Вентилятор ассоциаланган пневмония (ventilator-associated pneumonia, VAP) — жасалма дем алуу жолу жана инвазиялык механикалык вентиляция менен байланышта өнүккөн, интенсивдүү терапия практикасында олуттуу оорулуулук, антимикробдук каражаттарды колдонуу жана туруктуулук көйгөйлөрү менен байланышкан ооруканада пайда болгон пневмониянын түрү. Бул ретроспективдүү когорттук изилдөө VAPты башталуу убактысына гана жараша “эрте” же “кеч” деп классификациялоо эмпирикалык антибиотик тандоодо канчалык маалымат берерин изилдеди. 2020-жылдын майынан 2022-жылдын майына чейин үчүнчү деңгээлдеги университеттик оорукананын интенсивдүү терапия бөлүмүндө VAP диагнозу коюлган 194 бойго жеткен бейтап каралды; 41 бейтап эрте башталган VAP (EOVAP), 153 бейтап кеч башталган VAP (LOVAP) тобунда болгон.

Изилдөөнүн эң маанилүү табылгасы — антимикробдук туруктуулук эрте башталган VAPта да көңүл бурууга арзырлык деңгээлде кездешкени. Амоксициллин-клавуланатка туруктуулук EOVAP тобунда %48,8, LOVAP тобунда %62,1 деп аныкталып, бул айырма статистикалык жактан маанилүү болгон эмес. Ал эми пиперациллин-тазобактамга туруктуулук EOVAPта %19,5 болсо, LOVAPта %41,2; меропенемге туруктуулук тиешелүүлүгүнө жараша %0 жана %12,4 болгон жана бул эки салыштыруудагы айырмалар статистикалык жактан маанилүү болгон. Баштапкы эмпирикалык дарылоо бейтаптардын %86,6ында бөлүнүп алынган микроорганизмдерге каршы жетиштүү болгон; жалпы бейтаптардын %26,8инде деэскалация, %13,4үндө эскалация жүргүзүлгөн.

Натыйжалар салттуу беш күндүк EOVAP/LOVAP чегин толугу менен колдонбоо керек экенин далилдебейт. Чектүүрөөк, бирок клиникалык жактан маанилүү жыйынтык — VAPтын пайда болуу убактысы жалгыз өзү туруктуулук тобокелдигин көрсөтпөшү мүмкүн. Эмпирикалык антибиотик тандоону бейтаптын өзгөчөлүктөрү, мурдагы антимикробдук таасир, мурдагы микробиологиялык жыйынтыктар, саламаттык сактоо кызматтарына байланышкан таасир жана жергиликтүү туруктуулук экологиясы менен бирге баалоо сунушталат. Бирок изилдөө ретроспективдүү жана бир борборлуу, негизинен COVID-19 пандемиясынын мезгилине туура келет жана өзгөчө VAPка чейинки антибиотиктерге деталдуу таасирленүү маалыматтары жетишсиз; ошондуктан себептик тыянак чыгарууга болбойт.

Вентилятор ассоциаланган пневмония эмне үчүн башталуу убактысына жараша классификацияланат?

Изилдөөдө VAP жасалма дем алуу жолуна таасир башталгандан 48 сааттан кийин өнүккөн өпкө паренхимасынын инфекциясы катары каралат. Инвазиялык механикалык вентиляция дем алуу жолунун кадимки коргонуу механизмдерин өзгөртөт. Эндотрахеалдык түтүк мукоцилиардык тазаланууну жана табигый дем алуу жолунун тосмолорун бузат; седация жөтөл рефлексин азайтышы мүмкүн; микроаспирация, биоплёнканын пайда болушу жана микробдук экологиянын өзгөрүшү орун алышы мүмкүн.

Бул процесстердин убакыт ичинде топтолушу VAPтын башталуу убактысы микробиологиялык профиль жөнүндө маалымат бере алат деген ойго алып келген. Салттуу классификацияда инвазиялык механикалык вентиляциянын бешинчи күнүнө чейин пайда болгон учурлар эрте башталган VAP (EOVAP), бешинчи күнү же андан кийин пайда болгондор кеч башталган VAP (LOVAP) деп аныкталат.

Бул бөлүштүрүү тарыхый жактан көп дарыга туруктуу микроорганизмдин ыктымалдыгын баалоо жана эмпирикалык антибиотик дарылоосун багыттоо үчүн колдонулган. Бирок механикалык вентиляциянын узактыгы туруктуулуктун тандалышына таасир этүүчү жалгыз өзгөрмө эмес. Мурунку антибиотик колдонуу, кеңири спектрдеги антимикробдук каражаттарга таасирленүү, иммундук басылуу, оорунун оордугу, мурдагы саламаттык сактоо кызматтарына байланышкан таасирлер жана интенсивдүү терапия бөлүмүнүн жергиликтүү микробиологиялык экологиясы да туруктуулук тобокелдигине таасир этиши мүмкүн.

Эрте башталган VAP антимикробдук туруктуулуктун төмөн экенин билдиреби?

Бул когорттун жыйынтыктары эрте башталуу убактысы автоматтык түрдө төмөн туруктуулукту билдирбесин көрсөтөт. EOVAP тобунда амоксициллин-клавуланатка туруктуулук %48,8 деңгээлинде болуп, LOVAPтагы %62,1 көрсөткүчтөн статистикалык жактан маанилүү айырмаланган эмес. Бирок пиперациллин-тазобактам жана меропенемге туруктуулук LOVAP тобунда маанилүү түрдө жогору болгон. Демек, изилдөө эки тараптуу жыйынтык берет: убакыт айрым антибиотиктер боюнча туруктуулук айырмасы менен байланыштуу болушу мүмкүн, бирок башталуу убактысы жалгыз өзү жалпы туруктуулук профилинин ишенимдүү көрсөткүчү эмес.

Изилдөөнүн клиникалык суроосу

Негизги изилдөө суроосу VAPтын эрте же кеч пайда болушу төмөнкү дем алуу жолдорунун үлгүлөрүнөн бөлүнүп алынган бактериялардын таралышын жана антибиотиктерге туруктуулук үлгүлөрүн маанилүү деңгээлде айырмалайбы деген маселе болгон. Мындан тышкары, изилдөөчүлөр эмпирикалык антибиотик тандоону, эмпирикалык дарылоонун жетиштүүлүгүн, дарылоону эскалациялоо жана деэскалациялоону, интенсивдүү терапия жана ооруканадагы өлүмдүүлүктү, ошондой эле биринчи антибиотик курстан кийинки дем алуу жолдорунун үлгүлөрүн баалашкан.

Изилдөө кайсы бейтаптарды камтыды?

2020-жылдын майынан 2022-жылдын майына чейин изилдөө жүргүзүлгөн интенсивдүү терапия бөлүмүнө 2813 бейтап кабыл алынган. Алардын 1633үнө инвазиялык механикалык вентиляция колдонулуп, 194 бейтапка VAP диагнозу коюлган. Изилдөөчүлөр билдирген VAP инциденти 1000 инвазиялык механикалык вентиляция күнүнө 17,58 болгон.

VAP диагнозу коюлган 194 бейтаптын %73,7си эркек болгон. Медианалык жаш 61 жыл, квартилдер аралык аралык 58-63 жыл болгон. EOVAP тобунда 41 бейтап (%21), LOVAP тобунда 153 бейтап (%79) болгон.

EOVAP диагнозуна чейинки медианалык убакыт 4 күн [IQR 4-4], LOVAP үчүн 11 күн [IQR 8-16] болгон. Бул бөлүү маанилүү, анткени EOVAP тобунун көпчүлүгү салттуу беш күндүк чектен өтө жакын болгон.

COVID-19 контексти эмне үчүн маанилүү?

Когорттун %70,6сы интенсивдүү терапияга инфекция менен байланышкан дем алуу жетишсиздигинен улам кабыл алынган жана 115 бейтапта, башкача айтканда %59,3үндө, негизги диагноз COVID-19 болгон. COVID пневмониясы жалпысынан 128 бейтапта (%66,0) VAPты жеңилдетиши мүмкүн болгон бейтаптык шарттардын арасында болгон.

Ошондуктан бул изилдөөнү кадимки интенсивдүү терапия мезгилинин нейтралдуу үлгүсү катары кароого болбойт. Пандемия маалындагы узак механикалык вентиляция мөөнөттөрү, интенсивдүү терапиядагы бейтаптардын өзгөргөн профили жана антимикробдук каражаттардын кеңири колдонулушу дем алуу жолдорунун микробиотасындагы тандоо басымына жана туруктуулуктун бөлүштүрүлүшүнө таасир эткен болушу мүмкүн.

Изилдөөчүлөр EOVAP/LOVAP классификациясы механикалык вентиляциянын узактыгын гана эске аларын, бейтаптын интубацияга чейинки же оор абалдын алгачкы күндөрүндөгү антимикробдук таасирин түздөн-түз камтыбасын өзгөчө белгилешет. Бул жагдай механикалык вентиляциянын али алгачкы күндөрүндө болгонуна карабастан туруктуу микроорганизм алып жүргөн бейтаптын эмне үчүн “эрте башталган” топто болушу мүмкүн экенин түшүндүрө турган мүмкүн болгон механизм; бирок бул изилдөөдө VAPка чейинки деталдуу антибиотик таасири өлчөнбөгөндүктөн, себептик жактан далилденген эмес.

Интенсивдүү терапияда жатуу мөөнөтү жана өлүмдүүлүк

LOVAP тобунда интенсивдүү терапияда жатуу мөөнөтү маанилүү түрдө узагыраак болгон. Ошол эле учурда интенсивдүү терапия жана ооруканадагы өлүмдүүлүк сандык жактан LOVAP тобунда жогору көрүнгөнү менен, таблицада көрсөтүлгөн топтук айырмалар статистикалык маанилүүлүк чегинен өткөн эмес. Ошондуктан изилдөө кеч башталган VAP бул когортто өз алдынча жогору өлүмдүүлүккө алып келет деп көрсөтпөйт.

Антибиотиктерге туруктуулук үлгүсү

Бул таблица изилдөөнүн негизги илимий жыйынтыгын айкыныраак көрсөтөт. Амоксициллин-клавуланатка туруктуулук эрте башталган топто да болжол менен ар эки изоляттын биринде кездешет. Бирок пиперациллин-тазобактам жана меропенем боюнча кеч башталган топто туруктуулуктун жогорураак көрсөткүчтөрү байкалган.

Бул “башталуу убактысы таптакыр маанилүү эмес” дегенди билдирбейт. Туурараак түшүндүрмө — убакыт жөнүндөгү маалымат ар түрдүү антибиотиктер жана жергиликтүү туруктуулук үлгүлөрү үчүн ар башка маалыматтык мааниге ээ жана жалгыз өзү бардык микробиологиялык тобокелдикти жалпылай албайт.

1-сүрөт эмнени көрсөтөт?

Булактын 1-сүрөтү VAP диагнозуна чейин өткөн инвазиялык механикалык вентиляция күндөрү көбөйгөн сайын амоксициллин-клавуланат, пиперациллин-тазобактам жана меропенемге туруктуулуктун модель тарабынан болжолдонгон ыктымалдыктарын көрсөтөт. Горизонталдык огу VAP диагнозуна чейинки механикалык вентиляция күндөрүн, вертикалдык огу туруктуулук ыктымалдыгын көрсөтөт. Ийри сызыктардын айланасындагы көлөкөлүү аймактар %95 ишеним аралыктары.

Амоксициллин-клавуланат жана пиперациллин-тазобактам үчүн модель болжолдогон туруктуулук ыктымалдыгы механикалык вентиляциянын узактыгы менен көбөйсө, меропенем ийри сызыгы төмөнкү деңгээлде калат. Бирок 20 күндөн кийинки убакыт чекиттеринде бейтаптардын саны олуттуу азаят; ошондуктан графиктин кийинки күндөрдөгү тенденцияларын алгачкы убакыт чекиттери менен бирдей тактыкта чечмелөөгө болбойт.

Булак амоксициллин-клавуланат жана пиперациллин-тазобактам үчүн туруктуулук болжолдоолору болжол менен 4-күнү тиешелүүлүгүнө жараша %50 жана %30га, 30-35-күндөрү болсо %78 жана %65ке жогорулаганын билдирет. Бул модель болжолдоолору; алар ар бир күнү түздөн-түз бирдей сандагы бейтаптардан өлчөнгөн чийки көрсөткүчтөр катары чечмеленбеши керек.

Эмпирикалык антибиотик тандоодо башталуу убактысы жалгыз өзү жетиштүүбү?

Изилдөөнүн маалыматтары бул суроого абсолюттук “жок” деген жооп бербейт. Изилдөөчүлөр EOVAP/LOVAP классификациясынын жетишсиз экенин далилдедик деп айтышпайт. Табылгалар башталуу убактысын эмпирикалык дарылоону тандоодо бейтапка мүнөздүү туруктуулук тобокелдиктери, мурдагы микробиологиялык жыйынтыктар, саламаттык сактоо жана антимикробдук таасир, ошондой эле интенсивдүү терапия бөлүмүнүн жергиликтүү туруктуулук экологиясы менен бирге чечмелөөнү колдойт.

Эмпирикалык дарылоо канчалык көп учурда жетиштүү болгон?

Изилдөөдө “жетиштүү эмпирикалык дарылоо” баштапкы эмпирикалык режимдеги кеминде бир антимикробдук агент кийин бөлүнүп алынган патогенге сезгич деп табылышы катары аныкталган.

Деэскалация EOVAP тобунда сандык жактан көбүрөөк, эскалация LOVAP тобунда көбүрөөк байкалган; бирок бул айырмалардын эч бири булакта статистикалык жактан маанилүү болгон эмес. Ошондуктан пайыздарга гана карап эрте же кеч башталган топ дарылоонун өзгөрүшүнө “жакшыраак жооп берди” деген жыйынтык чыгарууга болбойт.

Баштапкы эмпирикалык дарылоодо эң көп колдонулган антибиотик пиперациллин-тазобактам болуп, бейтаптардын %45ине берилген. Кеңири спектрдеги антибиотиктерди колдонуу көрсөткүчү LOVAPта %70, EOVAPта %61 болгон; айырма маанилүү эмес (p=0,3132). MRSAны камтуу үчүн ванкомицин колдонуу көрсөткүчү болжол менен %10 болгон; борбордогу MRSA бөлүп алуу көрсөткүчү болсо изилденген мезгилде болжол менен %3 деп билдирилген.

Эмне үчүн 276 микроорганизм 194 бейтаптан көп?

Изилдөөдө 194 бейтап болгонуна карабастан жалпысынан 276 микроорганизм талданган: 59у EOVAP, 217си LOVAP тобунан. Мунун себеби полимикробдук культураларда бир эле дем алуу үлгүсүнөн бир нече клиникалык жактан маанилүү микроорганизм катталган. Демек, “изоляттардын саны” менен “бейтаптардын саны” бирдей өлчөм эмес.

Дем алуу үлгүлөрүнүн көбү бронхиалдык секрециялардан алынган. Бронхоальвеолярдык лаваж үлгүлөрү азыраак болгон; изилдөөчүлөр муну изилдөө мезгилинде бронхоскопиянын чектелүү колдонулушун чагылдырат деп белгилешет.

Дарылоодон кийинки оң культуралар

Биринчи антибиотик курсу аяктагандан кийин 82 бейтаптан көзөмөлдүк трахеобронхиалдык үлгү алынган. Алардын 60ында (%73,2) микробиологиялык жыйынтык оң болуп, 51 бейтап (%62,2) кийин жаңы антибиотик дарылоо курсун алган. Жаңы VAP эпизоду расмий диагностикалык критерийлер менен 28 бейтапта ырасталган; алардын 9у башында EOVAP, 19у LOVAP тобунда болгон.

Көзөмөлдүк үлгүлөрдө көп бөлүнүп алынган микроорганизмдердин арасында Klebsiella түрлөрү (%26,32), Serratia marcescens (%19,87), метициллинге сезгич Staphylococcus aureus (MSSA; %16,30), Pseudomonas aeruginosa (%9,78) жана Escherichia coli (%6,16) болгон.

Бирок оң трахеобронхиалдык культура автоматтык түрдө активдүү инфекция дегенди билдирбейт. Механикалык вентиляциядагы бейтаптарда колонизация, туруктуу инфекция жана жаңы/recurrent VAPтын айырмасын аныктоо клиникалык контекстти талап кылат. Ретроспективдүү үлгү алуу түзүлүшү бул айырмалоону изилдөөнүн маанилүү чектөөлөрүнүн бирине айландырган.

Көзөмөлдүк культуранын оң бойдон калышы менен байланышкан факторлор

Көп өзгөрмөлүү анализде уланып жаткан кома абалы Глазго кома шкаласынын 8ден төмөн болушу менен аныкталып, көзөмөлдүк культуранын оң болушу менен байланышкан: OR 3,52; %95 ишеним аралыгы 1,6-7,8; p=0,002.

Биринчи антибиотик дарылоо курсунун 7 күндөн узак болушу да оң көзөмөлдүк культура менен байланышкан: OR 2,31; %95 ишеним аралыгы 1,1-4,9; p=0,031.

Бул жыйынтыктар байкоочу байланыштар. Мисалы, антибиотикти узак колдонуу микробиологиялык туруктуулукка түздөн-түз “себеп болорун” бул изилдөө көрсөтпөйт; оорураак же чечилиши кыйын инфекциялар бир эле учурда узагыраак дарылоого жана көбүрөөк көзөмөлдүк үлгү алууга алып келиши сыяктуу альтернативалуу түшүндүрмөлөр болушу мүмкүн.

Оң трахеобронхиалдык изоляттары сакталып калган бейтаптарда интенсивдүү терапияда жатуу мөөнөтү жана инвазиялык механикалык вентиляцияга муктаждык да терс көзөмөлдүк үлгүсү болгон бейтаптарга караганда узагыраак болгон (p<0,001). Бул байланыш да өз алдынча себептик деп чечмеленбейт.

Туруктуулук менен өлүмдүүлүк бир нерсе эмес

Амоксициллин-клавуланатка сезгич изоляттары болгон бейтаптарда өлүмдүүлүк %43,0, туруктуу изоляттары болгондордо %42,6 деп билдирилген (p=0,953). Бир өзгөрмөлүү логистикалык регрессияда амоксициллин-клавуланатка туруктуулук өлүмдүүлүк менен байланышкан эмес: OR 0,98; %95 ишеним аралыгы 0,55-1,75; p=0,953.

Булак оордук боюнча түзөтүлгөн анализ үчүн OR 0,28, %95 ишеним аралыгы 0,11-1,75 жана p=0,011 маанилерин бирге билдирет. Берилген ишеним аралыгы 1 маанисин камтышы менен p=0,011 маанисинин ортосунда статистикалык дал келбестик көрүнөт. Бул Verianla тексти маанини унчукпай оңдобойт; булактын билдирүүсүн кандай болсо ошондой белгилейт. Ошондуктан бул түзөтүлгөн анализ так жыйынтык катары колдонулбашы керек.

Ооруканага чейинки интубация боюнча табылга

Ооруканага чейинки интубация EOVAP тобунда %21, LOVAP тобунда %6 деп билдирилип, айырма статистикалык жактан маанилүү болгон (p=0,002). Бул эки топтун механикалык вентиляция башталганга чейинки же алгачкы саламаттык сактоо таасирлери толугу менен бирдей болбогонун көрсөтүүчү когорттук өзгөчөлүктөрдүн бири.

Бул изилдөө “беш күндүк чек туура эмес” деп айтып жатабы?

Жок. Изилдөөнүн талкуусу бул маселе боюнча так чек коёт. Табылгалар EOVAP/LOVAP классификациясы эмпирикалык дарылоо үчүн жетишсиз экенин далилдебейт. Изилдөөчүлөрдүн чектүүрөөк сунушу — VAPтын башталуу убактысы жалгыз өзү ар түрдүү антибиотик сезгичтик профилдери бар бейтаптарды ишенимдүү бөлүүгө жетишсиз болушу мүмкүн.

Ошондуктан убакытты мурдагы антимикробдук таасир, мурдагы микробиология, бейтапка мүнөздүү тобокелдиктер, саламаттык сактоо кызматтарына байланышкан таасир жана жергиликтүү туруктуулук үлгүлөрү менен бирге кароо керек.

Жергиликтүү микробиологиялык экология эмне үчүн маанилүү?

Бир интенсивдүү терапия бөлүмүндө белгилүү антибиотикке туруктуу бактериялардын жыштыгы башка оорукананын интенсивдүү терапия бөлүмүндөгүдөй болбошу мүмкүн. Эмпирикалык дарылоо — козгогуч так аныктала электе башталышы керек болгон дарылоо; демек, чечим башында ыктымалдыктарга негизделет.

Изилдөөнүн табылгасы бул жерде өзгөчө маанилүү: эгер салттуу убакыт классы бейтаптын туруктуулук тобокелдигин жалгыз өзү жетиштүү көрсөтпөсө, борбордо чындыгында кайсы микроорганизмдер айланып жүргөнү жана кайсы антибиотиктерге канчалык туруктуулук көрсөткөнү эмпирикалык дарылоо чечиминин маанилүү маалымат булагына айланат.

Бул жыйынтык изилдөөдө көрсөтүлгөн айрым антибиотиктер башка ооруканада же өлкөдө автоматтык түрдө артык көрүлүшү керек дегенди билдирбейт. Тескерисинче, макаланын негизги билдирүүсү — жергиликтүү микробиологиялык экологияны эске алуу.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

Изилдөөнүн дизайны

• Дизайн: Ретроспективдүү когорт.
• Борбор: Үчүнчү деңгээлдеги университеттик оорукананын аралаш медициналык жана хирургиялык интенсивдүү терапия бөлүмү.
• Мезгил: Май 2020-Май 2022.
• Популяция: VAP диагнозу менен чыгарылган 18 жаштагы жана андан улуу чоң кишилер.
• Чыгаруу: Алдын ала белгиленген VAP диагностикалык критерийлерине жооп бербеген же башталуу убактысына жараша классификациялоого жетиштүү клиникалык/микробиологиялык маалыматы жок бейтаптар.
• EOVAP: Инвазиялык механикалык вентиляциянын узактыгы <5 күн.
• LOVAP: Инвазиялык механикалык вентиляциянын узактыгы ≥5 күн.
• 0-күн: Биринчи эндотрахеалдык интубация жана инвазиялык механикалык вентиляция башталган күн.

VAP диагностикалык алкагы

Катышкан борбордо VAP диагнозу ысытма же лейкоцитоз сыяктуу сезгенүү жооп белгилери, ириңдүү какырык же күчөгөн бронхоспазм жана көкүрөк рентгенинде жаңы же начарлаган өпкө инфильтраттарын бирге баалоого негизделген. Бул изилдөөдө кошумча түрдө дем алуу жолунун үлгүсүнөн микроорганизм бөлүнүп алынган болушу талап кылынган.

Жыйналган өзгөрмөлөр

Электрондук бейтап жазууларынан жашы, жынысы, кошумча оорулары, интенсивдүү терапияда жатуу мөөнөтү, SAPS II жана SOFA оордук упайлары, септикалык шок, VAP диагнозуна чейинки инвазиялык механикалык вентиляция мөөнөтү, бир убактагы SARS-CoV-2 инфекциясы, бөлүнүп алынган микроорганизмдер жана антимикробдук сезгичтик жыйынтыктары алынган.

Иммундук басылуу активдүү солиддик же гематологиялык залалдуу шишик, химиотерапия, системалуу кортикостероид, башка иммундук басуучу дарылар, солиддик орган же гемопоэтикалык трансплантация жана HIV инфекциясы сыяктуу абалдарды камтыган. COVID-19га байланыштуу колдонулган системалуу кортикостероиддик дарылоо да изилдөөнүн аныктамасында иммундук басуучу дарылоо катары бааланган.

Микробиологиялык ыкма

Дем алуу үлгүлөрү эндотрахеалдык аспирация же бронхоальвеолярдык лаваж аркылуу алынган. Культуралар сапаттык микробиологиялык ыкмалар менен жүргүзүлүп, андан кийин микроорганизмди аныктоо жана антимикробдук сезгичтик тести жасалган.

Полимикробдук культураларда клиникалык жактан маанилүү деп эсептелген бардык микроорганизмдер талданган. Ошондуктан изоляттардын саны бейтаптардын санынан көп болушу күтүлүүчү методологиялык жыйынтык.

Статистикалык анализ

Категориялык өзгөрмөлөр абсолюттук сан жана пайыз түрүндө билдирилип, хи-квадрат же Fisher так тести менен салыштырылган. Үзгүлтүксүз өзгөрмөлөрдүн бөлүштүрүлүшү бааланып, ылайыктуу учурда Student t-тести же Mann-Whitney U тести колдонулган.

Дем алуу жолдорунан микроорганизмдин туруктуу бөлүнүп чыгышы менен байланышкан факторлорду баалоо үчүн көп өзгөрмөлүү логистикалык регрессия колдонулган. Жыйынтыктар odds катышы (OR) жана %95 ишеним аралыгы менен берилген. Эки тараптуу p<0,05 статистикалык маанилүүлүктүн чеги катары кабыл алынган. Анализдер Stata 14.0 программасы менен жүргүзүлгөн.

Статистикалык анализде колдонулган өзгөрмөлөрдө жетишпеген маалымат аныкталбагандыктан, импутация колдонулган эмес.

Негизги сандык жыйынтыктар

Статистикалык жактан маанилүү топтук айырмалар

• LOVAP тобунун медианалык жашы жогору болгон: 61 жылга каршы 58 жыл; p=0,020.
• COVID пневмониясы LOVAP тобунда көбүрөөк болгон: %70,6га каршы %48,8; p=0,001.
• Ооруканага чейинки интубация EOVAPта көбүрөөк болгон: болжол менен %22ге каршы %5,9; p=0,002.
• Интенсивдүү терапияда жатуу мөөнөтү LOVAPта узагыраак болгон: медиана 29 күнгө каршы 20 күн; p<0,001.
• Пиперациллин-тазобактамга туруктуулук LOVAPта жогору болгон: %41,2ге каршы %19,5; p=0,010.
• Меропенемге туруктуулук LOVAPта жогору болгон: %12,4кө каршы %0; p=0,018.

Статистикалык жактан маанилүү эмес маанилүү салыштыруулар

• Амоксициллин-клавуланатка туруктуулук: %62,1 LOVAP жана %48,8 EOVAP; p=0,123.
• Жетиштүү эмпирикалык дарылоо: %85,6 LOVAP жана %90,2 EOVAP; p=0,440.
• Деэскалация: %24,2 LOVAP жана %36,6 EOVAP; p=0,111.
• Эскалация: %14,4 LOVAP жана %9,8 EOVAP; p=0,440.
• Кеңири спектрдеги антибиотиктерди колдонуу: %70 LOVAP жана %61 EOVAP; p=0,3132.
• Интенсивдүү терапия жана ооруканадагы өлүмдүүлүктүн топтук айырмалары статистикалык маанилүүлүктү көрсөткөн эмес.

Изилдөөнүн күчтүү жагы эмнеде?

Изилдөө антибиотиктерге туруктуулук таблицасын гана карабайт. Реалдуу жашоодогу интенсивдүү терапия когортунда башталуу убактысын, эмпирикалык дарылоону, деэскалация жана эскалацияны, көзөмөл культураларын жана бейтаптын жыйынтыктарын бир клиникалык алкакта баалайт. Бул EOVAP/LOVAP бөлүнүшүнүн теориялык классификация катары гана эмес, реалдуу антибиотик чечим процесстериндеги маалыматтык маанисин талкуулоого мүмкүндүк берет.

Чектөөлөр

• Ретроспективдүү дизайн: байланыш көрсөтө алат, бирок себепти ишенимдүү аныктай албайт.
• Бир борбор: жергиликтүү микробиологиялык экологияны башка интенсивдүү терапия бөлүмдөрүнө түздөн-түз жалпылоого болбойт.
• COVID-19 мезгили: бейтаптардын курамы, механикалык вентиляция мөөнөттөрү жана антимикробдук каражаттарды колдонуу адаттары кадимки мезгилдерден айырмаланышы мүмкүн.
• Тең салмаксыз топ көлөмү: EOVAP тобунда 41, LOVAP тобунда 153 бейтаптын болушу айрым салыштыруулардын статистикалык күчүн азайтышы мүмкүн.
• Диагноз кайра бааланган эмес: чыгарылганда VAP диагнозу болгон бейтаптар гана киргизилгендиктен, айрым диагностикалык туура эмес классификацияларды жокко чыгарууга болбойт.
• Көзөмөл үлгүлөрү стандартташтырылган эмес: көзөмөл культуралары клиникалык шек сакталып турган бейтаптарда көбүрөөк алынганы тандоо кыйшаюусун жаратышы мүмкүн.
• Колонизация-инфекция айырмасы: оң көзөмөл үлгүсү туруктуу инфекцияны, рецидивди же колонизацияны билдиреби — ар бир бейтапта так чечүүгө болбойт.
• VAPка чейинки антибиотик таасири: деталдуу узак мөөнөттүү маалыматтардын жоктугу эрте башталган учурлардагы туруктуулук үчүн сунушталган антимикробдук тандоо түшүндүрмөсүн түздөн-түз сыноого тоскоол болот.
• 1-сүрөттүн кеч убакыт чекиттери: 20 күндөн кийин байкоолордун саны олуттуу азайып, модель болжолдоолорундагы белгисиздик көбөйөт.

Изилдөө эмне дейт?

Бул когортто антимикробдук туруктуулук эрте башталган VAPта да маанилүү болгон. Амоксициллин-клавуланатка туруктуулук эки башталуу тобунда тең жогору болгон; пиперациллин-тазобактам жана меропенемге туруктуулук LOVAPта маанилүү түрдө жогору болгон. Табылгалар башталуу убактысын жергиликтүү туруктуулук маалыматтары жана бейтапка мүнөздүү тобокелдиктер менен бирге баалоону колдойт.

Изилдөө эмне дебейт?

Изилдөө белгилүү бир антибиотик бардык VAP бейтаптары үчүн эң мыкты эмпирикалык тандоо экенин көрсөтпөйт. EOVAP/LOVAP классификациясын толугу менен таштоо керек экенин далилдебейт. COVID-19 мезгилиндеги бир интенсивдүү терапия бөлүмүнүн туруктуулук көрсөткүчтөрүн башка ооруканаларга же өлкөлөргө түздөн-түз көчүрүүгө болорун көрсөтпөйт. Ошондой эле мурдагы антибиотик колдонуу эрте башталган туруктуу VAPка себеп болорун түздөн-түз далилдебейт.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска изилдөө: Antibiotic Selection in Ventilator-Associated Pneumonia: Moving Beyond Early- vs. Late-Onset Paradigms?—A Retrospective Cohort Study

Авторлор: Sara Salema Travassos; Sara Cameira Croca; Rui Gomes; João Grilo; Ana Rita Silva; Gustavo Nobre de Jesus; Susana Mendes Fernandes; João Miguel Ribeiro.

Жооптуу автор: Sara Salema Travassos.

Мекемелер: Serviço de Medicina Intensiva, Unidade Local de Saúde de Santa Maria; Clínica Universitária de Medicina Intensiva, Faculdade de Medicina, Universidade de Lisboa; Faculdade de Medicina, Universidade de Lisboa, Lisboa, Португалия.

Журнал: Acta Microbiologica Hellenica.

Басмакана: MDPI, Hellenic Society for Microbiology атынан.

Библиографиялык маалымат: Acta Microbiol. Hell. 2026, 71(3), 34.

DOI: 10.3390/amh71030034

Булактын түрү: Communication; ретроспективдүү когорттук изилдөө.

Жарыялоо процесси: Алынган 29 Июль 2026; кайра каралган 2 Сентябрь 2026; кабыл алынган 3 Сентябрь 2026; жарыяланган 7 Сентябрь 2026.

Лицензия: Creative Commons Attribution (CC BY).

Каржылоо: Изилдөө каржылоо алган эмес.

Этика: Мекеменин саясатына ылайык, толугу менен анонимдештирилген жана кош коддоо ыкмасы менен корголгон ретроспективдүү маалыматтар колдонулгандыктан, формалдуу этикалык комитеттин макулдугу талап кылынган эмес.

Маалымдалган макулдук: Ретроспективдүү жана толугу менен анонимдештирилген маалыматтар колдонулгандыктан, макулдук алуу талабынан баш тартылган.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Изилдөөнүн негизги салымдары макалада жана кошумча материалдарда берилген; кошумча суроолор жооптуу авторго жөнөтүлүшү мүмкүн.

Кошумча материалдар: Table S1 вентилятор ассоциаланган пневмониянын микробиологиялык профилин; Table S2 VAPтагы баштапкы дары жазууларын камтыйт.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышын билдиришкен эмес.

Авторлордун салымы: Изилдөөнү концептуалдаштыруу Sara Salema Travassos жана Gustavo Nobre de Jesus; маалыматтарды чогултуу Sara Salema Travassos, Rui Gomes, João Grilo жана Ana Rita Silva; маалыматтарды талдоо Sara Salema Travassos жана Susana Mendes Fernandes тарабынан жүргүзүлгөн. Маалыматтарды чечмелөө, алгачкы текстти жазуу жана акыркы кароо милдеттери макалада CRediT сыяктуу деталдуу салым бөлүштүрүүсү менен көрсөтүлгөн.

Негизги методологиялык чек: Бул изилдөө ретроспективдүү жана бир борборлуу болгондуктан, байланыш жыйынтыктарын себептик натыйжа катары чечмелөөгө болбойт. Топтордун көлөмү тең салмаксыз, көзөмөл микробиологиясы проспективдүү түрдө стандартташтырылган эмес жана VAPка чейинки деталдуу узак мөөнөттүү антибиотик таасири тууралуу маалымат жок. COVID-19 пандемиясынын когорт түзүлүшүнө жана антимикробдук экологияга тийгизген таасири да жалпылоо мүмкүнчүлүгүн чектейт.

Булактагы статистикалык эскертүү: Булак текстинде амоксициллин-клавуланатка туруктуулуктун өлүмдүүлүк менен байланышы боюнча оордукка ылайык түзөтүлгөн анализ “OR 0,28; %95 GA 0,11-1,75; p=0,011” деп берилген. Ишеним аралыгы 1ди камтышы менен p мааниси 0,011 болушунун ортосунда көрүнгөн статистикалык дал келбестик бар. Verianla бул сандардын бирин да болжол менен оңдогон эмес жана бул анализди так жыйынтык катары колдонгон эмес.

Verianla мазмун ыкмасы: Бул кыргыз тилиндеги макала булак PDFтин сүйлөм-сүйлөм котормосу эмес. Изилдөө суроосу, бейтаптарды тандоо, EOVAP/LOVAP аныктамалары, статистикалык ыкма, таблицалар, 1-сүрөт, туруктуулук маалыматтары, эмпирикалык дарылоо жыйынтыктары, көзөмөл культуралары, чектөөлөр жана авторлордун чечмелөө чектери сакталып, кыргыз тилинде өз алдынча илимий баяндоо түзүлгөн. Булакта жок клиникалык жыйынтык, антибиотиктин натыйжалуулугу же туруктуулук көрсөткүчү кошулган эмес.