Үй-бүлөлүк коммуникациядагы видео оюн, бул изилдөөдө жөн гана санариптик көңүл ачуу өнүмү эмес; үй-бүлө мүчөлөрү ролдор, эрежелер, жоопкерчилик, чогуу өткөрүлгөн убакыт жана муундар аралык мамилелер жөнүндө маани түзгөн маданий жана ортомчу коммуникациялык практика болуп саналат. Венгрияда жүргүзүлгөн сапаттык изилдөөдө жаш бойго жеткен оюнчулар, оюн ойногон ата-энелер жана оюн ойнобогон ата-энелерден жалпы 26 адам менен жарым-жартылай түзүмдөштүрүлгөн маектер өткөрүлүп, жазуулар индуктивдүү жана итеративдүү тематикалык талдоо менен изилденген. Изилдөө видео оюндар бир гана оң же терс мааниге ээ эмес экенин; эс алуу, качуу, социалдашуу, үй-бүлөлүк байланыш, жоопкерчилик, көзөмөл, тобокелдик жана муундар аралык жаңжал сыяктуу ар түрдүү маанилер бир учурда жаралышы мүмкүн экенин көрсөтөт.

Тематикалык талдоо беш басымдуу категорияны аныктаган: эс алуу жана качуу; коомчулук жана социалдык өз ара аракеттенүү; жоопкерчиликтүү оюн жана чек коюу; тобокелдик жана моралдаштыруу баяндары; үй-бүлөлүк өз ара аракеттенүүдөгү видео оюндардын символдук ролу. Категориялар бири-бирин жокко чыгарган класстар эмес; бир эле катышуучунун баянында бир нече тема катар кездешиши мүмкүн.

Изилдөөдө чогуу оюн ойноо, башкача айтканда co-play, айрым үй-бүлөлөрдө муундар аралык коммуникация үчүн жалпы символдук мейкиндик түзүшү мүмкүн. Оюн учурунда ата-эне жана бала сыяктуу күнүмдүк иерархиялык ролдор жарым-жартылай артка жылышы мүмкүн; жаш курактын ордуна оюндун жалпы эрежелери, максаттары жана оюнчулук көрсөткүчү өз ара аракеттенүүнү аныкташы мүмкүн. Авторлор муну муундардын ортосунда көпүрө түзүү потенциалы бар мамилелик практика катары чечмелешет.

Ошентсе да, изилдөө чогуу оюн ойноо үй-бүлөлүк мамилелерди себептик жактан жакшыртарын далилдебейт. Үлгү болгону 26 адамдан турат, максаттуу түрдө тандалган жана өкүлчүлүктүү эмес. Натыйжалар белгилүү бир сапаттык изилдөө контекстиндеги маани үлгүлөрү; жалпы калк үчүн статистикалык жыйынтыктар эмес.

Изилдөөнүн негизги көйгөйү

Санарип платформалар күнүмдүк жашоого кирген сайын үй-бүлөлүк коммуникациянын бир бөлүгү бетме-бет мамилелердин чегинен чыгып, билдирүү жазышуу, социалдык медиа, оюн платформалары жана онлайн коомчулуктар аркылуу уланууда. Видео оюндар бул өзгөрүү өзгөчө көрүнгөн тармактардын бири; анткени оюн бир эле учурда көңүл ачуу, социалдык өз ара аракеттенүү, жалпы бош убакыт ишмердиги, атаандаштык, кызматташуу жана үй-бүлө ичиндеги жөнгө салуу темасы болушу мүмкүн.

Изилдөөнүн баштапкы көз карашы — видео оюндарды жеке адамдын психологиялык өзгөчөлүктөрү же мүмкүн болгон зыяндары аркылуу гана кароо үй-бүлө ичиндеги маданий жана мамилелик процесстерди толук эмес калтырышы мүмкүн экендиги. Ошондуктан изилдөөчүлөр “оюн зыяндуубу же пайдалуубу?” деген эки жактуу суроодон көрө, ар башка муундар оюндарга кандай маанилерди бергенин жана бул маанилер коммуникацияда кандайча сүйлөшүлөрүн изилдешкен.

Санариптик социалдашуу

Санариптик социалдашуу — адамдардын коомдук нормаларды, жүрүм-турум үлгүлөрүн, коммуникация формаларын жана мамиле күтүүлөрүн санариптик чөйрөлөр менен өз ара аракеттенүүдө үйрөнүп, кайра өндүрүү процесси. Үй-бүлө, мектеп жана теңтуштар чөйрөсү сыяктуу салттуу социалдашуу мейкиндиктери менен катар оюн платформалары, социалдык медиа жана онлайн коомчулуктар да бул процесске катышат.

Бул өзгөрүү салттуу үй-бүлөлүк мамилелер жоголду дегенди билдирбейт. Изилдөөнүн теориялык алкагында санариптик чөйрөлөр үй-бүлөлүк коммуникацияны өзгөртөт: кам көрүү, жакындык, көзөмөл, бийлик жана чогуу өткөрүлгөн убакыт эми жарым-жартылай платформалардын техникалык жана маданий логикасынын ичинде кайра уюштурулат.

Платформалашкан мамилелер жана муундук ролдор

Адабият бөлүмүндө колдонулган “platformised relationality” мамилеси санарип платформалар коммуникацияга гана ортомчулук кылбастан; жакындык, кам көрүү, күч жана үй-бүлө ичиндеги координация кандай жүргүзүлөрүнө да таасир этерин баса белгилейт.

Балдар жана жаштар белгилүү оюндарда же платформаларда ата-энелерге караганда жогору техникалык көндүмгө ээ болгондо салттуу билим иерархиясы тескерисине айланышы мүмкүн. Бала технологиялык “эксперт” ролуна өтүп, ата-эне жардам сураган тарап болуп калышы мүмкүн. Ошол эле учурда булак техникалык көндүмдү кеңири санариптик сабаттуулук менен теңештирбейт; этикалык, социалдык жана чечмелөөчү компетенциялар башка өлчөмдөр болуп саналат.

Видео оюн эмне үчүн жөн гана жеке ишмердик эмес?

Оюн сеансы ким менен ойнолгону, канча убакытка созулганы, кайсы эрежелер колдонулганы, чечимди ким кабыл алганы, утуш же утулуш кандай чечмеленгени жана үй-бүлө мүчөлөрү бири-бирине кандай жооп бергендиги сыяктуу социалдык өзгөчөлүктөргө ээ. Ошондуктан видео оюн үй-бүлө ичинде мамилелерди жөнгө салуучу практикага айланышы мүмкүн.

Оюн жалпы эстеликтерди жаратуу, бир туугандар же өнөктөштөр арасында жалпы кызыгуу түзүү жана физикалык жактан ар башка жерде болгон үй-бүлө мүчөлөрүнүн онлайн чөйрөдө чогуу убакыт өткөрүшү үчүн да колдонулушу мүмкүн.

Үй-бүлөлүк Коммуникацияда Видео Оюндар Кантип Ортомчу Ритуалдык Функция Аткара Алат?

Видео оюндар үй-бүлө мүчөлөрү белгилүү убакыттардын, эрежелердин, ролдордун, кайталануучу жүрүм-турумдардын жана жалпы символдордун айланасында өз ара аракеттенгендиктен, изилдөөдө заманбап үй-бүлөлүк коммуникациянын ортомчу ритуалдары катары чечмеленет; оюндун мааниси программалык мазмундан гана эмес, үй-бүлө аны кандай колдонуп, чогуу кандай маанилендиргенинен түзүлөт.

Ритуал түшүнүгү бул жерде диний жөрөлгө маанисинде колдонулбайт. Ал кайталануучу үй-бүлөлүк практикалардын, жалпы күтүүлөрдүн жана коммуникация формаларынын тартиптүү түзүлүшүн билдирет. Белгилүү күндөрү чогуу оюн ойноо, оюн убактысы боюнча үй-бүлөлүк эреже түзүү, команда болуп аракеттенүү же жалпы оюндагы ийгиликти үй-бүлөлүк тажрыйбага айлантуу ушул логиканын мисалдары.

Бул мамиле видео оюндун өзүн автоматтык түрдө байланыш түзүүчү деп эсептебейт. Ошол эле оюн бир үй-бүлөдө жалпы ишмердик жана жакындык жаратса, башка үй-бүлөдө убакыт, көзөмөл же жоопкерчилик боюнча жаңжалга алып келиши мүмкүн.

Маанинин беш негизги категориясы

Эс алуу менен качуунун ортосундагы чек

Катышуучулардын олуттуу бөлүгү үчүн оюн күнүмдүк стрессти азайтып, адамды убактылуу күнүмдүк милдеттерден алыстаткан бош убакыт ишмердиги катары баяндалган.

Бирок “качуу” дайыма эле оң эмес. Ошол эле практика адамдын чыныгы жашоодогу көйгөйлөргө туш болуусун кийинкиге калтыруунун жолу катары да чечмелениши мүмкүн. Ошондуктан изилдөө оюн тажрыйбасын бир жактуу “стресс азайтуучу” деп коддобойт; эс алуу менен көйгөйлөрдөн качуунун ортосундагы маани айырмасын сактайт.

Коомчулук жана социалдык өз ара аракеттенүү

Маектерде оюн көп учурда достор, бир туугандар же өнөктөштөр менен чогуу жүргүзүлгөн социалдык ишмердик катары аныкталган. Айрым катышуучулар оюн аркылуу жаңы мамилелерди түзүшкөн, башкалары болсо бар мамилелеринде оюнду жалпы ишмердикке айлантышкан.

Бул социалдык функция физикалык жакындыкты толугу менен алмаштыруучу мамиле формасы катары берилбейт. Катышуучулардын баяндары онлайн мамиленин реалдуулугу жана анын бетме-бет коммуникация менен байланышы жөнүндө күмөн саноолор да бар экенин көрсөтөт.

Чогуу Ойноо Муундар Аралык Коммуникацияга Кантип Таасир Эте Алат?

Бул сапаттык изилдөөдө чогуу ойноо айрым катышуучулардын баянында ата-эне, бала жана ар башка курактагы оюнчуларды бирдей эрежелердин жана жалпы максаттын айланасында көбүрөөк горизонталдык түрдө өз ара аракеттендирген мамиле мейкиндиги катары чыккан; бирок үлгү кичине жана байкоочу мүнөздө болгондуктан, бул табылга чогуу оюн бардык үй-бүлөлөрдө мамиленин сапатын жогорулатат деген себептик далил эмес.

Күнүмдүк үй-бүлөлүк жашоодо жаш курак жана ата-энелик роль бийликти аныкташы мүмкүн. Оюн учурунда болсо катышуучулар бирдей оюн механикаларына, бирдей жеңиш шарттарына жана бирдей эрежелерге баш ийиши мүмкүн. Бул оюндун чегинде социалдык статустун маанисин азайтып, оюнчулук чеберчиликти же командалык ишти көрүнүктүүрөөк кылышы мүмкүн.

Изилдөө бул мейкиндикти “көпүрө” функциясын аткара ала турган жалпы символдук дүйнө катары чечмелейт. Бирок бул көпүрө автоматтык түрдө пайда болбойт. Үй-бүлө мүчөлөрүнүн оюнга берген мааниси таптакыр башка болсо же оюн көзөмөлдүн, сыйлык-жазанын же жаңжалдын гана темасына айланса, жалпы маани түзүү ийгиликсиз болушу мүмкүн.

Жоопкерчилик жана чек коюу

Катышуучулардын көбү оюнду өзүнчө эле көйгөй деп аныктагандын ордуна колдонуу формасын жана көлөмүн баса белгилешкен. Оюн убактысы күнүмдүк жоопкерчиликтерге, мектеп иштерине, үй-бүлөлүк жашоого же башка ишмердиктерге терс таасир бере баштаганда чек коюу маанилүүрөөк болот.

Ата-энелик көзөмөл айрым баяндарына караганда жөн гана басым же тыюу эмес. Балалыкта коюлган убакыт чектөөлөрү кийин күнүмдүк тартип жана өзүн-өзү жөнгө салуу жөндөмү менен байланыштуу болушу мүмкүн.

Ошондуктан изилдөө тышкы көзөмөл менен өзүн-өзү көзөмөлдөөнү толугу менен карама-каршы эки модель катары карабайт. Ата-эне койгон чек убакыттын өтүшү менен адам өз жүрүм-турумун баалаган ички эрежеге айланышы мүмкүн.

Тобокелдик баяндары кантип пайда болду?

Катышуучулар көз карандылык, агрессия, көңүл буруу көйгөйлөрү, тил жөндөмүнүн начарлашы, көздүн чарчашы жана социалдык мамилелер сыяктуу ар кандай мүмкүн болгон тобокелдиктер жөнүндө айтышкан.

Бул билдирүүлөр изилдөөдө өлчөнгөн клиникалык же психологиялык жыйынтыктар эмес. Изилдөөнүн темасы — катышуучулар видео оюндарды кандай маанилендирери; ошондуктан бул тобокелдик билдирүүлөр катышуучулардын күнүмдүк дискурстарынын жана коомдук медиа баяндарынын бөлүгү катары талданган.

Бул айырма өтө маанилүү: изилдөө 26 катышуучуда оюн убактысы менен агрессия, көз карандылык же көңүл буруу бузулуусу ортосунда эпидемиологиялык байланыш өлчөгөн эмес.

Символдук Интеракционизм Бул Изилдөөдө Эмнени Түшүндүрөт?

Символдук интеракционизм изилдөөдө видео оюндар үй-бүлө ичинде туруктуу жана баарына бирдей мааниси бар объекттер эмес экенин; “оюн”, “жоопкерчилик”, “көз карандылык”, “сыйлык” же “чогуу убакыт өткөрүү” сыяктуу маанилер үй-бүлө мүчөлөрүнүн өз ара аракеттенүүсүндө тынымсыз түзүлүп, кайра сүйлөшүлөрүн түшүндүрүү үчүн колдонулат.

Meadдин “I” жана “Me” айырмасы

George Herbert Meadдин мамилесинде “I” адамдын стихиялуу жана чыгармачыл реакцияларын; “Me” болсо башкалардын күтүүлөрүн жана коомдук нормаларды ичкилендирген социалдык жагын билдирет.

Видео оюндар контекстинде “I” оюн ойноо каалоосун, ырахатты жана стихиялуу жүрүм-турумду билдириши мүмкүн. “Me” болсо үй тапшырмасын, үй-бүлөлүк жоопкерчиликти, ылайыктуу убакытты, ата-эненин күтүүсүн же коомдун “чоңдор кандай жүрүшү керек” деген нормаларын камтышы мүмкүн.

Изилдөөчүлөр жоопкерчиликтүү оюн жөнүндөгү дискурстарда ушул экөөнүн ортосундагы ички сүйлөшүүнү көрүшөт. Адам ата-эне тарабынан гана көзөмөлдөнгөндүн ордуна, убакыт өткөн сайын өз жүрүм-турумун сырттан баалагандай болуп чек коё алат.

“Видео оюн” эмне үчүн ар башка муундарда ар башка символ?

Жаш оюнчу видео оюнду достук, социалдык байланыш, жетишкендик же сыйлык катары көрсө, башка үй-бүлө мүчөсү ошол эле ишмердикти көз карандылык, убакытты текке кетирүү же көзөмөлдөнүшү керек болгон технология катары чечмелеши мүмкүн.

Мындай учурда тараптар техникалык жактан бир эле объект жөнүндө сүйлөсө да, символдук жактан бир эле нерсе жөнүндө сүйлөбөшү мүмкүн. Изилдөөнүн маанилүү чечмелөөлөрүнүн бири — муундар аралык жаңжал дайыма техникалык көндүм айырмасынан эмес, “оюн” түшүнүгүнө берилген ар башка маанилерден келип чыгышы мүмкүн.

Роль алуу жана перспективаны өзгөртүү

Символдук интеракционизмде башка адамдын позициясын элестете билүү коммуникация үчүн маанилүү. Чогуу оюн үй-бүлө мүчөлөрүнө бири-бирин күнүмдүк ата-эне–бала же чоң киши–жаш ролдорунда гана эмес, жалпы ишмердиктин катышуучулары катары баштан өткөрүүгө мүмкүнчүлүк бере алат.

Булактын чечмелөөсүндө муундар аралык көпүрө түзүү потенциалы дал ушул жерде чыгат: тараптар жалпы оюндун эрежелерин, максаттарын жана символдорун бөлүшкөндө, бири-биринин перспективасын жеңилирээк түшүнө ала турган өз ара аракеттенүү мейкиндиги түзүлүшү мүмкүн.

Коомдук дискурстар үй-бүлө ичинде кантип кайра иштелет?

Оюнга көз карандылык, экран убактысы, зомбулук же “убакытты текке өткөрүү” сыяктуу коомдук дискурстар үй-бүлөлөргө түз жана өзгөрүүсүз берилбейт. Катышуучулар бул дискурстарды өз тажрыйбалары, балдарынын жүрүм-туруму жана үй-бүлөлүк эрежелер менен байланыштырууда кайра чечмелешет.

Ошондуктан изилдөөнүн мамилесинде үй-бүлө тышкы медиа дискурстарынын пассивдүү кабыл алуучусу гана эмес. Үй-бүлө мүчөлөрү тобокелдик дискурстарын кабыл алып, чектеп, шартка байланыштырып же өздөрүнүн күнүмдүк тажрыйбалары аркылуу кайра аныктай алышат.

Изилдөө колдогон чечмелөө

Изилдөө каралган 26 катышуучунун баянында видео оюндар көп катмарлуу жана контекстке байланыштуу мааниге ээ экенин колдойт. Оюн эс алуу, социалдашуу, жалпы үй-бүлөлүк ишмердик, өзүн-өзү жөнгө салуу темасы жана жаңжал мейкиндиги катары ар түрдүүча маанилендирилет.

Изилдөө ошондой эле айрым баяндарда чогуу ойноо муундар аралык иерархияны убактылуу азайтып, жалпы маани түзүүнү жеңилдеткен мамилелик практика катары караларын колдойт.

Изилдөө үй-бүлө мүчөлөрү оюндарга байланыштуу коомдук тобокелдик жана моралдык дискурстарды түз көчүрбөстөн, аларды өздөрүнүн күнүмдүк тажрыйбасынын ичинде кайра чечмелешерин көрсөтөт.

Изилдөө колдобогон чечмелөө

Изилдөө видео оюндар бардык үй-бүлөлөрдө мамилелерди бекемдейт деп далилдебейт.

Изилдөө чогуу оюн ойноо үй-бүлөлүк коммуникацияны себептик жактан жакшыртат деп көрсөткөн көзөмөлдөнгөн эксперимент эмес.

Катышуучулардын көз карандылык, агрессия, көңүл буруу же физикалык көйгөйлөр жөнүндө билдирүүлөрүн клиникалык же эпидемиологиялык тобокелдик божомолдору катары колдонууга болбойт.

Венгриядагы 26 адамдан турган максаттуу үлгүдөн алынган маани үлгүлөрүн бардык өлкөлөрдөгү үй-бүлөлөрдүн мамилелерине статистикалык түрдө жалпылоого болбойт.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөө дизайны

Изилдөө сапаттык мүнөздө жана жарым-жартылай түзүмдөштүрүлгөн маектерге негизделет. Максат калк деңгээлинде үлүш же себептик таасир эсептөө эмес, катышуучулардын тажрыйбаларын жана видео оюндарга берген маанилерин кеңири изилдөө.

Изилдөө суроолору

Изилдөө беш негизги изилдөө суроосунун айланасында түзүлгөн:

1. Катышуучулар видео оюндарга эс алуу, коомчулук, үйрөнүү же качуу сыяктуу кандай жеке маанилерди беришет?
2. Видео оюндар жаңжал, кызматташуу жана муундук айырмачылыктар жагынан үй-бүлөлүк мамилелерде кандай орун алат?
3. Катышуучулар зыян же көз карандылык сыяктуу коомдук дискурстарды кандай чечмелешет жана алар менен кандай мамиле түзүшөт?
4. Видео оюн колдонууда жоопкерчилик жана көзөмөл маселелери кандайча пайда болот?
5. Meadдин “I”, “Me” жана “generalised other” түшүнүктөрү оюн дискурстарында жана муундар аралык маани жаңжалдарында кандайча көрүнөт?

Үлгү

Жалпы үлгү 26 адамдан турат. Изилдөө үч тажрыйбалык топту камтыйт:

• жаш бойго жеткен оюнчулар,
• оюн ойногон ата-энелер,
• оюн ойнобогон ата-энелер.

Булак бул үч топтун ар биринде канча катышуучу бар экенин Table 1'де өзүнчө билдирбейт; Table 1 жыныс жана жаш бөлүштүрүлүшүн гана берет. Ошондуктан топтордун өлчөмдөрү Verianla тарабынан болжолдонгон эмес.

Үлгү алуу стратегиясы

Максаттуу үлгү алуу колдонулган. Жаш бойго жеткен оюнчулар университет студенттеринин жана мурдагы World of Warcraft коомчулук байланыштарынын арасынан табылган. Оюн ойногон ата-энелер жеке байланыштар, мектеп байланыштары жана жалпыга ачык видео оюн иш-чарасы аркылуу; оюн ойнобогон ата-энелер болсо башталгыч жана орто мектептердин ата-эне топторунан тандалган.

Бул мамиле ар түрдүү муундук жана тажрыйбалык перспективаларды бир сапаттык маалымат топтомуна киргизүүнү максат кылат; үлгүнүн калкты өкүлчүлүктүү чагылдыруусу көздөлгөн эмес.

Маектин форматы

Маектер жарым-жартылай түзүмдөштүрүлгөн. Жалпы суроо багыттары сакталуу менен катышуучуларга жеке тажрыйбаларын кеңири баяндоого мүмкүнчүлүк берилген.

Маектин темалары видео оюндардын жеке мааниси, оюндардын коомдук кабыл алынышы, жоопкерчилик жана көзөмөл, ошондой эле үй-бүлө жана муун мамилелери болгон.

Маектер негизинен бетме-бет өткөрүлгөн; катышуучулардын мүмкүнчүлүгүнө байланыштуу төрт маек онлайн жүргүзүлгөн.

Талдоо процесси

Маектер жазылып алынып, verbatim түрүндө транскрипцияланган.

Талдоонун биринчи баскычында бардык транскрипттер кайра-кайра окулуп, маалымат менен жакын таанышуу камсыздалган. Алдын ала даярдалган категориялар топтому колдонулбастан, түздөн-түз маалыматта кайталанган маанилерден жана үлгүлөрдөн баштапкы коддор түзүлгөн.

Экинчи баскычта коддор маани окшоштуктары жана айырмачылыктары боюнча салыштырылып, кеңири тематикалык категорияларга топтоштурулган.

Талдоо бир жолку эмес. Коддор бириктирилип, бөлүнүп же кайра аныкталып; темалардын чек аралары маалымат менен аналитикалык түзүмдүн ортосунда кайра-кайра өтүү аркылуу такталган.

Талдоо авторлор тарабынан кызматташтыкта жүргүзүлгөн. Үзгүлтүксүз талкуу аркылуу коддоонун ырааттуулугун жогорулатуу жана бир изилдөөчүнүн чечмелөөсү үстөм болуп калуу тобокелдигин азайтуу максат кылынган.

Катышуучулардын жыныс жана жаш боюнча бөлүштүрүлүшү

Булактагы отчеттук эскертүү: Table 1'де жаш аралыктары 26–38 жана 38–54 деп жарыялангандыктан, 38 жаш эки аралыкта тең көрүнөт. Булак мунун кандай классификацияланганын өзүнчө түшүндүрбөйт; маанилер Verianla тарабынан өзгөртүлгөн эмес.

Географиялык бөлүштүрүлүш

Figure 1 катышуучулар Будапешт жана Pest County баш болгон Венгриянын батыш жана чыгыш аймактарынан да келгенин көрсөтөт. Авторлор бул бөлүштүрүлүш ар түрдүү социалдык-маданий контексттерди маектерге киргизүүгө мүмкүндүк бергенин белгилешет.

Бирок географиялык ар түрдүүлүк калкты өкүлчүлүктүү чагылдыруу менен бирдей эмес. Үлгү рандомдоштурулган эмес жана жыйынтык бөлүмү үлгү өкүлчүлүктүү эмес экенин ачык айтат.

Жыйынтыктардын тематикалык түзүлүшү

Тематикалык талдоонун натыйжасында беш категория түзүлгөн. Категориялардын максаты катышуучуларды беш өзүнчө топко бөлүү эмес; бир эле катышуучунун баянынын ар башка бөлүктөрү бир нече категорияга кириши мүмкүн.

1. Эс алуу жана качуу

Видео оюн көбүнчө көңүл ачуу, стрессти азайтуу жана күнүмдүк ролдордон кыска мөөнөткө алыстоо катары баяндалган. Ошол эле “качуу” түшүнүгү айрым баяндарда адамдын чыныгы дүйнөдөгү көйгөйлөрдү кийинкиге жылдыруусуна айланышы мүмкүн болгон терсирээк маанини да алып жүрөт.

2. Коомчулук жана социалдык өз ара аракеттенүү

Оюн достор, бир туугандар жана өнөктөштөр менен мамиле түзүүнүн жолу катары баяндалган. Оюн бар мамилелерди гана колдобостон, айрым учурларда жаңы мамиленин түзүлүшүнө негиз болгон жалпы кызыгуу катары да көрүнөт.

3. Жоопкерчиликтүү оюн жана чек коюу

Катышуучулардын көбү оюндун өзүн эле көйгөй деп эсептебейт. Көйгөй көбүрөөк колдонуу көлөмү, күнүмдүк милдеттердин үзгүлтүккө учурашы жана өзүн-өзү жөнгө салуунун жоголушу менен байланышкан.

Ата-энелик көзөмөл менен жеке өзүн-өзү көзөмөлдөө бири-бирине карама-каршы болушу шарт эмес. Балалыкта сырттан коюлган чектер кийин адам өз колдонуусун жөнгө салган ички нормаларга айланышы мүмкүн.

4. Тобокелдик жана моралдаштыруу баяндары

Көз карандылык, агрессия, көңүл буруу көйгөйлөрү жана экран колдонуунун физикалык таасирлери маектерде көтөрүлгөн. Изилдөө бул билдирүүлөрдү медициналык натыйжа катары сынабайт; катышуучулар видео оюндардын айланасында кандай социалдык тобокелдик дискурстарын колдонорун изилдейт.

5. Видео оюндардын символдук ролу

Видео оюндун үй-бүлөдөгү мааниси биргелешип түзүлсө, оюн мамиле түзүүчү символго айланышы мүмкүн. Тараптар символду таптакыр башкача маанилендирген учурларда ошол эле ишмердик коммуникация тоскоолу же жаңжал булагы болушу мүмкүн.

Негизги чечмелөө: муундук айырма технологиялык билим гана эмес

Изилдөөнүн маанилүү чечмелөөлөрүнүн бири — муундук айырмачылыктарды “жаштар технологияны билет, улуулар билбейт” деп гана түшүндүрүү жетишсиз экендиги.

Катышуучулардын оюнга берген баасы, оюндун чоңдук же балалыктагы орду, жоопкерчилик түшүнүгү, социалдык байланыш эмнени билдирери жана кабыл алынуучу колдонуу убактысы кандай экени сыяктуу символдук алкактар да муундар аралык айырмачылыктардын бөлүгү.

Изилдөөнүн күчтүү жактары

Сапаттык маек ыкмасы катышуучуларга оюн тууралуу кыска гана мамиле упайларын берүүдөн ары өтүп, эс алуу, үй-бүлөлүк мамиле, жоопкерчилик жана тобокелдик сыяктуу түшүнүктөрдү өз тажрыйбаларынын ичинде түшүндүрүүгө мүмкүнчүлүк берген.

Үч башка тажрыйбалык топтун киргизилиши оюн менен түз байланышы ар башка үй-бүлө мүчөлөрүнүн маани алкактарын катар салыштырып изилдөөгө мүмкүнчүлүк берген.

Индуктивдүү жана итеративдүү коддоо теориялык категорияларды башынан эле маалыматка таңуулоонун ордуна темаларды маектерден өнүктүрүүнү көздөгөн.

Символдук интеракционизм “ким оюн ойнойт?” деген суроого гана эмес, үй-бүлө мүчөлөрү эмне үчүн бир эле оюнга ар башка маани берерин түшүндүрүүгө багытталган теориялык катмар берген.

Чектөөлөр

Кичине үлгү: Изилдөө 26 катышуучуга негизделген.

Өкүлчүлүктүү эмес үлгү: Катышуучулар максаттуу түрдө тандалган; жыйынтыктар калктык үлүштөр эмес.

Контекстке мүнөздүүлүк: Изилдөө Венгрияда жүргүзүлгөн. Авторлор оюндар глобалдык маданий өнүмдөр экенин талкуулашса да, эмпирикалык маалымат белгилүү бир өлкөдөн жана үлгүдөн алынган.

Маектен келип чыккан чечмелөөчү бир жактуулук: Булак маек чөйрөсү жана сапаттык чечмелөө изилдөөчү/катышуучу баяндарына таасир этиши мүмкүн экенин чектөө катары кабыл алат.

Эксперименттик дизайн жок: Изилдөө чогуу оюндун үй-бүлөлүк мамилелерге себептик таасирин өлчөбөйт.

Статистикалык жалпылоо жок: Темалардын жыштыгынан жалпы калк үчүн prevalence же ыктымалдык чыгаруу туура эмес.

Келечектеги изилдөөлөр

Авторлор узак мөөнөттүү, муундар аралык жана платформага мүнөздүү изилдөөлөрдү көбөйтүүнү сунушташат. Үй-бүлө ичиндеги маанилер убакыт өтүшү менен кантип өзгөрөрү, ар башка оюн платформалары өз ара аракеттенүү формаларына кандай таасир берери жана чогуу оюн менен үй-бүлө ичиндеги күч/роль тартиби узагыраак убакыт масштабына кандай байланышары келечекте изилдениши мүмкүн.

Адабият бөлүмүндө аралаш ыкмаларды колдонгон изилдөөлөр жана табигый чөйрөдөгү байкоолор үй-бүлөлүк өз ара аракеттенүүнүн майда механизмдерин түшүндүрүүдө пайдалуу болушу мүмкүн экени да белгиленет.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска изилдөө: Intergenerational Meaning-Making Around Video Games: A Qualitative Study of Family Communication and Digital Socialisation.

Авторлор: Marta Katalin Korpics, Viktoria Domotor-Orosz, Reka Czelleng.

Байланыш үчүн автор: Marta Katalin Korpics.

Мекеме 1: Department of Human Resources, Faculty of Public Governance and International Studies, Ludovika University of Public Service, Budapest, Hungary.

Мекеме 2: Institute of Social and Communication Sciences, Faculty of Humanities and Social Sciences, Károli Gáspár University of the Reformed Church in Hungary, Budapest, Hungary.

Мекеме 3: Department of Social Sciences, Faculty of Social Sciences, Eötvös Loránd University, Budapest, Hungary.

Журнал: Culture.

Басма: MDPI.

Том / сан / макала: 2(2), 16.

DOI: 10.3390/culture2020016.

Жөнөтүлгөн: 31 Март 2026.

Ревизия: 19 Май 2026.

Кабыл алынган: 29 Май 2026.

Жарыяланган: 5 Июнь 2026.

Жарыялоо статусу: Рецензияланган Culture журналында жарыяланган Version of Record.

Булактын түрү: Сапаттык, жарым-жартылай түзүмдөштүрүлгөн маек жана тематикалык талдоо изилдөөсү.

Үлгү: 26 катышуучу; жаш бойго жеткен оюнчулардан, оюн ойногон ата-энелерден жана оюн ойнобогон ата-энелерден турган максаттуу үлгү.

Маалымат топтоо: Жарым-жартылай түзүмдөштүрүлгөн маектер; маектердин көбү бетме-бет, төртөө онлайн өткөрүлгөн.

Талдоо: Индуктивдүү жана итеративдүү тематикалык коддоо; коддорду биргелешкен автордук талкуулар аркылуу өнүктүрүү жана беш басымдуу маани категориясына айландыруу.

Теориялык алкак: Санариптик социалдашуу, платформалашкан мамилелер, үй-бүлө ичиндеги медиалык ортомчулук жана George Herbert Meadдин символдук интеракционизм мамилеси.

Лицензия: Creative Commons Attribution (CC BY).

Каржылоо: Изилдөө тышкы каржылоо алган эмес.

Этика: Булак ыктыярдуу жана анонимдүү сапаттык маек түзүмүнө байланыштуу формалдуу этикалык уруксат талап кылынбаганын; Ludovika University of Public Service мекемесинин колдонуудагы институттук этикалык стандарттарынын алкагында этикалык кароо жана уруксаттан баш тартылганын билдирет.

Маалыматтандырылган макулдук: Бардык катышуучулардан маалыматтандырылган макулдук алынган.

Маалыматтын жеткиликтүүлүгү: Маалыматтарды corresponding author'дон суроо-талап боюнча алууга болот; маалыматтарды коргоо жана этикалык чектөөлөрдөн улам жалпыга ачык эмес.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышын билдиришкен эмес.

Авторлордун салымы: Концептуалдаштыруу Marta Katalin Korpics; ыкма Reka Czelleng жана Marta Katalin Korpics; изилдөө бардык авторлор; формалдуу талдоо Viktoria Domotor-Orosz жана Reka Czelleng; алгачкы долбоор бардык авторлор; карап чыгуу жана редакциялоо Marta Katalin Korpics; визуалдаштыруу бардык авторлор тарабынан аткарылган.

Булак ичиндеги отчеттук эскертүү: Table 1'де жаш категориялары 26–38 жана 38–54 деп берилгендиктен, 38 жаш эки категориянын чегинде көрүнөт. Булак бул жагдайды өзүнчө түшүндүрбөйт.

Негизги методологиялык чектөө: Жыйынтыктар 26 адамдан турган максаттуу жана өкүлчүлүктүү эмес сапаттык үлгүдөн алынган. Изилдөө статистикалык жалпылоо, prevalence баалоо же үй-бүлөлүк таасирдин себептик өлчөөсүн камсыз кылбайт.