояи ҳадди ақали умумӣ ва пардохти сармояро ба таври назаррас сабук кард.
• Foreign Investment Law дар 2020 се қонуни пешинаи корхонаҳои сармоягузории хориҷиро бекор кард.
• Securities Law дар 2019 ба таври фарогир бознигарӣ шуда, дар 2020 эътибор пайдо кард.
• Civil Code дар 2021 бисёр қонунҳои ҷудогонаи ҳуқуқи хусусиро дар як кодекс муттаҳид кард.
• Company Law дар 2023 боз ба таври фарогир бознигарӣ шуда, дар 2024 эътибор пайдо кард.

Аз ин монандиҳои хронологӣ наметавон хулоса кард, ки ҳамаи пешниҳодҳои мақола қабул шудаанд ё ин танзимҳо бевосита аз мақола сарчашма гирифтаанд.

Натиҷае, ки манбаъ дастгирӣ мекунад

Он чизе ки манбаъ аз ҷиҳати доктриналӣ ҷонибдорӣ мекунад: ислоҳоте, ки таъсиси ширкатро осон мекунад, набояд аз ҳифзи кредиторон ва сармоягузорон ҷудо баррасӣ шавад. Монеаҳои пасттари сармоя ва иҷозатнома бояд бо ошкорсозии қавитари маълумот, низоми қарзӣ, назорати кафолат, масъулияти саҳмдорон ва ҳалли муассири баҳсҳо якҷоя тарҳрезӣ шаванд.

Натиҷае, ки манбаъ дастгирӣ намекунад

Он чизе ки манбаъ аз ҷиҳати эмпирикӣ нишон намедиҳад: дар ин мақола санҷида нашудааст, ки бекор кардани сармояи ҳадди ақал сатҳи соҳибкориро бо фоизи муайян афзоиш додааст, зарари кредиторонро кам кардааст, бекор кардани қонунҳои ҷудогонаи сармоягузории хориҷӣ сармоягузории мустақими хориҷиро ба миқдори муайян зиёд кардааст ё таснифи пешниҳодшудаи ширкат аз модели мавҷуда аз ҷиҳати иқтисодӣ бартар аст.

Ҳамчунин афзалиятҳои ислоҳоти ҳуқуқии муаллиф набояд ҳамчун сиёсати анҷомёфта ё ҳатмии ҳуқуқи кунунии Чин хонда шаванд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: Proposals for Coordinated Revision of the Company Law and the Securities Law.

Муаллиф: Junhai Liu.

Аффилиатсия: Renmin University of China Law School.

Нашри аслӣ: Law Forum (法学论坛), Ҷилди 28, Шумораи 4, 2013, s. 5–14.

Санаи қабули мақола: 9 Июн 2013.

Нусхаи манбаъ: SSRN English Edition; тарҷумаи англисии мақолаи аслии Июл 2013.

Ҳаҷми манбаъ: 11 саҳифаи PDF.

Навъи таҳқиқот: Таҳлили доктриналии ҳуқуқ, ҳуқуқи муқоисавии ширкатҳо ва ислоҳоти меъёрии қонунгузорӣ.

Маълумоти эмпирикӣ: Маҷмӯи нави додаҳои ширкат ё бозори сармоя вуҷуд надорад.

Ҳуқуқи таърихӣ: Таҳқиқот дар муҳити 2005 Company Law, Securities Law-и онвақта, се қонуни ҷудогонаи корхонаҳои сармоягузории хориҷӣ ва ислоҳоти бақайдгирии тиҷоратии соли 2013 навишта шудааст.

Ёддошти нусхаи манбаъ: Матни англисӣ тағйироти баъдии Company Law, 2019 Securities Law, Foreign Investment Law, Civil Code ё 2023 Company Law-ро ба матни аслӣ ба таври пасгардиш илова намекунад.

Company Law-и амалкунанда: Бознигарии 2023 аз 1 Июл 2024 эътибор пайдо кард. Фарқи limited liability company ва company limited by shares нигоҳ дошта мешавад.

Securities Law-и амалкунанда: Бознигарии 2019 аз 1 Март 2020 эътибор пайдо кард.

Foreign Investment Law: Аз 1 Январ 2020 эътибор пайдо карда, се қонуни қаблии корхонаҳои сармоягузории хориҷиро бекор кард.

Civil Code: Аз 1 Январ 2021 эътибор пайдо карда; қонунҳои пешинаи гуногуни ҳуқуқи хусусӣ, аз ҷумла Contract Law, Property Law ва Guarantee Law-ро бекор кард.

Маҳдудияти асосии методологӣ: Мақола тавассути далелҳои ҳуқуқӣ ва институтсионалӣ пешниҳодҳои ислоҳотӣ таҳия мекунад; натиҷаҳои иқтисодӣ ё судии ин пешниҳодҳоро ба таври сабабӣ чен намекунад.

Ҳуқуқи муаллиф/литсензия: Дар PDF-и баррасишуда Creative Commons-и кушода ё иҷозатномаи шабеҳи истифодаи такрорӣ нишон дода нашудааст. Ин матни Verianla ифодаи матнии асари манбаъро бознашр намекунад; мафҳумҳои ҳуқуқӣ ва далелҳои ислоҳотро дар сохтори мустақили омӯзишӣ шарҳ медиҳад.

Ҳадди тафсир: Ин муҳтаво арзёбии сиёсӣ/ҳуқуқие нест, ки интихоби қонунгузории дар манбаъ пешниҳодшударо қабул ё рад кунад. Он пешниҳодҳои соли 2013, заминаи таърихии ҳуқуқӣ ва рушди баъдии санҷишпазири қонунгузориро аз ҳам ҷудо шарҳ медиҳад.