Ин таҳқиқот сабзавоти кӯҳии хӯрданиро, ки дар Корея ба таври умум chwinamul номида мешаванд, аз ҷумла Chamchwi (Aster scaber), Gomchwi (Ligularia fischeri) ва Gondalbi (Ligularia stenocephala), аз рӯи таркиби фенолӣ ба таври муфассал муқоиса мекунад. Дар таҳқиқот Gondalbi аз ду минтақаи гуногун — Gosung ва Namwon — гирифта шудааст; ҳамин тавр, чор гурӯҳи намуна ҳам дар ҳолати хом ва ҳам пас аз бланшировка дар 100 °C барои 1 дақиқа омӯхта шуданд.

Бо истифода аз UPLC-DAD-QToF/MS ва UPLC-QTRAP-MS/MS ҳамагӣ 24 пайвастагии фенолӣ тавсиф карда шуд. Аз онҳо 13-то флавоноид ва 11-то кислотаи фенолӣ мебошанд. Муҳаққиқон гузориш медиҳанд, ки панҷ флавоноид ва ду кислотаи фенолии навъи cis дар намудҳои chwinamul-и омӯхташуда қаблан гузориш нашуда буданд.

Профилҳои химиявии намудҳо ба таври равшан фарқ мекунанд. Chamchwi махсусан аз 3,5-di-O-caffeoylquinic acid бой аст, дар ҳоле ки дар Gomchwi ва Gondalbi 5-O-caffeoylquinic acid бартарӣ дорад. Дар тақсимоти флавоноидҳо низ намунаҳои хоси намуд мушоҳида шудаанд: дар Gomchwi quercetin 3-O-robinobioside, дар Gondalbi quercetin 3-O-glucuronide ва дар Chamchwi quercetin 3-O-(6″-O-malonyl)glucoside бештар намоёнанд.

Бланшировка ба ҳамаи намудҳо дар як самт таъсир накардааст. Миқдори умумии фенолҳо дар Chamchwi %14,2 афзуда, дар Gosung Gondalbi %65,4, дар Namwon Gondalbi %7,2 ва дар Gomchwi %8,7 коҳиш ёфтааст. Ин натиҷа нишон медиҳад, ки барои ин се намуд қоидаи ягонаи «бланшировка фенолҳоро кам мекунад» ё «бланшировка фенолҳоро зиёд мекунад» татбиқ намешавад.

Таҳқиқот танҳо таркиби химиявӣ ва таъсири шароити коркардро ба ин таркиб баррасӣ кардааст. Миқдори фенолҳои ченшуда нишондиҳандаи мустақими саломатии инсон, дастрасии биологӣ ё манфиати клиникӣ нест.

Chwinamul чист ва дар ин таҳқиқот кадом растаниҳо омӯхта шуданд?

Chwinamul номи умумӣ барои баъзе сабзавоти кӯҳии хӯрданӣ мебошад, ки дар таомҳои кореягӣ истеъмол мешаванд. Ин таҳқиқот ба се намуди оилаи Asteraceae равона шудааст: Chamchwi (Aster scaber), Gomchwi (Ligularia fischeri) ва Gondalbi (Ligularia stenocephala). Баргҳои ҷавони онҳо метавонанд дар салатҳои тару тоза ё барои печонида хӯрдан истифода шаванд.

Дар баргҳои ин намудҳо қаблан ҳам ҳосилаҳои caffeoylquinic acid ва пайвастагиҳои гуногуни фенолӣ, аз ҷумла гликозидҳои quercetin ва kaempferol нишон дода шудаанд. Навоварии таҳқиқот дар он аст, ки се намуд дар як чаҳорчӯби аналитикӣ муфассал муқоиса шуда, acylated flavonoid ва кислотаҳои фенолии навъи cis низ фаро гирифта шудаанд ва таъсири коркарди кӯтоҳмуддат дар оби ҷӯшон, ки усули маъмул аст, ба таркиб арзёбӣ шудааст.

Намунаҳо аз куҷо гирифта шуданд?

Растаниҳо дар Апрел 2023 дастрас карда шуданд. Намунаҳои хом танҳо шуста шуданд, маводи гурӯҳи бланшировка бошад дар оби ҷӯшон дар 100 °C барои 1 дақиқа коркард шуд. Сипас ҳамаи намунаҳо лиофилизатсия, майда ва аз элаки 30 mesh гузаронида шуданд.

Ҳангоми тафсири ин тарҳ бояд дар назар дошт, ки таъсири намуд ва муҳит омилҳои таҷрибавии комилан ҷудогона нестанд. Ҳар як намуд дар як минтақа ва дар шароити якхелаи кишоварзӣ ба таври бисёрмарказӣ парвариш нашудааст. Манбаъ низ қайд мекунад, ки фарқиятҳои профили мушоҳидашуда метавонанд аз омезиши омилҳои генетикӣ, муҳити зист ва коркард ба вуҷуд омада бошанд.

Пайвастагиҳои фенолӣ чӣ гуна истихроҷ шуданд?

Барои кислотаҳои фенолӣ ва флавоноидҳо 0,5 g намунаи хока истифода шуд. Барои истихроҷи кислотаҳои фенолӣ MeOH:H₂O:FA = 80:15:5; барои флавоноидҳо бошад ҳалкунанда бо таносуби ҳаҷмии 50:45:5 истифода шуд.

Экстрактҳо дар 2016 ×g, дар 10 °C барои 15 дақиқа сентрифуга карда шуданд; фазаи болоӣ аз филтри 0,2 µm PVDF гузаронида шуда, бо картриджи истихроҷи фазаи сахти C18 тоза карда шуд. Пас аз хушк кардани элюат дар зери нитроген, он дар 0,5 mL маҳлули истихроҷ дубора ҳал карда шуд.

Чаро UPLC-QToF-MS ва UPLC-QTRAP-MS/MS якҷоя истифода шуданд?

Ду система вазифаҳои гуногуни аналитикиро пурра мекунанд. QToF-MS бо истифода аз массаи дақиқ, вақти нигоҳдорӣ ва намунаҳои фрагментатсия тавсифи сохтории пайвастагиҳоро дастгирӣ мекунад, дар ҳоле ки режими MRM-и QTRAP-MS/MS ченкунии миқдории интихобӣ ва ҳассоси пайвастагиҳои пешакӣ муайяншударо таъмин мекунад.

Шароити UPLC-QToF-MS

Ҷудокунии хроматографӣ бо сутуни CORTECS UPLC T3 анҷом дода шуд. Суръати ҷараён 0,3 mL/дақиқа, ҳарорати сутун 30 °C ва ҳаҷми тазриқ 1 µL муқаррар карда шуд. Фазаҳои ҳаракаткунанда аз оби дорои %0,5 formic acid ва acetonitrile-и дорои %0,5 formic acid ташкил шуданд.

Спектрҳои масса дар ионизатсияи мусбати electrospray дар диапазони 100–1200 m/z сабт шуданд; ҳарорати манбаи ион 500 °C, source gas 50 psi, curtain gas 30 psi, declustering potential 80 V ва collision energy 15 ± 10 V истифода шуданд.

Муайянкунии миқдорӣ чӣ гуна анҷом дода шуд?

Пайвастагиҳои ҳадаф дар SCIEX QTRAP 4500 бо режими MRM ба таври миқдорӣ чен карда шуданд ва 17 стандарти референсии интихобшуда истифода шуд. Барои пайвастагиҳое, ки стандарти мустақим надоштанд, муайянкунии нисбии миқдорӣ бо стандартҳои аз ҷиҳати сохторӣ алоқаманд анҷом дода шуд.

Натиҷаҳо ҳамчун mg/100 g ба вазни хушк ва дар шакли миёна ± инҳирофи стандартии се такрор гузориш дода шуданд. Фарқиятҳои байни гурӯҳҳо бо ANOVA-и яксамта ва санҷиши муқоисаи чандкаратаи Duncan арзёбӣ шуда, ҳадди аҳамияти p < 0,05 истифода шуд.

LOD ва LOQ чӣ гуна ҳисоб карда шуданд?

Барои стандартҳои аналитикӣ ҳадди ошкоркунӣ ва ҳадди муайянкунии миқдорӣ:

\[ LOD = \frac{3.3 \times SD}{\delta} \]

ва

\[ LOQ = \frac{10 \times SD}{\delta} \]

бо ин муносибатҳо ҳисоб карда шуданд. Дар ин ҷо SD инҳирофи стандартии ҷавоб — буриши y — ва \(\delta\) нишебии хатти калибровкаро ифода мекунад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

24 пайвастагии фенолӣ чӣ гуна тасниф шуданд?

Аз 24 пайвастагӣ 13-то ҳамчун флавоноид ва 11-то ҳамчун кислотаи фенолӣ тасниф шуданд. Дар байни флавоноидҳо гликозидҳои quercetin ва kaempferol; дар байни кислотаҳои фенолӣ ҳосилаҳои caffeoylquinic acid, dicaffeoylquinic acid, coumaroylquinic acid ва feruloylquinic acid бештар намоён буданд.

Кислотаҳои фенолӣ дар ҳамаи намунаҳои омӯхташуда зиёда аз %80-и пайвастагиҳои умумии фенолиро ташкил доданд. Аммо кадом кислотаи фенолӣ бартарӣ дошт, аз намуд вобаста буд.

Чаро Chamchwi профили CQA-и аз ду намуди дигар фарқкунанда нишон дод?

Дар Gondalbi ва Gomchwi профили mono-caffeoylquinic acid бартарӣ дорад, дар ҳоле ки дар Chamchwi ҷамъшавии dicaffeoylquinic acid равшантар аст. 5-CQA дар Chamchwi танҳо тақрибан %13-и кислотаҳои умумии фенолиро ташкил додааст, дар ҳоле ки 3,5-diCQA тақрибан %77-ро ташкил додааст.

Баръакс, ҳиссаи 5-CQA дар кислотаҳои фенолӣ дар Gosung Gondalbi тақрибан %47, дар Namwon Gondalbi %59 ва дар Gomchwi %47 мебошад.

Манбаъ ин фарқиятҳоро ба як сабаби ягона нисбат намедиҳад. Сохтори генетикӣ, шароити парвариш, стресси муҳити зист ва омилҳои коркард метавонанд ба тақсимоти caffeoylquinic acid таъсир расонанд.

Профилҳои флавоноидӣ низ намудҳоро ҷудо карданд

Дар Gomchwi ва Gondalbi rutin ва nicotiflorin пайвастагиҳои муҳиманд; аммо профили муфассал байни онҳо фарқ мекунад. Дар Gomchwi ҳосилаҳои quercetin galactoside, махсусан quercetin 3-O-robinobioside ва hyperoside бештар намоёнанд.

Дар Gondalbi quercetin 3-O-glucuronide — miquelianin — дар сатҳи нисбатан баландтар ёфт шуд. Chamchwi бошад аз рӯи quercetin 3-O-(6″-O-malonyl)glucoside профили фарқкунанда дорад; ин пайвастагӣ тақрибан %58-и флавоноидҳои умумиро ташкил додааст.

Дар кадом намунаи chwinamul миқдори умумии фенолҳо баландтарин буд?

Дар байни намунаҳои хоми омӯхташуда миқдори баландтарини пайвастагиҳои умумии фенолӣ дар Gosung Gondalbi чен карда шуд. Аммо ин натиҷа танҳо намунаҳои дар ҳамин таҷриба омӯхташуда ва таҳлили химиявии бар асоси вазни хушкро ифода мекунад; маънои онро надорад, ки як намуд умуман «беҳтарин» ё «солимтарин» аст.

Бланшировка пайвастагиҳои фенолиро зиёд мекунад ё кам?

Дар ин таҳқиқот ҷавоби ягона вуҷуд надорад. Ҳамон коркарди 100 °C / 1 дақиқа дар Chamchwi миқдори умумии фенолҳои ченшавандаро зиёд кард, аммо дар се намунаи дигар кам кард. Аз ин рӯ таъсири коркард ба профили ибтидоии химиявии намуд ва рафтори ҳар як пайвастагӣ вобаста аст.

Муаллифон барои афзоиш дар Chamchwi вайрон шудани девораи ҳуҷайра аз таъсири бланшировка ва зиёд шудани истихроҷпазирии фенолҳои пайвастаро ҳамчун яке аз механизмҳои эҳтимолӣ баррасӣ мекунанд. Баръакс, таҷзия аз гармӣ ё ҳал шуда ба оби ҷӯшон гузаштани онҳо метавонад ба талафи миқдор дар намунаҳои дигар мусоидат кунад.

Ин шарҳҳо тафсирҳои механизми химиявӣ мебошанд. Таҳқиқот оби бланшировкаро таҳлил накардааст ва дастрасии биологии фенолҳоро дар ҳозимаи инсон чен накардааст.

Чаро Gosung ва Namwon Gondalbi фарқ карданд?

Gosung Gondalbi-и хом сатҳи баландтари кислотаҳои умумии фенолиро нишон дод, дар ҳоле ки дар намунаи Namwon миқдори флавоноидҳо тақрибан ду баробар зиёдтар буд. Манбаъ баррасӣ мекунад, ки фарқиятҳои арзи ҷуғрофӣ ва муҳити зист байни ду минтақа метавонанд бо ин намуна алоқаманд бошанд.

Аммо ин таҳқиқот таъсири арзи ҷуғрофиро ҳамчун тағйирёбандаи мустақили таҷрибавӣ насанҷидааст. Гуфтан мумкин нест, ки фарқи Gosung-Namwon танҳо аз арз ба вуҷуд омадааст; генетика, таъсири UV, ҳарорат, стресси об ва дигар шароити парвариш низ метавонанд саҳм гузоранд.

Оё PCA ва PLS-DA намудҳоро ҷудо карда тавонистанд?

Дар таҳлили PCA се намуд умуман кластерҳои ҷудогона ташкил карданд. Ба истиснои ин, намунаҳои бланшировкашудаи Gosung Gondalbi дар фазои PCA ба Chamchwi наздик шуданд. Манбаъ инро ба паст шудани сатҳи 5-CQA пас аз бланшировка то қиматҳои монанд ба Chamchwi нисбат медиҳад.

Дар PLS-DA-и баъдан татбиқшуда гурӯҳҳои намудҳо ба таври равшан ҷудо шуданд. Ҳамагӣ 11 тағйирёбанда муайян шуд, ки ба фарқи таркибӣ байни намудҳо саҳми муҳим гузоштанд: чор кислотаи фенолӣ ва ҳафт флавоноид.

Баъзе аз ҷузъҳои пурқуввати ҷудокунанда:

• Chamchwi: quercetin 3-O-(6″-O-malonyl)glucoside
• Gomchwi: quercetin 3-O-robinobioside
• Gondalbi: 5-CQA methyl ester

Оё AUC=1 дар таҳлили PLS-DA маънои ташхиси комили намудро дорад?

Не. AUC=1 будани каҷи ROC нишон медиҳад, ки дар маҷмӯи додаҳои омӯхташуда ҷудошавии синфҳо хеле қавӣ аст; аммо ин натиҷаро ҳамчун иҷрои ташхисии универсалӣ, ки дар гурӯҳи мустақил ва калони берунии намунаҳо тасдиқ шудааст, тафсир кардан мумкин нест. Ҳаҷми намуна ва тарҳи таҷриба, махсусан ҳангоми тафсири кори модели бисёртағйирёбанда, бояд ба назар гирифта шаванд.

Барои PLS-DA дар модел ҷудошавии қавӣ ба даст омада, санҷишҳои permutation/CV-ANOVA татбиқ шуданд. Дар модели OPLS-DA, ки таъсири бланшировкаро омӯхт, R²X = 0,992 ва Q² = 0,985 ёфт шуд ва намунаҳои хом ва бланшировкашуда ҷудо шуданд. Бо вуҷуди ин, муаллифон махсус қайд мекунанд, ки арзишҳои баланди R² ва Q² метавонанд аз ҳаҷми маҳдуди намуна ва тарҳи таҷриба таъсир гирифта бошанд.

Кадом метаболитҳо бланшировкаро бештар аз ҳама ҷудо карданд?

Дар арзёбии OPLS-DA ва S-plot муайян шуд, ки панҷ пайвастагӣ ба вариатсияи аз бланшировка ба вуҷудомада саҳми муҳим доранд. Дар модели умумӣ 5-CQA methyl ester, 3,5-diCQA ва 5-CQA дар самти коҳиш, аммо 3,4-diCQA ва 4,5-diCQA дар самти афзоиш бештар намоён шуданд.

Аммо ин тамоюлҳо дар ҳамаи намудҳо яксон нестанд. Масалан, дар Chamchwi 5-CQA ва 5-CQA methyl ester метавонистанд зиёд шаванд; баъзе тағйироти diCQA низ дар Gosung Gondalbi ва Gomchwi ба тамоюли умумӣ пайравӣ накарданд. Аз ин рӯ, таъсири бланшировка ба фенолҳои алоҳидаро ҳамчун як реаксияи ягонаи мустақил аз намуд ҳисобидан мумкин нест.

Таҳқиқот ба мо чиро намегӯяд?

Ин таҳқиқот таҳлили профили фенолӣ мебошад. Таҷрибаи функсионалӣ барои ченкунии мустақими иқтидори антиоксидантӣ, санҷиши фарҳанги ҳуҷайра, таҷрибаи ҳайвонот ё таҳқиқоти инсон гузаронида нашудааст.

Аз ин рӯ, аз ин таҳқиқот хулоса кардан мумкин нест, ки намунаи дорои фенолҳои умумии бештар дар инсон таъсири биологии қавитар нишон медиҳад. Табдили фенолҳо ҳангоми ҳозима, дастрасии биологӣ, метаболитҳо, андозаи порсияи истеъмолшаванда ва дигар ҷузъҳои матритсаи ғизо бояд алоҳида омӯхта шаванд.

Ҳамчунин танҳо як шарти бланшировка — 100 °C ва 1 дақиқа — санҷида шудааст. Нишон дода нашудааст, ки бланшировкаи дарозтар, буғпазӣ, бирён кардан ё ҳароратҳои дигар ҳамон натиҷаро медиҳанд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Унвони аслӣ: Phenolic profiling of Korean chwinamul (Aster scaber, Ligularia fischeri, and Ligularia stenocephala) using UPLC-DAD-QToF/MS and UPLC-QTRAP-MS/MS

Муаллифон: Ju Hyung Kim; Ryeong Ha Kwon; So Ah Kim; Jeong Hyeon Ahn; Kwang-Sik Lee; Jeong-Yong Cho; Heon-Woong Kim.

Corresponding authors: Jeong-Yong Cho ва Heon-Woong Kim.

Муассисаҳо: Department of Food Sciences, National Institute of Crop and Food Science, Rural Development Administration, Wanju, Republic of Korea; Department of Integrative Food, Bioscience and Biotechnology, Chonnam National University, Gwangju, Republic of Korea.

Маҷалла: Journal of Food Composition and Analysis.

Ношир: Elsevier Inc.

Сабти библиографӣ: Volume 157 (2026), Article 109355.

DOI:10.1016/j.jfca.2026.109355

Санаҳо: Ирсол 28 Декабр 2025; бознигарӣ 28 Май 2026; қабул 1 Июл 2026; нашри онлайн 7 Июл 2026.

Навъи манбаъ: Таҳқиқоти таҷрибавии таркиби ғизо ва химияи аналитикӣ.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution–NonCommercial–NoDerivatives 4.0 (CC BY-NC-ND 4.0).

Тарҳи асосии намунаҳо: Chamchwi, Gomchwi, Gosung Gondalbi ва Namwon Gondalbi; ҳолатҳои хом ва 100 °C барои 1 дақиқа бланшировкашуда; таҳлилҳо дар се такрор анҷом дода шуданд.

Усулҳои аналитикӣ: Профили сохтории фенолӣ бо UPLC-DAD-QToF/MS; таҳлили миқдории ҳадафнок бо UPLC-QTRAP-MS/MS MRM; 17 стандарти референсӣ; таҳлилҳои бисёртағйирёбандаи PCA, PLS-DA ва OPLS-DA.

Омор: ANOVA-и яксамта; санҷиши муқоисаи чандкаратаи Duncan, p < 0,05. Барои интихоби тағйирёбандаҳои бисёртағйирёбанда VIP > 1 ва p < 0,05; барои эътимоднокии OPLS-DA 7-fold cross-validation, 200 permutation test ва таҳлили ROC.

Доираи ахлоқӣ: Таҳқиқот таҷриба бо инсон ё ҳайвонотро дар бар намегирад.

Маблағгузорӣ: Таҳқиқот аз ҷониби Rural Development Administration-и Ҷумҳурии Корея, “Research program for Agriculture Science and Technology Development”, Project PJ016718 дастгирӣ шудааст.

Дастрасии додаҳо: Муаллифон хабар медиҳанд, ки додаҳо бо дархост пешниҳод мешаванд.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон манфиати молиявӣ ё муносибати шахсии маълумеро, ки метавонад ба таҳқиқот таъсир расонад, гузориш надодаанд.

Маҳдудиятҳои асосии методологӣ: Гурӯҳи маҳдуди намунаҳо; набудани тарҳи бисёрмарказии парвариш барои ҳар намуд; санҷидани танҳо як ҳарорат/муддати бланшировка; имконнопазирии баробар кардани мустақими таркиби химиявӣ бо дастрасии биологӣ ё таъсири клиникӣ; эҳтимоли таъсир гирифтани нишондиҳандаҳои баланди кори моделҳои бисёртағйирёбанда аз тарҳи маҳдуди намуна.

Усули ҳуқуқи муаллиф: Бо сабаби CC BY-NC-ND матн, ҷадвалҳо ва фигураҳои мақолаи манбаъ ҳамчун асари тағйирёфтаи ҳосилавӣ дубора нашр нашудаанд. Ин мақолаи Verianla бозёфтҳои илмии санҷишпазирро дар сохтори мустақили омӯзишии тоҷикӣ шарҳ медиҳад.