Бул изилдөө Кореяда жалпы chwinamul деп аталган жегенге жарамдуу тоо жашылчаларынын ичинен Chamchwi (Aster scaber), Gomchwi (Ligularia fischeri) жана Gondalbiнин (Ligularia stenocephala) фенолдук курамдарын кеңири салыштырат. Изилдөөдө Gondalbi эки башка аймактан — Gosung жана Namwon — алынган; ошентип төрт үлгү тобу чийки абалда да, 100 °Cде 1 мүнөт бланширленген абалда да изилденген.

UPLC-DAD-QToF/MS жана UPLC-QTRAP-MS/MS колдонулуп, жалпысынан 24 фенолдук кошулма мүнөздөлгөн. Алардын 13ү флавоноид, 11и фенол кислотасы. Изилдөөчүлөр беш флавоноид жана эки cis-типтеги фенол кислотасы изилденген chwinamul түрлөрүндө буга чейин билдирилбегенин белгилешет.

Түрлөрдүн химиялык профилдери ачык айырмаланат. Chamchwi өзгөчө 3,5-di-O-caffeoylquinic acidге бай болсо, Gomchwi жана Gondalbiде 5-O-caffeoylquinic acid көбүрөөк басымдуулук кылат. Флавоноиддердин бөлүштүрүлүшүндө да түргө мүнөздүү көрүнүштөр байкалган: Gomchwiде quercetin 3-O-robinobioside, Gondalbiде quercetin 3-O-glucuronide жана Chamchwiде quercetin 3-O-(6″-O-malonyl)glucoside өзгөчө айырмаланат.

Бланширлөө бардык түргө бирдей багытта таасир берген эмес. Жалпы фенолдук заттардын көлөмү Chamchwiде %14,2 көбөйсө, Gosung Gondalbiде %65,4, Namwon Gondalbiде %7,2 жана Gomchwiде %8,7 азайган. Бул натыйжа ушул үч түр үчүн бир эле “бланширлөө фенолдорду азайтат” же “бланширлөө фенолдорду көбөйтөт” деген эреженин жараксыз экенин көрсөтөт.

Изилдөө химиялык курамды жана колдонулган иштетүү шарттарынын бул курамга тийгизген таасирин гана караган. Өлчөнгөн фенолдук көлөмдөр адамдын ден соолугунун, биожеткиликтүүлүктүн же клиникалык пайданын түз көрсөткүчү эмес.

Chwinamul деген эмне жана бул изилдөөдө кайсы өсүмдүктөр каралган?

Chwinamul — Корея ашканасында колдонулган айрым жегенге жарамдуу тоо жашылчаларынын жалпы аталышы. Бул изилдөө Asteraceae тукумундагы үч түргө багытталган: Chamchwi (Aster scaber), Gomchwi (Ligularia fischeri) жана Gondalbi (Ligularia stenocephala). Алардын жаш жалбырактары жаңы салаттарда же ороп жеген түрдө колдонулушу мүмкүн.

Бул түрлөрдүн жалбырактарында caffeoylquinic acid туундулары, ошондой эле quercetin жана kaempferol гликозиддери сыяктуу ар кандай фенолдук кошулмалар мурда да көрсөтүлгөн. Изилдөөнүн жаңылыгы — үч түрдү бир аналитикалык алкакта кеңири салыштырып, acylated flavonoid жана cis-типтеги фенол кислоталарын да камтышы жана кеңири колдонулган кыска мөөнөттүү кайнатуунун курамга тийгизген таасирин баалоосу.

Үлгүлөр кайдан алынган?

Өсүмдүктөр Апрель 2023тө алынган. Чийки үлгүлөр жуулган гана, ал эми бланширлөө тобундагы материалдар кайнап жаткан сууда 100 °Cде 1 мүнөт иштетилген. Андан кийин бардык үлгүлөр лиофилдештирилип, майдаланып, 30 mesh электен өткөрүлгөн.

Бул дизайнды чечмелөөдө түр менен чөйрөнүн таасири толугу менен өз-өзүнчө эксперименттик факторлор эмес экенин эске алуу керек. Ар бир түр бир эле аймакта жана бирдей айыл чарба шарттарында көп борборлуу түрдө өстүрүлгөн эмес. Булак байкалган профиль айырмачылыктары генетикалык, айлана-чөйрөлүк жана иштетүү шарттарынын айкалышынан келип чыгышы мүмкүн экенин да белгилейт.

Фенолдук кошулмалар кантип экстракцияланды?

Фенол кислоталары жана флавоноиддер үчүн 0,5 g порошок үлгү колдонулган. Фенол кислоталарын экстракциялоодо MeOH:H₂O:FA = 80:15:5; флавоноиддерде болсо 50:45:5 көлөмдүк катыштагы эриткич колдонулган.

Экстракттар 2016 ×gде, 10 °Cде 15 мүнөт центрифугаланган; үстүңкү фаза 0,2 µm PVDF фильтрден өткөрүлүп, C18 катуу фазалуу экстракция картриджи менен тазаланган. Элюат азот астында кургатылгандан кийин 0,5 mL экстракция эритмесинде кайра эритилген.

UPLC-QToF-MS менен UPLC-QTRAP-MS/MS эмне үчүн бирге колдонулган?

Эки система ар башка аналитикалык милдеттерди толуктайт. QToF-MS так масса, кармалуу убактысы жана фрагментация үлгүлөрү аркылуу кошулмалардын структуралык мүнөздөлүшүн колдосо, QTRAP-MS/MSнин MRM режими алдын ала белгиленген кошулмаларды көбүрөөк тандалма жана сезгич сандык өлчөөгө мүмкүндүк берет.

UPLC-QToF-MS шарттары

Хроматографиялык бөлүү CORTECS UPLC T3 колонкасы менен жүргүзүлгөн. Агым ылдамдыгы 0,3 mL/мүнөт, колонканын температурасы 30 °C жана инъекция көлөмү 1 µL болуп белгиленген. Мобилдик фазалар %0,5 formic acid камтыган суу жана %0,5 formic acid камтыган acetonitrileден түзүлгөн.

Масса спектрлери оң electrospray иондошуусунда 100–1200 m/z диапазонунда катталган; ион булагынын температурасы 500 °C, source gas 50 psi, curtain gas 30 psi, declustering potential 80 V жана collision energy 15 ± 10 V болуп колдонулган.

Сандык аныктоо кантип жүргүзүлгөн?

Максаттуу кошулмалар SCIEX QTRAP 4500 системасында MRM режими менен сандык түрдө өлчөнүп, 17 тандалган референстик стандарт колдонулган. Түз стандарты жок кошулмалар үчүн структуралык жактан байланыштуу стандарттар менен салыштырмалуу сандык аныктоо жүргүзүлгөн.

Натыйжалар кургак салмакка карата mg/100 g түрүндө жана үч кайталоонун орточо ± стандарттык четтөөсү форматында берилген. Топтор арасындагы айырмачылыктар бир факторлуу ANOVA жана Duncan көп жолу салыштыруу тести менен бааланып, p < 0,05 маанилүүлүк чеги колдонулган.

LOD жана LOQ кантип эсептелген?

Аналитикалык стандарттар үчүн аныктоо чеги жана сандык аныктоо чеги:

\[ LOD = \frac{3.3 \times SD}{\delta} \]

жана

\[ LOQ = \frac{10 \times SD}{\delta} \]

теңдемелери менен эсептелген. Бул жерде SD жооптун — y-кесилишинин — стандарттык четтөөсүн; \(\delta\) болсо калибрлөө ийри сызыгынын ыктоосун билдирет.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары

24 фенолдук кошулма кантип классификацияланган?

Жалпы 24 кошулманын 13ү флавоноид, 11и фенол кислотасы катары классификацияланган. Флавоноиддерде quercetin жана kaempferol гликозиддери; фенол кислоталарында caffeoylquinic acid, dicaffeoylquinic acid, coumaroylquinic acid жана feruloylquinic acid туундулары өзгөчө орун алган.

Фенол кислоталары изилденген бардык үлгүлөрдө жалпы фенолдук кошулмалардын %80ден көбүн түзгөн. Бирок кайсы фенол кислотасы басымдуу экени түргө жараша айырмаланган.

Chamchwi эмне үчүн башка эки түрдөн айырмаланган CQA профилин көрсөткөн?

Gondalbi жана Gomchwiде mono-caffeoylquinic acid профили басымдуу болсо, Chamchwiде dicaffeoylquinic acid топтолушу кыйла айкын. Chamchwiдеги 5-CQA жалпы фенол кислоталарынын болгону болжол менен %13үн түзсө, 3,5-diCQA болжол менен %77син түзгөн.

Ал эми 5-CQAнын фенол кислоталарындагы үлүшү Gosung Gondalbiде болжол менен %47, Namwon Gondalbiде %59 жана Gomchwiде %47.

Булак бул айырмачылыктарды бир гана себеп менен байланыштырбайт. Генетикалык түзүлүш, өстүрүү шарттары, айлана-чөйрөлүк стресс жана иштетүү факторлору caffeoylquinic acid бөлүштүрүлүшүнө таасир этиши мүмкүн.

Флавоноид профилдери да түрлөрдү айырмалады

Gomchwi жана Gondalbiде rutin жана nicotiflorin маанилүү кошулмалар; бирок деталдуу профиль бири-биринен айырмаланат. Gomchwiде quercetin galactoside туундулары, өзгөчө quercetin 3-O-robinobioside жана hyperoside көбүрөөк байкалат.

Gondalbiде quercetin 3-O-glucuronide — miquelianin — салыштырмалуу жогору деңгээлде табылган. Chamchwi болсо quercetin 3-O-(6″-O-malonyl)glucoside боюнча айырмалоочу профилге ээ; бул кошулма жалпы флавоноиддердин болжол менен %58ин түзгөн.

Кайсы chwinamul үлгүсүндө жалпы фенолдук көлөм эң жогору болгон?

Изилденген чийки үлгүлөрдүн ичинен жалпы фенолдук кошулмалардын эң жогорку көлөмү Gosung Gondalbiде өлчөнгөн. Бирок бул жыйынтык ушул экспериментте изилденген үлгүлөрдү жана кургак салмакка негизделген химиялык анализди гана билдирет; кайсы бир түр жалпысынан “эң жакшы” же “эң пайдалуу” дегенди түшүндүрбөйт.

Бланширлөө фенолдук кошулмаларды көбөйтөбү же азайтабы?

Бул изилдөөдө бир гана жооп жок. Бирдей 100 °C / 1 мүнөт бланширлөө Chamchwiде өлчөнүүчү жалпы фенолдорду көбөйтсө, башка үч үлгүдө азайткан. Демек, иштетүүнүн таасири түрдүн баштапкы химиялык профилине жана ар бир кошулманын жүрүм-турумуна көз каранды.

Авторлор Chamchwiдеги өсүш үчүн бланширлөө клетка дубалын бузуп, байланышкан фенолдордун экстракциялануусун көбөйтүшү мүмкүн болгон механизмдердин бири экенин талкуулашат. Тескерисинче, жылуулукта ажыроо же эрип бланширлөө суусуна өтүү башка үлгүлөрдө көлөмдүн азайышына салым кошушу мүмкүн.

Бул түшүндүрмөлөр химиялык механизм боюнча жоромолдор. Изилдөө бланширлөө суусун анализдеген эмес жана фенолдордун адамдын сиңирүүсүндөгү биожеткиликтүүлүгүн өлчөгөн эмес.

Gosung жана Namwon Gondalbi эмне үчүн айырмаланган?

Чийки Gosung Gondalbi жалпы фенол кислоталарынын жогору деңгээлин көрсөткөн, ал эми Namwon үлгүсүндө флавоноиддердин көлөмү болжол менен эки эсе жогору болгон. Булак эки аймактын кеңдик жана айлана-чөйрөлүк айырмачылыктары бул көрүнүш менен байланыштуу болушу мүмкүн экенин талкуулайт.

Бирок бул изилдөө кеңдиктин таасирин өз алдынча эксперименттик өзгөрмө катары сынаган эмес. Gosung-Namwon айырмасы кеңдиктен гана келип чыгат деп айтууга болбойт; генетика, UV таасири, температура, суу стресси жана башка өстүрүү шарттары да салым кошушу мүмкүн.

PCA жана PLS-DA түрлөрдү айырмалай алдыбы?

PCA анализинде үч түр жалпысынан өзүнчө кластерлерди түзгөн. Өзгөчө жагдай катары бланширленген Gosung Gondalbi үлгүлөрү PCA мейкиндигинде Chamchwiге жакындаган. Булак муну бланширлөөдөн кийин 5-CQA деңгээлинин Chamchwiге окшош маанилерге төмөндөшү менен байланыштырат.

Андан кийин колдонулган PLS-DAда түр топтору ачык айырмаланган. Түрлөрдүн курамдык айырмасына маанилүү салым кошкон жалпы 11 өзгөрмө аныкталган: төрт фенол кислотасы жана жети флавоноид.

Эң күчтүү айырмалоочу компоненттердин айрымдары:

• Chamchwi: quercetin 3-O-(6″-O-malonyl)glucoside
• Gomchwi: quercetin 3-O-robinobioside
• Gondalbi: 5-CQA methyl ester

PLS-DA анализинде AUC=1 чыгышы түрдү кемчиликсиз аныктоо дегенди билдиреби?

Жок. ROC ийри сызыгында AUC=1 болушу изилденген маалымат топтомунда класстар абдан күчтүү бөлүнгөнүн көрсөтөт; бирок бул натыйжаны көз карандысыз, чоң тышкы үлгү тобунда тастыкталган универсалдуу диагностикалык көрсөткүч катары чечмелөөгө болбойт. Эксперименттеги үлгү көлөмү жана дизайн, айрыкча көп өзгөрмөлүү моделдин натыйжалуулугун чечмелөөдө эске алынышы керек.

PLS-DA модели үчүн күчтүү бөлүнүү алынган жана permutation/CV-ANOVA текшерүүлөрү жүргүзүлгөн. Бланширлөөнүн таасири каралган OPLS-DA моделинде R²X = 0,992 жана Q² = 0,985 табылып, чийки жана бланширленген үлгүлөр бөлүнгөн. Ошол эле учурда авторлор жогорку R² жана Q² маанилери чектелүү үлгү көлөмү жана эксперименттик дизайндан таасирлениши мүмкүн экенин өзгөчө белгилешет.

Бланширлөөнү эң көп кайсы метаболиттер айырмалады?

OPLS-DA жана S-plot баалоосунда бланширлөөдөн келип чыккан вариацияга беш кошулманын маанилүү салым кошкону аныкталган. Жалпы моделде 5-CQA methyl ester, 3,5-diCQA жана 5-CQA төмөндөө багытында; 3,4-diCQA жана 4,5-diCQA болсо жогорулаш багытында өзгөчөлөнгөн.

Бирок бул тенденциялар бардык түрдө бирдей эмес. Мисалы, Chamchwiде 5-CQA жана 5-CQA methyl ester көбөйүшү мүмкүн болгон; айрым diCQA өзгөрүүлөрү Gosung Gondalbi жана Gomchwiде жалпы тенденцияны да карманган эмес. Ошондуктан бланширлөөнүн жеке фенолдорго тийгизген таасирин түргө көз каранды эмес бир реакция катары кароого болбойт.

Изилдөө бизге эмнени айтпайт?

Бул изилдөө фенолдук профиль анализи болуп саналат. Антиоксиданттык жөндөмдү түз өлчөгөн функционалдык эксперимент, клетка культурасынын тести, жаныбар тажрыйбасы же адам катышкан изилдөө жүргүзүлгөн эмес.

Демек, жалпы фенолдору көбүрөөк үлгү адамдарда күчтүүрөөк биологиялык таасир көрсөтөт деген жыйынтыкты бул изилдөөдөн чыгарууга болбойт. Фенолдордун сиңирүү учурундагы өзгөрүшү, биожеткиликтүүлүгү, метаболиттери, колдонулган порция көлөмү жана азык матрицасындагы башка компоненттер өзүнчө изилдениши керек.

Ошондой эле бир гана бланширлөө шарты — 100 °C жана 1 мүнөт — сыналган. Узагыраак бланширлөө, бууга бышыруу, кууруу же башка температуралар ошол эле натыйжаны берет деп көрсөтүлгөн эмес.

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Түпнуска аталышы: Phenolic profiling of Korean chwinamul (Aster scaber, Ligularia fischeri, and Ligularia stenocephala) using UPLC-DAD-QToF/MS and UPLC-QTRAP-MS/MS

Авторлор: Ju Hyung Kim; Ryeong Ha Kwon; So Ah Kim; Jeong Hyeon Ahn; Kwang-Sik Lee; Jeong-Yong Cho; Heon-Woong Kim.

Corresponding authors: Jeong-Yong Cho жана Heon-Woong Kim.

Мекемелер: Department of Food Sciences, National Institute of Crop and Food Science, Rural Development Administration, Wanju, Republic of Korea; Department of Integrative Food, Bioscience and Biotechnology, Chonnam National University, Gwangju, Republic of Korea.

Журнал: Journal of Food Composition and Analysis.

Басмакана: Elsevier Inc.

Библиографиялык жазуу: Volume 157 (2026), Article 109355.

DOI:10.1016/j.jfca.2026.109355

Даталар: Жөнөтүлгөн 28 Декабрь 2025; кайра каралган 28 Май 2026; кабыл алынган 1 Июль 2026; онлайн жарыяланган 7 Июль 2026.

Булактын түрү: Эксперименттик азык-түлүк курамы жана аналитикалык химия изилдөөсү.

Лицензия: Creative Commons Attribution–NonCommercial–NoDerivatives 4.0 (CC BY-NC-ND 4.0).

Негизги үлгү дизайны: Chamchwi, Gomchwi, Gosung Gondalbi жана Namwon Gondalbi; чийки жана 100 °Cде 1 мүнөт бланширленген шарттар; анализдер үч кайталоодо жүргүзүлгөн.

Аналитикалык ыкмалар: UPLC-DAD-QToF/MS менен структуралык фенолдук профиль; UPLC-QTRAP-MS/MS MRM менен максаттуу сандык анализ; 17 референстик стандарт; PCA, PLS-DA жана OPLS-DA көп өзгөрмөлүү анализдери.

Статистика: Бир факторлуу ANOVA; Duncan көп жолу салыштыруу тести, p < 0,05. Көп өзгөрмөлүү өзгөрмөлөрдү тандоодо VIP > 1 жана p < 0,05; OPLS-DA ишенимдүүлүгү үчүн 7-fold cross-validation, 200 permutation test жана ROC анализи.

Этикалык камтуу: Изилдөө адам же жаныбар тажрыйбасын камтыбайт.

Каржылоо: Изилдөө Корея Республикасынын Rural Development Administration “Research program for Agriculture Science and Technology Development”, Project PJ016718 программасы тарабынан колдоого алынган.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Авторлор маалыматтар суроо-талап боюнча берилерин билдиришет.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор изилдөөгө таасир этиши мүмкүн болгон белгилүү каржылык кызыкчылык же жеке мамиле билдиришкен эмес.

Негизги методологиялык чектөөлөр: Чектелүү үлгү тобу; ар бир түр үчүн көп борборлуу өстүрүү дизайнынын жоктугу; бир гана бланширлөө температурасы/убактысынын сыналышы; химиялык курамды биожеткиликтүүлүк же клиникалык таасир менен түз теңештирүүгө болбошу; көп өзгөрмөлүү моделдердеги жогорку натыйжалуулук көрсөткүчтөрү чектелүү үлгү дизайнынан таасирлениши мүмкүн болушу.

Автордук укук ыкмасы: CC BY-NC-ND болгондуктан, булак макаланын тексти, таблицалары жана фигуралары өзгөртүлгөн туунду түрүндө кайра чыгарылган эмес. Бул Verianla макаласы текшерүүгө мүмкүн болгон илимий жыйынтыктарды өз алдынча кыргызча окутуучу түзүмдө түшүндүрөт.