Psikolojik Sermaye (Psychological Capital, PsyCap), umut, öz-yeterlik, dayanıklılık ve iyimserliğin birlikte oluşturduğu; deneyim ve bağlama bağlı olarak geliştirilebilen, zayıflayabilen veya yeniden güçlendirilebilen pozitif psikolojik kaynak yapısıdır. Bu çalışma, PsyCap'ın girişimcilik ve kurum içi girişimcilik literatüründe nasıl ele alındığını belirlemek için 2006–2024 dönemindeki 215 makaleyi PRISMA-ScR temelli kapsam derlemesi, bibliyometrik analiz, metin madenciliği ve VOSviewer eş-kelime ağlarıyla incelemektedir. Bulgular, araştırma alanının düşük ve parçalı üretimden daha yoğun ve çeşitlenmiş bir yapıya doğru ilerlediğini; performans, öz-yeterlik, dayanıklılık, girişimcilik niyeti ve sosyal sermayenin kalıcı çekirdek temalar hâline geldiğini göstermektedir. Bununla birlikte çalışma, PsyCap ile girişimci davranış arasındaki tüm ilişkileri nedensel olarak kanıtlamaz; incelenen literatürü kavramsal ve bibliyometrik olarak haritalar.

Alan 2006–2016 dönemindeki başlangıç aşamasından, 2017–2022 arasındaki genişleme dönemlerine ve 2023–2024'te bibliyometrik anlamda olgunlaşma aşamasına ilerlemiştir. 2023 yılında 56 yayınla araştırma üretimi zirveye ulaşmıştır. Çin, 2006'dan itibaren toplam 58 yayınla incelenen korpusta en üretken ülke olarak öne çıkarken, *Frontiers in Psychology* 43 makaleyle en fazla yayın barındıran dergidir.

Çalışmanın daha önemli sonucu yalnız araştırma hacminin artması değildir. PsyCap'ın girişimcilik alanındaki ele alınışı zamanla bireysel bir “pozitif özellik deposu” yaklaşımından sosyal, örgütsel ve bağlamsal kaynaklarla etkileşen çok düzeyli bir yapıya doğru genişlemiştir. Yeni araştırmalar PsyCap'ın yalnız ne ürettiğini değil, PsyCap'ı neyin oluşturduğunu, hangi koşulların onu zayıflattığını ve farklı grupların bu kaynaklara neden eşit erişemediğini de araştırmaya başlamıştır.

Derleme aynı zamanda önemli boşluklara işaret etmektedir. Kadın girişimciler, mülteciler, göçmenler, kırsal girişimciler, sosyal girişimciler, sporcu-girişimciler ve engelli girişimciler ana akım araştırmalarda yeterince temsil edilmemektedir. Ayrıca farklı kültürlerde kullanılan PsyCap ölçeklerinin aynı psikolojik yapıyı aynı biçimde ölçüp ölçmediği açık bir araştırma problemi olarak kalmaktadır.

Psikolojik Sermaye Nedir?

Psikolojik Sermaye, kişinin zorlu görevleri başarabileceğine ilişkin öz-yeterliğini, geleceğe yönelik olumlu beklentisini yani iyimserliğini, hedefe ulaşmak için yollar oluşturup bu yolları gerektiğinde değiştirebilmesini ifade eden umudunu ve zorluklardan sonra toparlanabilmesini ifade eden dayanıklılığını bir araya getiren geliştirilebilir bir pozitif psikolojik kaynak yapısıdır.

PsyCap kavramının önemli özelliği, yalnızca sabit kişilik özelliklerini tarif etmemesidir. Kaynak literatürde PsyCap, deneyimlere ve bağlama bağlı biçimde güçlenebilen, aşınabilen veya yeniden kurulabilen dinamik bir psikolojik durum olarak ele alınmaktadır.

Psikolojik Sermayenin Dört Temel Bileşeni Nelerdir?

PsyCap dört ilişkili bileşenden oluşur: öz-yeterlik zorlayıcı görevleri başarabilmek için gerekli çabayı gösterebileceğine inanmayı; iyimserlik şimdi ve gelecekte başarıya ilişkin olumlu beklentiyi; umut hedeflerde sebat etmeyi ve gerektiğinde hedefe giden yolu değiştirebilmeyi; dayanıklılık ise sorun ve başarısızlık karşısında toparlanarak işlevini sürdürebilmeyi ifade eder.

Bireysel PsyCap'tan takım ve örgüt düzeyine geçiş

PsyCap başlangıçta bireysel düzeyde geliştirilmiş olsa da daha sonraki araştırmalar kavramı takım ve örgüt düzeyine taşımıştır. Takım düzeyinde kolektif öz-yeterlik, umut, iyimserlik ve dayanıklılık üyeler arasında paylaşılan olumlu psikolojik durum olarak ele alınmaktadır. Örgütsel PsyCap ise kuruluşun olumlu psikolojik kaynaklarının kurumsal düzeydeki karşılığı olarak kavramsallaştırılmaktadır.

Ancak derleme burada önemli bir yöntem problemi belirlemektedir: takım PsyCap'ı, takım üyelerinin bireysel PsyCap puanlarının basit aritmetik toplamı veya ortalaması olarak kabul edilemez. Bireysel kaynaktan kolektif psikolojik yapının nasıl ortaya çıktığı, hangi üyelerin bu oluşumu daha fazla etkilediği ve kritik bir eşik bulunup bulunmadığı araştırılması gereken açık sorulardır.

İnsan sermayesi, sosyal sermaye ve psikolojik sermaye arasındaki ayrım

İnsan sermayesi kişinin bilgi, beceri ve deneyimini; sosyal sermaye sosyal ağlardan ve ilişkilerden elde edilen kaynakları; psikolojik sermaye ise kişinin ve bazı araştırmalarda ekibin umut, öz-yeterlik, dayanıklılık ve iyimserlik kaynaklarını ifade eder. Girişimcilik literatürü bu üç sermaye türünün birbirini tamamlayabileceğini göstermektedir.

Özellikle finansmana erişim çalışmalarında PsyCap bazen yatırımcıların veya fon sağlayıcıların girişimciyi değerlendirdiği bir sinyal olarak ele alınmaktadır. Bununla birlikte psikolojik sermayenin maddi veya sosyal kaynakların yerine geçtiği sonucuna varılamaz.

Araştırmanın çözmeye çalıştığı literatür problemi

Girişimcilik PsyCap araştırmaları farklı disiplinler ve alt alanlarda parçalı biçimde gelişmiştir. Daha önceki derlemeler çoğunlukla çalışanları, liderliği veya insan kaynakları yönetimini merkez almış; bazı bibliyometrik çalışmalar ise girişimcilik içi temaları tek bir zaman kesitinde göstermiştir.

Bu çalışma farklı olarak girişimcilik ve kurum içi girişimciliği birlikte ele almakta ve alanın 2006–2024 arasındaki değişimini birbirini izleyen dönemlere ayırarak incelemektedir. Böylece yalnız hangi kavramların önemli olduğu değil, hangi kavramların ne zaman ortaya çıktığı, güçlendiği veya çevresel bir araştırma hattı olarak kaldığı da izlenmektedir.

Çalışmanın beş araştırma sorusu

1. Girişimcilik ve kurum içi girişimcilik bağlamındaki PsyCap araştırmalarının entelektüel yapısı nasıl örgütlenmektedir?
2. Bu alandaki başlıca ülke ve dergi katkıları hangileridir?
3. Mevcut çalışmalar temel temalar ve PsyCap'la bağlantılı konular hakkında ne göstermektedir?
4. Bu temalar ve araştırma akımları zaman içinde nasıl değişmiştir?
5. Gelecekte hangi temalar, yöntemler ve hedef popülasyonlar araştırılmalıdır?

Bibliyometrik eş-kelime analizi neyi gösterir?

Eş-kelime analizi, makale başlıkları, özetler ve yazar anahtar kelimelerinde belirli kavramların ne kadar sık birlikte kullanıldığını inceler. İki terim aynı bilimsel belgelerde daha sık birlikte görülüyorsa aralarındaki tematik ilişki daha güçlü kabul edilir.

VOSviewer bu ilişkileri ağ haritasına dönüştürür. Birbirine daha güçlü bağlı kavramlar haritada birbirine daha yakın yerleştirilir. Düğüm büyüklüğü terimin görülme sıklığını, bağlantı çizgileri birlikte görülme ilişkilerini ve bağlantı gücü ise bu ilişkinin yoğunluğunu temsil eder.

Yoğunluk haritalarında sıcak bölgeler daha yoğun kavramsal kümeleri, soğuk bölgeler daha seyrek veya çevresel temaları gösterir. Zamansal overlay haritalarında ise renkler, kavramların hangi dönemlerde daha görünür olduğunu okumaya yardımcı olur.

2006–2016: ortaya çıkış dönemi

İlk dönemde bilimsel üretim düşüktür ve alan henüz belirgin bir kavramsal yapıya sahip değildir. Araştırmaların ana ekseni PsyCap ile performans arasındaki ilişkidir. Ekonomik ve ekonomik olmayan performans sonuçlarının yanında girişimcilik yönelimi, yenilikçilik, yaratıcılık ve girişimcilik başarısı erken dönem temalarıdır.

Bu dönemde liderlik, insan sermayesi, sosyal sermaye, cinsiyet, aile, başarısızlık, dayanıklılık, stres, iyi oluş ve duygusal tükenme gibi başlıklar da görünmeye başlamıştır. Ancak kaynak yazarları önemli bir kuramsal probleme dikkat çekmektedir: örgüt çalışanları için geliştirilmiş bir PsyCap yapısının girişimcilere doğrudan aktarılması her koşulda geçerli olmayabilir.

Girişimciler ücretli çalışanlardan farklı risk, belirsizlik, kaynak kıtlığı ve karar koşullarında faaliyet gösterdiği için ölçüm araçlarının ve kuramsal varsayımların girişimcilik bağlamında yeniden doğrulanması gerekmektedir.

2017–2018: sosyal ve ekonomik kaynaklarla bütünleşme

2017–2018 döneminde alanın ağ yapısı yoğunlaşmıştır. PsyCap–performans ilişkisi merkezde kalırken sosyal sermaye ve insan sermayesiyle bağlantılar güçlenmiştir. Özellikle sosyal sermaye daha görünür hâle gelmiştir.

Araştırma bağlamları tarım, mikrofinans, start-up ve kitlesel fonlama gibi alanlara genişlemiş; göçmen girişimciler literatüre girmeye başlamıştır. Aynı dönemde öz-belirleme kuramı ve sinyal teorisi gibi ek kuramsal çerçeveler PsyCap araştırmalarında daha görünür hâle gelmiştir.

Kaynak yazarları bu dönemi önemli bir kavramsal dönüşüm olarak yorumlamaktadır: PsyCap yalnız kişinin içinde bulunan bir kaynak olarak değil, dış paydaşlara sinyallenen ve sosyal bağlam içinde görünür hâle gelen bir kaynak olarak ele alınmaya başlamıştır.

2019–2020: girişimcilik niyeti ve eğitim

2019–2020 döneminde girişimcilik eğitimi, öğrenciler, akademik PsyCap ve girişimcilik niyeti güçlü araştırma başlıkları hâline gelmiştir. PsyCap'ın öğrencilerin girişimcilik niyetleriyle ilişkisi sık incelenmiştir.

Girişimcilik Niyeti Gerçek Girişimci Davranışla Aynı Şey midir?

Hayır. Kaynak özellikle öğrenci araştırmalarında girişimcilik niyetinin gerçek girişimci eylemin yerine kullanılması konusunda uyarıda bulunmaktadır; bir kişinin girişim kurmayı istemesi veya planlaması, gerçekten girişim kuracağı veya bu davranışı sürdüreceği anlamına gelmez.

Bu niyet–davranış boşluğu, PsyCap'ın girişimcilik üzerindeki etkisinin yalnız niyet ölçekleri üzerinden değerlendirilmesini sınırlar. Gelecek çalışmalarda gerçek girişim başlatma, sürdürme, büyüme ve başarısızlık sonrası davranış gibi gözlenebilir sonuçların kullanılması önemlidir.

PsyCap'ın “karanlık tarafı”

2019–2020 literatüründe önemli bir eleştirel hat ortaya çıkmaktadır. Bazı çalışmalar PsyCap'ın yenilikçilikle ilişkisini incelerken deviant innovation olarak adlandırılan, örgütsel normların veya resmî yönlendirmelerin dışında gelişen yenilik davranışlarıyla da bağlantılar bildirmiştir.

Bu bulgu, “pozitif psikolojik sermaye yalnızca pozitif sonuç üretir” varsayımını problemli hâle getirir. Umut, öz-yeterlik, dayanıklılık ve iyimserlik kişiyi harekete geçirebilir; fakat bu enerjinin hangi davranışa yöneldiği örgütsel ve etik bağlama bağlı olabilir.

2021–2022: çok düzeyli ve bağlama duyarlı araştırmalar

2021–2022 döneminde performans; finansal sonuç, büyüme, hayatta kalma ve kârlılık gibi farklı biçimlerde ele alınmıştır. Araştırmalar girişimcinin PsyCap'ından çalışanlara ve takımlara doğru uzanan çok düzeyli ilişkileri incelemeye başlamıştır.

Tarım, spor, yapay zekâ, sosyal girişimcilik ve kurum içi girişimcilik gibi yeni alanların ortaya çıkması araştırma bağlamını genişletmiştir. Aynı dönemde girişimci stres, tükenmişlik, başarısızlıkla başa çıkma ve taahhüt gibi psikolojik değişkenler daha görünür hâle gelmiştir.

Daha önemli bir değişim ise araştırmacıların artık yalnız “PsyCap ne üretir?” sorusunu değil, “PsyCap'ı ne üretir veya ne tüketir?” sorusunu sormaya başlamasıdır. Ekonomik büyüme, aile ve sosyal destek, girişimci tutku ve diğer bağlamsal faktörler PsyCap'ın öncülleri olarak araştırılmaktadır.

2023–2024: bibliyometrik olgunlaşma

Son dönemde performans, dayanıklılık, girişimcilik niyeti ve sosyal sermaye alanın güçlü merkezleri olarak kalmıştır. Sosyal sermaye araştırmaları çevrimiçi sosyal ağlara genişlerken, sosyal, yeşil ve tarımsal girişimcilik niyetleri daha görünür hâle gelmiştir.

Mindfulness ve iyi oluş gibi psikolojik temalar da araştırma ağının çevresinde daha belirginleşmiştir. Kadınlar, gençler, kurum içi girişimciler, mülteciler, sosyal girişimciler ve kırsal girişimciler daha fazla araştırılmaya başlanmıştır.

Bununla birlikte çalışma “olgunluk” teriminin dikkatli kullanılmasını ister. Bu, araştırma sorularının çözüldüğü anlamına gelmez; merkezi temaların istikrar kazanması ve kümeler arasındaki bağlantıların yoğunlaşması anlamına gelen bibliyometrik bir tanımlamadır.

PsyCap araştırmasının ana kuramsal çerçeveleri

Çekirdek, yükselen ve bağlamsal araştırma temaları

Derleme, dönemsel eş-kelime ağlarından hareketle araştırma hatlarını birkaç tipe ayırmaktadır.

Kimler yeterince araştırılmamış?

Kaynak, ana akım PsyCap araştırmalarının tipik girişimci veya öğrenci örneklemlerinde yoğunlaştığını ve bazı grupların sistematik biçimde daha az incelendiğini göstermektedir.

• Göçmenler, mülteciler ve farklı göç deneyimlerine sahip girişimciler,
• tarımsal ve kırsal girişimciler,
• sosyal girişimciler,
• sporculuktan girişimciliğe geçen kişiler,
• kadın girişimciler,
• gençler,
• kurum içi girişimciler,
• engelli girişimciler.

Bu grupların maruz kaldıkları ayrımcılık, kaynak yetersizliği, iklim riski, göç stresi, aile sorumlulukları veya kurumsal engeller farklı olduğu için PsyCap'ın işleyişi de tipik girişimci örneklemlerinden farklı olabilir.

PsyCap'a erişim herkes için eşit değildir

Çalışmanın pozitif psikoloji literatürüne getirdiği önemli eleştirilerden biri, PsyCap'ın yalnız bireyin “olumlu düşünme kapasitesi” gibi ele alınmaması gerektiğidir. Yaş, cinsiyet, ekonomik koşullar, aile desteği, sosyal ağlar ve kurumların yapısı psikolojik kaynakların gelişmesini kolaylaştırabilir veya zorlaştırabilir.

Dolayısıyla psikolojik sermaye kavramının yalnız bireysel sorumluluğa indirgenmesi yapısal engelleri görünmez hâle getirebilir. Çalışma bireysel ve yapısal açıklamaların birbiriyle bütünleştirilmesini önermektedir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Araştırma tasarımı

Çalışma PRISMA-ScR ilkelerini izleyen bir kapsam derlemesidir ve bibliyometrik analiz ile birleştirilmiştir. Protokol Open Science Framework üzerinde kaydedilmiştir. Araştırmacılar Scopus ve Web of Science veri tabanlarını kullanmış ve son aramayı Temmuz 2025'te gerçekleştirmiştir.

Dahil etme kriterleri

• Veri tabanı: Scopus veya Web of Science.
• Alan: girişimcilik veya kurum içi girişimcilik bağlamında PsyCap.
• Yayın dönemi: 2006–2024.
• Belge türü: bilimsel makale.
• Dil: İngilizce.
• Arama yapısı: “psychological capital” veya PsyCap terimlerinin self-employment, entrepreneur, intrapreneur, corporate entrepreneurship ve ilişkili kavramlarla kombinasyonu.

PRISMA-ScR seçim süreci

Veri işleme

Bibliyografik kayıtlar RIS formatında içe aktarılmış ve VOSviewer 1.6.20 kullanılarak metin madenciliği gerçekleştirilmiştir. Makale başlıkları, özetler ve yazar anahtar kelimeleri eş-kelime analizinin metinsel girdisini oluşturmuştur.

Buna ek olarak ülke, araştırılan popülasyon, yöntem ve kuramsal çerçeve gibi bibliyometrik yazılımların doğrudan yakalayamadığı bilgiler yapılandırılmış bir Excel dosyasında manuel olarak çıkarılmıştır. Bu nedenle çalışma yalnız otomatik bibliyometriye dayanmamakta, eleştirel okuma ve manuel kodlamayı da içermektedir.

Anahtar kelime temizliği

Çıkarılan kelimeler analizden önce standardize edilmiştir. “Variable”, “approach” ve “methodology” gibi genel terimler çıkarılmış; aynı kavramı ifade eden farklı yazımlar birleştirilmiştir. Örneğin “PsyCap” ve “psychological capital” tek standart terim altında birleştirilmiştir.

Ana kelime ağı

Toplam 994 anahtar kelimeden en az beş kez görülen 40 terim ana ağ analizine alınmıştır.

Bu sayılar bir değişkenin etkisinin büyüklüğü değildir. “Görülme”, terimin korpusta ne kadar sık bulunduğunu; “toplam bağlantı gücü” ise diğer terimlerle birlikte görülme bağlantılarının toplam yoğunluğunu gösteren bibliyometrik bir ağ ölçütüdür.

Yayın hacminin gelişimi

2006–2016 döneminde üretim düşük ve düzensizdir. 2016 sonrasında yayın sayısı düzenli biçimde artmış ve 2022'ye kadar biriken yayın sayısı 132'ye ulaşmıştır. 2023–2024 dönemi yazarlar tarafından bibliyometrik olgunluk aşaması olarak tanımlanmıştır; 2023 yılı 56 yayın ile en yüksek yıllık üretimin görüldüğü yıldır.

Ülke ve dergi dağılımı

Çin 2006'dan itibaren toplam 58 yayın ile en fazla yayın üreten ülke olarak bildirilmiştir. Çin'in yıllık üretimi 2022'de 15, 2023'te 13 makaleye ulaşmıştır. Amerika Birleşik Devletleri daha düşük fakat daha düzenli bir üretim çizgisi göstermiş; Endonezya, Malezya ve Hindistan dalgalı fakat artan bağlamsal katkılar sunmuştur.

Kaynak, bu sıralamanın dergi kalitesi sıralaması olarak yorumlanmaması gerektiğini özellikle belirtmektedir; tablo yalnız incelenen korpusta yayınların hangi kanallarda yoğunlaştığını göstermektedir.

Kurum içi girişimcilik hâlâ sınırlı bir araştırma alanı

Derleme intrapreneurship ile PsyCap'ı açık biçimde birlikte ele alan çalışmaların az olduğunu göstermektedir. Bazı çalışmalar hâlâ yalnız kavramsal öneri düzeyindedir. Mevcut nicel araştırmalarda ise farklı ülkeler, sektörler ve çalışan örneklemleri bulunmasına rağmen ortak yöntem sorunları vardır.

Kaynak ayrıca intrapreneurship, corporate entrepreneurship, entrepreneurial orientation ve innovative behavior kavramlarının bazı çalışmalarda birbirinin yerine kullanıldığına dikkat çekmektedir. Analiz düzeyinin birey mi örgüt mü olduğunun açık yazılmaması da literatürün yorumlanmasını zorlaştırmaktadır.

Gelecek araştırmalar için yöntem gündemi

Yazarlar yalnız mevcut modellerin yeni örneklemlerde tekrar test edilmesini yeterli görmemektedir. Önerilen yöntemler arasında:

• girişimci, takım ve örgüt arasında çift yönlü ilişkileri inceleyen çok düzeyli modeller,
• PsyCap'ın girişim kurmadan önce, kuruluş sırasında ve yıllar sonraki gelişimini izleyen boylamsal araştırmalar,
• eğitim ve koçluk gibi PsyCap müdahalelerinin öncesi-sonrası ölçümleriyle deneysel veya yarı deneysel tasarımlar,
• farklı kişisel, sosyal ve bağlamsal kaynak kombinasyonlarını değerlendiren fsQCA gibi konfigürasyonel yöntemler,
• aracılık, düzenleyicilik ve daha gelişmiş ilişkisel modeller,
• girişimcilik bağlamına uyarlanmış ölçüm araçları ve nitel/keşifsel araştırmalar

yer almaktadır.

Çalışmanın desteklediği

• PsyCap araştırması 2006–2024 arasında belirgin biçimde genişlemiş ve tematik olarak yoğunlaşmıştır.
• Performans, dayanıklılık, öz-yeterlik, girişimcilik niyeti ve sosyal sermaye alanın kalıcı çekirdekleri arasındadır.
• PsyCap araştırmaları bireysel düzeyden takım, örgüt ve bağlamsal düzeylere genişlemektedir.
• Stres, iyi oluş, mindfulness, finansmana erişim, dijital ağlar ve intrapreneurship gibi temalar son dönemlerde daha görünür hâle gelmektedir.
• Kadınlar, mülteciler, göçmenler, kırsal ve sosyal girişimciler gibi grupların yeterince araştırılmadığına dair bibliyometrik ve eleştirel kanıt vardır.
• Kültür, yaş, cinsiyet, sosyal destek ve ekonomik koşullar PsyCap'ın gelişimini ve kullanımını anlamada giderek daha önemli görülmektedir.

Çalışmanın desteklemediği

• Yüksek PsyCap'ın her girişimcide kesin olarak yüksek performansa neden olduğu kanıtlanmamıştır.
• Girişimcilik niyeti gerçek girişimcilik davranışıyla eşit değildir.
• Öğrenci örnekleminde bulunan ilişkiler bütün girişimcilere otomatik olarak genellenemez.
• Bireysel PsyCap puanlarının ortalaması doğrudan takım veya örgüt PsyCap'ı olarak kabul edilemez.
• Batı bağlamında geliştirilmiş PsyCap ölçüm araçlarının bütün kültürlerde ölçüm değişmezliği gösterdiği kanıtlanmış değildir.
• PsyCap'ın bütün sonuçları olumlu değildir; bazı araştırmalar istenmeyen yenilik davranışlarıyla ilişkili olabileceğini göstermektedir.

Sınırlılıklar

Derleme yalnız Scopus ve Web of Science'ta indekslenen dergi makalelerine dayanmaktadır. Bu nedenle diğer veri tabanlarındaki makaleler, kitap bölümleri, konferans yayınları, tezler ve gri literatür kapsam dışında kalmıştır.

Yalnız İngilizce yayınların dahil edilmesi, farklı dil ve coğrafyalardan gelen araştırmaların görünürlüğünü azaltmış olabilir. Bu durum özellikle kültürel ve bağlamsal PsyCap farklılıklarını inceleyen bir çalışma açısından önemlidir.

Korpusun büyüklüğü ve bibliyometrik tasarım nedeniyle bulgular çalışma çalışma ayrıntılı etki değerlendirmesi şeklinde değil, toplulaştırılmış düzeyde sunulmuştur. Dolayısıyla bu çalışma meta-analiz değildir ve ortak etki büyüklüğü hesaplamamaktadır.

Çalışma temel olarak eş-kelime analizi kullanmıştır; eş-atıf analizi, bibliyografik eşleşme ve ortak-yazarlık ağları gibi diğer bibliyometrik teknikler uygulanmamıştır.

Pratik anlamı

Yazarlar girişimcilik eğitimi, inkübatör ve hızlandırıcı programlarında PsyCap geliştirmeye yönelik içeriklerin değerlendirilebileceğini; ancak desteklerin kadınlar, mülteciler, göçmenler, kırsal girişimciler ve sosyal girişimciler gibi farklı bağlamsal engeller yaşayan gruplara göre uyarlanması gerektiğini belirtmektedir.

Girişimciler açısından PsyCap literatürü krizden sonra çabayı sürdürme, stres ve belirsizlikle başa çıkma, fırsat tanıma, yenilik ve başarısızlıktan toparlanma süreçleriyle ilişkilidir. Fakat çalışmanın bibliyometrik niteliği nedeniyle bunlar her girişimci için garantili sonuçlar olarak yorumlanmamalıdır.

Kurum içi girişimcilikte ortak PsyCap yenilik projelerinin sürdürülmesi ve işbirliğiyle ilişkilendirilmektedir. Yatırım ve finansman bağlamında PsyCap dili bazı araştırmalarda güvenilirlik sinyali olarak ele alınmaktadır. Politika düzeyinde ise yazarlar PsyCap'ın yalnız bireysel bir özellik olmadığını; finansmana erişim, destek politikaları ve kurumsal istikrar gibi dış koşullar tarafından da şekillendiğini vurgulamaktadır.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün başlık: Psychological Capital and Entrepreneurial Behavior: A Scoping Review and Co-Word Analysis from a Positive Psychology Perspective

Yazarlar: Yassine Chaibi; Fatima Ezzahra Siragi; Bouchra El Abbadi.

Sorumlu yazar: Yassine Chaibi.

Kurumlar: Hassan First University of Settat, National School of Business and Management, Laboratory of Innovation in Finance, Governance and Artificial Intelligence (LIFGA), Settat, Morocco; Hassan First University of Settat, National School of Business and Management, Laboratory for Research in Managerial Transformation and Innovation (LA-TIM), Settat, Morocco.

Dergi: Psychology International.

Yayınevi: MDPI, Basel, Switzerland.

Cilt / sayı / makale: 2026, 8(2), 31.

DOI: 10.3390/psycholint8020031

Gönderim: 27 Mart 2026.

Revizyon: 3 Mayıs 2026.

Kabul: 5 Mayıs 2026.

Yayın: 11 Mayıs 2026.

Kaynak türü: Hakemli açık erişimli kapsam derlemesi ve bibliyometrik eş-kelime analizi.

Lisans: Creative Commons Attribution (CC BY).

İnceleme dönemi: 2006–2024.

Son veri tabanı araması: Temmuz 2025.

Veri tabanları: Scopus ve Web of Science.

Nihai korpus: 215 İngilizce bilimsel makale.

Yöntem: PRISMA-ScR kapsam derlemesi, bibliyometrik analiz, metin madenciliği, eş-kelime analizi, VOS tabanlı ağ haritalama, dönemsel yoğunluk ve temporal overlay analizi; ek manuel veri çıkarımı.

Yazılım: VOSviewer 1.6.20 ve yapılandırılmış Excel veri çıkarımı.

OSF: Derleme protokolü Open Science Framework üzerinde kayıtlıdır ve protokol CC0 1.0 Universal lisansı altında belirtilmiştir.

Ek materyal: PRISMA-ScR kontrol listesi Table S1 olarak sunulmuştur.

Finansman: Araştırma dış finansman almamıştır.

Etik kurul: Uygulanabilir değildir; çalışma yeni insan katılımcı verisi toplamamaktadır.

Bilgilendirilmiş onam: Uygulanabilir değildir.

Veri erişilebilirliği: Çalışmada yeni veri oluşturulmamış veya analiz edilmemiştir.

Çıkar çatışması: Yazarlar çıkar çatışması bildirmemiştir.

Yazar katkıları: Kavramsallaştırma Y.C. ve F.E.S.; metodoloji Y.C. ve F.E.S.; araştırma Y.C.; özgün taslak Y.C.; gözden geçirme ve düzenleme Y.C., F.E.S. ve B.E.A.; gözetim F.E.S. ve B.E.A.; proje yönetimi F.E.S. ve B.E.A.

Temel yöntemsel sınırlar: Yalnız Scopus ve Web of Science, yalnız İngilizce dergi makaleleri, çalışma bazında etki sentezi yerine toplulaştırılmış bibliyometrik analiz ve eş-atıf/bibliyografik eşleşme gibi diğer ağ tekniklerinin kapsam dışında bırakılması.

Bilimsel yorum sınırı: Makale PsyCap'ın girişimci davranış üzerindeki nedensel etkisini ölçen yeni bir deney değildir. Bulgular, 215 çalışmadan oluşan yayın korpusunun yapısını ve zaman içindeki tematik gelişimini göstermektedir. Belirli bir PsyCap–sonuç ilişkisine ilişkin nedensellik değerlendirmesi, ilgili özgün çalışmanın tasarımına bağlıdır.