Ин таҳқиқот санҷидааст, ки оё арзёбии донишҷӯёни донишгоҳ аз як синф ҳамчун гарм, бетараф ё салқин танҳо бо ҳарорати ченшуда ва намӣ шарҳ дода мешавад ё не. Дар омӯзиши саҳроӣ, ки дар кампуси SophiaTech дар Фаронса гузаронида шуд, 191 ҷавоби эътиборноки пурсиш бо ченакҳои ҳарорати дохили синф, ҳарорати миёнаи радиатсионӣ, намии нисбӣ ва суръати ҳаво якҷо карда шуданд. Донишҷӯён ба се сенарияи гуногуни огоҳӣ аз заминаи гармӣ тақсим шуданд; ҳолати эҳсосӣ, худсамаранокии махсуси гармӣ, назорати даркшуда ва таърихи гармӣ низ арзёбӣ гардиданд. Аз рӯи овозҳои субъективии эҳсоси гармии донишҷӯён, сатҳи умумии қобили қабул %85 буд, дар ҳоле ки ҳиссаи ченакҳое, ки модели Predicted Mean Vote (PMV) ҳамчун қобили қабул гурӯҳбандӣ кард, дар %68 монд. Ҳарорати ҳавои дохилӣ, ҳарорати миёнаи радиатсионӣ ва таърихи гармӣ, ки ҳассосияти одатии шахс ба гармӣ-сардиро ифода мекунад, равшантарин робитаҳоро бо дарк нишон доданд. Бо вуҷуди ин, таҳқиқот дар як кампус ва танҳо дар мавсими зимистон гузаронида шуда, гурӯҳҳо ба таври тасодуфӣ ташкил нашудаанд ва нишондиҳандаҳои мутобиқати модели муодилаҳои сохторӣ хеле заиф буданд.

Дар сенарияи баландтарини огоҳӣ, ки донишҷӯён метавонистанд ченакҳои синфро дар вақти воқеӣ бинанд, бо вуҷуди он ки муҳити ченшуда умуман дар ҳудудҳои қобили қабул қарор дошт, ҷавобҳои бетараф камтар ва дархостҳо барои танзими гармӣ бештар гузориш шуданд. Дар ин гурӯҳ, аз ҷиҳати афзалияти гармӣ, ҳиссаи “нахостани тағйирот” %52 буд, дар ҳоле ки дар ду сенарияи дигар %88 буд. Аммо бо сабаби фарқиятҳои байни сенарияҳо дар ҳарорат, ҳарорати радиатсионӣ, намӣ ва изолятсияи либос, ин натиҷаро танҳо ҳамчун таъсири мустақим ва сабабии огоҳӣ тафсир кардан мумкин нест.

Ҳолати эҳсосӣ, худсамаранокӣ ва назорати даркшуда баъзе намунаҳои тақсимотро нишон доданд, аммо робитаҳои мустақими онҳо бо эҳсоси гармӣ аз ҷиҳати оморӣ маънонок набуданд. Дар байни тағйирёбандаҳои равонӣ сохтори асосие, ки робитаи маънонок нишон дод, таърихи гармӣ буд. Дар ин ҷо таърихи гармӣ на он қадар ба зиндагии дарозмуддат дар иқлими муайян, балки ба майли шахс барои нисбат ба дигарон осонтар хунук шудан ё гарм шудан ишора мекунад.

Саволи асосии таҳқиқот чист?

Моделҳои бароҳатии гармӣ аз тағйирёбандаҳои ченшаванда, ба монанди ҳарорати ҳаво, радиатсияи сатҳҳо, намӣ, ҳаракати ҳаво, либоси шахс ва фаъолияти метаболикӣ истифода бурда, пешгӯӣ мекунанд, ки муҳит то чӣ андоза бароҳат хоҳад буд. Аммо дар таҳқиқоти воқеии биноҳо, пешгӯии модел ва эҳсосе, ки корбарон гузориш медиҳанд, ҳамеша мувофиқат намекунанд.

Муҳаққиқон нақши се гурӯҳи асосии омилҳоро дар қисми боқимондаи ин номувофиқатӣ якҷоя баррасӣ карданд:

• Муҳити ҷисмонӣ: Ҳарорати ҳавои дохилӣ, ҳарорати миёнаи радиатсионӣ, намии нисбии дохилӣ ва берунӣ, суръати ҳаво, ҳарорати берунӣ ва изолятсияи либос.
• Огоҳӣ аз заминаи гармӣ: Огоҳ кардани донишҷӯ дар бораи бароҳатии гармӣ, донистани он ки муҳит бо сенсорҳо назорат мешавад ва қобилияти дидани арзишҳои ченкунӣ дар вақти воқеӣ.
• Сохторҳои равонӣ: Эҳсос, худсамаранокии махсуси гармӣ, назорати даркшуда ва таърихи гармӣ.

Се саволи таҳқиқот ба ин масъалаҳо равона шудаанд: оё сатҳи огоҳӣ дарки гармиро тағйир медиҳад, таъсири алоҳидаи чор сохтори равонӣ чӣ гуна аст ва омилҳои ҷисмонӣ-равонӣ якҷоя кадом намунаеро ба вуҷуд меоранд.

Таҳқиқот дар куҷо ва дар кадом шароит гузаронида шуд?

Омӯзиши саҳроӣ дар кампуси SophiaTech дар минтақаи Sophia Antipolis-и Фаронса аз 3-12 марти 2025 гузаронида шуд. Минтақа тибқи таснифи Köppen иқлими баҳри Миёназамин дорад, ки тобистонҳои гарм ва зимистонҳои нисбатан мулоим дорад. Аз кампус чор бино интихоб шуд; дар ҳафт синф ва се толори лексия, дар маҷмӯъ даҳ фазо, ченкуниҳо анҷом дода шуданд.

Дар Расми 1 ҷойгиршавии кампус ва намуди дохилии як синфи маъмулӣ нишон дода шудааст. Фасадҳои биноҳо якхела нестанд: дар баъзе иншоот сатҳҳои калони шишагӣ мавҷуданд, дар баъзеи дигар деворҳои бетонӣ ва ношаффофи изолятсияшуда бартарӣ доранд. Коэффисиенти хоси гузариши гармӣ барои сатҳҳои шишагӣ 1,6 W/m²·°C; барои деворҳои берунии бетонӣ 0,321 W/m²·°C; барои деворҳои зеризаминӣ 0,250 W/m²·°C ва барои бом 0,305 W/m²·°C гузориш шудааст.

Системаи асосии гармидиҳии кампус аз насосҳои гармии ҳаво-об ва об-об иборат аст, ки дар маҷмӯъ иқтидори 378 kW таъмин мекунанд. Ҳангоми талаботи шадиди зимистона, вақте ниёз аз 400 kW зиёд мешавад, деги биомасса, ки дар 105°C кор мекунад ва самаранокии он %85-87 гузориш шудааст, иқтидори иловагӣ медиҳад. Таҳқиқот самаранокии энергетикии ин системаҳо را мустақим санҷида накардааст; танҳо заминаи гармидиҳии муҳити омӯхташударо шарҳ додааст.

Ченкуниҳои ҷисмонӣ чӣ гуна анҷом дода шуданд?

Гарчанде дар чор ҳуҷра сенсорҳои доимии ҳарорат ва намии нисбӣ мавҷуд буданд, дар ҳамаи даҳ ҳуҷраи фаро гирифтаи таҳқиқот сенсорҳои доимӣ набуданд. Аз ин рӯ, дар ҳар ҷаласаи пурсиш бо дастгоҳҳои сайёри ченкунӣ санҷиши нуқтагӣ анҷом дода шуд. Ченкуниҳо тибқи равиши ISO 7726 бо истифода аз дастгоҳҳои Extech HT30, Testo 405i ва R6200 гузаронида шуданд.

Ҳарорати кура тибқи стандарти ISO 7726 барои ҳисоб кардани ҳарорати миёнаи радиатсионӣ истифода шуд. Ҳарорати миёнаи радиатсионӣ мубодилаи гармиро ифода мекунад, ки шахс на танҳо бо ҳаво, балки тавассути радиатсия аз девор, тиреза, сақф ва дигар сатҳҳо мегирад ё ба онҳо медиҳад. Азбаски таҳқиқот муодилаи истифодашударо барои ҳисоб ба таври ошкор такрор накардааст, муодила аз берун илова карда нашудааст.

Иштирокчиён ва сенарияҳои огоҳӣ чӣ гуна ташкил карда шуданд?

Аз маҷмӯи 18 ҷаласаи пурсиш 191 ҷавоби эътиборнок ба даст омад. Иштирокчиён аз се гурӯҳи донишҷӯёни 20-23-сола иборат буданд. Барои ҳаҷми намуна пешакӣ ҳисоби қувва ё намуна анҷом дода нашуд; шумора бо донишҷӯёне муайян шуд, ки метавонистанд дар ҷаласаҳо иштирок кунанд ва ихтиёрӣ буданд. Барои он ки донишҷӯён ба тавозуни гармӣ бо муҳит наздик шаванд, пурсишҳо пас аз он гузаронида шуданд, ки иштирокчиён дар синф ҳадди ақал 60 дақиқа монданд.

%54,5-и иштирокчиён мард, %13,1 зан сабт шуданд; %32,5 маълумоти ҷинсиро ифшо накарданд. Гурӯҳҳо ба таври тасодуфӣ таъин нашуда, гурӯҳҳои қаблан мавҷуди донишҷӯён ба сенарияҳои гуногун ҷудо карда шуданд. Аз ин рӯ, фарқиятҳои байни сенарияҳоро танҳо ба миқдори маълумоти пешниҳодшуда нисбат додан мумкин нест.

Дарки гармӣ ва сохторҳои равонӣ чӣ гуна чен карда шуданд?

Арзёбии гармӣ бо чор миқёси ҷудогонаи ҳафтзинагӣ анҷом дода шуд:

• Овози эҳсоси гармӣ (TSV): -3 сард, 0 бетараф, +3 гарм.
• Овози эҳсоси намӣ (HSV): -3 хеле хушк, 0 бетараф, +3 хеле намнок.
• Овози афзалияти гармӣ (TPV): Ҳафт интихоб аз хоҳиши муҳити гармтар то хоҳиши муҳити салқинтар.
• Овози афзалияти намӣ (HPV): Ҳафт интихоб аз хоҳиши муҳити намноктар то хоҳиши муҳити хушктар.

Муҳаққиқон минтақаи қобили қабулро бо диапазони васеъшудаи зерин муайян карданд:

[ -1 ≤ oy ≤ +1 ]

Ин диапазон эҳсосҳои “каме салқин”, “бетараф” ва “каме гарм”-ро қобили қабул ҳисоб мекунад. Аз ин рӯ, “сатҳи бароҳатӣ” дар таҳқиқот танҳо фоизи ҷавобҳои комилан бетараф нест.

Арзёбии равонӣ аз рӯи чор сохтор анҷом дода шуд:

• Эҳсос: Доираи аффективӣ, ки ба меҳварҳои мусбат-манфӣ ва барангехтагии баланд-паст асос ёфтааст.
• Худсамаранокии махсуси гармӣ: Боварии шахс ба он ки метавонад бо тағйироти ғайричашмдошти ҳарорат мубориза барад ва бароҳатии худро идора кунад.
• Назорати даркшуда: Назорати эҳсосшуда бар ҳарорат, вентилятсия, сояафкании офтобӣ, термостат, тиреза ва дарҳо.
• Таърихи гармӣ: Ҳассосиятҳои одатӣ, ба монанди нисбат ба дигарон осонтар хунук шудан, ба либоси гармтар ниёз доштан ё иқлимҳои гарм-сардро афзал донистан.

Миқёси эҳсос ибтидо барои ҳашт минтақаи эҳсосӣ ва 24 банд тарҳрезӣ шуда буд. Аммо се банди минтақаи барангехтагии паст-мусбат бинобар камбудӣ дар тарҳи пурсиш ворид нашуда, таҳлилҳо бо 21 банди эҳсосӣ гузаронида шуданд.

Дар бораи шумораи ҷавобҳои миқёси худсамаранокӣ дар дохили таҳқиқот номувофиқатии гузориш вуҷуд дорад. Ҷадвали 2 худсамаранокиро чоринтихобӣ нишон медиҳад, дар ҳоле ки матни усул ҳамон миқёсро панҷинтихобӣ тавсиф мекунад. Аз ин рӯ, диапазони дақиқи ҷавобҳо, ки воқеан дар миқёс истифода шудааст, аз матн ба таври якмаъно муайян намешавад.

Шароити воқеии ҷисмонӣ дар синфҳо чӣ гуна буд?

Дар рӯзҳои ченкунӣ ҳарорати ҳавои берунӣ байни 5-15°C тағйир ёфта, миёнаи он 10,5 ± 3,2°C буд. Дар чор ҳуҷраи дорои сенсори доимӣ ҳарорати дохилӣ асосан дар 18-24°C монд. Ҳуҷраи A231 бо 20-21,8°C устувортарин профилро дошт, дар ҳоле ки A241 дар соатҳои истифода тақрибан 19-24°C васеътарин тағйиротро нишон дод. Ҳуҷраи C104 умуман нисбат ба дигарон салқинтар монд.

Дар Расми 3 каҷҳои ҳарорат ва намии ҳуҷраҳои дорои сенсори доимӣ дар давоми рӯз нишон дода шудаанд. Ҳарорати дохилӣ одатан байни 08.00-10.00 ҳангоми фаъол шудани гармидиҳӣ боло рафта, дар соатҳои истифода нисбатан устувор шуд ва пас аз 17.00 паст гардид. Намии нисбии дохилӣ ҳангоми баланд шудани ҳарорат одатан кам шуд; тағйироти соатҳои истифода ҳам ба тағйири ҳарорат ва ҳам ба намии аз одамони дохилӣ сарчашмагирифта нисбат дода шуданд.

Дар таҳлили Kruskal-Wallis ҳарорати ҳавои дохилӣ, ҳарорати миёнаи радиатсионӣ, намии дохилӣ, намии берунӣ ва изолятсияи либос байни сенарияҳо ба таври маънонок фарқ карданд. Ҳарорати дохилӣ ва ҳарорати радиатсионӣ дар ҳамаи ҷуфтҳои сенарияҳо фарқ доштанд. Ин ҳолат нишон медиҳад, ки сенарияи огоҳиро аз шароити муҳити зист комилан ҷудо кардан мумкин нест.

Оё синфҳо аз рӯи стандартҳо бароҳат буданд?

Дар графикҳои психрометрии Расми 6, ченакҳои ҳуҷраҳои A230, A231 ва A241 дар минтақаи бароҳатии ASHRAE 55 боқӣ монданд. Нуқтаҳои берун аз минтақа дар C104 асосан ба соатҳое рост омаданд, ки пеш аз истифодаи синф ҳарорат тақрибан 18-19°C буд.

Дар графики Givoni-и Расми 7 ченакҳои вақти пурсиш дар минтақаи бароҳатӣ ҷамъ шудаанд. Дар арзёбии Humidex низ ченакҳо зери 30, дар синфи “ноқулайӣ нест” монданд. Ба ибораи дигар, графикҳои биоклиматӣ, ки ба ҳарорат ва намӣ асос ёфтаанд, синфҳои омӯхташударо асосан бароҳат нишон доданд.

Баръакс, дар модели PMV танҳо %68-и ченакҳо дар минтақаи қобили қабул байни -1 ва +1 монданд. Аз рӯи сенарияҳо ин нишондиҳанда дар #S1 %71, дар #S2 %76 ва дар #S3 %52 буд. Арзишҳои PMV асосан дар атрофи “каме салқин” ҷамъ шуданд.

PMV дар таҳқиқот ҳамчун функсияи тағйирёбандаҳои зерин ҳисоб карда шуд:

\[ PMV = f(T_{in}, T_r, RH_{in}, V_a, I_{cl}, M) \]

Ин навишт ифодаи функсионалӣ барои ҷамъбасти вурудҳои истифодашуда дар таҳқиқот аст; он муодилаи пурраи математикии модели Fanger нест. T_in ҳарорати ҳавои дохилиро, T_r ҳарорати миёнаи радиатсиониро, RH_in намии нисбии дохилиро, V_a суръати ҳаворо, I_cl изолятсияи либосро ва M фаъолияти метаболикиро нишон медиҳад. Барои донишҷӯёни нишаста арзиши M 1,2 met қабул карда шуд.

Донишҷӯён муҳитро чӣ гуна арзёбӣ карданд?

Тақсимоти ҷавобҳои субъективӣ дар Расми 4 нишон медиҳад, ки аксари донишҷӯён ҳарорат ва намиро дар диапазони қобили қабул арзёбӣ карданд.

Дар гурӯҳи #S3, ки сатҳи баландтарини маълумотро дошт, ҳам эҳсоси гармӣ ва ҳам афзалияти “муҳит тағйир наёбад” пасттар буд. Хусусан коҳиши сатҳи афзалияти гармӣ аз %88 то %52 нишон медиҳад, ки донишҷӯёне, ки маълумоти ҳарорат ва намиро дар вақти воқеӣ дидаанд, шояд муҳитро интиқодитар арзёбӣ карда бошанд. Аммо азбаски ин гурӯҳ ҳамзамон ба шароити ҷисмонии дигар дучор шуда буд, натиҷа таъсири қатъии огоҳиро исбот намекунад.

Оё эҳсоси гармӣ ва ҳарорати дилхоҳ як чизанд?

Расми 5 робитаи байни эҳсоси ҷории гармии гузоришшудаи донишҷӯён ва тағйироте, ки мехостанд, нишон медиҳад. Сатҳи мутобиқати пурраи ду миқёс дар #S1 %52, дар #S2 %66, дар #S3 %44 ва дар тамоми намуна %54 буд. Аксари номувофиқатӣ ба як зинаи миқёс маҳдуд буданд; бо вуҷуди ин, “бетараф” ҳис кардани шахс ҳатман маънои онро надорад, ки ӯ тағйир додани муҳитро намехоҳад.

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки арзёбии бароҳатӣ танҳо бо истифодаи TSV метавонад хоҳиши танзими рафториро нопурра инъикос кунад. Донишҷӯ метавонад муҳитро “каме салқин” арзёбӣ карда, ягон тағйирот нахоҳад, ё бо вуҷуди ҳис кардани бетарафӣ муҳити каме гармтарро афзал шуморад.

Оё ҳолати эҳсосӣ дарки гармиро тағйир дод?

Доираи аффективии Расми 2 эҳсосҳоро дар меҳварҳои мусбат-манфӣ ва барангехтагии баланд-паст гурӯҳбандӣ мекунад. Расми 9 нишон медиҳад, ки донишҷӯён асосан эҳсосҳои сабук ё миёнаро гузориш додаанд. Баландтарин миёнаҳо дар минтақаҳои барангехтагии паст ва эҳсоси мусбат, пасттарин миёнаҳо бошад дар минтақаҳои барангехтагии баланд ва эҳсоси манфӣ ба даст омадаанд.

Дар Расми 10 ҷавобҳои эҳсосӣ ва категорияҳои эҳсоси гармӣ дар як ҳамворӣ нишон дода шудаанд. Байни кластерҳои ранга ҷудошавии мунтазам ва қавӣ дида нашудааст; дар таҳлили Mann-Whitney U робитаи умумӣ байни минтақаҳои эҳсосӣ ва TSV маънонок набуд (p > 0,05). Таҳқиқот нишон медиҳад, ки донишҷӯён дар як синф метавонанд ҳолатҳои эҳсосии гуногун дошта бошанд; аммо ин маълумот исбот намекунад, ки ҳолати эҳсосӣ дарки ҳароратро тағйир медиҳад.

Худсамаранокӣ ва назорати даркшуда чиро нишон доданд?

Дар Расми 11 донишҷӯёни дорои худсамаранокии паст дар баъзе сенарияҳо майл доштанд муҳитро каме салқинтар арзёбӣ кунанд. Масалан, дар #S1 ҷамъбасти категорияҳои салқин дар гурӯҳи худсамаранокии паст %51 ва дар гурӯҳи худсамаранокии баланд %39 буд. Аммо фарқи байни ду гурӯҳ маънонок нест (Mann-Whitney U, W = 4298, p > 0,05).

Дар матни таҳқиқот барои ин натиҷа ибораи “not statistically insignificant” истифода шудааст. Аммо азбаски арзиши гузоришшудаи p аз 0,05 баланд аст, тафсири техникии дуруст ин аст, ки байни гурӯҳҳои худсамаранокии паст ва баланд фарқи ошкоршаванда ёфт нашудааст.

Дар Расми 12 донишҷӯёни дорои назорати даркшудаи паст дар #S1 ва #S3 бештар ҷавобҳои сард-салқин доданд. Аммо дар #S2 намунаи баръакс ба вуҷуд омад. Дар таҳлили умумӣ фарқи байни гурӯҳҳои назорати даркшудаи паст ва баланд маънонок нест (W = 4625, p > 0,05).

Набудани салоҳияти воқеии донишҷӯён бар термостат ва системаи синф метавонад таъсири назорати даркшударо заиф карда бошад. Таҳқиқот санҷида накардааст, ки ҳангоми додани назорати воқеӣ ҳамон натиҷаҳо ба вуҷуд меоянд ё не.

Чаро таърихи гармӣ муҳимтар менамояд?

Дар Расми 13 донишҷӯёни дорои холҳои баланди таърихи гармӣ дар ҳамаи сенарияҳо бештар эҳсоси салқин ё сард гузориш доданд. Фарқ махсусан дар #S3 равшан аст: ҷамъбасти категорияҳои салқин дар гурӯҳи таърихи гармии паст %43 ва дар гурӯҳи таърихи гармии баланд %59 буд. Фарқи байни ду гурӯҳ маънонок аст (W = 5573, p < 0,05).

Дар ин миқёс холи баланд майлҳоеро дар бар мегирад, ба монанди пеш аз дигарон хунук шудан, истифодаи либоси гармтар ва эҳтиёҷи бештар ба гармкунӣ дар фасли сард. Аз ин рӯ, натиҷа нишон медиҳад, ки шахсони дар як синфи ҷисмонӣ қарордошта метавонанд бинобар ҳассосияти одатии худ ба гармӣ-сардӣ даркҳои гуногун гузориш диҳанд.

Таҳқиқот ин сохторро бо таърихи иқлимӣ ба маънои солҳои зиёд дар иқлими муайян зиндагӣ кардан баробар намекунад. Сохтори ченшуда бештар ҳассосияти одатӣ ва субъективии гармии шахс аст.

Оё таҳлилҳои факторӣ миқёсҳои равониро дастгирӣ карданд?

Дар таҳлили иктишофии факторӣ арзишҳои Kaiser-Meyer-Olkin барои эҳсос 0,85; барои худсамаранокӣ 0,80; барои назорати даркшуда 0,72 ва барои таърихи гармӣ 0,78 буданд. Санҷишҳои сферикии Bartlett дар ҳамаи сохторҳо дар сатҳи p < 0,001 маънонок буданд. Ин натиҷаҳо нишон медиҳанд, ки байни бандҳо барои гузаронидани таҳлили факторӣ робитаи кофӣ мавҷуд аст.

Бо вуҷуди ин, арзишҳои умумияти дисперсия пастанд. Миёнаи умумияти дисперсия барои эҳсос 0,2; барои худсамаранокӣ ва таърихи гармӣ 0,3; барои назорати даркшуда 0,4 буд. Дисперсияи шарҳдодаи ҳар фактор алоҳида байни %12 ва %36 монд. Ин нишондиҳандаҳо тафсири сохторҳоро ҳамчун миқёсҳои якандоза ва қавӣ маҳдуд мекунанд.

Аксари арзишҳои Cronbach alfa дар диапазони 0,6-0,9 буданд. Аммо дар фактори дуюми таърихи гармӣ арзиши alfa -0,1 аст. Alfa-и манфӣ нишон медиҳад, ки бандҳои ин фактор як сохторро ба таври пайваста чен намекунанд ё шояд мушкили рамзгузории баръакс ва самти бандҳо вуҷуд дошта бошад. Таҳқиқот ин факторро комилан хориҷ накардааст, аммо зарурати тафсири эҳтиёткоронаро таъкид кардааст.

Модели муодилаҳои сохторӣ чиро нишон дод?

Дар Расми 14 роҳҳои мустақим ва ғайримустақим байни шароити муҳит, сохторҳои равонӣ ва TSV нишон дода шудаанд. Хатҳои сабз робитаҳои мусбат, хатҳои сурх робитаҳои манфӣ ва ғафсии хатҳо бузургии робитаро ифода мекунанд.

Сохтори шароити муҳитро аз ҳама қавӣ ҳарорати ҳавои дохилӣ (β = 0,90, p < 0,001) ва ҳарорати миёнаи радиатсионӣ (β = 0,77, p < 0,001) шарҳ доданд. Саҳми суръати ҳаво хурдтар ва манфӣ буд (β = -0,22, p < 0,01). Роҳ аз шароити муҳит ба TSV мусбат ва маънонок аст (β = 0,35, p < 0,001). Азбаски арзиши баландтар дар миқёси TSV эҳсоси гармтарро ифода мекунад, дида мешавад, ки афзоиши нишондиҳандаҳои ҳарорат бо дарки гармтар алоқаманд аст.

Аз сохторҳои равонӣ танҳо таърихи гармӣ бо TSV робитаи мустақими маънонок нишон дод (β = -0,34, p < 0,001). Коэффисиенти манфӣ нишон медиҳад, ки холҳои баланди ҳассосият ба сардӣ дар миқёси TSV бо арзишҳои пасттар, яъне эҳсосҳои салқинтар алоқаманданд. Роҳҳои мустақими эҳсос (β = -0,05), худсамаранокӣ (β = 0,12) ва назорати даркшуда (β = -0,04) маънонок нестанд.

Байни огоҳии заминавӣ ва назорати даркшуда робитаи хурд ва манфӣ ёфт шуд (β = -0,19, p < 0,01). Муҳаққиқон пешниҳод мекунанд, ки дидани маълумоти муҳит бидуни доштани салоҳияти тағйир додани муҳит метавонад ҳисси назорати донишҷӯёнро коҳиш диҳад. Ин тафсир шарҳи эҳтимолӣ аст; механизми он мустақиман таҷрибавӣ санҷида нашудааст.

Муҳимтарин маҳдудияти модел нишондиҳандаҳои мутобиқат мебошанд:

• χ² = 880,164 ва p < 0,001
• RMSEA = 0,273
• SRMR = 0,168
• CFI = 0,185
• TLI = -0,012

Ин арзишҳо нишон медиҳанд, ки модели пешниҳодшуда робитаҳои мушоҳидашударо ба таври кофӣ шарҳ намедиҳад. Аз ин рӯ, коэффисиентҳои роҳ бояд на ҳамчун натиҷаҳои қатъии модели назариявии тасдиқшуда, балки ҳамчун намунаҳои иктишофӣ арзёбӣ шаванд, ки метавонанд ба таҳқиқоти минбаъда роҳнамоӣ диҳанд.

Таҳлилҳои иловагии коррелятсия ва регрессия чӣ мегӯянд?

Дар коррелятсияи Spearman байни ҳарорати миёнаи радиатсионӣ ва TSV ρ = 0,35; байни ҳарорати ҳавои дохилӣ ва TSV ρ = 0,31 ёфт шуд. Ҳар ду робита дар сатҳи p < 0,001 маъноноканд. Робитаҳои тартибии яктағйирёбанда байни намии дохилӣ, ҳарорати берунӣ, намии берунӣ, суръати ҳаво ва изолятсияи либос бо TSV маънонок набуданд.

Дар регрессияи тартибӣ ҳарорати миёнаи радиатсионӣ маънонок боқӣ монд: β = 0,6, p = 0,009 ва таносуби имкониятҳо 1,7. Таносуби имкониятҳо дар таҳқиқот бо робитаи зерин дода шудааст:

\[ OR = e^{\beta} \]

Дар ин ҷо OR таносуби имкониятҳоро, β коэффисиенти регрессияро ва e асоси логарифми табииро ифода мекунад. Дар шароити рамзгузории модел ва собит нигоҳ доштани дигар тағйирёбандаҳо, гузориш шудааст, ки як воҳид афзудани ҳарорати миёнаи радиатсионӣ таносуби имконияти қарор доштан дар категорияи гармтари TSV-ро тақрибан 1,7 маротиба зиёд кардааст. Ин арзиш набояд ҳамчун %70 афзудани эҳтимоли мутлақ тафсир шавад.

Дар ҳамон регрессия ҳарорати ҳавои дохилӣ (p = 0,478), муқоисаи #S2 бо #S1 (p = 0,331) ва муқоисаи #S3 бо #S1 (p = 0,374) маънонок набуданд. Ҳамин тавр, таъсири мустақил ва аз ҷиҳати оморӣ тасдиқшудаи огоҳии сенариявӣ ба TSV нишон дода нашуд.

Фарқи байни PMV ва эҳсоси воқеӣ аз чӣ ба вуҷуд омада метавонад?

Дар ҷавобҳои субъективии TSV-и донишҷӯён қобили қабул будан %85, дар ҳисобҳои PMV бошад %68 буд. Муҳаққиқон ин фарқро қисман ба ҳисоби изолятсияи либос нисбат медиҳанд. Дар графикҳои биоклиматӣ барои либоси зимистона 1,0 clo фарз шудааст; дар ҳоле ки вуруди PMV, ки аз либоси гузоришшудаи иштирокчиён ҳисоб шудааст, ба ҳисоби миёна 0,5 ± 0,2 clo буд. Изолятсияи камтари либос метавонад боиси натиҷаи салқинтари PMV шавад.

Арзишҳои изолятсия, ки аз рӯйхати либосҳо ҳисоб шудаанд, метавонанд матои воқеӣ, буриши либос, ҳолати бадан ва таъсири мутақобилаи қабатҳоро пурра ифода накунанд. Илова бар ин, изолятсияи курсӣ ба ҳисоби PMV дохил карда нашудааст. Таҳқиқот ин шарҳҳоро ҳамчун сабабҳои эҳтимолӣ пешниҳод мекунад ва тамоми фарқи ченшударо ба таври исботшуда ба онҳо нисбат намедиҳад.

Аҳамияти амалии таҳқиқот чист?

Натиҷаҳо нишон медиҳанд, ки дар шароити шабеҳи зимистони мулоим, ҳарорати ҳавои дохилӣ ва ҳарорати миёнаи радиатсионӣ нишондиҳандаҳои асосии муҳитӣ барои дарки гармӣ мебошанд. Аз ин рӯ, ба ҷои танҳо чен кардани ҳарорати ҳаво, шояд шароити радиатсионии аз тиреза, девор ва дигар сатҳҳо ба вуҷудомада низ назорат карда шавад.

Маънонок будани таърихи гармӣ нишон медиҳад, ки дар моделҳои шахсисозишудаи бароҳатӣ метавон аз бозхӯрди қаблии эҳсоси корбар истифода бурд. Муҳаққиқон равишеро пешниҳод мекунанд, ки моделҳои идоракунии HVAC метавонанд аз арзёбиҳои қаблии ҳарорати корбар омӯзанд. Аммо дар таҳқиқот чунин алгоритм татбиқ нашуда, сарфаи энергия чен нашуда ва муваффақияти системаи шахсисозишудаи HVAC санҷида нашудааст.

Намоиши маълумоти муҳитӣ дар вақти воқеӣ сатҳи умумии TSV-и донишҷӯёнро ба таври маънонок тағйир надод. Аммо он бо афзалиятҳои бетарафи камтар ва дархостҳои бештари танзим ҳамроҳ буд. Агар маълумоти муҳит ба корбар пешниҳод шавад, на танҳо додани маълумот, балки то кадом андоза назорати воқеӣ ба корбар дода мешавад, бояд арзёбӣ гардад.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Ҳарорати ҳавои дохилӣ ва ҳарорати миёнаи радиатсионӣ бо эҳсоси гармии донишҷӯён робитаи мусбат доранд.
• Эҳсоси субъективии гармӣ нисбат ба пешгӯии модели PMV натиҷаи бароҳаттар дод.
• Таърихи гармӣ, ки ҳассосияти одатии шахсро ба гармӣ-сардӣ ифода мекунад, бо дарки гармӣ робитаи маънонок нишон дод.
• Дар гурӯҳи дорои баландтарин сатҳи маълумот ҷавобҳои бетараф камтар ва хоҳиши тағйири муҳит бештар мушоҳида шуд.
• Эҳсоси гармӣ ва афзалияти гармӣ сохторҳои комилан яксон нестанд; мутобиқати пурраи умумии ду миқёс %54 аст.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот исбот намекунад

• Исбот нашудааст, ки маълумоти ҳарорати вақти воқеӣ донишҷӯёнро ҳатман бештар нороҳат кардааст.
• Таъсири сабабии огоҳӣ ба эҳсоси гармӣ нишон дода нашудааст.
• Тасдиқ нашудааст, ки ҳолати эҳсосӣ, худсамаранокӣ ё назорати даркшуда дарки гармиро тағйир медиҳанд.
• Санҷида нашудааст, ки илова кардани маълумоти равонӣ ба системаи HVAC сарфаи энергия меорад.
• Натиҷаҳоро ба гурӯҳҳои синнусолии дигар, иқлимҳои дигар, мавсими тобистон, манзилҳо ё офисҳо мустақиман умумӣ кардан мумкин нест.
• Таҳқиқот муваффақияти омӯзиш, натиҷаи саломатӣ ё фаъолияти маърифатиро чен накардааст.
• Модели пешниҳодшудаи муодилаҳои сохторӣ бинобар нишондиҳандаҳои заифи мутобиқат модели пешгӯии тасдиқшуда нест.

Маҳдудиятҳои асосӣ кадомҳоянд?

• Таҳқиқот preprint аст ва аз арзёбии ҳамтоён нагузаштааст.
• Пешакӣ ҳисоби ҳаҷми намуна ё қувваи оморӣ анҷом дода нашудааст.
• Иштирокчиён аз як кампуси донишгоҳ ва доираи танги синну сол интихоб шудаанд.
• Таҳқиқот танҳо шароити зимистонии иқлими баҳри Миёназаминро фаро мегирад.
• Гурӯҳҳои сенария ба таври тасодуфӣ ташкил нашудаанд.
• Баъзе тағйирёбандаҳои муҳити ҷисмонӣ байни сенарияҳо ба таври маънонок фарқ мекунанд.
• Аз даҳ ҳуҷра танҳо дар чортояш сенсорҳои доимии пайваста мавҷуд буданд.
• Истифодаи тақсим аз рӯи медиана барои ҷудо кардани гурӯҳҳои равонии паст-баланд метавонад дар маълумоти пайваста ба талафи иттилоот оварда расонад.
• Се банди миқёси эҳсос бинобар камбудӣ дар тарҳи пурсиш истифода нашуданд.
• Миқёси ҷавобҳои худсамаранокӣ ба таври зиддиятнок чор ва панҷ интихобӣ гузориш шудааст.
• Умумияти дисперсия ва дисперсияи умумии шарҳдодаи баъзе факторҳо паст аст.
• Дар фактори дуюми таърихи гармӣ Cronbach alfa -0,1 аст.
• Нишондиҳандаҳои мутобиқати CFA ва SEM ба таври возеҳ берун аз ҳудудҳои қобили қабул мебошанд.

Усул ва натиҷаҳои таҳқиқот

Хулосаи техникии усул

Натиҷаҳои асосии ададӣ

Натиҷаи умумӣ нишон медиҳад, ки дарки гармӣ дар синфҳои донишгоҳ бо нишондиҳандаҳои ҷисмонии ҳарорат робитаи қавӣ дорад, аммо ҳассосияти одатии шахсони алоҳида ба гармиро низ нодида гирифтан мумкин нест. Баръакс, намунаҳои гурӯҳии мушоҳидашуда барои эҳсос, худсамаранокӣ ва назорати даркшуда ба далели мустақими оморӣ табдил наёфтанд.

Ёддошт оид ба манбаъ ва усул

Номи пурраи аслии таҳқиқот: Rethinking thermal comfort: the hidden role of psychological constructs in higher education buildings on thermal perception

Муаллифон ва тартиб: Keovathana RUN; Erwin FRANQUET

Муаллифи ҳамаввал/саҳми баробар: Дар таҳқиқот изҳорот дар бораи муаллифии ҳамаввал ё саҳми баробар мавҷуд нест.

Муаллифи масъул: Keovathana Run

Пайвастагии муассисавӣ: Polytech’Lab, Université Côte d’Azur, France

DOI: Дар матни PDF DOI навишта нашудааст. Дар сабти SSRN ҳамчун 10.2139/ssrn.6868300 рӯйхат шудааст. Ин DOI-и мақолаи маҷаллаи ҳамтоарзёбишуда нест, балки DOI-и сабти preprint дар SSRN мебошад.

Маҷалла: Нашри маҷаллаи ҳамтоарзёбишуда аз рӯи ин версия тасдиқ нашудааст.

Платформаи нашр: SSRN

Таъминкунандаи платформа: Elsevier

Ношири аслии маҷалла: Ношири аслии марбут ба маҷаллаи ҳамтоарзёбишуда барои таҳқиқот вуҷуд надорад ё аз рӯи ин версия тасдиқ нашудааст.

Соли нашр: Версияи preprint-и соли 2026. Маълумоти саҳроӣ аз 3-12 марти 2025 ҷамъоварӣ шудааст.

Навъи манбаъ: Preprint; таҳқиқоти буришии саҳроӣ дар биноҳои донишгоҳӣ, омӯзиши пурсишӣ ва моделсозии иктишофии муодилаҳои сохторӣ.

Вазъи ҳамтоарзёбӣ: Ин таҳқиқот preprint аст ва аз ҳамтоарзёбӣ нагузаштааст. Натиҷаҳо бояд бо дарназардошти маҳдудиятҳои зикршуда, аз ҷумла номувофиқатиҳои гузориши миқёсҳо ва мутобиқати заифи SEM, хонда шаванд.

Пайванди расмии таҳқиқот:Саҳифаи расмии сабти SSRN

Маълумоти таҳқиқот: Гузориш шудааст, ки маълумоти истифодашудаи таҳқиқот дар Mendeley Data мубодила шудааст.

Маблағгузорӣ: Таҳқиқот як қисми лоиҳаи INBUILT мебошад, ки дар доираи барномаи Horizon Europe Innovative Actions-и Иттиҳоди Аврупо бо созишномаи грантии рақами 101123412 дастгирӣ шудааст.

Ин шарҳи тоҷикӣ бо баррасии матни асосӣ, бахши усул, ҳамаи натиҷаҳо, графикҳо ва ҷадвалҳо, модели муодилаҳои сохторӣ, таҳлилҳои иловагӣ ва маҳдудиятҳои зикршудаи муҳаққиқон дар таҳқиқоти боршуда омода шудааст. Натиҷаи нави илмӣ, даъвои клиникӣ, муваффақияти саҳроӣ ё миқдори сарфаи энергия, ки дар таҳқиқот вуҷуд надорад, илова карда нашудааст.

Маҳдудиятҳои асосии таҳқиқот инҳоянд: намунаи маҳдуд ба як кампус ва як мавсим, гурӯҳҳои ғайритасодуфӣ, набудани ҳисоби пешакии намуна, фарқиятҳои муҳити ҷисмонӣ байни сенарияҳо, зиддияти гузоришӣ дар шумораи ҷавобҳои миқёси худсамаранокӣ, татбиқи нопурраи бандҳои эҳсосӣ, эътимоднокии пасти баъзе факторҳои психометрӣ ва мутобиқати заифи модели муодилаҳои сохторӣ. Аз ин рӯ, натиҷаҳо бояд на ҳамчун муваффақияти қатъии системаҳои шахсисозишудаи идоракунии бино, балки ҳамчун далелҳои иктишофӣ арзёбӣ шаванд, ки бояд дар таҳқиқоти қавитари таҷрибавӣ санҷида шаванд.