Fikiria mtu anayetafuta kazi anapewa mikataba miwili tu. Mkataba wa kwanza una muda mfupi wa kazi na malipo ya chini, huku wa pili ukiwa na muda mrefu wa kazi na malipo ya juu. Kwa mujibu wa mtazamo wa kawaida wa uchaguzi wa kimantiki, baada ya mtu kupanga mapendeleo yake kati ya chaguo hizi mbili, kuongezwa kwa mkataba wa tatu ambao ni mbaya zaidi kiuchumi au usiohusiana hakupaswi kubadili uchaguzi wake kati ya chaguo mbili za kwanza.

Hata hivyo, utafiti wa uchumi wa kitabia unaonyesha kuwa mapendeleo mara nyingi si thabiti kiasi hicho. Chaguo la tatu lenye sifa za wastani linaweza kuwavuta watu kwenye chaguo la “katikati”, kuongezwa kwa chaguo lililo wazi kuwa baya zaidi kunaweza kufanya chaguo lingine linalofanana nalo lionekane kuvutia zaidi, au kunaweza kuwafanya watu watoe uzito mkubwa kuliko kawaida kwa chaguo lenye malipo ya juu zaidi.

Ricardo Serrano-Padial na Yin Zhang walichunguza kama aina hizi za “athari za menyu” hutofautiana kati ya wanawake na wanaume katika uchaguzi wa mikataba ya kazi. Utafiti ni jaribio la mtandaoni la hatua mbili ambalo washiriki walifanya kazi halisi na mikataba iliyochaguliwa iliweza kusababisha malipo halisi.

Katika hatua ya kwanza, washiriki waliombwa kutaja malipo ya chini kabisa ambayo wangekubali ili kufanya jumla ya kazi 10–70 za kuhesabu herufi katika miadi kati ya saa moja hadi saba tofauti katika siku nzima. Taarifa hizi zilitumiwa kuunda kwa kila mshiriki mkunjo binafsi wa ugavi wa kazi au mshahara wa akiba.

Katika hatua ya pili, watafiti walimpa kila mshiriki menyu za mikataba zilizobinafsishwa zilizotengenezwa kutokana na mishahara ambayo mshiriki mwenyewe alikuwa ameripoti. Kwa njia hii, matarajio ya msingi ya malipo kati ya wanawake na wanaume yaliweza kutenganishwa na mikengeuko ya kitabia inayotokana na namna chaguo zilivyowasilishwa.

Zaidi ya watu 700 waliingia katika hatua ya kwanza, na takriban watu 384–385 waliikamilisha. Sehemu tofauti za maandishi zina tofauti ya mtu mmoja kuhusu idadi ya waliokamilisha hatua hiyo. Watu 352 waliostahili hatua ya pili walialikwa, watu 247 walikamilisha jaribio, na uchunguzi mmoja wa ziada uliondolewa kwenye uchanganuzi kwa sababu ya taarifa zisizolingana kuhusu jinsia.

Matokeo muhimu zaidi ya hatua ya kwanza ni kwamba hakukuwa na tofauti ya jumla na ya kimfumo katika mishahara ya akiba ya wanawake na wanaume. Kwa mfano, kwa kazi 10 mshahara wa kati ulikuwa dola 2 katika makundi yote mawili; kwa kazi 50 ulikuwa dola 9 katika makundi yote mawili; na kwa kazi 70 ulikuwa dola 13 kwa wanawake na 14 kwa wanaume. Tofauti hizi ndogo hazikuwa na umuhimu wa kitakwimu.

Tofauti kuu ilijitokeza katika menyu za chaguo. Wanaume walichagua mkataba wenye malipo ya juu na muda mrefu kwa takriban pointi 7 za asilimia zaidi kuliko wanawake katika hali ambazo mkataba huo ulikuwa bora kulingana na kipimo binafsi. Upande wa pili wa matokeo haya ni kwamba wanaume walielekea kwenye chaguo lenye malipo ya juu na muda mrefu zaidi kuliko ilivyohitajika na mishahara yao binafsi ya akiba.

Kwa upande mwingine, hata wanawake walipokuwa wamechagua mkataba bora katika menyu ya awali yenye chaguo mbili, waliondoka kwenye uchaguzi huo bora kwa takriban pointi 10 za asilimia zaidi kuliko wanaume wakati mkataba wa tatu, ulio dhaifu zaidi kiuchumi, ulipoongezwa kwenye menyu.

Tofauti hii ilionekana hasa katika mifumo miwili ya kitabia:

• Athari ya maelewano: Wanawake walielekea kwenye chaguo la kati mara nyingi zaidi kuliko wanaume wakati mkataba wa wastani ulipoongezwa kati ya ncha ya malipo ya chini-muda mfupi na malipo ya juu-muda mrefu.
• Athari ya mvuto: Kuongezwa kwa chaguo la “chambo” ambalo lilikuwa wazi kuwa baya zaidi kuliko mkataba mwingine kulibadili mapendeleo ya wanawake kati ya chaguo zilizopo kwa nguvu zaidi kuliko wanaume katika baadhi ya menyu.

Kwa watu waliochagua mkataba sahihi mwanzoni lakini wakabadilisha uchaguzi baada ya kuongezwa kwa chaguo la tatu, ilihitajika kuongeza malipo ya mkataba kwa takriban %15–20 ili kurejesha uchaguzi bora. Ongezeko la ziada la malipo lililohitajika ili wanawake warejee kwenye mkataba bora wenye malipo ya chini na muda mfupi lilikuwa kwa wastani pointi 1,5 za asilimia zaidi kuliko kwa wanaume.

Matokeo haya hayaonyeshi kwamba wanawake au wanaume kwa asili hufanya maamuzi sahihi zaidi au mabaya zaidi. Utafiti unaonyesha kwamba watu wenye mapendeleo ya msingi yanayofanana kuhusu kazi na malipo wanaweza kuitikia sifa zilezile za mkataba kwa njia tofauti kutegemea muundo wa menyu.

Kwa nini mapendeleo ya mikataba ya kazi hayahusu tu malipo na muda wa kazi?

Mikataba ya kazi mara nyingi hujumuisha sifa nyingi kwa wakati mmoja:

• Malipo,
• Jumla ya muda wa kazi,
• Mgawanyo wa saa za kazi,
• Unyumbufu,
• Wajibu wa kusafiri kwenda kazini,
• Matarajio ya utendaji,
• Usalama wa kazi,
• Manufaa ya ziada.

Kutaka malipo ya juu hakumaanishi lazima mfanyakazi apende kazi ndefu zaidi au yenye mzigo mkubwa zaidi. Mtu hulinganisha ongezeko la malipo na muda, unyumbufu au gharama nyingine.

Muundo wa kawaida wa kiuchumi hudhani kwamba kila mtu ana mapendeleo yaliyo thabiti kiasi kuhusu sifa hizi. Kwa mantiki hii, ikiwa mkataba A unapendelewa kuliko B, kuongezwa kwa chaguo C lisilohusiana kwenye menyu hakupaswi kubadili mpangilio kati ya A na B.

Hali hii inaelezwa kwa kanuni ya “uhuru dhidi ya mbadala zisizohusiana”. Athari za menyu katika utafiti huu zinarejelea hali ambapo kuongezwa kwa chaguo la tatu hubadili uchaguzi kati ya mikataba miwili ya kwanza.

Mikataba ilifafanuliwaje?

Katika utafiti, kila mkataba uliwakilishwa kwa sifa mbili kuu:

\[ A=(h_A,w_A) \]

• \(h_A\): Muda wa kazi au idadi ya kazi zinazohitajika na mkataba A,
• \(w_A\): Malipo yanayotolewa na mkataba A.

Chaguo la kutofanya kazi liliwakilishwa kama:

\[ O=(0,0) \]

Mtu hupendelea mkataba kuliko kutofanya kazi ikiwa mkataba unalipa kiasi cha kutosha kufidia gharama ya kazi.

Mshahara wa akiba ni nini?

Mshahara wa akiba ni malipo ya chini kabisa ambayo mtu anataka ili akubali kufanya kazi fulani. Ikiwa mshahara wa akiba wa mshiriki kwa kazi 30 ni dola 6, inatarajiwa akatae ofa chini ya dola 6 na akubali ofa ya dola 6 au zaidi.

Katika utafiti, muda wa kazi \(h\) uliwakilishwa pamoja na malipo ya chini \(r(h)\) yanayotakiwa kwa muda huo. Kwa kila mshiriki, mkunjo binafsi wa aina hii uliundwa:

\[ r_1,r_2,\ldots,r_7 \]

Thamani hizi zinawakilisha malipo ya chini yanayodaiwa kwa kazi 10, 20, 30, 40, 50, 60 na 70.

Katika Kielelezo 3 kwenye ukurasa wa nane wa PDF, eneo la kijani juu ya mkunjo linaonyesha mikataba ambayo mtu angeipendelea kuliko kutofanya kazi; eneo jekundu chini ya mkunjo linaonyesha mikataba ambayo angeikataa.

Kwa nini menyu za mikataba binafsi zilitumiwa?

Watu wawili wanaweza kuitikia tofauti mkataba uleule wa dola 20. Kwa mtu wa kwanza, dola 20 zinaweza kuvutia sana; kwa wa pili zinaweza kutotosha. Kama washiriki wote wangepewa mikataba ileile, isingewezekana kutenganisha kama tofauti zilizojitokeza zilitokana na utayari wa msingi wa kufanya kazi au athari ya menyu.

Watafiti walitatua tatizo hili kwa kutumia mishahara ya akiba ya kila mshiriki. Mikataba katika hatua ya pili iliandaliwa kulingana na kiwango cha mshahara cha mtu mwenyewe.

Kwa mfano, ikiwa mshahara wa akiba wa mtu kwa kazi fulani ni \(r_A\), mkataba bora wa awali uliundwa kama:

\[ A'=(h_A,1{,}10r_A) \]

Mkataba huu ulilipa %10 zaidi ya mshahara wa akiba wa mtu. Mkataba mwingine wa kulinganisha ulilipa mshahara wa akiba pekee.

Kwa hiyo mtu alipokataa mkataba wa kwanza, watafiti waliweza kusema kwamba jambo hilo halingeweza kuelezwa tu kwa “malipo kuwa hayatoshi”.

Kazi halisi ya nguvu kazi ilikuwa nini?

Washiriki walionyeshwa matrisi za herufi zenye mistari 10 na safu 15. Katika kila raundi waliombwa kuhesabu mara ngapi herufi fulani kama “?”, “!”, “1”, “0”, “7”, “t” au mabano ilionekana kwenye matrisi.

Hawakuweza kwenda kwenye kazi inayofuata mpaka waingize idadi sahihi. Jibu lisilo sahihi liliposajiliwa, matrisi mpya na herufi mpya ya kuhesabu vilionyeshwa.

Mifano katika kurasa za 10 na 36 za PDF inaonyesha kwamba kazi ilihitaji umakini lakini haikuhitaji maarifa maalumu ya kitaaluma. Kwa kutegemea tafiti za awali, waandishi walichagua kazi hii ya kuhesabu herufi kama kazi halisi ya nguvu kazi isiyohusishwa na jinsia katika utendaji.

Muda wa kazi ulifanywaje kuwa halisi?

Kila kazi kumi ziliunganishwa na miadi ya saa moja. Kulingana na mkataba aliokubali, mshiriki alipaswa kurudi kwenye mfumo wa mtandaoni kati ya 10.00 na 16.00 siku inayofuata mara moja hadi saba.

Mshiriki alitakiwa kukamilisha fungu la kazi ndani ya dakika 30 za kwanza za kila miadi. Washiriki waliokosa idadi fulani ya miadi waliweza kupoteza malipo yao. Hivyo mikataba haikumaanisha tu kazi nyingi zaidi, bali pia kugawanywa kwa sehemu kubwa zaidi ya siku kwa miadi.

Mbinu iliyohamasisha taarifa sahihi za malipo katika hatua ya kwanza

Utaratibu wa Becker–DeGroot–Marschak ulitumiwa kuamua mishahara ya akiba.

Mshiriki kwanza alitaja mshahara wake wa chini kwa idadi fulani ya kazi. Kisha kompyuta ilichagua kwa nasibu idadi ya kazi \(m\) na malipo \(f\):

• Ikiwa \(f\geq r_m\), mshiriki alitakiwa kufanya kazi siku inayofuata na alipokea malipo \(f\).
• Ikiwa \(f<r_m\), mshiriki hakufanya kazi na alipokea tu ada ya kushiriki.

Kwa kuwa malipo ya nasibu hayakutegemea tamko la mshiriki, mfumo uliundwa ili iwe kwa manufaa ya mtu kutaja kiwango chake halisi cha kukubali kazi.

Watafiti pia walihakiki mshahara uliotajwa kwa maswali yanayofuatana ya “Je, ungefanya kazi kwa malipo haya?” Ikiwa mshiriki alikubali, malipo yalipunguzwa kwa %10; akikataa, yaliongezwa kwa %10, na mpaka huo ukaainishwa kwa usahihi zaidi.

Mchoro wa mtiririko wa kina kwenye ukurasa wa 30 wa PDF unaonyesha kwamba uthibitishaji huu uliweza kuendelea kati ya %70 na %140 ya mshahara wa akiba.

Nani alishiriki katika hatua ya kwanza?

Zaidi ya watu 700 walianza hatua ya kwanza kwenye Prolific. Sehemu moja ya utafiti inasema watu 385 waliikamilisha, huku sehemu inayofuata ya uchanganuzi ikisema 384. Jedwali la demografia linajumuisha jumla ya watu 384: wanawake 185 na wanaume 199.

Tofauti ya demografia iliyo wazi zaidi kati ya wanawake na wanaume ilikuwa katika kiwango cha ajira ya muda wote. Uchambuzi wa urejeshaji ulidhibiti hali ya ajira na sifa nyingine za demografia.

Je, mishahara iliyotakiwa na wanawake na wanaume ilikuwa tofauti?

Malipo ya kati kwa kila kazi pia yalikuwa karibu kati ya makundi. Hakukuwa na tofauti yenye umuhimu wa kitakwimu kati ya wanawake na wanaume katika kiwango chochote cha kazi.

Katika Kielelezo 6 kwenye ukurasa wa 15 wa PDF, mikunjo ya malipo ya makundi mawili karibu inafuatana. Mikunjo huwa mikali kidogo kwa kazi ndefu. Hii inaonyesha kwamba gharama ya pembezoni ya kila kazi au miadi ya ziada huongezeka katika kazi ndefu.

Urejeshaji wa mshahara wa akiba

Utafiti ulitumia modeli ifuatayo:

\[ r_{mi} = \alpha + \beta_1m + \beta_2m^2 + \delta age_i + \gamma female_i + \sum_j\mu_jx_{ij} + \sum_j\eta_j(female_i\times x_{ij}) + \varepsilon_{mi} \]

• \(r_{mi}\): Mshahara wa akiba wa mshiriki \(i\) kwa fungu la kazi \(m\),
• \(m\): Idadi ya mafungu ya kazi kati ya moja na saba,
• \(m^2\): Kipengele kinachopima ongezeko lisilo la mstari la gharama katika kazi ndefu,
• \(age_i\): Umri wa mshiriki,
• \(female_i\): Kiashiria cha mshiriki mwanamke,
• \(x_{ij}\): Sifa kama kuwa na mtu anayemtegemea, ajira ya muda wote, hali ya ndoa na kundi la kikabila,
• \(\eta_j\): Mwingiliano unaopima kama uhusiano wa sifa hizi hutofautiana kwa wanawake.

Vigezo vya \(m\) na \(m^2\) ni chanya na vina umuhimu wa kitakwimu. Hii inaonyesha kwamba kadiri muda wa kazi unavyoongezeka, malipo yanayotakiwa huongezeka kwa kasi inayozidi kuongezeka.

Kigezo cha mwanamke hakikuwa na umuhimu wa kitakwimu. Kwa hiyo, nadharia ya kwanza ya utafiti kwamba “wanawake wangekuwa na mshahara wa akiba wa chini na ugavi wa kazi wenye unyumbufu zaidi” haikuungwa mkono katika sampuli ya jumla.

Unyumbufu wa mshahara wa akiba

Unyeti wa malipo kati ya viwango vinavyofuatana vya kazi ulipimwa kama ifuatavyo:

\[ E_{mi} = m\left( \frac{r_{m+1,i}-r_{m,i}}{r_{m,i}} \right) \]

Kipimo hiki kinaonyesha kwa uwiano ni kiasi gani mshahara unaotakiwa na mtu hubadilika wakati idadi ya kazi inapoongezeka.

Hakukuwa na tofauti ya jumla ya unyumbufu kati ya wanawake na wanaume. Ugavi wa kazi wa washiriki wenye watu wanaowategemea ulionekana kuwa na unyumbufu zaidi. Hata hivyo, uhusiano huu haukuwa maalumu kwa wanawake pekee.

Vighairi viwili katika makundi madogo ya demografia

Ingawa hakukuwa na tofauti ya jumla ya kijinsia, matokeo mawili ya makundi madogo yalijitokeza:

• Mishahara ya akiba ya wanaume wasio weupe ilikuwa juu kuliko ya wanawake wasio weupe.
• Mikunjo ya mshahara wa akiba ya washiriki wenye watu wanaowategemea ilikuwa na unyumbufu zaidi.

Mishahara ya akiba ya wanawake wasio weupe ilikuwa karibu na ya washiriki weupe. Ni muhimu kukumbuka kwamba matokeo haya yanatokana na kulinganisha makundi madogo na yanapaswa kufasiriwa kwa tahadhari zaidi kuliko matokeo makuu ya kijinsia.

Hatua ya pili iliundwaje?

Kati ya waliokamilisha hatua ya kwanza, watu 33 walioonyesha mishahara ya akiba isiyoaminika, iliyokithiri au iliyokuwa ikipungua wazi waliondolewa kutoka hatua ya pili. Watu 352 waliobaki walialikwa na 247 walikamilisha hatua ya pili.

Washiriki hawakujua wakati wa hatua ya kwanza kwamba hatua ya pili ingefanyika. Mpangilio huu ulitumika kuzuia washiriki kubadilisha taarifa zao za awali za malipo kwa lengo la kuathiri menyu ambazo wangekutana nazo baadaye.

Katika hatua ya pili, washiriki walionyeshwa takriban menyu 20–40 za mikataba. Uwezekano wa mmoja wa maamuzi kugeuka kuwa mkataba halisi ulikuwa %20. Mshiriki aliyechaguliwa alifanya kazi halisi katika saa zilizowekwa siku inayofuata na alipokea malipo ya mkataba.

Menyu ya awali yenye chaguo mbili

Menyu ya awali ilikuwa na mikataba miwili:

• Mkataba uliolipa %10 zaidi ya mshahara wa akiba wa mtu na uliotajwa na watafiti kama “bora”,
• Mkataba mwingine uliolipa mshahara halisi wa akiba wa mtu.

Katika baadhi ya menyu mkataba bora ulikuwa wa muda mfupi-malipo ya chini; katika nyingine ulikuwa wa muda mrefu-malipo ya juu. Muundo huu ulipima kama mtu alielekea kupita kiasi kwenye mkataba wenye malipo ya juu kwa sababu tu ya kiwango cha malipo.

Menyu yenye chaguo tatu na ongezeko la malipo

Baada ya uamuzi wa awali, chaguo la tatu liliongezwa kwenye mikataba ileile miwili. Ikiwa mshiriki aliondoka kwenye mkataba bora, malipo ya mkataba bora yaliongezwa hatua kwa hatua:

Mtu aliporejea kwenye mkataba bora, menyu mpya kwa athari ileile haikuonyeshwa. Kwa njia hii, ongezeko la malipo linalohitajika kurekebisha mkengeuko wa uchaguzi lilipimwa.

Kielelezo 8 kwenye ukurasa wa 31 wa PDF kinaonyesha mchakato huu: menyu ya awali yenye chaguo mbili, menyu ya kwanza yenye chaguo tatu ikiwa na ongezeko la %10, kisha menyu za %20 na %30 ikiwa zilihitajika.

Upendeleo wa malipo ya juu ni nini?

Upendeleo wa malipo ya juu ni hali ambapo mtu anachagua mkataba mrefu wenye malipo ya juu hata ingawa mkataba wa muda mfupi ni bora zaidi kulingana na mishahara yake ya akiba.

Katika menyu zenye chaguo mbili, viwango vya uchaguzi bora vilikuwa hivi:

Uchaguzi bora kwa wanaume uliongezeka kwa takriban pointi 20 wakati mkataba bora ulikuwa wa malipo ya juu. Ongezeko kwa wanawake lilikuwa takriban pointi 9.

Katika uchanganuzi wa logit uliodhibiti sifa za demografia, hakukuwa na tofauti yenye umuhimu kati ya wanawake na wanaume wakati mkataba bora ulikuwa wa malipo ya chini. Hata hivyo, wakati mkataba wa malipo ya juu ulikuwa bora, wanawake walichagua chaguo bora kwa takriban pointi 7 za asilimia chache kuliko wanaume.

Waandishi wanatafsiri muundo huu usiolingana kama upendeleo mkubwa zaidi wa malipo ya juu kwa wanaume. Mapendeleo ya wanaume yalitegemea kwa nguvu zaidi kama mkataba ulikuwa wa malipo ya juu au la.

Je, uchaguzi ungeweza kuwa wa nasibu?

Watafiti walilinganisha mabadiliko katika menyu za chaguo mbili na tatu na viwango vinavyotarajiwa chini ya uchaguzi wa nasibu kabisa.

Mifumo iliyozingatiwa ya uchaguzi ilitofautiana wazi na usambazaji unaotarajiwa chini ya uchaguzi wa nasibu, na nadharia ya tabia ya nasibu ilikataliwa katika kiwango cha %0,1.

Matokeo haya yanaonyesha kwamba chaguo zisizo bora za washiriki hazikuwa tu mibofyo isiyo makini; zilihusiana kwa njia ya kimfumo na muundo wa menyu.

Nini kilitokea chaguo la tatu lilipoongezwa?

Uchanganuzi wa menyu zenye chaguo tatu ulipunguzwa kwa washiriki ambao walikuwa wamefanya uchaguzi bora katika menyu ya awali yenye mikataba miwili ileile.

Hivyo ilijulikana ni mkataba gani mtu alipendelea kabla ya kuongezwa kwa chaguo la tatu, na iliwezekana kuona kama chaguo jipya lilisababisha mabadiliko halisi ya mapendeleo.

Kulingana na matokeo ya urejeshaji, wanawake walikuwa na uwezekano mdogo kwa takriban pointi 10,2 za asilimia kuliko wanaume wa kubaki na mkataba bora wakati mkataba wa tatu usio bora ulipoongezwa.

Tofauti hii iliendelea hata baada ya kudhibiti:

• Umri,
• Kuwa na mtu anayemtegemea,
• Kundi la kikabila,
• Ajira ya muda wote,
• Hali ya ndoa.

Tofauti hii iliendelea hata baada ya vigezo hivyo kudhibitiwa.

Ongezeko la malipo lililohitajika kurejea kwenye uchaguzi bora

Malipo ya ziada yaliyohitajika ili mtu aliyekuwa ameondoka kwenye uchaguzi bora kwa sababu ya mkataba wa tatu arejee kwenye mkataba bora yalitumiwa kama kipimo cha ukubwa wa kiuchumi wa athari ya menyu.

Katika urejeshaji wa jumla, ilibainika kwamba wanawake walihitaji ongezeko la malipo lililo juu kwa takriban pointi 1,46 za asilimia kuliko wanaume wakati mkataba bora ulikuwa mfupi na wa malipo ya chini.

Washiriki wasio weupe pia walihitaji takriban pointi 2,56 za asilimia za malipo ya ziada zaidi ili kurejea kwenye uchaguzi bora.

Watu waliochagua mkataba bora mwanzoni lakini wakabadilisha uamuzi baada ya kuongezwa kwa chaguo la tatu walipochambuliwa kando, ongezeko la malipo lililohitajika lilifikia takriban %15–20 kulingana na aina ya athari ya menyu.

Kiasi hiki kinaonyesha kwamba mkataba wa tatu uliweza kubadili uchaguzi hata ingawa haukuwa bora zaidi kiuchumi.

Athari ya mvuto ni nini?

Katika athari ya mvuto, “mkataba wa chambo” unaofanana na mmoja wa mikataba iliyopo lakini ulio wazi kuwa mbaya zaidi huongezwa kwenye menyu.

Kwa mfano:

• Mkataba A: kazi 20 na dola 5,
• Mkataba B: kazi 60 na dola 12,
• Mkataba wa chambo: kazi 60 na malipo yaliyo %5 chini ya B.

Kimatiki, mkataba wa chambo haupaswi kuchaguliwa. Hata hivyo, uwepo wake unaweza kufanya mkataba B uonekane bora zaidi na kumwelekeza mtu kutoka A kwenda B.

Matokeo ya chambo cha malipo

Ingawa mkataba mfupi ulikuwa bora, chambo cha malipo ya chini kilipoongezwa karibu na mkataba mrefu, takriban %31 ya wanawake na %16 ya wanaume waliondoka kwenye mkataba mfupi bora.

Katika menyu hii maalumu, athari ya mvuto kwa wanawake ilikuwa karibu mara mbili ya wanaume. Ongezeko la malipo lililohitajika kubadili uchaguzi kurudi lilikuwa takriban %20 kwa wanawake na %25,6 kwa wanaume.

Katika mikataba ya chambo iliyoundwa kwa idadi ya kazi, tofauti kati ya wanawake na wanaume ilikuwa ndogo zaidi na katika baadhi ya hali wanaume waliathirika zaidi.

Athari ya maelewano ni nini?

Katika athari ya maelewano, mkataba wa tatu wenye sifa za wastani huongezwa kati ya chaguo za malipo ya chini-muda mfupi na malipo ya juu-muda mrefu.

Kwa mfano, mkataba wa kazi 40 unaweza kuwekwa kati ya mikataba ya kazi 10 na 70. Mkataba wa kati hulipa tu mshahara wa akiba wa mtu na si bora kulingana na kipimo kilichobinafsishwa.

Hata hivyo, mtu anaweza kuchagua chaguo la kati ili kuepuka kuchagua kati ya ncha mbili.

Athari ya maelewano ilikuwa juu zaidi kwa wanawake katika hali zote mbili. Wakati mkataba mrefu ulikuwa bora kulingana na kipimo binafsi, takriban %16 ya wanawake lakini %6,5 tu ya wanaume walielekea kwenye mkataba wa kati.

Waandishi wanahusisha matokeo haya na uwezekano wa wanawake kuwa na mwelekeo mkubwa zaidi wa kuepuka chaguo za ncha. Hata hivyo, jaribio halikupima moja kwa moja utaratibu huu wa kisaikolojia.

Je, matokeo haya yanaweza kuhusishwa na uchaguzi wa nafasi za usimamizi zenye malipo ya juu?

Utafiti unajadili kwamba chaguo lenye sifa za wastani linaweza kufanya mkataba wenye malipo ya juu na kazi kubwa uonekane usiovutia zaidi kwa baadhi ya wanawake. Muundo huu unaweza kuhusishwa na kujitenga na nafasi za usimamizi zenye malipo ya juu na mahitaji makubwa.

Hata hivyo, jaribio halikuchunguza nafasi halisi za usimamizi. Washiriki walichagua kati ya kazi za muda mfupi za mtandaoni. Kwa hiyo, uhusiano huu si matokeo ya soko la ajira yaliyoonyeshwa moja kwa moja bali ni hitimisho linalowezekana linalohitaji kupimwa katika utafiti wa baadaye.

Athari ya kufanana ni nini?

Katika athari ya kufanana, mkataba wa tatu unaofanana sana na mojawapo ya chaguo zilizopo huongezwa kwenye menyu. Chaguo mbili zinazofanana zinaweza kugawana sehemu yao ya mapendeleo na kuongeza uwezekano wa mkataba mwingine kuchaguliwa.

Athari ya kufanana ilibaki chini ya %12 katika hali zote. Muundo wa kijinsia uliowekwa mapema na watafiti haukuungwa mkono, na kwa sababu ya kutokea kwa kiwango cha chini, athari hii ilikuwa na nafasi ndogo katika matokeo ya jumla.

Matokeo ya nadharia tete

Katika sehemu ya athari ya mvuto, maandishi yanasema kwamba matokeo husika yanapingana kwa sehemu na “Nadharia tete 4”. Hata hivyo, matarajio yaliyoainishwa mapema kuhusu athari ya mvuto ni Nadharia tete 3. Hii inaonekana kuwa kosa linalowezekana la rejea ya ndani katika toleo la kabla ya uchapishaji.

Tofauti kati ya mapendeleo ya msingi na uchaguzi uliotekelezwa

Mchango muhimu zaidi wa utafiti ni kutenganisha viwango viwili tofauti kati ya wanawake na wanaume:

1. Upendeleo wa msingi wa ugavi wa kazi: Malipo ya chini yanayotakiwa kwa muda fulani wa kazi.
2. Upendeleo unaotegemea menyu: Uchaguzi unaofanywa wakati thamani zilezile za kiuchumi zinawasilishwa pamoja na chaguo tofauti.

Katika kiwango cha kwanza hakukuwa na tofauti ya kimfumo ya kijinsia. Katika kiwango cha pili, tofauti zilizo wazi zilionekana.

Kwa hiyo matokeo hayawezi kufupishwa kama “wanawake wanataka kufanya kazi kidogo” au “wanaume wanataka malipo ya juu”. Watu wenye tathmini zinazofanana za msingi za malipo na muda wanaweza kuitikia tofauti namna chaguo zinavyowasilishwa.

Kwa nini athari za menyu ni muhimu kiuchumi?

Katika soko halisi la ajira, wafanyakazi hawapewi kila mkataba unaowezekana. Makampuni huunda bendi maalumu za mishahara, zamu, chaguo za muda wote na muda wa sehemu, pamoja na vifurushi vya manufaa.

Muundo wa menyu unaweza kuathiri maamuzi yafuatayo:

• Kutuma au kutotuma maombi ya kazi,
• Kufanya kazi muda wote au muda wa sehemu,
• Kuingia kwenye njia ya kupandishwa cheo,
• Kukubali jukumu la usimamizi,
• Kukubali kupoteza sehemu ya malipo kwa ajili ya kazi yenye unyumbufu,
• Kuchagua mkataba wenye muda wa ziada.

Utafiti unaonyesha kwamba kuongezwa kwa mkataba wa tatu kando ya chaguo zilezile za kiuchumi kunaweza kubadili maamuzi haya kwa njia tofauti kwa wanawake na wanaume.

Je, muundo wa menyu unaweza kuunda ukosefu wa usawa?

Kulingana na matokeo ya waandishi, hata wanawake na wanaume wanapokuwa na mapendeleo yanayofanana mwanzoni, menyu ya mikataba inaweza kutoa matokeo tofauti.

Kwa mfano:

• Menyu inayosisitiza wazi chaguo la malipo ya juu inaweza kuwaelekeza wanaume zaidi kwenye mikataba ya muda mrefu.
• Mkataba wa maelewano uliowekwa katikati unaweza kuwafanya wanawake waepuke zaidi chaguo za ncha.
• Mkataba wa chambo ulio mbaya zaidi kiuchumi unaweza kufanya mkataba mwingine uonekane kuvutia kupita kiasi kwa wanawake.

Hata hivyo, mwelekeo wa athari si mmoja. Athari ileile ya kitabia inaweza kuwaelekeza wanawake kwenye mkataba wa malipo ya juu katika baadhi ya menyu na kuwaondoa kwenye mkataba huo katika menyu nyingine.

Kwa hiyo utafiti hausemi kwamba muundo fulani wa menyu daima huwanufaisha wanawake au wanaume.

Utafiti unasema nini

• Mishahara ya akiba ya wanawake na wanaume kulingana na muda wa kazi kwa ujumla inafanana.
• Kadiri muda wa kazi unavyoongezeka, malipo yanayotakiwa huongezeka kwa kasi inayoongezeka.
• Uchaguzi wa wanaume unaelekea kwa nguvu zaidi kuliko wa wanawake kwenye mikataba ya malipo ya juu na muda mrefu.
• Chaguo la tatu linapoongezwa, wanawake huondoka kwenye uchaguzi bora kwa takriban pointi 10 za asilimia zaidi kuliko wanaume.
• Athari ya maelewano ni ya kawaida zaidi kwa wanawake kuliko wanaume.
• Katika baadhi ya menyu za chambo cha malipo, athari ya mvuto kwa wanawake ni karibu mara mbili ya wanaume.
• Athari ya kufanana ni nadra katika makundi yote mawili.
• Tofauti ya malipo inayohitajika kurejea kwenye uchaguzi bora hufikia takriban %15–20 kwa wale wanaobadilisha uamuzi.
• Athari za menyu zinaweza kutofautiana kijinsia bila kutegemea mapendeleo ya msingi ya ugavi wa kazi.
• Namna mikataba inavyowasilishwa inaweza kubadili chaguo ambazo wafanyakazi wanaelekea kuzichagua.

Utafiti hausimi nini

• Hauonyeshi kwamba wanawake kwa ujumla hufanya maamuzi yasiyo ya kimantiki zaidi kuliko wanaume.
• Hauthibitishi kwamba wanaume daima huchagua kazi yenye malipo ya juu zaidi.
• Hauonyeshi kwamba utayari wa msingi wa wanawake kufanya kazi au matarajio yao ya malipo ni ya chini.
• Hauhesabu sehemu maalumu ya pengo la jumla la mishahara ya kijinsia inayoweza kuelezwa na athari za menyu.
• Hauonyeshi kwamba tofauti ya pointi 1,5 za asilimia iliyopatikana katika jaribio itakuwa na ukubwa uleule katika soko halisi la ajira.
• Hauonyeshi kwamba waajiri hutengeneza menyu kwa makusudi kuwaelekeza wanawake au wanaume.
• Haudhani kwamba kuchagua mkataba wa malipo ya juu daima hutoa matokeo bora ya kazi.
• Hauonyeshi kwamba matokeo ya kazi za muda mfupi za mtandaoni yanaweza kuhamishwa moja kwa moja kwenye maamuzi ya ajira ya kudumu.
• Haukuona kwamba majukumu ya ulezi yanapunguza matarajio ya jumla ya malipo ya wanawake.
• Hauonyeshi utaratibu wa kibaolojia au wa kudumu wa tofauti ya kijinsia.

Nguvu za utafiti

• Kupima mapendeleo ya msingi ya kazi na uchaguzi unaotegemea menyu katika hatua mbili tofauti,
• Kuunda menyu ya mkataba binafsi kwa kila mshiriki,
• Kutumia kazi halisi na malipo halisi,
• Kuamua mshahara wa akiba kwa utaratibu unaolingana na motisha,
• Kuunda gharama halisi ya muda kwa kuwataka washiriki warudi katika saa maalumu siku inayofuata,
• Kuchunguza upendeleo wa malipo ya juu, athari ya mvuto, maelewano na kufanana katika jaribio moja,
• Kupima ukubwa wa kiuchumi wa mkengeuko wa uchaguzi kwa ongezeko la malipo,
• Kufuatilia watu waliofanya uchaguzi bora mwanzoni ili kubaini mabadiliko halisi ya mapendeleo,
• Jaribio kusajiliwa mapema katika mfumo wa AEA,
• Kutumia udhibiti wa umri, hali ya ajira, kuwa na mtu anayemtegemea, hali ya ndoa na kundi la kikabila,
• Kupima moja kwa moja maelezo ya uchaguzi wa nasibu.

Mapungufu ya utafiti

• Utafiti ni toleo la kabla ya uchapishaji ambalo halijapitiwa na wahakiki wenza.
• Washiriki ni watumiaji wa Prolific na hawawakilishi idadi ya watu kwa ujumla.
• Watumiaji wa Prolific wanaweza kuwa wamezoea kazi za muda mfupi na zenye unyumbufu mtandaoni.
• Ingawa kazi ni halisi, zina hatari ndogo ikilinganishwa na mikataba ya ajira ya muda mrefu.
• Malipo na kiasi cha kazi ni vidogo ikilinganishwa na maamuzi halisi ya kazi.
• Mikataba inajumuisha tu sifa za malipo na muda wa kazi.
• Usalama wa kazi, kupandishwa cheo, manufaa, maana ya kazi na mazingira ya kazi hayakuchunguzwa.
• Jinsia ilipimwa tu kwa makundi ya wanawake na wanaume.
• Maelekezo ya jaribio yanatumia dhana ya “sex”, huku maandishi makuu yakitumia “gender”.
• Idadi ya watu waliokamilisha hatua ya kwanza imetolewa kwa namna mbili tofauti katika maandishi: 385 na 384.
• Maandishi yanasema hatua zote zilifanyika Aprili 2022, lakini pia yanaeleza kwamba hatua ya pili ilifanyika 11 Mei 2022.
• Kiwango cha ajira ya muda wote katika hatua ya kwanza kilitofautiana wazi kati ya wanawake na wanaume.
• Kuingia hatua ya pili kulitegemea uaminifu wa majibu ya washiriki katika hatua ya kwanza.
• Walioalikwa lakini hawakukamilisha hatua ya pili wanaweza kuunda upendeleo wa uteuzi.
• Idadi ya uchunguzi katika baadhi ya athari za menyu ni ndogo.
• Uchache wa athari ya kufanana unapunguza usahihi wa kulinganisha jinsia.
• Matokeo ya makundi madogo yanatokana na kulinganisha nyingi.
• Kwa kuwa menyu zilibinafsishwa, haikuzingatiwa wanawake na wanaume wakichagua mikataba ileile kabisa kwa thamani za jina.
• Jaribio halijumuishi majibu ya makampuni halisi kuhusu kuweka malipo au kuajiri.

Ni tafiti gani zinahitajika baadaye?

• Kupima menyu za malipo na muda wa kazi katika matangazo halisi ya kazi kwa majaribio ya uwanjani,
• Kuchunguza mikataba ya kupandishwa cheo na usimamizi,
• Kuongeza kazi ya mbali, mseto na ofisini kwenye menyu,
• Kutumia usalama wa kazi na manufaa kama sifa tofauti,
• Kurudia majaribio kwa kazi zenye malipo ya juu na muda mrefu zaidi,
• Kupima kwa undani zaidi muda na ukubwa wa majukumu ya ulezi,
• Kuchunguza jinsi waajiri wanavyounda menyu za mikataba,
• Kulinganisha mpangilio wa menyu, chaguo chaguomsingi na msisitizo wa kuona,
• Kurudia tafiti katika nchi na masoko tofauti ya ajira,
• Kufuatilia athari za muda mrefu za menyu kwenye malipo halisi, muda wa kazi na kupandishwa cheo.

Maelezo ya Chanzo na Mbinu

Jina kamili asilia la utafiti:Menu Effects and Contract Choice across Gender: An Experimental Study

Waandishi na mpangilio wao: Ricardo Serrano-Padial na Yin Zhang.

Uandishi mwenza wa kwanza: PDF haina taarifa ya mchango sawa au uandishi mwenza wa kwanza.

Uhusiano wa kitaasisi:

• Ricardo Serrano-Padial: School of Economics, Drexel University.
• Yin Zhang: Bates White, LLC.

Tarehe ya utafiti: 18 Juni 2026.

Aina ya chanzo: Jaribio la uchumi wa kitabia la hatua mbili, mtandaoni, lenye motisha na kazi halisi ya nguvu kazi.

Jukwaa la uchapishaji: SSRN.

Nambari ya usajili ya SSRN: 7089012.

Hali ya mapitio ya wenza: Kila ukurasa wa PDF unaeleza kwamba utafiti haujapitiwa na wahakiki wenza.

DOI: PDF haitoi taarifa ya DOI.

Misimbo ya JEL: D90, J31 na C91.

Maneno muhimu: Gender, context-dependent preferences, contract choice na work flexibility.

Usajili wa awali wa jaribio: AEA RCT Registry, AEARCTR-0008946; Februari 2022.

Majukwaa ya jaribio: Prolific kwa kuwapata washiriki, oTree kwa kiolesura cha jaribio.

Wakati wa jaribio: Hatua ya kwanza ilitekelezwa Aprili 2022, hatua ya pili 11 Mei 2022. Kauli katika maandishi makuu kwamba “hatua zote zilifanyika Aprili 2022” hailingani na tarehe iliyotolewa ya hatua ya pili.

Sampuli ya hatua ya kwanza: Maandishi yanaripoti idadi tofauti, 384 na 385. Jedwali la demografia linaonyesha washiriki 384: wanawake 185 na wanaume 199.

Hatua ya pili: Watu 352 walialikwa, 247 walikamilisha, na uchunguzi mmoja wenye taarifa isiyolingana ya jinsia uliondolewa pia.

Kazi: Kuhesabu kwa usahihi mara ngapi herufi iliyotajwa inaonekana katika matrisi ya herufi 10×15.

Muda wa mkataba: Kazi 10–70; miadi moja hadi saba kati ya 10.00–16.00 siku inayofuata.

Mbinu ya mshahara wa akiba: Utaratibu wa Becker–DeGroot–Marschak na maswali ya uthibitishaji yanayoongeza na kupunguza kiwango.

Athari za menyu: Upendeleo wa malipo ya juu, athari ya mvuto, athari ya maelewano na athari ya kufanana.

Kipimo cha ongezeko la malipo: Mkataba bora uliwasilishwa mwanzoni kwa %10 juu ya mshahara wa akiba, na ikiwa ilihitajika kwa %20 na %30 juu.

Uwezekano wa mkataba kutekelezwa: Uwezekano wa mmoja wa uchaguzi katika hatua ya pili kugeuka kuwa kazi halisi ulikuwa %20.

Ufadhili: LeBow College of Business, Drexel University Innovation Micro-Grants.

Onyo la maoni ya taasisi: Inaelezwa kwamba maoni katika makala ni ya waandishi pekee na hayawakilishi maoni ya Bates White, LLC au wafanyakazi wake.

Migongano ya maslahi: PDF haina tamko tofauti la mgongano wa maslahi.

Kamati ya maadili: Jina au nambari ya uamuzi ya kamati ya maadili ya taasisi haijatajwa katika maandishi makuu ya PDF. Washiriki walipewa fomu ya ridhaa ya utafiti.

Matumizi ya akili bandia: PDF haina taarifa kuhusu matumizi ya akili bandia zalishi au uandishi unaosaidiwa na akili bandia.

Mbinu ya utayarishaji: Makala hii ya Kiswahili imeandaliwa kwa kuchunguza pamoja muhtasari, utangulizi, mapitio ya fasihi, mfumo wa kinadharia, nadharia tete, muundo wa jaribio, uchanganuzi wa mshahara wa akiba, matokeo ya menyu za chaguo mbili na tatu, majedwali kulingana na aina za athari, sehemu ya hitimisho na maelekezo yote ya jaribio katika PDF ya kurasa 48 iliyopakiwa.

Ukaguzi wa kuona: Michoro ya athari ya mvuto na maelewano kwenye ukurasa wa tano; athari ya kufanana kwenye ukurasa wa saba; ugavi binafsi wa kazi na muundo wa mkataba kwenye ukurasa wa nane; matrisi ya kazi kwenye ukurasa wa 10; grafu ya mshahara wa akiba kwenye ukurasa wa 15; majedwali ya menyu kwenye kurasa 26–28; mtiririko wa maamuzi kwenye kurasa 30–31; na ratiba ya miadi kwenye ukurasa wa 44 pia zilichunguzwa kwa kuona.

Kikomo kikuu cha tafsiri: Utafiti haupimi kiwango ambacho tofauti za uchaguzi zilizozingatiwa hubadilika kuwa matokeo halisi ya kazi. Matokeo yenye nguvu zaidi ni kwamba, wakati mapendeleo ya msingi ya malipo-muda ya wanawake na wanaume yanaonekana kufanana, majibu yao ya kitabia kwa muundo wa chaguo hutofautiana.