Ripoti hii ya kisa inaeleza mwanamke mwenye asili ya Balkan aliyekuwa na kuongezeka kwa wengu kunakoendelea licha ya hemoglobini na chembe sahani kubaki katika viwango vya kawaida kwa muda mrefu, na ambaye aligunduliwa kuwa na ugonjwa wa Gaucher aina ya 1 akiwa na miaka 65. Ugonjwa wa Gaucher aina ya 1 ni aina ya ugonjwa wa hifadhi ya lisosomu ambapo aleli mbili zinazohusiana na ugonjwa katika jeni GBA1 hupunguza utendaji wa β-glukosidasi ya asidi ya lisosomu, na hivyo kusababisha lipidi kama glukosilseramidi na glukosilsfingosini kujikusanya hasa katika makrofaji; kwa kawaida aina hii haina ushiriki wa msingi wa mfumo wa neva. Splenomegali ya mgonjwa, ambayo ilikuwa ndogo mnamo Julai 2024, iliendelea kwa kiasi kikubwa kufikia Oktoba 2025; CT yenye kontrasti iliripoti vidonda vingi vya vinundu vya hipodensi vya 5–15 mm ndani ya wengu uliokuwa umeongezeka. Mnamo Desemba 2025, kutokea kwa hematoma kubwa ya chini ya kapsuli ya wengu baada ya jeraha dogo butu kulisababisha splenektomia kamili ya dharura, na uchunguzi wa baadaye wa histopatholojia, kimeng’enya na molekuli uliunga mkono utambuzi wa ugonjwa wa Gaucher aina ya 1.

Kuna matokeo madhubuti yanayokamilishana katika mnyororo wa utambuzi. Kielelezo cha splenektomia kilikuwa na uzito wa 1.120 g na, ikilinganishwa na rejea ya takribani 150 g kwa wengu wa kawaida, kiliwakilisha uzito wa wengu wa takribani mara saba. Katika uchunguzi wa hadubini, makrofaji zenye saitoplazimu hafifu, yenye chembechembe na mwonekano wa “karatasi iliyokunjamana” zilielezwa zikijaza sehemu kubwa ya pulpa nyekundu ya wengu; seli zilikuwa PAS-chanya kwa nguvu na sugu kwa matibabu ya PAS-diastase. Shughuli ya β-glukoserebrosidasi katika tone la damu lililokaushwa ilipimwa kuwa 0,1 µmol/L/h, ikionyesha upungufu mkubwa wa kimeng’enya wakati rejea ilikuwa >1,2 µmol/L/h. Kiwango cha lyso-Gb1 katika plazma kilikuwa 381,0 ng/mL, takribani mara 27 juu ya kikomo cha juu cha rejea cha <14,0 ng/mL.

Katika upangaji wa mfuatano wa GBA1, vibadala vya pathogenic p.His294Gln, p.Asn409Ser na p.Asp448His viligunduliwa katika hali ya heterozigoti. Kwa kutegemea data za nasaba za Balkan, ilidhaniwa kuwa p.His294Gln na p.Asp448His ziko kwenye aleli moja, huku p.Asn409Ser ikiwa kwenye aleli ya upande mwingine; kwa hiyo, jenotipu inayowezekana iliripotiwa kuwa p.Asn409Ser / p.[His294Gln;Asp448His]. Hata hivyo, kwa sababu uchambuzi wa utengano wa kifamilia haukufanywa, awamu ya aleli haikuthibitishwa moja kwa moja kwa mgonjwa huyu. Jenotipu ya CYP2D6 ya *1/*4 na hali ya kuwa mmetaboli wa kati pia zilichukuliwa na waandishi wa chanzo kuwa na umuhimu wa kifarmakogenetiki kwa upangaji wa matibabu iwapo eliglustat itazingatiwa baadaye.

Hoja kuu ya kielimu katika kisa hiki kimoja ni kwamba hesabu ya damu ya kawaida haiondoi ugonjwa wa Gaucher yenyewe. Utafiti unaonyesha kuwa splenomegali isiyoelezeka na inayoendelea, hasa ikiwa kuna vidonda vingi vya vinundu kwenye wengu, inaweza kuhitaji utambuzi tofauti mpana unaojumuisha pia magonjwa ya hifadhi ya lisosomu hata kama sitopenia haijatokea. Hata hivyo, kisa kimoja hakionyeshi kwamba wagonjwa wote wa Gaucher watakuwa na mwendo huo huo au kwamba matokeo fulani ya upigaji picha yanaweza peke yake kuthibitisha utambuzi.

Tatizo la msingi la kibayolojia katika ugonjwa wa Gaucher

Jeni GBA1 husimba β-glukosidasi ya asidi ya lisosomu, pia inayoitwa glukoserebrosidasi. Kupungua sana kwa shughuli ya kimeng’enya hiki husababisha seli kushindwa kuvunja vya kutosha baadhi ya glikosfingolipidi ndani ya lisosomu. Glukosilseramidi na bidhaa yake ya kuondolewa kwa kikundi cha asili, glukosilsfingosini, zinaweza kujikusanya hasa katika seli za mfumo wa monositi-makrofaji.

Makrofaji zilizojaa lipidi hizi kwa kawaida huitwa seli za Gaucher. Katika kisa cha chanzo, seli hizi ziliunda tabaka pana katika pulpa nyekundu ya wengu na kuchukua nafasi ya sehemu kubwa ya muundo wa kawaida. Hivyo, kuongezeka kwa wengu kwa kiwango cha makroskopiki na uingiaji wa seli kwa kiwango cha mikroskopiki vinawakilisha viwango viwili vya mchakato uleule wa ugonjwa.

Je, Ugonjwa wa Gaucher Aina ya 1 Unaweza Kutokea Pamoja na Hesabu ya Damu ya Kawaida?

Ndiyo. Katika kisa hiki, ingawa viwango vya hemoglobini, chembe sahani na leukositi havikuonyesha sitopenia dhahiri katika kipindi kabla ya utambuzi, kuongezeka kwa wengu kuliendelea na matokeo ya histopatholojia, kimeng’enya na molekuli yaliunga mkono utambuzi wa ugonjwa wa Gaucher aina ya 1. Kwa hiyo, hesabu ya damu ya kawaida haikuzuia kuwepo kwa mzigo mkubwa wa ugonjwa wa viungo vya ndani katika kisa hiki kimoja.

Katika tathmini ya Oktoba 2025, hemoglobini iliripotiwa kuwa 144 g/L, chembe sahani 158 × 10⁹/L na leukositi 4,46 × 10⁹/L. CRP ilikuwa 0,5 mg/L. Wakati huo huo, urefu wa kraniokaudali wa wengu ulikuwa umefikia 187,5 mm na ulionekana kuwa na vinundu vingi vya hipodensi.

Tofauti hii ni muhimu kwa utambuzi. Ingawa mojawapo ya matokeo ya kawaida ya kihamatolojia ya splenomegali katika ugonjwa wa Gaucher inaweza kuwa sitopenia zinazohusiana na hypersplenism, fenotipu ya ugonjwa ni pana. Katika kisa hiki, kudumu kwa hesabu za seli zinazozunguka katika damu kwa muda mrefu huku wengu ukiendelea kuongezeka kwa kiasi kikubwa kunaonyesha kwamba shaka ya kliniki inayotegemea hesabu ya damu pekee inaweza kuwa haitoshi.

Muendo wa kliniki: kutoka splenomegali ndogo hadi upasuaji wa dharura

Gaucheroma ya Wengu ni Nini?

Gaucheroma ya wengu ni eneo lisilo la saratani la ugonjwa linalotokana na mkusanyiko wa kienyeji wa seli za Gaucher ndani ya wengu, na linaweza kuonekana kwenye upigaji picha kama kidonda cha vinundu kinachofanana na uvimbe. Katika kisa hiki, CT ya Oktoba 2025 iliripoti vinundu vingi vya hipodensi vilivyo na mipaka wazi, vya kipenyo cha 5–15 mm, katika parenkima ya wengu; baada ya utambuzi, vilitafsiriwa kuwa vinaendana na gaucheroma.

Wakati wa upigaji picha wa kwanza, haikujulikana kwamba vinundu hivi vilikuwa maalum kwa ugonjwa wa Gaucher. Katika utambuzi tofauti, ugonjwa wa limfoproliferativi, vidonda vya metastasi na michakato mingine ya kuingilia tishu ilizingatiwa. Hali hii inaonyesha tatizo muhimu la kliniki: matokeo ya upigaji picha pekee huenda yasiwe maalum, na muktadha wa ugonjwa unaweza kueleweka tu pale taarifa za kimeng’enya, patholojia na molekuli zinapounganishwa.

Katika mjadala wa chanzo, inaelezwa kwamba gaucheroma zimewahi kuripotiwa katika wagonjwa wa Gaucher aina ya 1 na kwamba mara nyingi zinaweza kuonekana kuwa hipodensi kwenye CT. Hata hivyo, ingawa kuna maelezo ya Figure 1 katika PDF iliyopakiwa, picha halisi ya CT haipo kwenye kurasa zinazoonekana za faili; kwa hiyo Verianla haitathmini kwa kujitegemea mofolojia ya CT ya mgonjwa huyu zaidi ya maandishi ya chanzo.

Kwa nini hematoma ya chini ya kapsuli ilikuwa hatua ya mabadiliko katika utambuzi?

Mgonjwa aliwasilisha hematoma kubwa ya chini ya kapsuli ya wengu takribani siku kumi baada ya jeraha dogo butu la torakolumba. Wakati wa upasuaji, wengu ulielezwa kuwa na ukubwa wa takribani 25 × 15 cm, kapsuli ikiwa imejitenga kwa sehemu na wengu ukiwa dhaifu. Kiungo kilichoondolewa kilikuwa na uzito wa 1.120 g.

Katika uchunguzi wa patholojia, maeneo yanayolingana na kutokwa damu kwa zamani na kwa sasa, hematoma ya chini ya kapsuli iliyopangwa, mkusanyiko wa fibrini, nekrosisi ya maeneo madogo na makrofaji zilizojaa hemosiderini zilionekana. Tukio hili lilisababisha uchunguzi wa kina wa sababu ya splenomegali iliyokuwa haijaelezeka na kupelekea utambuzi wa ugonjwa wa Gaucher.

Hapa kikomo cha uhusiano wa sababu lazima kihifadhiwe. Kisa kimoja hakionyeshi kwamba wengu zote kubwa katika ugonjwa wa Gaucher zitapata hematoma baada ya jeraha dogo. Chanzo kinajadili uwezekano kwamba wengu huu, uliokuwa umeongezeka sana na muundo wake kuvurugika kutokana na uingiaji wa seli, unaweza kuwa dhaifu zaidi kimakanika.

Histopatholojia ilionyesha nini?

Mkusanyiko mkubwa wa makrofaji wakubwa ulionekana katika pulpa nyekundu ya wengu. Saitoplazimu ya seli ilielezwa kuwa hafifu, yenye chembechembe na yenye mwonekano wa kawaida wa “karatasi iliyokunjamana”. Uingiaji wa seli ulibadilisha sehemu kubwa ya muundo wa kawaida wa pulpa nyekundu.

Kwa upande wa histokemia, seli zilionyesha PAS-chanya kwa nguvu na ustahimilivu kwa PAS-diastase. Chanzo kinachukulia hili kuwa linaendana na lisosomu zilizojaa glukosilseramidi. Hakukuwa na malignansi, granuloma au uingiaji wa limfoidi usio wa kawaida.

Lyso-Gb1 Ilionyesha Nini Katika Kisa Hiki?

Kiwango cha lyso-Gb1 katika plazma kilipimwa kuwa 381,0 ng/mL na kilikuwa takribani mara 27 juu ya kikomo cha juu cha rejea cha maabara cha <14,0 ng/mL. Ongezeko hili kubwa, lilipotathminiwa pamoja na shughuli iliyopungua sana ya β-glukoserebrosidasi na histopatholojia, liliunga mkono kwa nguvu utambuzi wa kibayokemia wa ugonjwa wa Gaucher katika kisa hiki.

Lyso-Gb1 ni kifupisho cha glukosilsfingosini. Katika mjadala wa fasihi wa chanzo, alama hii ya kibayolojia inaelezwa kuwa na thamani katika utambuzi wa ugonjwa wa Gaucher na ufuatiliaji wa mzigo wa ugonjwa, na pia kutokuwa imeathiriwa na matatizo ya vipimo vya kijeni yanayoweza kuonekana katika baadhi ya alama za jadi. Hata hivyo, matokeo moja ya lyso-Gb1 hayawezi kuchukua nafasi ya muktadha mzima wa kliniki; katika kisa hiki yalitathminiwa pamoja na kipimo cha kimeng’enya, patholojia na upangaji wa mfuatano wa GBA1.

Mbinu na Matokeo ya Utafiti

Muundo wa utafiti

Utafiti huu ni ripoti ya kisa cha mgonjwa mmoja. Hakuna kundi la kulinganisha, randomizasheni, upofu, uingiliaji wa kutazamia mbele au kipimo cha nadharia tete ya kitakwimu. Lengo ni kuandika kwa kina muundo usio wa kawaida wa utambuzi kwa kutumia ratiba ya kina ya kliniki, ripoti ya upigaji picha, histopatholojia, uchambuzi wa kimeng’enya na vipimo vya kijeni.

Imeelezwa kwamba ridhaa ya maandishi ya kuchapisha ilipatikana kutoka kwa mgonjwa. Kulingana na chanzo, ndani ya kanuni za eneo zinazotumika kwa ripoti ya kisa kimoja, idhini ya kamati ya maadili ya taasisi haikuhitajika. Makala inasema kuwa iliandaliwa kwa kufuata mwongozo wa CARE wa ripoti za visa.

Kuendelea kwa kuongezeka kwa wengu

Katika ultrasonografia ya Julai 2024, wengu ulipimwa kuwa takribani 130 × 68 mm. Katika CT yenye kontrasti ya Oktoba 2025, urefu wa kraniokaudali uliongezeka hadi 187,5 mm. Kwa kuwa vipimo hivi viwili vilifanywa kwa mbinu tofauti za upigaji picha na kwenye mihimili tofauti ya kijiometri, si sahihi kutengeneza hesabu ya ongezeko kwa asilimia; hata hivyo, chanzo kinatathmini wazi kuwa kulikuwa na splenomegali ya kliniki inayoendelea.

Hematoma ilipotokea Desemba, uchunguzi wa upasuaji ulieleza wengu kuwa takribani 25 × 15 cm. Uzito wa patholojia ulikuwa 1.120 g; kwa kutumia rejea ya takribani 150 g ya uzito wa wengu wa kawaida, chanzo kinaeleza kwamba hii ni sawa na takribani uzito wa mara saba.

Uchunguzi wa kijeni

Aleli Changamano ya Balkan ya GBA1 Ilitafsiriwaje Katika Kisa Hiki?

Chanzo kinategemea ushahidi kwamba vibadala vya p.His294Gln na p.Asp448His vilionyeshwa hapo awali katika tafiti za nasaba za Balkan kuwa pamoja kwenye aleli moja ya kromosomu, na kinadhania kwamba vibadala hivi viwili viko katika hali ya cis pia kwa mgonjwa huyu. Ikiwa p.Asn409Ser inachukuliwa kuwa kwenye aleli nyingine, jenotipu inayowezekana ni p.Asn409Ser / p.[His294Gln;Asp448His]; hata hivyo, kwa sababu uchambuzi wa utengano wa kifamilia haukufanywa, awamu hii ya aleli haijathibitishwa moja kwa moja kwa mgonjwa huyu.

Maelezo haya ni muhimu hasa kwa sababu kuona vibadala vitatu vya heterozigoti katika upangaji wa mfuatano pekee hakubainishi kwa uhakika ni vipi viko kwenye kromosomu moja. Chanzo kinapendekeza uchambuzi wa utengano kwa jamaa wa daraja la kwanza ili kuthibitisha usanidi wa cis wa p.His294Gln na p.Asp448His pamoja na p.Asn409Ser kwenye aleli ya upande mwingine.

p.Asn409Ser, inayojulikana kwa jina la jadi N370S, inaelezwa na chanzo kuwa inahusishwa sana na fenotipu isiyo ya neuronopathi ya aina ya 1. Kwa mgonjwa huyu, dalili za neva, parkinsonism au kupooza kwa mtazamo wa supranuklea hazikuandikwa. Uchunguzi huu unaonyesha kuwa uhusiano wa jenotipu-fenotipu unaendana na kisa; mgonjwa mmoja si data huru ya kohorti inayothibitisha upya uhusiano huo.

Kwa nini CYP2D6 ilipimwa kando?

Katika uainishaji wa jenotipu ya CYP2D6, matokeo ya *1/*4 yalipatikana na mgonjwa akaainishwa kuwa mmetaboli wa kati. Chanzo kinaeleza kuwa matokeo haya yanaweza kutumika kliniki kwa upangaji wa dozi iwapo tiba ya kupunguza substrate kwa mdomo eliglustat itazingatiwa.

Matokeo haya ya kifarmakogenetiki si kipimo kinachotambua ugonjwa wa Gaucher. Wakati utambuzi wa ugonjwa umeanzishwa kwa GBA1, shughuli ya kimeng’enya, lyso-Gb1 na matokeo ya patholojia, CYP2D6 ni taarifa tofauti inayohusiana na umetaboli wa chaguo maalum la matibabu.

Matokeo ambayo utafiti unaunga mkono na usiyounga mkono

Nguvu za kisa

Kisa kinatoa data za uchunguzi za tabaka nyingi zinazokamilishana kwa mgonjwa yuleyule: upigaji picha wa mfululizo, makroskopia ya upasuaji, histopatholojia, histokemia, uchambuzi wa kimeng’enya, alama ya kibayolojia maalum kwa ugonjwa na kipimo cha molekuli. Muundo huu unajenga simulizi jumuishi la utambuzi ambalo halitegemei matokeo ya kipimo kimoja pekee.

Hasa, kuripotiwa kwa uwazi kwa hesabu za damu za kawaida kwa namba kunaonyesha kwamba mtazamo uliorahisishwa kupita kiasi kwamba “ikiwa hakuna sitopenia, uwezekano wa ugonjwa wa Gaucher ni mdogo” haukuwa sahihi kwa mgonjwa huyu.

Mapungufu

Kikomo kikuu ni kwamba ukubwa wa sampuli ni mmoja. Kisa hakiwezi kufanya ujumlishaji wa kiasi kuhusu mara kwa mara kwa ugonjwa, upenetransi wa jenotipu, hatari ya hematoma au ufanisi wa matibabu yoyote.

Kikomo cha pili muhimu ni awamu ya aleli. Aleli changamano ya Balkan ilitolewa kwa kutegemea taarifa za awali za nasaba lakini haikuthibitishwa kwa utengano wa kifamilia.

Kikomo cha tatu ni kwamba, ingawa faili ya preprint iliyopakiwa ina maelezo ya Figure 1, picha halisi ya CT haionekani. Kwa hiyo, Verianla haitoi madai ya kuona yaliyo ya kina zaidi kuliko ripoti ya maandishi ya waandishi kuhusu umbo, msongamano au usambazaji wa vidonda.

Nne, utafiti ni preprint na bado haujapitia tathmini ya rika. Kwa hiyo, tafsiri za kliniki na usanisi wa fasihi bado hazijapitia uthibitishaji wa ziada ambao tathmini huru ya rika ingeweza kutoa.

Maelezo ya Chanzo na Mbinu

Kichwa asili: Late-diagnosed Gaucher Disease Type 1 with the Balkan GBA1 Complex Allele p.[His294Gln;Asp448His] Presenting with Progressive Splenomegaly and Subcapsular Splenic Hematoma Requiring Splenectomy: A Case Report.

Waandishi: Donika Todovichin, Petar Trifonov, Evelina Atanasova, Radoslav Kostadinov, Rosen Nikolov.

Mwandishi wa mawasiliano: Katika rekodi ya SSRN, Petar Trifonov anaonyeshwa kama mwandishi wa mawasiliano.

SSRN: Abstract ID 6948565.

DOI: 10.2139/ssrn.6948565.

Tarehe ya kuchapishwa kwenye SSRN: 16 Juni 2026.

Idadi ya kurasa: 12.

Aina ya chanzo: Ripoti ya kisa cha kliniki cha mgonjwa mmoja.

Hali ya tathmini ya rika: Preprint; PDF inaeleza wazi kwamba haijapitia tathmini ya rika.

Taasisi husika: Rekodi ya kibibliografia ya SSRN haitoi taarifa za taasisi; kwa hiyo, jina la taasisi ambalo halijathibitishwa halijaongezwa.

Leseni: Rekodi ya SSRN inaeleza kwamba mwenye hakimiliki ameipa SSRN leseni ya jukwaa na kwamba haki zote zimehifadhiwa; haki ya kutumia tena bila ruhusa haijadhaniwa.

Maadili na ridhaa ya kuchapisha: Imeripotiwa kwamba ridhaa ya maandishi iliyoarifiwa ilipatikana kwa ajili ya kuchapisha data za kliniki na picha za mgonjwa. Kulingana na chanzo, chini ya kanuni za eneo zinazohusika na ripoti ya kisa kimoja, idhini ya kamati ya maadili ya taasisi haikuhitajika.

CARE: Waandishi wanaeleza kwamba ripoti ya kisa iliandaliwa kwa kufuata mwongozo wa CARE.

Ufadhili: Imeelezwa kwamba hakuna ufadhili uliopokelewa.

Mgongano wa maslahi: Waandishi hawakuripoti mgongano wa maslahi.

Upatikanaji wa data: Imeelezwa kwamba data husika zimo katika makala; data zilizondolewa utambulisho zinaweza kupatikana kutoka kwa mwandishi wa mawasiliano kwa ombi lenye sababu.

Michango ya waandishi: Katika chanzo, PT na DT wanahusishwa na uandishi wa makala; RK na upasuaji na idhini ya mwisho; EA na RN na idhini ya mwisho na uhariri wa maandishi. Imeelezwa kwamba waandishi wote waliidhinisha maandishi ya mwisho.

Taarifa kuhusu akili bandia: Imeelezwa kwamba zana za uandishi za AI zilitumiwa kwa uhariri wa lugha na msaada wa kimuundo; data za kliniki, tafsiri za kisayansi, uhakiki wa vyanzo na hitimisho vilitolewa na kuthibitishwa na waandishi.

Mbinu kuu: Ultrasonografia ya mfululizo na tathmini ya CT; splenektomia na uchunguzi wa histopatholojia; histokemia ya PAS/PAS-diastase; shughuli ya β-glukoserebrosidasi na sfingomiyelinasi ya asidi katika tone la damu lililokaushwa; kipimo cha lyso-Gb1 ya plazma; upangaji wa mfuatano wa Sanger wa GBA1; uainishaji wa jenotipu ya CYP2D6.

Kikomo kikuu cha tafsiri: Utafiti huu unaandika mchakato wa utambuzi wa mgonjwa mmoja. Si mwongozo wa jumla wa uchunguzi, matibabu au utabiri; awamu ya aleli haijathibitishwa kwa utengano wa kifamilia na data ya matokeo ya matibabu bado haijaripotiwa.