Таҳқиқоти ҳуқуқӣ танҳо ёфтани қарори суд, қонун ё санади меъёрӣ нест. Таҳқиқоти Matthew C. Cordon, ки дар Baylor Law Review нашр шудааст, таҳқиқоти самараноки ҳуқуқиро ҳамчун қисми ҳалли масъала баррасӣ мекунад. Таҳқиқгар бояд масъалаи ҳуқуқиро дуруст ифода кунад, муайян намояд, ки кадом манбаъҳо истифода мешаванд, эътибор ва навигии манбаъҳоро санҷад, маҳдудиятҳои вақт ва хароҷотро ба назар гирад ва маълумоти бадастомадаро дар доираи таҳлили ҳуқуқӣ истифода барад.

Таҳқиқот курси Advanced Legal Research-ро, ки аз соли 2001 дар Baylor Law School ҷорӣ гардид, дар доираи барномаи васеътари таълимии ба амалия нигаронидашуда меомӯзад. Равиши асосии муаллиф ин аст, ки курси таҳқиқоти пешрафта набояд ба такрори таълими таҳқиқотии соли якум табдил ёбад. Ба донишҳои марбут ба манбаъҳои асосӣ бояд стратегияи таҳқиқот, муқоисаи манбаъҳои электронӣ ва чопӣ, соҳаҳои махсуси ҳуқуқ, самаранокии хароҷот ва масъалаҳои таҳқиқотие илова шаванд, ки амалияи воқеии касбиро тақлид мекунанд.

Намунаҳои технология ва платформаҳое, ки дар мақола истифода шудаанд, ба муҳити иттилооти ҳуқуқии соли 2003 тааллуқ доранд. Тафсилоти марбут ба Westlaw, Lexis, citator-ҳои чопӣ, GPO Access ва хидматҳои looseleaf бояд дар заминаи таърихӣ арзёбӣ шаванд. Аммо равиши педагогие, ки банақшагирии таҳқиқот, санҷиши манбаъҳо, рушди таҳқиқот дар тамоми барномаи таълимӣ ва зарурати таҳияи ҳал барои масъалаи воқеии ҳуқуқӣ дар заминаи он масъала аз ҷониби донишҷӯро таъкид мекунад, саҳми умумии таҳқиқотро ташкил медиҳад.

Чаро таҳқиқоти ҳуқуқӣ танҳо “ёфтани манбаъ” нест?

Дар равиши MacCrate, ки таҳқиқоти манбаъ ба он такя мекунад, таҳқиқоти ҳуқуқӣ ба ҷойи ҷустуҷӯи механикии китоб ё пойгоҳи додаҳо қисми раванди ҳалли масъала мебошад. Таҳқиқгар аввал масъаларо ташхис мекунад, самтҳои эҳтимолии ҳалли ҳуқуқиро муайян месозад, нақшаи таҳқиқот таҳия мекунад ва ин нақшаро амалӣ менамояд.

Аз ин рӯ, танҳо донистани он ки қарорро аз куҷо ёфтан мумкин аст, кофӣ нест. Таҳқиқгар инчунин бояд ба саволҳои зерин ҷавоб диҳад:

• Кадом масъалаи ҳуқуқӣ воқеан бояд таҳқиқ карда шавад?
• Барои ин масъала манбаъҳои ҳатмӣ ва дуюмдараҷа кадомҳоянд?
• Чӣ қадар таҳқиқоти муфассал зарур аст?
• Ҳадафи истифодаи таҳқиқот чист?
• Вақт ва захираҳои муштарӣ то кадом андоза ба таҳқиқот имкон медиҳанд?
• Навигӣ ва дурустии таҳқиқот чӣ гуна санҷида мешавад?

Таҳқиқот ин равишро на ҳамчун малакаи ҷудо аз таҳлили ҳуқуқӣ, навиштан, машварати муштарӣ, музокира, мурофиа ва ахлоқи касбӣ, балки ҳамчун раванди касбие нишон медиҳад, ки бо аксари ин соҳаҳо ҳампӯшӣ дорад.

Фарқи Байни Таҳқиқоти Ҳуқуқии “Кофӣ” ва Таҳқиқоти Ҳуқуқии “Пешрафта” Чист?

Таҳқиқоти ҳуқуқии кофӣ маънои онро дорад, ки таҳқиқгар манбаъҳои асосии ҳуқуқиро мешиносад, метавонад эътибори дурусти ҳуқуқиро пайдо кунад, манбаъҳоро навсозӣ ва санҷад ва таҳқиқотро бо сатҳи қобили қабули дақиқӣ анҷом диҳад. Таҳқиқоти пешрафтаи ҳуқуқӣ бошад, талаб мекунад, ки ҳамин раванд дар масъалаҳои мураккабтар ба тарзи низомноктар, самараноктар ва ҳассос ба замина анҷом дода шавад.

Дар манбаъ соҳаҳои асосии дониш, ки барои “competence” таъкид мешаванд, чунинанд:

• донистани иерархияи эътибори қарорҳои судӣ ва қонунҳо,
• шинохтани манбаъҳои ибтидоӣ ва дуюмдараҷаи ҳуқуқӣ,
• дастрасӣ ба қонунгузорӣ ва маводи маъмурӣ,
• тавони таҳқиқ кардани қоидаҳои мурофиавӣ ва касбӣ,
• тавони санҷидани навигии манбаъҳо,
• тавони таҳияи нақшаи таҳқиқот.

Дар курси таҳқиқоти пешрафта ба ин қобилиятҳои асосӣ истифодаи якҷояи навъҳои гуногуни манбаъ, шинохтани усулҳои махсуси таҳқиқоти соҳаҳои алоҳидаи ҳуқуқ, муқоисаи имконоти рақамӣ ва чопӣ ва сохтани масири таҳқиқотии аз ҷиҳати хароҷот самаранок илова мешавад.

Чаро тарҳи таҳқиқот марказӣ аст?

Муаллиф равиши тарҳи таҳқиқоти MacCrate Report-ро барои таълими пешрафта махсусан мувофиқ мешуморад. Таҳқиқгар набояд танҳо истилоҳҳои ҷустуҷӯӣ тавлид кунад, балки бояд доираи таҳқиқот ва усули онро пешакӣ андеша намояд.

Чунин нақша метавонад инҳоро дар бар гирад:

1. ифода кардани масъалаи ҳуқуқӣ ва воқеӣ,
2. муайян кардани навъҳои эҳтимолии манбаъ,
3. муқоисаи стратегияҳои ҷустуҷӯ,
4. муайян кардани маҳдудиятҳои вақт ва хароҷот,
5. амалӣ кардани таҳқиқот,
6. санҷиш ва навсозии натиҷаҳо.

Дар равиши таҳқиқот стратегияи таҳқиқот аз саволи “ба кадом пойгоҳи додаҳо чӣ нависам?” васеътар аст. Таҳқиқгар бояд арзёбӣ кунад, ки оё ҳамон маълумот дар манбаи чопӣ, пойгоҳи додаҳои пулакӣ ё вебсайти давлатӣ мавҷуд аст ва кадом роҳ боэътимодтар, тезтар ва иқтисодӣтар мебошад.

Чаро Таҳқиқоти Пешрафтаи Ҳуқуқиро Аз Қисми Боқимондаи Барномаи Таълимӣ Ҷудо Дидан Мумкин Нест?

Зеро тибқи таҳқиқоти манбаъ, малакаи хуби таҳқиқотиро танҳо дар курси таҳқиқот инкишоф додан мумкин нест. Донишҳое, ки дар соҳаҳои тафсири қонунгузорӣ, ҳуқуқи маъмурӣ, далелҳо, мурофиа, масъулияти касбӣ ва омодагӣ ба парвандаи судӣ ба даст меоянд, худи стратегияи таҳқиқотро муайян мекунанд.

Дар намунаи Baylor ин ҳамгироӣ махсусан равшан аст. Барномаи Legal Analysis, Research and Communication дар соли якум малакаҳои асосии таҳқиқотиро ташаккул медиҳад. Курси Legislation, Administrative Power and Procedure қонунгузорӣ, тафсир ва равандҳои маъмуриро шарҳ медиҳад. Курсҳои ҳатмии соли дуюм ба донишҷӯён заминаи ҳуқуқи моддӣ дар соҳаҳои андоз, ширкатҳо, мерос ва ҳуқуқи конститутсионӣ медиҳанд. Барномаи Practice Court дар соли сеюм бошад, истифодаи натиҷаҳои таҳқиқотро дар амалияи мурофиавӣ талаб мекунад.

Нақши курси соли якум барои курси пешрафта

Муаллиф бар он аст, ки Advanced Legal Research бояд бевосита идомаи курси таҳқиқоти соли якум бошад. Такрори баъзе мавзӯъҳо табиӣ аст; аммо агар такрор қисми зиёди курси пешрафтаро ишғол кунад, гузаштани донишҷӯ ба сатҳи пешрафта душвор мешавад.

Аз ин рӯ, барномаи таҳқиқот бояд марҳилавӣ бошад: шинохтани манбаъҳои асосӣ → тарҳи таҳқиқот → specialized research → амалияи касбӣ.

Дар Таҳқиқоти Пешрафтаи Ҳуқуқӣ Кадом Манбаъҳо ва Соҳаҳо Якҷоя Омӯзонда Шуданд?

Нимаи аввали курси Advanced Legal Research-и Baylor дар атрофи навъҳои манбаъ, ва нимаи дуюм дар атрофи соҳаҳои махсуси таҳқиқот сохта шудааст. Ҳадаф ин нест, ки донишҷӯ як навъи манбаъро ҷудогона омӯзад, балки он аст, ки бубинад чӣ гуна манбаъҳои гуногун дар як масъалаи таҳқиқотӣ якҷоя истифода мешаванд.

Навъҳои манбаъ

Дар доираи курс, ба шакле ки таҳқиқоти манбаъ баён мекунад, гурӯҳҳои зерин баррасӣ шудаанд:

• қарорҳои судӣ ва низомҳои citator,
• қонунҳо ва legislative history,
• маводи маъмурии федералӣ ва иёлатӣ,
• қоидаҳои мурофиавӣ ва ахлоқӣ,
• practice guide ва form book-ҳо,
• хидматҳои looseleaf,
• пойгоҳҳои додаҳои электронии ҳуқуқӣ,
• вебсайтҳои давлатӣ ва манбаъҳои ройгони ҷамъиятӣ.

Соҳаҳои махсуси таҳқиқот

Дар таҳқиқот гуфта мешавад, ки дар нимаи дуюми курс соҳаҳои зерин истифода шудаанд:

• ҳуқуқи федералии андоз,
• ҳуқуқи ширкатҳо ва тиҷорат,
• ҳуқуқи бозори коғазҳои қиматнок,
• мерос ва estate planning,
• ҳуқуқи оила,
• моликияти зеҳнӣ,
• ҳуқуқи ҷиноятӣ ва мурофиаи ҷиноятӣ.

Ҳадаф аз интихоби ин соҳаҳо танҳо махсусгардонии донишҷӯ дар шохаҳои муайяни ҳуқуқ нест. Муаллиф мехоҳад донишҷӯ намунаҳои такроршавандаи таҳқиқотро дар соҳаҳои гуногун пай барад: дар кадом соҳа истифодаи annotated code муносибтар аст, дар куҷо administrative source зарур аст, legislative history бо кадом роҳ ҷамъоварӣ мешавад, кай practice guide ё манбаи техникӣ лозим аст?

Нақши манбаъҳои ғайриҳуқуқӣ

Яке аз ҷанбаҳои муҳими таҳқиқот ин аст, ки таҳқиқоти ҳуқуқиро танҳо бо китобҳои ҳуқуқ маҳдуд намекунад. Масалан, дар масъалаҳои тиббии malpractice атласҳои тиббӣ, луғатҳои тиббӣ ва манбаъҳои далели илмӣ; дар таҳқиқоти ширкатҳо манбаъҳои маълумоти тиҷоратӣ; дар таҳқиқоти securities низомҳои махсус ба мисли SEC EDGAR метавонанд истифода шаванд.

Интихоби педагогии муаллиф ин аст, ки ин манбаъҳо на ҳамчун курси ҷудогонаи “манбаъҳои ғайриҳуқуқӣ”, балки дар заминаи масъалаи ҳуқуқии марбут истифода шаванд.

Машқи Амалии Таҳқиқоти Ҳуқуқӣ Чӣ Гуна Бояд Тарҳрезӣ Шавад?

Тибқи таҷрибаи таҳқиқоти манбаъ, машқи хуби таҳқиқоти пешрафта набояд танҳо таҳияи рӯйхати манбаъҳоро талаб кунад; он бояд донишҷӯро ба ҳалли масъала водор намояд. Лоиҳаи “pathfinder” ё annotated bibliography, ки дар ибтидои курси Baylor истифода мешуд, аз ҳамин сабаб ба қадри кофӣ амалӣ ҳисобида нашуд.

Баъдан аз донишҷӯён талаб карда шуд, ки масъалаҳои воқеъбинонаи таҳқиқотии худро эҷод кунанд. Донишҷӯ:

• мавзӯи дорои арзиши амалӣ интихоб мекунад,
• сенарияи воқеаҳоро месозад,
• дастурҳое омода мекунад, ки муайян мекунанд кадом манбаъҳо бояд таҳқиқ шаванд,
• калиди ҷавоб месозад,
• унсури legislative history ё administrative research-ро ба масъала дохил мекунад,
• масъалаи омодакардаи донишҷӯи дигарро таҳқиқ мекунад,
• мекӯшад берун аз дастурҳои додашуда эътибори иловагии ҳуқуқӣ пайдо кунад.

Ҳамин тавр, донишҷӯ на танҳо таҳқиқгар, балки шахсе мешавад, ки масъалаи таҳқиқотиро тарҳрезӣ мекунад ва стратегияи таҳқиқгари дигарро арзёбӣ менамояд.

Чаро Research log истифода шудааст?

Research log имкон медиҳад, ки донишҷӯ на танҳо “кадом натиҷаро ёфт”, балки чӣ гуна ба натиҷа расид, сабт кунад. Муаллиф ин абзорро барои арзёбии стратегияи таҳқиқот, самаранокии хароҷот ва рушди донишҷӯ дар тӯли вақт истифода кардааст.

Махсусан дар таҳқиқоти электронӣ ҳадаф танҳо тавони истифодаи Westlaw ё Lexis нест. Аз донишҷӯ интизор меравад, ки ба саволҳои зерин шарҳ дода тавонад:

• Чаро ин манбаъро интихоб кардам?
• Кадом манбаи дигар метавонист арзонтар ё тезтар бошад?
• Чаро ҷустуҷӯи ман кор кард ё кор накард?
• Навигии манбаъро чӣ гуна санҷидам?

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Усул

Мақола мудохилаи назоратшавандаи таълимиро, ки ба гурӯҳи нави донишҷӯён татбиқ шудааст, намесанҷад. Муаллиф адабиёти таълими ҳуқуқ, чаҳорчӯбаҳои касбӣ ба мисли MacCrate Report ва Core Legal Research Competencies, пурсишҳои қаблии таълими таҳқиқот, барномаи таълимии Baylor ва таҷрибаи рушди курси Advanced Legal Research-и худро якҷо мекунад.

Аз ин рӯ, “натиҷаҳо”-и таҳқиқот бештар хусусияти мушоҳидаи педагогӣ, муқоисаи институтсионалӣ ва пешниҳодҳои тарҳи барномаи таълимиро доранд, на натиҷаҳои омории сабабият.

Нишондиҳандаи таърихии таҳқиқоти соли 1978

Дар пурсиши соли 1978, ки дар мақола оварда шудааст ва 1.600 нафар шахсони дорои таълими ҳуқуқиро дар бар мегирад, %55,9 иштирокчиён қобилияти анҷом додани таҳқиқоти ҳуқуқиро дар амалияи ҳуқуқӣ “хеле муҳим” арзёбӣ кардаанд. Дар ҳамон пурсиши таърихӣ таҳлил/синтези ҳуқуқ ва воқеиятҳо %67,0, навиштан %63,3 ва омода кардани ҳуҷҷати ҳуқуқӣ %51,2 дар сатҳи “хеле муҳим” арзёбӣ шудааст.

Ин маълумот натиҷаҳои пурсиши муосире нестанд, ки аҳолии имрӯзаи адвокатҳоро намояндагӣ кунанд; онҳо дар мақола барои нишон додани он истифода мешаванд, ки малакаи таҳқиқоти ҳуқуқӣ аз дер боз аҳамияти касбӣ дорад.

Натиҷаҳои асосии педагогии манбаъ

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

Он чӣ таҳқиқот дастгирӣ мекунад: Далели қавии педагогӣ пешниҳод мешавад, ки таҳқиқоти ҳуқуқӣ бояд на ҳамчун малакаи ҷудогона ва механикии китобхона, балки ҳамчун қисми ҳалли масъала ва амалияи касбӣ омӯзонда шавад. Муаллиф ҳамчунин нишон медиҳад, ки таълими таҳқиқоти пешрафта метавонад аз ҳамоҳангӣ бо таҳқиқоти асосӣ, ҳуқуқи моддӣ, мурофиа, ҳуқуқи маъмурӣ, ахлоқи касбӣ ва курсҳои амалӣ баҳра барад.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

Он чӣ таҳқиқот дастгирӣ намекунад: Дар ин мақола ба таври таҷрибавӣ исбот намешавад, ки модели Baylor аз дигар факултетҳои ҳуқуқ аз ҷиҳати миқдорӣ беҳтар аст, фаъолияти касбии донишҷӯёнро ба фоизи муайян зиёд мекунад ё сохтори муайяни курс барои ҳамаи факултетҳои ҳуқуқ ягона усули дуруст мебошад.

Ҳамчунин хулоса баровардан мумкин нест, ки абзорҳои электронии таҳқиқот ва моделҳои нархгузории соли 2003 имрӯз низ айнан эътибор доранд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: Beyond Mere Competency: Advanced Legal Research in a Practice-Oriented Curriculum.

Муаллиф: Matthew C. Cordon.

Вазифаи муаллиф дар мақола: Assistant Professor of Law and Reference Librarian, Baylor Law School.

Нашр: Baylor Law Review.

Ҷилд / Шумора: 55:1.

Сол: 2003.

Навъи таҳқиқот: Мақолаи академӣ дар бораи таълими ҳуқуқ, омӯзондани таҳқиқот ва тарҳи барномаи таълимӣ.

Намунаи асосии институтсионалӣ: Барномаи таълимии пайдарпай ва ба амалия нигаронидашудаи Baylor Law School ва курси Advanced Legal Research.

Чаҳорчӯбаҳои асосии берунӣ: MacCrate Report-и American Bar Association ва Core Legal Research Competencies, ки аз ҷониби American Association of Law Libraries Research Instruction Caucus таҳия шудааст.

Маҳдудияти асосии методологӣ: Мақола натиҷаҳои омӯзиши донишҷӯёнро бо гурӯҳҳои назоратӣ ё ченакҳои дарозмуддати фаъолият намесанҷад. Натиҷаҳо асосан ба адабиёт, пурсишҳои таърихӣ, таҳлили барномаи таълимӣ ва таҷрибаи муаллиф дар тарҳи курс такя мекунанд.

Маҳдудияти замонӣ: Бисёр намунаҳои амалӣ оид ба таҳқиқоти электронии ҳуқуқӣ, вебсайтҳо, пойгоҳҳои додаҳои пулакӣ ва манбаъҳои чопӣ муҳити иттилоотии соли 2003-ро инъикос мекунанд. Ин тафсилот набояд ҳамчун хусусиятҳои платформаҳои муосири таҳқиқоти ҳуқуқӣ арзёбӣ шаванд.

Ҳуқуқи муаллиф/иҷозатнома: Дар манбаи боршуда Creative Commons-и кушода ё иҷозатномаи монанди он барои истифодаи дубора нишон дода нашудааст. Ин мундариҷаи Verianla баёни матнии мақоларо бознашр намекунад; равиши педагогиро дар сохтори мустақили омӯзишӣ шарҳ медиҳад.

Ҳадди тафсир: Таҳқиқот дар заминаи таълими ҳуқуқии Амрико ва махсусан Baylor навишта шудааст. Интиқоли мустақим ба низомҳои таълими ҳуқуқии дигар кишварҳо набояд бе ба назар гирифтани сохтори манбаъҳо, низоми судӣ, модели таълими касбӣ ва зерсохтори рақамии ҳуқуқии он низомҳо анҷом дода шавад.