Temas Olarak Çatışma Hipotezi (Conflict-as-Contact Hypothesis, CCH), bazı istenmeyen çevrimiçi provokasyonların yalnız düşmanlık, eğlence, ideolojik çatışma veya üstünlük arzusuyla değil, hedef kişinin tepki vermesiyle oluşan fark edilme (acknowledgement) sonucunun davranışı pekiştirebilmesi nedeniyle sürdürülebileceğini öne süren işlevsel bir psikolojik hipotezdir. Çalışma yeni bir deney yürütmemekte; çevrimiçi trolling, sosyal dışlanma, telafi edici internet kullanımı, online disinhibition, negative social potency ve dikkat ekonomisi literatürünü bir araya getirerek test edilebilir yeni bir mekanizma önermektedir.

Hipotezin merkezi ve falsifiye edilebilir iddiası şudur: kişi kendisini sosyal olarak görünmez veya yeterince fark edilmemiş hissediyorsa, öfkeli, savunmacı veya misillemeci bir karşılık normalde cezalandırıcı olması beklenen olumsuz içeriğine rağmen “bir başkasının beni fark ettiğinin kanıtını” taşıdığı için iştah açıcı/ödüllendirici bir pekiştirici işlevi görebilir. Yazar bu mekanizmayı Conflict-Attention-Reinforcement Loop (CARL) olarak biçimlendirir: algılanan sosyal görünmezlik → düşük maliyetli provokasyon → kişilerarası tepki → fark edilme → pekiştirme → sonraki provokasyon olasılığında artış.

CCH'nin en ayırt edici öngörüsü nötr fark edilme yanıtı üzerindedir. Negative social potency yaklaşımının baskınlık yorumunda hedefte üzüntü, savunma veya olumsuz etki oluşturmayan nötr bir yanıtın güçlü bir ödül sağlamaması beklenir. CCH ise aynı nötr yanıtın duygusal zafer sağlamasa bile hedefin iletişimi fark ettiğini gösterdiği için kısmen pekiştirici olması gerektiğini öngörür. Yazar bu koşulu hipotezin öncelikli deneysel testi olarak tanımlar.

Çalışma “yalnızlık trollemeye neden olur” sonucunu ileri sürmez. CCH davranışın ilk kez neden ortaya çıktığını değil, bazı provokatif davranışların belirli etkileşim koşullarında neden devam edebileceğini açıklamaya çalışan bir sürdürme hipotezidir. Sadizm, dürtüsellik, ideolojik bağlılık, eğlence, intikam, statü arayışı ve topluluk normları gibi başka işlevlerle birlikte bulunabilir. Ayrıca çerçeve bireysel kullanıcıların psikolojik durumunu teşhis etmek için kullanılamaz.

Araştırmanın temel problemi

Çevrimiçi provokasyon üzerine mevcut araştırmalar belirli kişilerin neden bu tür davranışlara daha yatkın olabileceği konusunda çeşitli açıklamalar sunmaktadır. Dark Tetrad özellikleri, özellikle gündelik sadizm; dürtüsellik; negative social potency; eğlence, sıkıntı giderme, intikam, sosyal etki ve ideolojik motivasyon bu literatürde ele alınan değişkenler arasındadır.

Yazarın tespit ettiği teorik boşluk farklıdır. Bir kişinin provokasyona yatkın olması, belirli bir davranışın neden tekrarlandığını, neden bazı hedeflere yöneldiğini veya hedefin verdiği cevaba göre neden artıp azalabildiğini tek başına açıklamaz.

CCH bu nedenle kişilik merkezli “Bunu kim yapıyor?” sorusundan davranışsal “Bu davranış hangi sonucu üretiyor ve o sonuç davranışı devam ettiriyor olabilir mi?” sorusuna geçmektedir.

İstenmeyen çevrimiçi provokasyon nasıl tanımlanıyor?

Çalışmada istenmeyen çevrimiçi provokasyon (unsolicited online provocation) oldukça dar tanımlanmıştır. Bir iletişimin bu çerçeveye girmesi için dört özelliğin birlikte bulunması gerekir:

1. İletişim hedef tarafından istenmeden veya davet edilmeden gönderici tarafından başlatılır.
2. Gönderici ile hedef arasında yerleşik çevrim dışı ilişki veya sürdürülen çevrim içi ilişki bulunmaz.
3. Mesaj, değerlendirilebilecek iddia, kanıt veya gerekçe bakımından çok az incelenebilir önerme içeriği taşır.
4. Mesajın biçimi bilişsel tartışmadan çok duygusal tepki ortaya çıkarmaya yönelik görünür.

Bu tanım, sert biçimde ifade edilmiş olsa bile gerçek bir iddia veya kanıt içeren eleştirel tartışmayı kapsam dışı bırakır. Hedefli taciz kampanyaları, tehditler ve stalking de daha ağır, zorlayıcı ve çoğu zaman ceza hukuku ile ilişkili dinamikler taşıdığı için CCH'nin amaçlanan kapsamına dahil edilmez. Devam eden bir tartışma içindeki karşılıklı tırmanma da iletişimin başlangıçta “istenmeden başlatılmış” olma koşulunu karşılamaz.

Fark edilme, onaylanma veya yakınlıkla aynı şey değildir

Çalışmada fark edilme (acknowledgement), belirli bir diğer kişinin göndericinin iletişimini kaydettiğine ve ona dikkat ayırdığına ilişkin göndericinin erişebildiği kanıttır.

Bu tanım duygusal açıdan nötrdür. Sevgi dolu bir yanıt da öfkeli bir yanıt da fark edilme sağlar. İki yanıt sosyal anlam bakımından çok farklıdır; fakat her ikisi de “karşımdaki kişi mesajımı gördü ve bana dikkat ayırdı” bilgisini taşır.

Bu ayrım CCH'nin merkezidir. Hipotez kişinin mutlaka sevgi, kabul veya yakınlık aradığını ileri sürmez. Bazı koşullarda yalnızca bir başkasının dikkat alanına girmiş olmanın davranışsal olarak ödüllendirici olabileceğini öne sürer.

Telafi edici internet kullanımıyla bağlantı

Kardefelt-Winther'ın compensatory internet use yaklaşımı, sorunlu internet kullanımının yalnız teknoloji miktarı üzerinden değil, kişinin hangi karşılanmamış psikososyal ihtiyacı gidermeye çalıştığı üzerinden anlaşılabileceğini ileri sürmektedir.

Bu literatürde telafi çoğunlukla olumlu veya yakınlaştırıcı davranışlarla ele alınmıştır: mesajlaşma, topluluklara katılma, destek arama, kendini açma ve ilişki sürdürme.

CCH bu mantığı daha alışılmadık bir yöne genişletir. Eğer dijital davranış karşılanmamış sosyal ihtiyaçları telafi edebiliyorsa, teorik olarak çatışmacı bir etkileşim de belirli kişiler veya belirli koşullar için geçici bir sosyal temas sağlayabilir.

Bu, çatışmanın olumlu veya sağlıklı olduğu anlamına gelmez. İddia yalnızca davranışsal işlev düzeyindedir: geçici ve düşmanca da olsa iki kişinin birbirine dikkat vermesi sosyal temasın bir biçimini oluşturabilir.

Çevrim içi provokasyonun davranışsal maliyeti neden daha düşük olabilir?

Çalışma John Suler'ın online disinhibition literatüründen altı özelliği aktarır: dissociative anonymity, invisibility, asynchronicity, solipsistic introjection, dissociative imagination ve minimisation of authority.

Bu özelliklerin CCH açısından önemi, yüz yüze provokasyon ile çevrim içi provokasyonun maliyetlerini farklılaştırmasıdır. Bir yabancıyı yüz yüze provoke etmek fiziksel ortak bulunma, çevredeki tanıklar, hedefin duygusal tepkisini doğrudan görme ve yerleşik etkileşim normları gibi anlık maliyetler taşır.

Çevrim içi ortamda ise fiziksel ve psikolojik mesafe korunabilir; mesaj saniyeler içinde gönderilebilir ve hedefin cevabı daha sonra, arayüz aracılığıyla gelebilir. Böylece hedefin dikkatini çatışma yoluyla elde etmek çevrim dışı ortama göre daha düşük davranışsal maliyetli bir seçenek hâline gelebilir.

Negative social potency ile fark edilme arasındaki ayrım

Negative social potency, başka bir kişide olumsuz etki meydana getirmekten sosyal ödül elde edilmesini ifade eder. Bu yaklaşım açısından hedefin öfkelenmesi veya rahatsız olması önemlidir; çünkü gönderici karşı taraf üzerinde olumsuz etki yarattığını görmektedir.

CCH aynı gözlemin ikinci bir sonuç daha taşıdığını savunur. Öfkelenen hedef aynı zamanda mesajı gördüğünü, göndericiyi fark ettiğini ve ona dikkat ayırdığını da göstermiştir.

Doğal çevrim içi etkileşimlerde bu iki açıklama çoğu kez aynı sonucu tahmin eder. Bu nedenle yalnız “hedef öfkelendi ve provokasyon tekrarlandı” gözlemi hangi mekanizmanın işlediğini ayırt etmeye yetmez.

Temas Olarak Çatışma Hipotezi Nedir?

Temas Olarak Çatışma Hipotezi (CCH), bazı istenmeyen çevrimiçi provokasyonların hedef kişiden veya çevredeki kişilerden gelen tepkinin sağladığı fark edilme sonucu tarafından sürdürülebileceğini öne süren, henüz doğrudan doğrulanmamış işlevsel bir davranış hipotezidir. CCH'nin özgün iddiası, algılanan sosyal görünmezlik koşullarında düşmanca bir tepkinin bile olumsuz duygusal içeriğinden bağımsız olarak “fark edildim” bilgisini taşıdığı için pekiştirici olabileceğidir.

CCH'nin dört kapsam koşulu

Kaynak hipotezin yorumunu dört açık sınırla daraltmaktadır:

• CCH yalnızlığın trolling'e neden olduğunu söylemez. Hipotez davranışın kökeninden ziyade davranışın devamını sağlayabilecek sonuçlardan birini ele alır.
• CCH tek açıklama değildir. Aynı davranış düşmanlık, eğlence, statü, ideoloji, intikam ve fark edilme gibi birden fazla işleve aynı anda sahip olabilir.
• CCH yalnız davranışların bir alt kümesi için öne sürülmektedir. Bütün trolling davranışlarının, hatta çoğunun bu mekanizmayla açıklanması gerektiği iddia edilmez.
• CCH tanı aracı değildir. Bir kişinin gönderisine bakarak o kişinin yalnız, sosyal olarak görünmez veya fark edilme arayışında olduğu sonucuna varmak çerçevenin geçerli kullanımı değildir.

Recognition asymmetry: mesaj reddederken davranış temas mı arıyor?

Kaynak, provokatif mesajın içeriği ile gönderme davranışı arasında yapısal bir asimetri bulunduğunu ileri sürer. Mesajın semantik içeriği hedefi değersizleştirebilir veya reddedebilir. Buna karşılık gönderici, çok sayıdaki olası kişi arasından belirli bir hedefi seçmiş, ona zaman ayırmış ve bazı durumlarda cevap gelip gelmediğini yeniden kontrol etmiştir.

Dolayısıyla mesajın içeriği “seni reddediyorum” derken davranışsal dizinin kendisi “benimle etkileşime gir” sonucunu üretiyor olabilir. CCH bu durumun bilinçli olmak zorunda olmadığını da vurgular; davranışı sürdüren pekiştirme koşulu, kişinin kendi bildirdiği motivasyonla aynı olmak zorunda değildir.

Conflict-Attention-Reinforcement Loop nasıl çalışıyor?

Conflict-Attention-Reinforcement Loop (CARL), CCH'nin öne sürdüğü davranışsal sürdürme dizisidir. Mekanizma altı bağlantılı aşamayla açıklanır:

1. Algılanan sosyal görünmezlik veya yetersiz fark edilme.
2. Erişilebilir bir hedefe yöneltilen düşük maliyetli çevrim içi provokasyon.
3. Hedefin veya çevredeki izleyicilerin kişilerarası tepkisi.
4. Tepkinin “fark edilme” sağlaması.
5. Fark edilmenin provokatif davranışı pekiştirmesi.
6. Benzer provokasyonun gelecekte yeniden gerçekleşme olasılığının artması.

CARL'ın üç ayırt edici özelliği

Birincisi, pekiştirme aşamasında valence-indifference varsayımıdır. CCH fark edilmenin yalnız olumlu sosyal yanıtlarla gelmesi gerekmediğini öne sürmektedir. Düşmanca tepki de hedefin mesajı fark ettiğini gösterir.

İkincisi, bilinçli niyet zorunlu değildir. Bir kullanıcı gerçekten ideolojik, ahlaki veya kişisel bir gerekçeyle yazdığına inanabilir ve aynı davranış eşzamanlı olarak fark edilme sonucu tarafından sürdürülebilir.

Üçüncüsü, model gözlenebilir davranış işaretleri üretir. CCH tekrar eden provokasyonun cevap gelip gelmediğini kontrol etmek için etkileşime geri dönme, yanıtın içeriğinden çok yanıtın varlığına göre tırmanma ve cevap verme olasılığı yüksek hedefleri tercih etme gibi davranışlarla ilişkili olabileceğini öngörür.

Platform algoritmaları ikinci bir pekiştirme katmanı oluşturabilir mi?

Kaynak bunu kesin platform bulgusu olarak değil, koşullu yapısal hipotez olarak sunmaktadır. Eğer bir sıralama sistemi yapıcı etkileşim ile antagonistik etkileşim arasında yeterli ayrım yapmadan etkileşim hacmini ödüllendiriyorsa, psikolojik CARL döngüsünün üzerine teknolojik bir pekiştirme katmanı eklenebilir.

Önerilen ikinci döngü şöyledir: provokasyon → kişilerarası tepki → algoritmik amplifikasyon → daha fazla görünürlük → daha fazla tepki.

Yazar bu mekanizmanın belirli bir sosyal medya platformunda gerçekten çalıştığını göstermemektedir. Ranking sistemleri özel mülkiyetlidir ve sürekli değişmektedir; bu hipotezin değerlendirilmesi için platform içi veri gereklidir.

Nötr Fark Edilme Yanıtı CCH İçin Neden Kritik Testtir?

Nötr fark edilme yanıtı, hedefin mesajı gördüğünü ve kaydettiğini gösterirken öfke, savunma, sıkıntı veya teslimiyet göstermediği için CCH ile baskınlık temelli negative social potency açıklamasını ayıran en temiz koşuldur. CCH böyle bir yanıtın hiç yanıta göre kısmen pekiştirici olmasını; yalnız hedef üzerinde olumsuz etki yaratmanın ödüllendirici olduğunu varsayan baskınlık açıklaması ise nötr yanıtın zayıf veya pekiştirici olmamasını bekler.

Dört açıklamanın farklı tahminleri

Tablonun en önemli sütunu nötr fark edilmedir. Düşmanca cevap hem hedefte olumsuz etki yaratır hem de fark edilme sağlar; bu nedenle negative social potency ile CCH aynı gözlem altında birbirinden kolayca ayrılamaz. Nötr yanıt ise hedefte görünür bir sıkıntı veya savunma meydana getirmeden yalnız “mesajını gördüm” bilgisini taşır.

Rejection-induced aggression ile fark

Rejection-induced aggression yaklaşımı sosyal dışlanmanın saldırgan davranışı artırabileceğini gösteren deneysel literatüre dayanır. Bu yaklaşım temel olarak davranışın öncülü ile ilgilidir: dışlanma saldırgan çıktıyı artırabilir.

CCH ise daha sonraki aşamayı sorar: provokasyondan sonra gelen fark edilme, aynı davranışın yeniden yapılma olasılığını artırıyor mu?

İki mekanizma birbirini dışlamak zorunda değildir. Sosyal dışlanma davranışı başlatabilir ve daha sonra hedefin verdiği tepki davranışı sürdürebilir. Fakat deneysel olarak ayrıştırılabilirler: dışlanma sabit tutulup hedefin yanıt verip vermemesi değiştirilirse CCH yanıt koşuluna güçlü duyarlılık öngörür.

Compensatory internet use ile fark

Compensatory internet use yaklaşımı, karşılanmamış psikososyal ihtiyaçların genel çevrim içi katılımı artırabileceğini öngörür. CCH daha özgül bir iddia ileri sürer: belirli koşullarda karşılanmamış ihtiyaçların özellikle antagonistik katılıma yönelmesi ve bu yönelimin olumlu fark edilme yollarının ulaşılamaz, etkisiz veya maliyetli algılandığı durumlarda artması beklenir.

Visibility enhancement through antagonism ile fark

Felmlee ve çalışma arkadaşlarının 2024 tarihli araştırması, ırkçı ve cinsiyetçi hakaret içeren büyük tweet örneklemlerinde saldırgan mesajların çevrim içi görünürlüğü artırma işlevi görebileceğiyle uyumlu ağ örüntüleri bildirmiştir. Kaynak bunu CCH için yakın bir ampirik öncül olarak değerlendirir.

Ancak görünürlük ile fark edilme aynı sonuç değildir. Visibility enhancement daha geniş izleyici kitlesinden elde edilen görünürlüğü ifade eder. CCH belirli bir hedef kişinin yanıtının doğrudan pekiştirici değer taşıyabileceğini öngörür.

Bu nedenle özel ve nötr bir yanıt kritik deney koşuludur: kamusal görünürlük yaratmadan hedefin fark ettiğini gösterebilir.

Yanıt vermemek neden “contingency removal” olarak tartışılıyor?

CCH doğruysa, hedefin verdiği tepki bazı düşük içerikli provokasyonlarda davranışı sürdüren pekiştiricilerden biri olabilir. Bu durumda tepkinin geri çekilmesi söz konusu pekiştirme koşulunu ortadan kaldırabilir.

Ancak kaynak bunu “eleştirileri görmezden gelin” biçiminde genel bir tavsiyeye dönüştürmez. Gerçek iddia, kanıt, karşı yorum veya düzeltilmesi gereken yanlış bilgi içeren iletişim tartışma gerektirebilir. Kamuya açık hesap verebilirlik de sessizlikle sağlanmaz.

Çerçevenin konusu incelenebilir bilgi içermeyen ve öncelikle duygusal tepki çıkarmaya yönelik düşük bilgi içerikli provokasyondur.

Kaynakta iki alternatif davranış dizisi önerilmektedir:

• Provokasyon → yanıt → fark edilme → pekiştirme → tekrar.
• Provokasyon → fark edilme yok → pekiştirme koşulunun ortadan kalkması.

İkinci dizinin deneysel olarak doğrulanmış olmadığı özellikle belirtilmektedir. Pekiştirmenin geri çekilmesi bazı durumlarda önce geçici bir tırmanma yaratabilir; fakat CCH böyle bir “extinction burst”ü zorunlu tahmin etmez. Hemen azalma da modelle uyumludur. Gerçek desen ölçülmelidir.

CCH Çevrimiçi Trollemenin Yalnızlıktan Kaynaklandığını mı Söylüyor?

Hayır. CCH, yalnızlığın veya sosyal kopukluğun trolling davranışını doğrudan yarattığını ileri sürmez; bazı istenmeyen provokasyonların, algılanan sosyal görünmezlik koşullarında hedefin verdiği cevabın sağladığı fark edilme nedeniyle sürdürülebileceğini öne sürer. Sadizm, dürtüsellik, ideolojik bağlılık, eğlence, intikam, statü, topluluk normları ve başka işlevler aynı davranışta bağımsız veya birlikte bulunabilir.

Neden bu ayrım bilimsel olarak önemli?

Bir davranışın başlangıç nedeni ile davranışı sürdüren sonuç aynı olmak zorunda değildir. CCH ikinci düzeye odaklanır.

Bir kişi ilk provokatif mesajı ideolojik öfke nedeniyle yazabilir. Daha sonra hedefin cevap vermesi ve tartışmanın sürmesi davranışa ek bir ödül oluşturabilir. Bu durumda öznel olarak bildirilen ideolojik gerekçe yanlış olmak zorunda değildir; yalnız davranışı sürdürmekte etkili bütün sonuçları açıklamayabilir.

Bu nedenle CCH kişilik teorilerinin veya başka trolling açıklamalarının yerine geçmeyi değil, davranışın işlevi hakkında ek ve sınanabilir bir soru oluşturmayı amaçlar.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Bu çalışmanın yöntemi neden deneysel değildir?

Çalışma yeni katılımcılar üzerinde deney, anket, davranışsal ölçüm veya uzunlamasına takip yapmamaktadır. Yöntem, mevcut psikoloji ve dijital davranış literatüründeki ayrı bulguları işlevsel bir davranış modeli etrafında teorik olarak bütünleştirmektir.

Birleştirilen başlıca literatür kümeleri şunlardır:

• Temel aidiyet ve kişilerarası bağ ihtiyacı.
• Ostracism ve sosyal görünmezliğin psikolojik etkileri.
• Compensatory internet use.
• Online disinhibition ve çevrim içi ortamın davranış maliyetleri.
• Trolling, Dark Tetrad, sadizm ve dürtüsellik.
• Negative social potency.
• Attention-conflict seeking hakkındaki kullanıcı inançları.
• Antagonizma yoluyla görünürlük kazanma.
• Critical ignoring ve dikkat yönetimi.

Bu literatürlerin bazı bileşenleri ampirik olarak desteklenmiş olsa da bunların CCH içinde önerilen özel biçimde birleşmesi yeni ve henüz test edilmemiştir.

Altı falsifiye edilebilir önerme

Öncelikli deney nasıl tasarlanabilir?

Kaynağın önerdiği en güçlü ayırt edici test, hedef yanıtını deneysel olarak üç koşula ayırmaktır:

1. Düşmanca yanıt: hedef öfke, rahatsızlık veya savunma gösterir.
2. Nötr fark edilme: hedef mesajı aldığını gösterir ancak sıkıntı, savunma veya teslimiyet göstermez.
3. Yanıt yok: gönderici hedef tarafından fark edildiğine ilişkin geri bildirim almaz.

CCH açısından kritik karşılaştırma ikinci ve üçüncü koşuldur. Nötr fark edilme, yanıt yok koşuluna göre sonraki provokasyon olasılığını artırıyorsa, hedefte olumsuz etki üretmeden yalnız fark edilmenin de pekiştirici değer taşıyabileceği yönünde doğrudan kanıt elde edilmiş olur.

Buna karşılık nötr yanıt ile yanıtsızlık aynı sonucu üretir ve yalnız düşmanca tepki davranışı artırırsa, CCH'nin özgün valence-indifference iddiası zayıflar ve negative social potency'nin baskınlık yorumu daha güçlü açıklama olur.

Neden uzunlamasına araştırma gerekiyor?

Sosyal kopukluk ile çevrimiçi antagonizma arasındaki yön tek taraflı olmayabilir. Sosyal olarak kopuk hisseden bir kişi provokasyona daha fazla yönelebilir; fakat tekrarlanan antagonistik davranış da mevcut ilişkileri bozarak daha fazla izolasyona yol açabilir.

Kesitsel bir araştırma bu iki yönü güvenilir biçimde ayıramaz. Kaynak bu nedenle zaman sırasını belirlemek için uzunlamasına çalışmaların gerekli olduğunu belirtmektedir.

Neden kültürler arası tekrar gerekiyor?

Çatışma, kamusal eleştiri, doğrudan konuşma ve duygusal ifade normları toplumlar arasında değişir. Aynı yanıtın bir kültürde nötr, başka bir kültürde reddedici veya saldırgan algılanması mümkündür.

Bu nedenle CCH'nin genellenebilirliği tek bir kültürel ortamdan çıkarılamaz. Kaynak, kültürler arası replikasyon yapılmadan evrensellik iddiası kurulamayacağını belirtmektedir.

Halka açık hesapları olan kişiler için çıkarım

Kaynak iletişimleri yalnız olumlu/olumsuz şeklinde sınıflandırmak yerine işlevlerine göre ayırmanın daha yararlı olabileceğini savunmaktadır. Aşağıdaki kategoriler aynı tepki stratejisini gerektirmez:

• Esaslı görüş ayrılığı.
• Meşru eleştiri.
• Düzeltilmesi gereken yanlış bilgi.
• Taciz veya tehdit.
• İncelenebilir içerik taşımayan düşük bilgi içerikli provokasyon.

CCH bağlamında önemli soru yalnız mesajın hoş olup olmaması değil, verilen yanıtın hangi davranışsal sonucu üretmesidir.

Kuruluşlar için çıkarım

Kurumsal moderasyonda iki yönlü yanlış sınıflandırma riski vardır. Gerçek bir müşteri şikâyetini kötü niyetli provokasyon saymak yararlı bilgiyi kaybettirebilir ve müşteri ilişkisini bozabilir. Çözüm aramayan düşük bilgi içerikli provokasyonu gerçek şikâyet gibi ele almak ise çalışanı sonu gelmeyen çatışma döngüsüne çekebilir.

Kaynak bu nedenle açık sınıflandırma kriterleri bulunan moderasyon protokollerinin, her çalışanı tek başına tekrarlanan çatışma yönetimi yükü altında bırakmaktan daha uygun olabileceğini tartışmaktadır.

Platformlar için çıkarım

Eğer etkileşim tabanlı sıralama sistemleri çatışmacı etkileşimi de yapıcı etkileşim kadar ödüllendiriyorsa, platform mimarisi psikolojik pekiştirme döngüsüne ikinci bir katman ekleyebilir.

Ancak bu çalışma herhangi bir platformun algoritmasını incelememiştir. Bu iddia platform içi sıralama verileriyle sınanması gereken ayrı bir ampirik sorudur.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

• Mevcut literatür trolling davranışını kişilik, sadizm, dürtüsellik, eğlence, intikam, sosyal etki ve negative social potency gibi birden fazla mekanizmayla ilişkilendirmektedir.
• Ostracism literatürü sosyal olarak fark edilmemenin psikolojik açıdan olumsuz olabileceğini desteklemektedir.
• Compensatory internet use literatürü çevrim içi davranışın karşılanmamış psikososyal ihtiyaçlarla işlevsel ilişkiler gösterebileceğini desteklemektedir.
• Online disinhibition literatürü çevrim içi ortamların bazı davranışların maliyet ve kısıtlarını değiştirebildiğini göstermektedir.
• Negative social potency literatürü olumsuz kişilerarası etki yaratmanın bazı kişiler için ödüllendirici olabileceği yönünde ampirik temel sağlar.
• Antagonistik içerikle çevrim içi görünürlük kazanılabileceğini destekleyen ağ araştırmaları CCH'nin bazı öncülleriyle uyumludur.
• CCH, bu ayrı literatürlerden deneysel olarak ayrıştırılabilecek özgül tahminler üretmektedir.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar

• CCH'nin doğru olduğu henüz deneysel olarak gösterilmemiştir.
• Yalnızlığın trolling davranışına neden olduğu gösterilmemiştir.
• Bütün trollerin fark edilme aradığı ileri sürülemez.
• Bir kullanıcının provokatif mesajından kişinin psikolojik ihtiyacı teşhis edilemez.
• Online saldırganlığın gizli biçimde “prososyal” olduğu sonucu çıkarılamaz.
• Hedefin yanıt vermemesinin provokasyonu kesin olarak azaltacağı henüz gösterilmemiştir.
• Geçici extinction burst oluşacağı garanti değildir.
• Belirli sosyal medya algoritmalarının antagonistik içeriği gerçekten pekiştirdiği bu çalışmada test edilmemiştir.
• CCH hedefli taciz, stalking, tehdit ve koordineli istismar için açıklayıcı model olarak kullanılmamalıdır.
• CCH'nin farklı kültürlerde aynı biçimde çalışacağı gösterilmemiştir.

Temel sınırlılıklar

Doğrudan deney yoktur: CCH'nin ana mekanizması ve altı önerme henüz test edilmemiştir.

Nedensel sıra bilinmemektedir: Sosyal kopukluk provokasyonu artırabilir; fakat provokasyon da sosyal ilişkileri bozarak daha fazla izolasyona yol açabilir.

Kültürel genellenebilirlik bilinmemektedir: Çatışma ve duygusal tepki normları kültürler arasında farklılık gösterebilir.

Çoklu işlev sorunu vardır: Tek bir provokatif davranış aynı anda eğlence, statü, ideoloji, düşmanlık, görünürlük ve fark edilme işlevleri taşıyabilir.

Topluluk normları ayrı mekanizma oluşturabilir: Provokasyon bir çevrim içi topluluğun sınırlarını koruma veya grup üyeliğini denetleme işlevi görüyorsa CCH'nin ek açıklama değeri düşük olabilir.

Ağır istismar kapsam dışıdır: Hedefli taciz, tehdit ve koordineli abuse gibi zorlayıcı davranışları telafi edici temas çerçevesiyle açıklamak bilimsel ve etik olarak uygun değildir.

Platform katmanı test edilmemiştir: Algoritmik sıralama ile psikolojik pekiştirmenin birleştiği önerisi doğrudan platform verisi gerektirir.

IAM ve Direct Change Solution bağlantısı

Sonuç bölümünde yazar CCH'yi kendi daha geniş Internal Autobiographical Map (IAM) ve Direct Change Solution (DCS) çerçeveleriyle analitik olarak ilişkilendirmektedir. IAM tekrarlayan davranışı geçmiş deneyim, beklenti ve öğrenilmiş yanıtlarla örgütlenen otobiyografik yapılar bağlamında ele alırken DCS davranış değişimini yüzeydeki içerikten çok davranışı sürdüren sekansın belirlenmesi üzerinden kavramsallaştırmaktadır.

Ancak kaynak açık bir sınır koymaktadır: IAM ve DCS henüz çevrimiçi provokasyona ampirik olarak uygulanmamıştır. Bu nedenle CCH'nin bu modelleri doğruladığı veya bu modellerin CCH'yi deneysel olarak desteklediği sonucu çıkarılamaz.

Çalışmanın genel bilimsel önemi

Makalenin katkısı çevrimiçi provokasyonu yeni bir kişilik tipiyle açıklamak değil, davranışı işlevsel olarak test edilebilir bir soruya dönüştürmektir.

Temel ayrım şu şekilde özetlenebilir: hedefin öfkelenmesi yalnız “hedef üzerinde güç kurdum” şeklinde bir ödül mü oluşturuyor, yoksa aynı zamanda “belirli bir insan beni fark etti” bilgisinin kendisi de davranışsal değer taşıyor mu?

Nötr fark edilme deneysel olarak bu iki olasılığı birbirinden ayırabilecek kilit manipülasyondur. Bu nedenle CCH'nin bilimsel değeri mevcut açıklamaları reddetmesinden değil, onlardan farklı sonuç öngören ve yanlışlanabilir bir deney koşulu üretmesinden kaynaklanmaktadır.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün çalışma: Conflict as Contact: Acknowledgement-Seeking as a Candidate Function of Unsolicited Online Provocation

Yazar: Stoyana Natseva.

ORCID: 0009-0008-1692-1935.

PDF'deki afiliyasyon 1: Happy Life Institute for Direct Change Science, Sofia, Bulgaria.

PDF'deki afiliyasyon 2: Universidad Azteca, Chalco, Mexico.

SSRN kaydındaki ek kurumsal bağlantı: IAPTC — International Professional Association of Therapists and Coaches, Sofia, Bulgaria.

Kaynak türü: Teorik / kavramsal psikoloji makalesi; özgün ampirik örneklem veya deney içermez.

Ana önerilen hipotez: Conflict-as-Contact Hypothesis (CCH).

Ana önerilen mekanizma: Conflict-Attention-Reinforcement Loop (CARL).

Temel falsifiye edilebilir iddia: Algılanan sosyal görünmezlik koşullarında olumsuz kişilerarası yanıtın taşıdığı fark edilme, bazı provokatif davranışlarda pekiştirici işlev görebilir.

Öncelikli ayırt edici test: Düşmanca yanıt, nötr fark edilme ve yanıtsızlık koşullarının sonraki provokasyon olasılığı üzerindeki karşılaştırılması; özellikle nötr fark edilme ile yanıtsızlık arasındaki fark CCH için kritiktir.

Test edilebilir önerme sayısı: 6.

Özgün veri / örneklem: Yoktur.

İstatistiksel analiz: Bu makalede özgün istatistiksel analiz yapılmamaktadır.

Kaynak Tablo: Table 1 — Predicted Reinforcement Outcomes Under Three Target-Response Conditions.

Kaynakta özgün bilimsel grafik/şekil: Bulunmamaktadır; ana mekanizma metinsel olarak tanımlanmaktadır.

SSRN yazım tarihi: 21 Ağustos 2026.

SSRN'ye yüklenme tarihi: 14 Ekim 2026.

SSRN kayıt numarası: 7610368.

SSRN DOI: 10.2139/ssrn.7610368.

Zenodo DOI: 10.5281/zenodo.22046563.

Platform: SSRN; çalışma ayrıca Zenodo üzerinden de kayıtlıdır.

Dergi / cilt / sayı: Doğrulanmış hakemli dergi künyesi bulunmamaktadır.

Hakemlik durumu: Hakemli dergide yayımlanmış bir sürüm doğrulanmamıştır; çalışma SSRN'de teorik makale olarak kayıtlıdır.

Lisans: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0), SSRN kayıt bilgisine göre.

Finansman: SSRN kaydına göre kamu, ticari veya kâr amacı gütmeyen bir finansman kuruluşundan belirli bir araştırma hibesi alınmamıştır.

Çıkar beyanı: SSRN kaydına göre yazar, makalede anılan Direct Change Solution® (DCS®) ve Internal Autobiographical Map (IAM) çerçevelerinin geliştiricisidir; Happy Life Academy®'nin kurucusu ve CEO'su, Happy Life Institute for Direct Change Science'ın kurucusu ve IAPTC® başkanıdır. Başka çıkar çatışması bildirilmemiştir.

Veri erişilebilirliği: Makale özgün ampirik veri seti üretmediğinden yeni deneysel veri deposu raporlamamaktadır.

CRediT / yazar katkıları: Kaynak PDF'de ayrı CRediT katkı beyanı bulunmamaktadır.

Temel teorik referans alanları: belongingness; ostracism; compensatory internet use; online disinhibition; social identity model of deindividuation effects; Dark Tetrad; negative social potency; attention-conflict seeking; antagonism yoluyla görünürlük; critical ignoring.

Kapsam dışı davranışlar: Esaslı eleştirel anlaşmazlık, hedefli taciz kampanyaları, tehditler, stalking ve devam eden bir uyuşmazlık içindeki karşılıklı tırmanma.

Tanısal kullanım sınırı: CCH bireysel kullanıcının psikolojik durumunu çevrim içi mesajdan teşhis etmek için kullanılamaz.

Kültürel sınır: Kültürler arası genellenebilirlik henüz bilinmemektedir.

Nedensellik sınırı: CCH davranışın sürdürülmesine ilişkin hipotezdir; provokasyonun ilk kökenini açıklayan tek yönlü nedensel teori değildir.

Platform sınırı: Algoritmik amplifikasyon katmanı belirli bir platform üzerinde ölçülmemiştir ve değerlendirilmesi platform içi veri gerektirir.