Фарсудашавии Институтсионалӣ Чист?

Фарсудашавии институтсионалӣ ҳолатест, ки дар он қоидаҳо, ваколатҳо ва механизмҳои ҳисоботдиҳии институтҳои расмии сиёсӣ ва маъмурӣ бо гузашти вақт тавассути дахолати сиёсӣ, патронаж ё муносибатҳои ғайрирасмии қудрат аз мазмун холӣ шуда, вазифаҳои онҳо заиф мегарданд; манбаъ дар заминаи Эфиопия махсусан хизмати давлатӣ, суд ва институтҳои амниятиро дар ҳамин чаҳорчӯба баррасӣ мекунад.

Мувофиқи таҳқиқот, фарсудашавии институтсионалӣ танҳо маънои комилан аз байн рафтани як институтро надорад. Институтҳо метавонанд аз ҷиҳати шаклӣ вуҷуд дошта бошанд, аммо интихоби кадрҳо, қабули қарорҳо, тақсими захираҳо ё механизмҳои ҷазо бештар аз садоқати сиёсӣ ва шабакаҳои ғайрирасмӣ вобаста шаванд, на аз қоидаҳои расмӣ.

Муаллиф ин равандро на ҳамчун “якбора фурӯ рехтани” иқтидори давлат, балки ҳамчун раванди таърихии фарсудашавӣ баррасӣ мекунад, ки дар он фарқи байни қоидаҳо ва амалия афзоиш меёбад.

Предатсияи Элитаҳо Чист?

Предатсияи элитаҳо мафҳуми иқтисоди сиёсист, ки ҳолатеро ифода мекунад, ки дар он эътилофҳои ҳоким ё рақиби элитаҳо давлатро на ҳамчун институти бетарафи расонандаи хизматҳои ҷамъиятӣ, балки ҳамчун абзоре мебинанд, ки метавонад барои ҷамъоварии сарвати хусусӣ, тақсими рента, патронаж ва тавлиди қудрати сиёсӣ истифода шавад.

Ба гуфтаи манбаъ, назорати захираҳои ҷамъиятӣ аз ҷониби фраксияҳои рақиби сиёсӣ метавонад сиёсатро ба рақобати ҷамъбасти сифр табдил диҳад. Дар чунин муҳит аз даст додани назорати институтҳои давлатӣ метавонад на танҳо ҳамчун аз даст додани мақоми сиёсӣ, балки ҳамчунин ҳамчун аз даст додани дастрасӣ ба захираҳои иқтисодӣ ва дастгоҳи амниятӣ дарк шавад.

Аз ин рӯ, муаллиф бар он аст, ки рақобати сиёсӣ бояд на танҳо аз рӯи идеология ё ҳувияти этникӣ, балки ҳамчунин аз рӯи дастрасӣ ба захираҳои ҷамъиятӣ ва қудрати институтсионалӣ таҳлил карда шавад.

Вобастагӣ аз роҳи таърихӣ

Равиши таърихӣ-институтсионалистии таҳқиқот бар он аст, ки институтҳои имрӯзаро наметавон ҷудо аз тартиботи сиёсии пас аз 1991 ва чаҳорчӯбаи федералие, ки Конститутсияи 1995 ба вуҷуд овардааст, дарк кард.

Дар манбаъ гуфта мешавад, ки низоми федералии этникие, ки пас аз 1991 ташаккул ёфт, ҳадаф дошт талаботи таърихии ҳувиятиро тавассути ғайримарказонидан қонеъ созад, аммо дар ҳамон давра сохтори ҳизби ҳукмрон ва нуфузи бюрократӣ идома ёфт.

Дар ин замина вобастагӣ аз роҳ ба маънои он истифода мешавад, ки сохторҳои институтсионии дар гузашта таъсисёфта маҳдуд кардани интихобҳо ва ангезаҳои акторҳои имрӯзаро идома медиҳанд.

Гузариши сиёсии пас аз 2018

Манбаъ давраеро, ки бо ба қудрат расидани Abiy Ahmed дар 2018 оғоз шуд, дар ибтидо ҳамчун кушоиши муҳими сиёсӣ арзёбӣ мекунад. Озод шудани маҳбусони сиёсӣ, бардошта шудани маҳдудиятҳо аз баъзе гурӯҳҳои мухолиф ва бозгашти акторҳои расонаии дар табъидбуда ҳамчун таҳаввулоте зикр мешаванд, ки фазои сиёсиро васеъ карданд.

Бо вуҷуди ин, муаллиф бар ин назар аст, ки барҳам дода шудани эътилофи EPRDF ва гузариш ба сохтори Prosperity Party, ҳамзамон бо густариши пойгоҳҳои қудрати элитаҳои минтақавӣ, таниш байни институтҳои марказӣ ва минтақавиро афзоиш додааст.

Дар манбаъ низоъҳо дар Tigray, Amhara ва Oromia ҳамчун қисмҳои ин дигаргунии васеътари институтсионалӣ ва сиёсӣ баррасӣ мешаванд. Таҳқиқот ин рӯйдодҳоро ҳамчун заминаҳое истифода мебарад, ки тезиси фарсудашавии институтсионалиро дастгирӣ мекунанд; мақола тамоми таърихи сабабии ҳар як низоъро аз нав намесозад.

Муносибати Байни Тасарруфи Давлат ва Фасоди Маъмурӣ Чист?

Дар таҳқиқот тасарруфи давлат ҳамчун ба таври низомманд ба манфиати шабакаҳои муайяни сиёсӣ ё иқтисодӣ равона кардани қарорҳо ва захираҳои институтҳои ҷамъиятӣ баррасӣ мешавад; фасоди маъмурӣ бошад ҳамчун яке аз натиҷаҳои ин сохтори васеътар муаррифӣ мегардад, ки метавонад дар хариди давлатӣ, идоракунии замин, тақсими захираҳо ва равандҳои иҷро дида шавад.

Хариди давлатӣ ва тақсими кумак

Манбаъ пешниҳод мекунад, ки хариди марбут ба кумаки башардӯстона ва инфрасохтор метавонад зери таъсири шабакаҳои қудрати маҳаллӣ ё минтақавӣ қарор гирад. Мушкилоти тақсими кумаки байналмилалӣ дар ҷараёни низоъҳои минтақавии солҳои охир ҳамчун намунаи осебпазирии низомҳои тақсими ҷамъиятӣ дар баробари нуфузи элитаҳо оварда мешаванд.

Ин иддаоҳо дар манбаъ ба International Crisis Group ва дигар адабиёт такя мекунанд; таҳқиқоти мавҷуда ҷараёнҳои кумакро бо таҳқиқоти мустақили саҳроӣ аз нав чен намекунад.

Идоракунии замин ва патронаж

Манбаъ идоракунии замин дар шаҳр ва атрофи шаҳрро ҳамчун яке аз соҳаҳои дорои хавфи баланди фасод баррасӣ мекунад. Пешниҳод мешавад, ки ҷудокунии замин метавонад барои подош додани садоқати сиёсӣ ё маблағгузории шабакаҳои қудрати сиёсӣ истифода шавад.

Иддаои суд ва татбиқи интихобӣ

Дар таҳқиқот зикр мешавад, ки мақомоти мубориза бо фасод ва суд дар баъзе давраҳо барои татбиқи интихобӣ мавриди танқид қарор гирифтаанд. Дар ин чаҳорчӯба муаллиф бар он аст, ки ҳифзи институтҳои судӣ ва назоратӣ аз таъсири ҳокимияти иҷроия бояд яке аз қисмҳои асосии бозсозии институтсионалӣ бошад.

Занҷири сохтории дар манбаъ овардашуда

Ин занҷир модели консептуалии таҳқиқот аст. Байни ҳар як марҳила дар доираи ин мақола коэффисиенти таъсири ба таври миқдорӣ ҳисобшуда ё андозаи сабабӣ вуҷуд надорад.

Тарҳи таҳқиқот

Таҳқиқот равиши сифатии иқтисоди сиёсиро дар доираи тарҳи таҳқиқотии тафсирӣ ва таърихӣ-институтсионалистӣ истифода мекунад. Далели асосӣ ин аст, ки патронаж, шабакаҳои ғайрирасмии элитаҳо ва механизмҳои тасарруфи давлат метавонанд танҳо тавассути нишондиҳандаҳои миқдорӣ пурра намоён набошанд.

Муаллиф барои арзёбии он ки тартиботи институтсионии гузашта рафтори имрӯзаҳоро чӣ гуна маҳдуд мекунанд, махсусан ба вобастагиҳои таърихӣ аз роҳ, ки аз гузариши 1991 ва Конститутсияи 1995 сарчашма мегиранд, тамаркуз мекунад.

Манбаъҳои маълумот

Дар таҳқиқот се гурӯҳи асосии маълумот/манбаъ истифода мешавад:

1. Адабиёти академӣ ва назариявӣ: мақолаҳои рецензияшуда, таҳқиқоти таърихӣ ва матнҳои назариявӣ оид ба ташаккули давлат дар Африқо, неопатримониализм, федерализм ва институтҳои сиёсӣ.
2. Гузоришҳои институтсионалӣ ва сиёсӣ: арзёбиҳои International Crisis Group, Freedom House, World Bank ва созмонҳои монанд дар бораи сохтори идоракунии Эфиопия пас аз 2018.
3. Санадҳои ҳуқуқӣ ва конститутсионӣ: Конститутсияи Ҷумҳурии Федералии Демократии Эфиопия, тартиботи маъмурии федералӣ ва минтақавӣ ва санадҳои сиёсати давраи гузариш.

Чаҳорчӯбаи таҳлилӣ

Маълумот тавассути таҳлили мавзӯии дискурс ва иқтисоди сиёсӣ дар атрофи се самти амалиётӣ синтез карда мешавад:

Оё Таҳқиқот Буҳрони Эфиопияро Танҳо бо Низои Этникӣ Шарҳ Медиҳад?

Не. Таҳқиқот бо эътирофи аҳамияти ҳувияти этникӣ ва институтҳои этно-федералӣ, коҳиш додани буҳрони мавҷударо танҳо ба ривояти “нафрати қадимии этникӣ” рад мекунад; он тарҳрезии институтсионалӣ, патронаж, назорати захираҳои давлатӣ, муносибатҳои марказ-минтақа ва ангезаҳои элитаҳоро якҷоя баррасӣ мекунад.

Дар равиши муаллиф сиёсати ҳувият аз мубориза барои дастрасӣ ба захираҳои ҷамъиятӣ ва қудрати сиёсӣ ҷудо арзёбӣ намешавад. Пешниҳод мешавад, ки сафарбарсозии этникӣ метавонад аз ҷониби баъзе акторҳо ҳамчун воситаи рақобати сиёсӣ ва иқтисодӣ истифода шавад.

Порашавии дастгоҳи амниятӣ

Ба гуфтаи манбаъ, яке аз оқибатҳои ҷиддитарини фарсудашавии институтсионалӣ заиф шудани инҳисори давлат бар истифодаи қувваи қонунӣ мебошад.

Дар таҳқиқот буҳронҳо дар Amhara ва Oromia дар ҳамин чаҳорчӯба баррасӣ шуда, зикр мегардад, ки кӯшишҳои ҳамгиро кардани нерӯҳои махсуси минтақавӣ ба сохтори мудофиаи миллӣ аз ҷониби баъзе акторҳои минтақавӣ ҳамчун таҳдид ба амният ва худмухтории сиёсӣ дарк шудаанд.

Муаллиф ҳамчунин бар он аст, ки дар шароите, ки каналҳои институтсионалишудаи музокира ва ҳалли ихтилоф заиф мешаванд, давлат ба усулҳои бештар амниятмеҳвар рӯ меорад.

Амалияҳои аз ҳад амниятмеҳваре, ки дар манбаъ баррасӣ шудаанд

Таҳқиқот амалияҳое чун ҳамлаҳои ҳавопаймоҳои бесарнишин, иддаоҳои боздошти берун аз мурофиаи судӣ ва қатъҳои густурдаи телекоммуникатсиониро зери унвони “militarized governance” баррасӣ мекунад. Ифодаҳои ин қисм арзёбиҳои муаллифи манбаъ ва адабиёти истинодшудаи ӯ мебошанд; баёни мавҷудаи Verianla онҳоро ҳамчун муайянкунии нави рӯйдодҳои мустақилона тасдиқшуда пешниҳод намекунад.

Далелҳои асосие, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Манбаъ бар он аст, ки буҳрони маъмурӣ дар Эфиопия на танҳо бо рӯйдодҳои сиёсии кӯтоҳмуддат, балки бо тартиботи институтсионии гузашта низ алоқаманд аст.
• Муаллиф далели консептуалӣ ва бар адабиёт асосёфтаро дар бораи мавҷудияти муносибати манфӣ байни патронажи сиёсӣ ва иқтидори бюрократӣ таҳия мекунад.
• Рақобати элитаҳо барои захираҳои давлатӣ ҳамчун механизме пешниҳод мешавад, ки метавонад бетарафии институтҳои ҷамъиятиро заиф созад.
• Рақобатҳо барои ваколатҳои молиявӣ ва амниятӣ байни марказ ва элитаҳои минтақавӣ дар меҳвари баҳси иқтидори давлатӣ қарор доранд.
• Пешниҳод мешавад, ки ислоҳоти идоракунии давлатӣ бояд на танҳо бо танзимоти техникӣ, балки якҷо бо сохторҳои ангезаҳои сиёсӣ баррасӣ шавад.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад ё мустақиман нишон намедиҳад

• Мақола ба таври эмпирикӣ нишон намедиҳад, ки ҳамаи акторҳои сиёсӣ яксон рафтори предативӣ доранд.
• Барои андозаи фарсудашавии институтсионалӣ индекси рақамӣ ҳисоб карда намешавад.
• Андоза карда намешавад, ки предатсияи элитаҳо бо фоизи муайян барои буҳрон масъул аст.
• Нишон дода намешавад, ки федерализм ба танҳоӣ сабаби ҳамаи низоъҳост.
• Меъёри муваффақият ё хароҷоти ислоҳоти сиёсати пешниҳодшуда санҷида намешавад.
• Манбаъ мусоҳибаҳои мустақими саҳроӣ ё таҳлили аслии миқдории микромаълумот пешниҳод намекунад.

Тавсияҳои Асосии Сиёсатии Мақола Кадомҳоянд?

Таҳқиқот се самти асосии сиёсиро пешниҳод мекунад: тақвияти низомҳои кадрии бар шоистагӣ асосёфта дар идоракунии давлатӣ ба ҷойи патронажи ҳизбӣ ё ҳувиятмеҳвар, баррасии ихтилофҳои федералӣ ва минтақавӣ тавассути муколамаи фарогири миллӣ ва созиши конститутсионӣ-сиёсӣ, инчунин мустақилтар кардани суд ва институтҳои мубориза бо фасод аз дахолати ҳокимияти иҷроия.

Ғайрисиёсисозии идоракунии давлатӣ

Манбаъ бар он аст, ки таъйин ва пешбарӣ дар хизмати давлатӣ ва бахши амният бояд ба қоидаҳои бар шоистагӣ асосёфта такя кунад, на ба патронажи сиёсӣ ё этникӣ.

Муколамаи фарогири миллӣ

Муаллиф пешниҳод мекунад, ки номуайяниҳои сохтории федерализми ҳувиятмеҳвар ба ҷойи марказонидани маҷбурӣ тавассути музокираи фарогири конститутсионӣ ва сиёсӣ баррасӣ шаванд.

Тақвияти ҳисоботдиҳии уфуқӣ

Тавсияи сеюми асосии таҳқиқот тақвияти мустақилияти конститутсионии комиссияҳои мубориза бо фасод ва суд ва ҳифзи онҳо аз дахолати ҳокимияти иҷроия мебошад.

Маҳдудиятҳои методологӣ

Манбаъ асосан ба таҳлили адабиёт ва санадҳои сиёсӣ дар шакли кабинетӣ такя мекунад. Мусоҳибаҳои аслии саҳроӣ, маълумоти сатҳи инфиродӣ, пурсишҳои ибтидоӣ аз кормандони давлатӣ ё озмоиши эконометрикии сабабият пешниҳод намешаванд.

Манбаъҳои истифодашуда дар баробари адабиёти академӣ созмонҳои байналмилалӣ, марказҳои таҳлилӣ ва гузоришҳои кишвариро низ дар бар мегиранд. Аз ин рӯ, усулҳо ва меъёрҳои арзёбии навъҳои гуногуни манбаъ яксон нестанд.

Занҷири консептуалии сабабияти таҳқиқот модели таҷрибавие нест, ки ҳамаи шарҳҳои алтернативии рӯйдодҳоро месанҷад. Шароити иқтисодӣ, акторҳои хориҷӣ, динамикаҳои амнияти маҳаллӣ ва дигар тағйирёбандаҳои таърихӣ омилҳои иловагие мебошанд, ки метавонанд ба рушди сиёсии Эфиопия таъсир расонанд; мақолаи мавҷуда ҳамаи онҳоро бо сатҳи якхелаи тафсилот баррасӣ намекунад.