Бул изилдөө, тиш кариесийле илишкмененндирмененн Стрептожожжус мутанс менен периодонтитле илишкмененндирмененн Порпхйромонас гингивалис бактермененринин бирден фазала вируленттүүлүк факторуну ошол эле анда буталейен хитозан капталган PLGA нанобөлүкчө пайдубалли бир мукозалдык вакцина адайы гелиштирмиштир. Йеди рекомбинанттык антиген ве монофосфорил липид А ичерен нанобөлүкчөлөр, ургаачы BALB/c чычкандарине 0, 2 ве 4. хафталарда мурун ичинен ве тил астынан колдонулган. Изилдөөда күчтүү антикор йанытлары, бута бактермененрде азалма, биофильм баскыланмасы ве ооз ткандарында корунма билдирилмектедир. Ошентсе да изилдөө рецензиядан өткөн эмес; инсан маалыматси ичермемектедир ве бактериялык жхалленге менен системаик енфексион натыйжаларынын насыл олуштурулуп өлчүлдүгү ыкма бөлүмүнде ачыкланмамыштыр.

Вакцина талапкеринын орточо бөлүкчө чапы 245,8 ± 12,4 нм, полидисперстүүлүк индекси 0,215 ± 0,03 ве зета потенциалы +32,4 ± 2,8 мВ катары билдирилген. Антиген капсулалоо натыйжалуулугу %84,2 ± 3,6, жүктөө сыйымдуулугу болсо %12,5 ± 1,1’дир. Ашыланан жаныбарларда түкүрүк салгысал IgA дүзейинин контролдук топна ылайык 7,8 кат, серум топлам IgG дүзейинин 6,4 кат арттыгы белгиленген. Бирок антикорларын хам консантрасйонлары, ишеним аралыклары ве хер заман ноктасындаки бирейсел өлчөөлөри сунулмамыштыр.

Изилдөөйа ылайык С. мутанс колонизацияу %91,4, П. гингивалис колонизацияу %88,2 ве биофильм биомассасы %84,7 азалмыштыр. Мине деэмальрализасйонунда %81,5, тиш этинин сезгенишинда %83,1 ве альвеолярдык сөөк жоготуусунда %76,9 азалма билдирилген. Бу маанилер чычкан тажрыйбалари ве лаборатория өлчөөлөрийле чектелген; инсанларда кариес, периодонтит вейа диш кайбынын өнленебмененжегини гөстермемектедир.

Түркия жагынан баалоо: Йаклвакцинам; Түркияда диш хекимлиги, оралдык микробийоложи, иммүноложи, фармасөтик нанодекноложи ве вакцина гелиштирме аланларында чалышан екиплер үчүн абдан бутали мукозалдык иммундаштыруу фикри сунмактадыр. Түркияда колдонмойа йөнелик баалоо түзүмлмадан мурун изилдөөнүн ексик тажрыйба протоколлери тамамланмалы, натыйжалар бторымсыз лабораторияларда текрарланмалы, Түркияда долашан клиникалык бактери изолатларына каршы чапраз корума инжеленмели ве дагы чоң жаныбар модельлеринде токсикология менен узак мөөнөттүү бторышыклык сыноолору йүрүтүлмелидир. Бул изилдөөдан Түркияда инсанлара уйгуланабмененжек бир тиш кариеси ашжылуулукнын хазыр олдугу, ишенимли олдугу вейа рухсат алабмененжеги сонужу чыкарыламаз.

Изилдөө ошондой эле гечижи бактериемияде %85,6, инфекциялык эндокардитте %74,2, одонтоженик бейин апселеринде %69,8 ве гастроинтестиналдык жайылууда %61,5 азалма билдирмектедир. Бирок бу компликасйонларын олуштурулмасы, диагнозмланмасы, орган үлгүлөрүнин топланмасы, бактерийоложик валидациясы ве истатистиксел анализи үчүн айры бир ыкма бөлүмү булунмамактадыр. Бу неденле системаик бейтаплыклара илишкин йүзделер, изилдөөнүн мевжут үйүрмүнде бторымсыз катары маанилендирмененбмененн натыйжалар дегилдир.

Изилдөөнүн пайдубал суроосу недир?

Изилдөө, ики маанилүү оралдык патогени тек бир мукозалдык вакцина адайыйла буталеменин мүмкүн олуп олмадыгыны изилдейт. Тасарымын амажы йалнызжа бактермененри өлдүрмек дегил; бактермененрин диш ве тиш эти бетлерине бторланмасыны, коруйужу биофильм матрицасы олуштурмасыны ве текстуралара зарар верен вируленттүүлүк меканизмаларыны бторышыклык системаи аражылыгыйла енгеллемектир.

Икинжи изилдөө суроосу, бута патогендер баскыланыркен йарарлы ооз бактермененринин корунуп корунамайажторыдыр. Изилдөөдө кең спектрлу бир антимикробийал йаклвакцинам йерине, йалнызжа сечилмиш бактерийел протеинлере каршы бторышыклык олуштурулмасынын ооз микробиомундаки еколожик денгейи коруйабмененжеги мененри үйүрлмектедир.

Үчүнжү суроо, ооз бетиндеки жергиликтүү бторышыклыгын долвакцинама гечен бактермененри ве узак органлардаки енфексионлары азалтып азалтамайажторыдыр. Изилдөө бу конуда абдан күчтүү йүзделер билдирсе де системаик енфексион модельлеринин эксперименттик курулуму ачыкланмадыгы үчүн үчүнжү суроойа маалыматлен йаныт методологиялык ачыдан тамамланмамыштыр.

Вакцина талапкери ханги бактерийел буталари ичермектедир?

Формүласйонда дөрт С. мутанс ве үч П. гингивалис антигени булунмактадыр:

Бирден фазала антигенин ошол эле формулировкада кулланылмасы, енфексионун йалнызжа тек ашамасыны дегил; жабышуу, биофильм олушуму, текстура инвазйону ве бторышыклыктан качыш гиби бирбирини тамамлайан убакытчлери буталемейи амачламактадыр. Изилдөө бу тасарымы “көпваленттүү” вейа “көпваленттүү” вакцина йаклвакцинамы катары диагнозмламактадыр.

Рекомимаратнт антигендер насыл өндүрүлгөн?

Сечмененн антигеник бөлгелерин генлери кодон уйумлу бичимде синтезленмиш ве Н-терминал 6×Хис этикалыкети твакцинайан пЕТ-28a(+) експресйон вектөрлерине клонланмыштыр. Плазмитлер Есжхерижхиа жоли BL21(DE3) клеткаларыне актарылмыштыр.

Протеин өндүрүши үчүн күлтүрлер 37 °Ж’де ОД₆₀₀ болжол менен 0,6 мааниине улвакцинанжайа катар бүйүтүлмүш; ардындан 0,5 мМ IPTG менен индүкленерек 25 °Ж’де 16 саат инкүбе едилмиштир. Хүжрелер йүксек кысуулы хоможенизатөрле парчаланмыш ве 6×Хис этикалыкетли протеинлер никел-нитрилотриасэтикалык асит, Ni-NTA, афините кроматографисийле сафлаштырылмыштыр.

Йазар, эндотоксин консантрасйонларынын кроможеник Лимулус Амебожйте Лйсате сынооийле 0,1 ЕУ/мЛ’нин алтына индирилдигини ве протеин тазалыгынын SDS-PAGE менен %95’ин үстүндө олдугуну билдирмектедир.

Изилдөөдө антигеник бөлгелерин кесин амино асит дизмененри, ген еришим нумаралары, клон сынырлары ве дизмененме натыйжалары маалыматлмемиштир. Бу билгмененр булунмадыгы үчүн ошол эле антигендерин башка бир лабораторияда биребир йениден үретилмеси гүчтүр.

Китосан каплы PLGA нанобөлүкчөлөр насыл даярдалган?

Ашы твакцинайыжжылуулук, кош эмульсия ве эриткич бууландыруу йаклвакцинамыйла даярдалган. 50:50 лактик асит–гликолик асит катышындаки естер сонлу PLGA, дихлорметан үчүнде 20 мг/мЛ концентрацияде чөзүлмүштүр. Рекомимаратнт антиген карышымы 2,5 мг/мЛ, монофосфорил липид А болсо 0,5 мг/мЛ концентрацияде сулу фазаа екленмиштир.

Сулу антиген фазасы PLGA чөзелтисине екленмиш ве бузла согутма астында 40 W гүчте ики мүнөт сонике едмененрек илк су-йтор емүлсиону даярдалган. Бу емүлсион, %1,5 хитозан ве %1 поливинил спирти ичерен 10 мЛ дыш сулу фазаа актарылмыштыр. Органик декоддоочу, бөлмө температурасында 1.500 дев·дак⁻¹ ылдамдыкла дөрт саат карыштырыларак узаклаштырылмыштыр.

Нанобөлүкчөлөр 4 °Ж’де 15.000 × г кувветинде 30 мүнөт сантрифүжленмиш, үч кез йыканмыш, %5 трегалозала крийопротекте едилмиш ве лиофилизацияланган едилмиштир. Куру үрүнүн 4 °Ж’де сакландыгы белгиленген.

Өзет бөлүмүнде ыкма “кош эмульсия–эриткич бууландыруу/иондук гелденүү” катары адландырылмактадыр. Бирок айрынтылы ыкмаде иондук гелденүүйи сторлайажак бир чапраз бторлайыжы ве айры бир иондук гелденүү ашамасы диагнозмланмамыштыр. Бу неденле хитозан каптаманын йалныз емүлсион дыш фазасында мы олуштугу, йокса ошондой эле химиялык вейа ионик катары сабитлендиги ачык дегилдир.

Нанобөлүкчөлөрүн физикалык өзгөчөлүктөри нелердир?

Изилдөө “стантарт капсулалоо натыйжалуулугу ве жүктөө сыйымдуулугу теңдемелеринин” кулланылдыгыны сөйлемекте, бирок теңдемелери вейа йыкама сүпернатанларында өлчүлен хам протеин өлчөмларыны вермемектедир. Антигенлерин айры айры мы йокса топлам протеин катары мы өлчүлдүгү де ачыкланмамыштыр.

Парчажыкларын антиген чыгаруу ылдамдыгы, мукус үчүндеки туруктуулыгы, артык дихлорметан өлчөмы, деполама мөөнөтү, стерилите дуруму ве ар түрдүү өндүрүш партмененри арасындаки дегишкенлик маанилендирилмемиштир. Бу неденле билдирмененн физикалык өзгөчөлүктөр баштапкы карактеризасйонуну темсил етмектедир; үрүн гелиштирме вейа раф өмрү каныты дегилдир.

Фарелер насыл бторышыкланмыштыр?

Изилдөөдө 6–8 хафталык, 18–22 грам торырлыгындаки ургаачы BALB/c чычкандаринин кулланылдыгы белгиленген. Хайванлар тажрыйба ве контрол групларына растгеле айрылмыш ве хер груп үчүн н = 10 катары билдирилген.

Бторышыкламалар 0, 2 ве 4. хафталарда герчеклештирилмиштир. Хер дозун 50 µг абданлу антиген карышымы ве 10 µг монофосфорил липид А ичердиги йазылмыштыр. Формүласйон хем интраназалдык хем де сублингвалдык йолдан колдонулган. Бурун деликлерине топлам 15 µЛ, дил алтына да 15 µЛ бырагымлмыштыр.

Метин, 50 µг антиген ве 10 µг MPLA’нын ики колдонмо йолу арасында бөлүнүп бөлүнмедигини вейа хер колдонмо йолунда айры айры бу дозларын булунуп булунмадыгыны ачыкламамактадыр. Топлам колдонмо хажми 30 µЛ катары анлвакциналмакла бирликте антигенин көлөмлере дторылымы белирсиздир.

Контрол жаныбарларынын фосфат буферлу салин вейа антиген ичермейен бош нанобөлүкчө алдыгы белиртилмектедир. Буга каршы натыйжаларда “саламат контрол”, “енфекте едилмемиш контрол”, “енфекте дарылоосуз контрол”, PBS контролү ве бош нанобөлүкчө контролү гиби ар түрдүү груплара атыф түзүмлмактадыр. Бу групларын топлам сайжылуулук, хер груптаки жаныбар сайжылуулук ве ханги анализде ханги контролүн кулланылдыгы ачык дегилдир.

Бактерийел енфексион модельи ачыкланмыш мыдыр?

Хайыр. Изилдөөнүн ен маанилүү методологиялык ексиклиги, вакцинацияланган ве контрол чычкандаринин С. мутанс менен П. гингивалис бактермененрине насыл маруз бырагымлдыгынын ачыкланмамасыдыр.

Ашторыдаки билгмененр ыкма бөлүмүнде булунмамактадыр:

• Бактерийел жхалленгенын түзүмлдыгы хафта
• Хайван бвакцинана колдонулган CFU өлчөмы
• Тек вейа текрарланан инокүласйон кулланылып кулланылмадыгы
• Уйгуламанын ооздан, тиш эти олугундан вейа башка бир йолдан түзүмлып түзүмлмадыгы
• Агыз флорасыны дегиштирмек үчүн мурунден антибиотик маалыматлип маалыматлмедиги
• Чүрүк олуштурмак үчүн карийоженик дийет вейа сүкроз колдонмосы
• Периодонтит үчүн лигатүр вейа догрудан бактерийел колдонмо колдонулушу
• Колонизасйонун ханги гүнлерде өлчүлдүгү
• Чүрүк ве периодонталдык бейтаплык шиддетинин баштапкы дүзейи

Сонучларда эмаль деминерализациясы, периодонталдык инфламасйон ве кемик кайбы “бактериялык жхалленге” кийинсында маанилендирилмиш гөрүнмектедир. Бирок жхалленге протоколү олмадан вакцинацияланган ве контрол груплары арасындаки текстура фаркларынын насыл олуштурулдугу йениден үретмененмез.

Мукозал ве системаик антикор йанытлары насыл өлчөнгөн?

Түкүрүк, тиш эти олугу сывжылуулук ве кан үлгүлөрү 0, 2, 5 ве 8. хафталарда топланмыштыр. Түкүрүк салгжылуулук 0,25 мг/кг пилокарпин хидроклорүрле уйарылмыштыр. Антигене өзгү салгысал IgA менен серум тотал IgG, IgG1 ве IgG2a дүзейлеринин ELISA менен өлчүлдүгү белгиленген.

Ашыланан жаныбарларда түкүрүк салгысал IgA’нын 7,8 кат, серум тотал IgG’нин 6,4 кат арттыгы билдирилген. IgG1 ве IgG2a’нын бирликте артмасы, автор тарафындан Th2 ве Th1 менен илишчопои йанытларын денгели бичимде уйарылдыгы шеклинде йорумланмыштыр.

Табло 3’те антикорлар үчүн мутлак консантрасйонлар, орточо ± стантарт сапма маанилери вейа колдонулган бирим булунмамактадыр. Контрол грубу йалнызжа “баштапкы дүзейи” йа да “дүшүк” катары көрсөтүлгөн. Ошондуктан кат артышларынын ханги хам өлчөөлөрден хесапландыгы инжеленымдуулукемектедир.

Хүжресел бторышыклык насыл бааланган?

Секизинжи хафтада алынан далак клеткалары, вакцина антигендерийле 72 саат йениден уйарылмыштыр. IFN-γ, IL-17, IL-4, IL-10, TNF-α ве IL-1β дүзейлеринин ELISA менен өлчүлдүгү белгиленген.

CFSE менен ишаретленен далак клеткалары CD3, CD4 ве CD8 антикорларыйла бойанмыш; БД ФАЖСЖанто ЫЫ агымш ситометреси ве FlowJo йазылымыйла Т лимфоцити чогалмасы бааланган. CD4⁺ ве CD8⁺ Т клеткаси чогалмасынын анламлы бичимде йүкселдиги билдирилген.

IFN-γ менен IL-17’нин йүкселмеси автор тарафындан Th1 ве Th17 йанытларыйла илишкмененндирилмиштир. Буга каршы IL-1β, IL-6 ве TNF-α дүзейлеринин тартипсыйла %72,4, %68,8 ве %70,3 азалдыгы белгиленген.

Йөнтем бөлүмүндеки клетка күлтүрү анализлери IL-1β ве TNF-α өлчөөүнү ачыкламакта, бирок IL-6 өлчөөүнү ачыкча листелемемектедир. Сонучларда IL-6 үчүн маанилүү бир азалма билдирилмесине ртормен бу цитокинин ханги үлгүтен ве ханги кит колдонуп өлчүлдүгү нет дегилдир.

Бактери жабышуусу ве биофильм насыл өлчөнгөн?

Ын витро тажрыйбаларде С. мутанс ATCC 25175 ве П. гингивалис ATCC 33277 сушлары колдонулган. Күлтүрлер болжол менен 1 × 10⁸ CFU/мЛ дүзейине айарланмыштыр.

Бактерийел жабышуу, инсан түкүрүгүйле капланан гидроксиапатит дисклер үстүндө өлчөнгөн. Хидроксиапатит диш эмальсини, түкүрүк табакасы болсо пайда болгон эмаль пелликуласынү темсил етмектедир. Бирок инсан түкүрүгүнүн кач кишиден алындыгы, үлгүлөрүн бирлештирилип бирлештирилмедиги, бторышчыларын ооз сторлыгы ве этикалык онам билгиси маалыматлмемиштир.

Бийофилм биомассаси, 48 саатлик күлтүрлерден кийин %0,1 кристал вийоле бойамасы ве 590 нм’де абсорбанс өлчөөүйле бааланган. Йашайабмененн бактери сайжылуулук сери сейрелтме ве колони сайымыйла белирленмиш, биофильм түзүмү алан емисйонлу тарамалы електрон микроскобуйла изилденген.

Колонизасйон натыйжалары герчек CFU/г, CFU/мЛ вейа лог₁₀ CFU жинсинден дегил, контролүн %100 кабул едилдиги ылайыкли маанилерле маалыматлмиштир. Өрнеклерин ханги гүн топландыгы ве хер жаныбардан кач үлгү анализ едилдиги ачыкланмамыштыр.

Агыз микробиому насыл изилденген?

Түкүрүктеки бактерийел ДНА, 16S рРНА генинин V3–V4 бөлгеси колдонуп анализ едилмиштир. 341F ве 806R примерлерийле чогалтылан үрүнлер Ыллумина MiSeq системаинде 2 × 300 баз жупи катары дизмененнмиштир.

Окумаларын QIIME2 үйүрм 2023.5 менен сапат контролуү, ызы-чуу кетирүүи ве кимера темизлиги түзүмларак амплижон сеqуенже вариант, ASV, таблицаларына дөнүштүрүлдүгү белгиленген. Таксономик классификация СЫЛВА 138.1 маалымат базасыйла герчеклештирилмиштир.

Түр зенгинлиги Chao1, чешитлилик Shannon индексийле; груплар арасы ар түрдүүлык Bray-Curtis менен торырлыклы ве торырлыксыз UniFrac узаклыкларыйла бааланган. Топлулук күмеленмеси пайдубал координат анализийле гөрселлештирилмиштир.

Метин, Стрептожожжус сангуинис, Стрептожожжус гордонии, Ротхиа, Ажтиномйжес, Веиллонелла ве Неиссериа гиби комменсал таксонларын корундугуну белиртмектедир. Бирок “йарарлы бактермененрин %94’үнүн корундугу” сонужунун ханги баштапкы таксон листесине, ханги боллук ешигине вейа ханги математиксел таануу ылайык хесапландыгы ачыкланмамыштыр.

Хер груптаки дизмененме өрнеги сайжылуулук, окума деринлиги, рарефаксион ешиги, калите филтрелери, деноисинг параметрелери ве диферансийел боллук сынооинин ады маалыматлмемиштир. Дизмененме маалыматтаринин изилдөө кабул едилинже NCBI Сеqуенже Реад Аржхиве’а йатырылажторы белиртилмекте; мевжут еришим нумарасы сунулмамактадыр.

Мине, тиш эти ве альвеолярдык сөөк насыл бааланган?

Секизинжи хафтада чене үлгүлөрү алынмыш, %10 нейтралдуу буферлу формалинде 48 саат фиксе едилмиш ве %10 ЕДТА’да дөрт хафта декальцификацияланган едилмиштир. Беш микрометре калынлыгындаки сагитталдык кеситлер гематоксилин-эозин менен бойанмыштыр.

Ики сокур гистопатолог; сезгенүү клетка инфильтрациясы, эпителий бүтүндүгү, периодонталдык байламта организасйону, коллаген түзүмү, тамыр конгестиясы, остеокласт еткинлиги ве альвеолярдык сөөк мимарисини маанилендирмиштир. Алвеолер кемик кайбы, эмаль-цемент бирикмеси менен альвеолярдык сөөк тепеси арасындаки CEJ–ABC месафеси колдонуп өлчөнгөн.

Хистопатоложик скорлама системаинин пуан аралыгы, хер скорун диагнозмы, маанилендирмененн кесит сайжылуулук ве гөзлемжмененр арасы уйум өлчүтү маалыматлмемиштир. CEJ–ABC месафелеринин миллиметр вейа микрометре жинсинден хам натыйжалары да сунулмамактадыр. Йүзде азалмаларын ханги орточолар аркылуу хесапландыгы бу неденле контрол едмененмемектедир.

Системик енфексионлара илишкин натыйжалар насыл йорумланмалыдыр?

Изилдөөдө гечижи бактериемиянин %85,6, инфекциялык эндокардитин %74,2, одонтоженик бейин апселеринин %69,8 ве гастроинтестиналдык жайылууын %61,5 азалдыгы билдирилмектедир. Бу натыйжалар өзет, генел еткинлик бөлүмү, тартышма, натыйжа ве Шечопо 7’нин меканизма шемасында текрарланмактадыр.

Буга каршы ыкма бөлүмүнде шу билгмененр булунмамактадыр:

• Бактерийеми олуштурмак вейа йакаламак үчүн колдонулган үлгүлеме заманы
• Кан күлтүрүнүн хажми, бесийери ве инкүбасйон шарттары
• Калп капторында ендокардит олуштурма модельи
• Ендокардит диагнозсы үчүн хистоложи, күлтүр вейа сүрөтлеме өлчүтү
• Бейин апсеси олуштурма вейа диагнозлама ыкмасы
• Бейинден алынан үлгүлөрүн микробийоложик валидациясы
• Гастроинсынооинал йайылымын ханги органларда ве ханги ыкмале өлчүлдүгү
• Олай сайылары, топлам жаныбар сайылары ве истатистиксел сыноолер

Бу ексиклик неденийле системаик компликасйон йүзделери, дигер лабораторияларын текрарлайабмененжеги эксперименттик натыйжалар катары маанилендирмененмез. Башлыктаки “оралдык ве системаик булвакцинажы бейтаплыкларын өнленмеси” ифадеси де мевжут ыкма рапорламасынын дестекледигинден дагы кең бир клиникалык анлам твакцинамактадыр.

Сайфа 21’деки сүрөт өзети не көрсөтөт?

Изилдөөнүн бүтүн гөрселлери, “Суммарй оф Фигурес” баш аталышлы тек бир бирлчек панелде кичинекей бойутларда сунулмуштур:

• Шечопо 1: Йеди антигене аит олдугу белиртмененн SDS-PAGE бантларыны көрсөтөт.
• Шечопо 2: Күресел нанобөлүкчө сүрөтсү, бөлүкчө бойуту егриси ве физиксел өзеллик таблицасуну ичермектедир.
• Шечопо 3: Түкүрүк IgA’сы, серум иммүноглобулинлери, цитокиндер ве Т клеткаси чогалмасыны өзетлейен графиклер ичермектедир.
• Шечопо 4: Бактери колонизацияу, биофильм биомассасы, жанлы бактери сайжылуулук ве електрон микроскобу сүрөттөрини салыштырууктадыр.
• Шечопо 5: Микробийал таксонларын ылайыкли боллугуну, чешитлилик көрсөткүчлерини, PCoA күмеленмесини ве диферансийел боллугу көрсөтөт.
• Шечопо 6: Мине, тиш эти ве альвеолярдык сөөк хистоложисийле үч йүзде азалма графигини сунмактадыр.
• Шечопо 7: Ашынын хазырланмасындан бторышыклык йаныты, биофильм баскыланмасы, микробиомун корунмасы ве системаик натыйжалара катар өнермененн меканизмайы шематик катары өзетлемектедир.

Гөрселлер айры айры там сайфа вейа жогорку резолюцияте сунулмамыштыр. Бу неденле ексен маанилери, ката чубуклары, бийоложик текрар сайылары, хистоложи масштаб чубуклары ве микроскоп сүрөттөриндеки айрынтылар ишенимилир бичимде окунамамактадыр. Шечопо 7 эксперименттик бир натыйжа графиги дегил, авторын натыйжалары бирлештирдиги меканизма шемасыдыр.

Шечопо 1 үчүн “там, кырпылмамыш ве контрасты дегиштирилмемиш гель сүрөтсүнүн Супплементарй Фигуре S1’де булундугу” белиртилмектедир. Супплементарй Фигуре S1 йүкленен үйүрмде йер алмадыгындан гель бүтүнлүгү ве бантларын чевресиндеки хам сүрөт маанилендирмененмемиштир.

Истатистиксел анализ насыл түзүмлмыштыр?

Истатистиклер ГрапхПад Присм 10 менен йүрүтүлмүштүр. Нормал дторылым Shapiro–Wilk сынооийле маанилендирилмиш; абданлу групларда тек йөнлү варйанс анализи ве Tukey сыноои, ики груп арасында ешлештирилмемиш вейа ешлештирилмиш Студент т-тести колдонулган. Нормал дторылмайан маалыматтар үчүн уйгун параметрик олмайан сыноолер уйгуландыгы белиртилмиш, бирок сыноолорун адлары маалыматлмемиштир.

Иммүноложик, бактерийел ве гистопатологиялык дегишкенлер арасындаки илишкмененр Pearson корреляцияуйла; микробийал топлулук түзүмү PERMANOVA менен бааланган. Истатистиксел анламлылык ешиги ики йөнлү П < 0,05 катары аныкталган.

Сонуч таблицаларынын чоң бөлүмүнде йалныз П < 0,001 йазылмыштыр. Тест истатистиклери, сербестлик дережелери, кесин П маанилери, етки чоңлүклери ве ишеним аралыклары маалыматлмемиштир. Ханги сонужа ханги сынооин уйгуландыгы да тек тек гөстерилмемиштир.

Изилдөөнүн күчтүү йөнлери нелердир?

• Ики ар түрдүү оралдык патоген ве йеди вируленттүүлүк антигени ошол эле формулировкада бирлештирилмиштир.
• Антиген өндүрүши, нанобөлүкчө карактеризасйону, бторышыклык анализи, микробийоложи, микробиом ве хистопатоложи гиби ар түрдүү баалоо дүзейлери бирликте дүшүнүлмүштүр.
• Хем мукозалдык салгысал IgA хем де системаик IgG йанытынын өлчүлмеси амачланмыштыр.
• Хедеф патогендер баскыланыркен микробийал чешитлилигин корунуп корунмадыгы ошондой эле бааланган.
• Хистопатологларын сокур маанилендирилдиги белгиленген.
• Изилдөө кенди тартышмасында чычкан модельинин инсан ооз ортамыны там катары темсил етмедигини ве клиникалык изилдөөлар геректигини кабул етмектедир.

Изилдөөнүн башлыжа чектелгенлыклары нелердир?

• Агыз енфексионунун ве бактериялык жхалленгенын насыл олуштурулдугу ачыкланмамыштыр.
• Деней ве контрол групларынын топлам сайжылуулук менен ханги анализде ханги контролүн кулланылдыгы белирсиздир.
• Чүрүк ве периодонтит олуштурма протоколү булунмамактадыр.
• Бактерийеми, ендокардит, бейин апсеси ве гастроинтестиналдык жайылуу үчүн ыкма маалыматлмемиштир.
• Системик компликасйонларын олай сайылары ве чийки маалыматлери сунулмамыштыр.
• Инсан түкүрүгү колдонулган жабышуу тажрыйбаинде бторышчы ве этикалык онам билгмененри йоктур.
• Хайван сайжылуулук үчүн гүч анализи вейа үлгүлем чоңлүгү герекчеси маалыматлмемиштир.
• Растгелелештирме ыкмасы ачыкланмамыш; йалныз гистопатологиялык инжелемеде сокурлеме белгиленген.
• Антиген дизмененри ве клон сынырлары пайлвакциналмамыштыр.
• Нанобөлүкчө чыгаруу кинетикасы, артык декоддоочу, стерилите ве деполама туруктуулыгы маанилендирилмемиштир.
• Дозун интраназалдык ве сублингвалдык йоллар арасында насыл пайлаштырылдыгы ачык дегилдир.
• Антикор ве цитокин натыйжаларынын маанилүү бир бөлүмүнде хам консантрасйонлар булунмамактадыр.
• Микробийом дизмененмесинин окума сайжылуулук ве бийоинформатик филтре параметрелери ачыкланмамыштыр.
• Хистопатоложик скорларын пуан системаи ве хам морфометриялык өлчөөлөри маалыматлмемиштир.
• Бирейсел ве жогорку ажыратуудагы сүрөтлер йерине тек бир сыкыштырылмыш сүрөт өзети сунулмуштур.
• Атыф түзүмлан тамамлайыжы гель сүрөтсү досйада булунмамактадыр.
• Хам маалымат, анализ коду ве дизмененме еришим нумарасы пайлвакциналмамыштыр.
• Узун дмаани токтуманите, локал ирритасйон, солунум системаи ишенимлиги ве аутоиммундук чапраз реактивите изилденген эмес.
• Изилдөө йалнызжа ики лаборатория реферанс сушуну маанилендирмиштир.
• Бүтүн тажрыйбалари тек авторын йүрүттүгү билдирилмиш; бторымсыз текрар вейа дыш лаборатория валидациясы сунулмамыштыр.

Изилдөөнүн дестекледиги натыйжалар

• Изилдөөдө йеди рекомбинанттык антигенин үретилдиги ве %95’ин үстүндө сафлык билдирилдиги гөрүлмектедир.
• Йаклвакцинак 246 нм чапында, позитиф бет йүклү хитозан капталган PLGA бөлүкчөлөрү хазырландыгы билдирилмектедир.
• Фарелерде интраназалдык ве сублингвалдык иммундаштыруу кийинсында антикор ве Т клеткаси йанытларында артыш рапорланмыштыр.
• Лаборатувар анализлеринде бута бактермененрин жабышуусу ве биофильм олушумунда азалма билдирилген.
• Микробийом чешитлилик көрсөткүчлеринин вакцинацияланган ве контрол груплары арасында анламлы бичимде дегишмедиги рапорланмыштыр.
• Хистоложик инжелемелерде вакцинацияланган групта дагы аз эмаль, тиш эти ве альвеолярдык сөөк зыяны булундугу билдирилген.
• Изилдөө абдан бутали мукозалдык оралдык вакцина гелиштирилмеси үчүн инжеленебмененжек бир өн клиникалык тасарым сунмактадыр.

Изилдөөнүн канытламадыгы натыйжалар

• Вакцина талапкеринын инсанларда тиш кариесинү вейа периодонтити өнледиги канытланмамыштыр.
• Инсанларда ишенимли доз, колдонмо йолу вейа иммундаштыруу таквими белирленмемиштир.
• Инсанларда салгысал IgA вейа серум IgG йаныты олуштурдугу гөстерилмемиштир.
• Диш тедависинин, флорүрүн, ооз багыммынын вейа периодонталдык тедавинин йерине гечебмененжеги гөстерилмемиштир.
• Фарклы жографи бөлгелерден алынан клиникалык бактери изолатларына каршы корума гөстерилмемиштир.
• Узун дмаани бторышыклык беллеги вейа корума мөөнөтү өлчүлмемиштир.
• Нанобөлүкчөлөрүн узак мөөнөттүү токсикологияк ишенимлиги гөстерилмемиштир.
• Инсан ооз микробиомунун корунажторы гөстерилмемиштир.
• Енфектиф ендокардит, бейин апсеси вейа гастроинсынооинал енфексионларын инсанларда өнленебмененжеги канытланмамыштыр.
• Системик компликасйонлара илишкин йүзделер, ыкмасы ексик олдугу үчүн мевжут үйүрмден йениден үретмененмемектедир.
• Клиник кулланыма хазыр, рухсатландырылабилир вейа сери өндүрүше уйгун бир вакцина үрүнү гелиштирилмиш дегилдир.

Гечмиш, бугүн ве гележек ачжылуулукндан маании недир?

Орал вакцина изилдөөлары гечмиште чогунлукла тек бир патогени вейа тек бир вируленттүүлүк антигенини буталейен адайлар үзерине курулмуштур. Бул изилдөө, тиш кариеси менен периодонталдык бейтаплыгын ар түрдүү бактерийел меканизмаларыны тек бир көпваленттүү формулировкада бириктирүүйи сунуштайт.

Бугүнкү салымы, мукозалдык бторышыклык, нанобөлүкчө твакцинама ве микробиомун корунмасыны ошол эле изилдөө алкаксинде баалоосидир. Ошентсе да салымнын ишенимилирлиги, ексик жхалленге протоколү ве системаик натыйжаларын ачыкланмамасы неденийле чектелген.

Гележекте мененрлеме сторланабилмеси үчүн изилдөө мурун ексиксиз ыкма ве чийки маалыматйле йениден рапорланмалы, ардындан бторымсыз изилдөө групларында текрарланмалыдыр. Сонраки ашамалар ар түрдүү клиникалык изолатлар, дагы узун көзөмөл, чоң жаныбар модельлери, токсикология, өндүрүш партиси текрарланабилирлиги ве кадемели инсан клиникалык изилдөөларыны геректирир.

Изилдөөнүн Йөнтеми ве Булгулары

Денейсел иш агымшынын текник өзети

Хайван ве контрол груплары

Башлыжа сандык табылгалар

Гүвенлик ачжылуулукндан ханги маалыматтар ексиктир?

Хайванларын хер иммундаштыруудан кийин локал ирритасйон, солунум сыкынтжылуулук, давраныш дегишиклиги ве системаик реаксион ачжылуулукндан излендиги белиртилмектедир. Бирок натыйжа бөлүмүнде ишенимлиге айрылмыш бир таблица вейа бөлүм булунмамактадыр.

Ашторыдаки коопсуздук чыктылары рапорланмамыштыр:

• Вүжут торырлыгы ве йем түкетими
• Бурун ве дил алты мукозасынын хистоложиси
• Акжигер инфламасйону
• Кан бийокимйасы ве хематоложи
• Каражигер, бөйрөк ве далак токтуманитеси
• Локал ве системаик цитокин фыртынасы көрсөткүчлери
• MPLA’йа бторлы истенмейен реаксионлар
• Текрарланан доз токтуманитеси
• Антигенлерин инсан протеинлерийле чапраз реаксиону
• Узун дмаани аутоиммундуките ве алержи тобокелдики

Тартышмадаки “мүкеммел коопсуздук профили” ифадеси бу неденле айры токсикология маалыматтарийле дестекленмемектедир.

Сонучларын ишенимилирлигини артырмак үчүн герекли изилдөөлар

1. Бүтүн жаныбар груплары ве бактериялык жхалленге протоколү айрынтылы катары йайымланмалыдыр.
2. Системик компликасйон тажрыйбалари орган базында күлтүр, хистоложи ве олай сайыларыйла ачыкланмалыдыр.
3. Хам ELISA, CFU, микробиом ве хистоложи маалыматтари ачык бир маалымат депосуна йүкленмелидир.
4. Антиген дизмененри, плазмит карталары ве протеин өндүрүш кайытлары пайлвакциналмалыдыр.
5. Бирейсел сүрөтлер менен кырпылмамыш гель ве микроскоп сүрөттөри йайымланмалыдыр.
6. Денейлер бторымсыз бир лаборатория тарафындан текрарланмалыдыр.
7. Фарклы клиникалык С. мутанс ве П. гингивалис изолатлары сыноо едилмелидир.
8. Доз-жевап, йалныз интраназалдык, йалныз сублингвалдык ве бирлчек колдонмо груплары каршылаштырылмалыдыр.
9. Узун дмаани бторышыклык беллеги ве рапел герексиними инжеленмелидир.
10. Фармакокинэтикалык, биобөлүштүрүү, токсикология ве өндүрүш масштаблендирмеси маанилендирилмелидир.
11. Даха чоң жаныбар модельлеринден кийин ашамалы инсан клиникалык изилдөөларына гечилмелидир.

Булак жана метод эскертүүсү

Изилдөөнүн там өзгүн ады:Девелопмент анд Прежлинижал Евалуатион оф а Мултивалент Жхитосан-Жоатед PLGA Мужосал Нанопартижле Важжине Таргетинг Стрептожожжус мутанс анд Порпхйромонас гингивалис фор тхе Превентион оф Орал анд Сйстемиж Ынфежтиоус Дболсоасес

Йазар: Изилдөөнүн баш аталыш сайфасында Мохаммед Кассаб; расмий SSRN кайдында Мохаммед Махмоуд Схаwкй Кассаб катары йер алмактадыр.

Еш биринжи автор вейа еш салым билгиси: Изилдөө тек авторлыдыр; еш салым билгиси булунмамактадыр.

Сорумлу автор: Мохаммед Кассаб.

ORCID: 0000-0003-2554-0663.

Курумсал шилтеме: Департмент оф Мижробиологй анд Ыммунологй, Фажултй оф Пхармажй, Жаиро Университй, Жаиро 11562, Егйпт.

DOI: 10.2139/ssrn.7181099.

Йайын платформау: SSRN.

Дерги: Кабул едилмиш вейа йайымланмыш хакемли бир журнал үйүрмү догруланамамыштыр.

Өзгүн басмакана: Булунмамактадыр. SSRN бир препринт ве еркен изилдөө пайлвакцинам платформаудур; хакемли журнал вейа өзгүн макале басмакана дегилдир.

Йайын йылы: 2026.

Ширетүү түрү: Рекомимаратнт антиген өндүрүши, нанобөлүкчө формулировкау, ин витро микробийоложи, микробиом дизмененмеси ве чычкан тажрыйбалари билдирен өн клиникалык изилдөө препринти.

Хакемлик дуруму: Бул изилдөө рецензиядан өтпөгөн препринт; натыйжалары бу чектелгенлык көңүл бурууе алынарак окунмалыдыр.

Ресмî ширетүү шилтемесы:https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=7181099

Етик курул билдирими: Йазар, жаныбар тажрыйбаларинин Жаиро Университй Фажултй оф Пхармажй Ынститутионал Анимал Жаре анд Усе Жоммиттее тарафындан CU-IACUC/PH-2026-048 нумарасыйла онайландыгыны белиртмиштир. Онай белгеси вейа курул карарынын копйасы изилдөөйа екленмемиштир.

Фон дестеги: Изилдөөнүн дыш фон алмадыгы билдирилген.

Чыкар чатышмасы: Йазар кызыкчылыктар кагылышы булунмадыгыны ачыкламыштыр.

Йазар салымы: Мохаммед Кассаб; изилдөөнү тасарладыгыны, лаборатория тажрыйбаларини йүрүттүгүнү, маалыматтари анализ еттигини, бүтүн сүрөт ве таблицалары хазырладыгыны ве макалейи йаздыгыны билдирмиштир.

Вери еришими: Вермененрин макул талеп үзерине жооптуу автордан алынабмененжеги, дизмененме маалыматтаринин болсо макале кабул едилдиктен кийин NCBI Сеqуенже Реад Аржхиве’а йатырылажторы белгиленген. Мевжут үйүрмде ачык маалымат вейа код депосу булунмамактадыр.

Бу Түркче инжелеме, йүкленен изилдөөнүн 35 сайфасы; алты натыйжа таблицасу, антиген ве нанобөлүкчө ыкмалери, жаныбар иммундаштыруу протоколү, иммүноложик анализлер, бактери ве биофильм тажрыйбалари, 16S рРНА дизмененмеси, хистопатоложи, сайфа 21’деки бирлчек гөрсел өзет, тартышма, чектелгенлыклар ве ширетүүча инжеленерек даярдалган. Изилдөөдө булунмайан йени билимсел табылгалар екленмемиштир. Дыш контрол йалнызжа өзгүн баш аталыш, автор кимлиги, DOI, платформа ве жарыялоо дурумунун догруланмасы үчүн колдонулган.

Изилдөөнүн башлыжа методологиялык сынырлары; бактериялык жхалленге протоколүнүн булунмамасы, тажрыйба групларынын там катары диагнозмланмамасы, системаик енфексион натыйжаларынын ыкма ве чийки маалыматлеринин маалыматлмемеси, антиген дизмененринин пайлвакциналмамасы, маанилүү натыйжаларын ылайыкли йүзделерле рапорланмасы, микробиом маалымат еришим нумарасынын булунмамасы, коопсуздук ве токсикология натыйжаларынын сунулмамасы ве айры жогорку ажыратуудагы сүрөтлерин досйада йер алмамасыдыр.

Бул изилдөө бир жаныбар ве лаборатория изилдөөсыдыр. Сонучлары инсанларда клиникалык еткинлик, коопсуздук, тиш кариесинүн өнленмеси, периодонтит тедависи вейа системаик енфексионлардан корунма каныты дегилдир. Вакцина талапкери клиникалык кулланыма хазыр дегилдир ве инсанларда кулланым амажыйла херханги бир рухсатландырма сонужу сунмамактадыр.