Кыйынчылыкка чыдамдуулук (Distress Tolerance, DT) — адам терс эмоциялар, ички чыңалуу же физикалык ыңгайсыздык сыяктуу оор абалдарга туш болгондо дароо качууга, басууга же башка натыйжасыз жөнгө салуу стратегияларына өтпөстөн ошол тажрыйба менен кала алам деп кабыл алган жөндөмү. Бул изилдөө DTни адамдын ичинде гана жайгашкан психологиялык өзгөчөлүк катары эмес, офлайн жана онлайн социалдык тажрыйбалар менен байланышкан түзүм катары кароого болобу деген суроону изилдеген. Италияда онлайн сурамжылоо аркылуу камтылган 18–85 жаштагы 252 катышуучуда офлайн жана онлайн mattering, anti-mattering жана социалдык медиа капиталы; корреляция, көп факторлуу сызыктуу регрессия жана психологиялык тармактык талдоо аркылуу DT менен бирге изилденген.
Натыйжалар өзгөчө офлайн мамилелик тажрыйбалар DT менен кыйла туруктуу байланыштарды көрсөткөнүн аныктаган. Башкалар үчүн маанилүү, байкалган жана бааланган адам экениңди сезүү офлайн чөйрөдө жогорураак DT менен байланышса; офлайн чөйрөдө көрүнбөгөн же маанисиз сезүү төмөнүрөөк DT менен байланышкан. Онлайн anti-mattering да төмөнүрөөк DT менен байланышкан, бирок онлайн mattering үчүн маанилүү байланыш табылган эмес.
Күтүлгөндүн тескерисинче, социалдык медиа капиталынын социалдык байланыш өлчөмү DT менен оң эмес, терс байланышта болгон. Бул жыйынтык онлайн социалдык байланыштар табиятынан зыяндуу экенин көрсөтпөйт. Авторлор күчтүү онлайн байланыштар кээ бир жагдайларда социалдык салыштыруу, топтук нормалар, дайыма жеткиликтүү болуу күтүүсү жана социалдык ашыкча жүк сыяктуу процесстер менен бирге болушу мүмкүн экенин талкуулашат; бирок бул механизмдер изилдөөдө түз өлчөнгөн эмес.
Тармактык талдоо да жалпы моделди колдогон: DT офлайн mattering, офлайн anti-mattering, онлайн anti-mattering жана социалдык медиа капиталынын социалдык өлчөмү менен түз тармактык байланыштарга ээ. Ошол эле учурда изилдөө кесилиштик мүнөздө жана тармак борборлуулугунун айрым жыйынтыктары bootstrap талдоосунда туруксуз болгон. Ошондуктан бул изилдөө социалдык мамилелер DTге себеп болорун же белгилүү бир өзгөрмө тармактын себептик борбору экенин көрсөтпөйт.
Кыйынчылыкка Чыдамдуулук Деген Эмне?
Кыйынчылыкка чыдамдуулук адамдын терс эмоционалдык же физикалык ички абалдарга чыдай аларына болгон кабылдоосун жана бул абалдар менен качпастан байланышта кала алуу жөндөмүн билдирет.
Булак DTни классикалык күрөшүп чыгуу түшүнүгүнөн айырмалайт. Күрөшүп чыгуу көбүнчө белгилүү бир стресс булагынын талаптарын башкаруу үчүн колдонулган стратегияларды билдирсе, DT адам пайда болгон жагымсыз ички тажрыйбага канчалык чыдай аларына көңүл бурат.
Бул изилдөөдө колдонулган Distress Tolerance Scale төрт субөлчөмдү камтыйт:
| Өлчөм | Негизги мааниси |
|---|---|
| Чыдамдуулук | Адамдын кыйынчылыкка чыдай аларына болгон кабылдоосу |
| Баалоо | Кыйынчылык канчалык коркунучтуу, кабыл алынгыс же башкарууга кыйын деп кабыл алынары |
| Сиңирүү | Кыйынчылык көңүлдү жана когнитивдик ресурстарды канчалык ээлери |
| Жөнгө салуу | Кыйынчылыкты дароо азайтууга же андан качууга болгон кабыл алынган шашылыш муктаждык |
Шкаладагы жогорураак жалпы упай жогорураак кабыл алынган кыйынчылыкка чыдамдуулукту билдирет.
Mattering жана Anti-Mattering Деген Эмне?
Mattering — адам өзүн башкалар үчүн маанилүү, байкалган, бааланган жана жоктугу сезиле турган адам катары кабыл алышы. Anti-mattering болсо адамдын өзүн көрүнбөгөн, маанисиз, бааланбаган же башкалардын көңүлүнө татыксыздай сезиши.
Бул эки түшүнүк жөн гана бири-биринин математикалык тескериси эмес. Mattering социалдык жактан маанилүү сезүүнүн оң тажрыйбасын; anti-mattering болсо өзгөчө көрүнбөстүк жана маанисиздик тажрыйбасын өлчөйт.
Бул изилдөөнүн маанилүү жаңылыктарынын бири эки түзүмдү тең:
- офлайн/бетме-бет мамилелерде,
- онлайн өз ара аракеттенүүлөрдө
өз-өзүнчө кароосу.
Офлайн mattering эмне үчүн маанилүү болушу мүмкүн?
Изилдөөдө офлайн mattering жалпы DT менен оң байланышкан. Адамдын бетме-бет мамилелеринде байкалганын жана маанилүү экенин сезиши жогорураак кабыл алынган кыйынчылыкка чыдоо жөндөмү менен бирге байкалган.
Авторлордун теориялык түшүндүрмөсүнө ылайык, офлайн мамилелерден келген таануу жана ырастоо сигналдары адамдын кабыл алынган күрөшүү ресурстарын күчөтүп, коркунучту баалоону азайтып жана оор эмоциялар менен кала алууну жеңилдетиши мүмкүн.
Бирок булар ушул изилдөөдө түз текшерилген ортомчу механизмдер эмес.
Anti-mattering эмне үчүн башкача социалдык сигнал болушу мүмкүн?
Адамдын бетме-бет мамилелерде көрүнбөгөн же маанисиз сезиши социалдык коркунуч сигналы катары башынан өткөрүлүшү мүмкүн.
Булак муну теориялык жактан:
- руминация,
- качуу,
- төмөнүрөөк кабыл алынган күрөшүү ресурсу,
- эмоцияны жөнгө салуу кыйынчылыктары
менен байланыштырат.
Изилдөөнүн өз маалыматтарында офлайн anti-mattering жалпы DT менен изилденген социалдык өзгөрмөлөрдүн арасындагы эң күчтүү нөл-дээлдеги корреляциялардын бирин көрсөткөн.
Онлайн Маанилүү Сезүү менен Офлайн Маанилүү Сезүү Бирдей Байланышта Беле?
Жок. Офлайн mattering жогорураак DT менен маанилүү түрдө байланышса, онлайн mattering үчүн маанилүү байланыш табылган эмес. Ал эми anti-mattering офлайн да, онлайн да чөйрөдө төмөнүрөөк DT менен байланышкан.
| Өзгөрмө | Pearson r | p | Жыйынтык |
|---|---|---|---|
| Офлайн mattering | 0,319 | <0,001 | Оң, маанилүү |
| Офлайн anti-mattering | −0,351 | <0,001 | Терс, маанилүү |
| Онлайн mattering | −0,026 | 0,684 | Маанилүү эмес |
| Онлайн anti-mattering | −0,211 | <0,001* | Терс, маанилүү |
| Социалдык медиа капиталы – натыйжалуулук | −0,008 | 0,910 | Маанилүү эмес |
| Социалдык медиа капиталы – социалдык | −0,159 | 0,022 | Терс, маанилүү |
*Булак ичиндеги отчеттук эскертүү: Жыйынтык текстинде онлайн anti-mattering үчүн p<0,01 деп жазылган, ал эми Таблица 2-де p<0,001 берилген. Бул жерде таблицадагы маани көрсөтүлүп, булак ичиндеги айырма өзүнчө көрүнүктүү бойдон сакталган.
Терс онлайн сигналдар эмне үчүн көбүрөөк байкалышы мүмкүн?
Авторлор онлайн mattering менен байланыш табылбай, онлайн anti-mattering менен терс байланыш табылганын терс социалдык сигналдар оң сигналдарга караганда көбүрөөк көңүл бурушу мүмкүн экендиги менен байланыштырышат.
Онлайн чөйрөдө:
- эске алынбай калуу,
- маанисиз деп кабыл алынуу,
- башкаларга салыштырмалуу азыраак социалдык жооп алуу
адамдын өз баалуулугу тууралуу терс когницияларын күчөтүшү мүмкүн.
Бирок бул механизмдер изилдөөдө эксперименталдык түрдө текшерилген эмес.
Социалдык Медиа Капиталы Эмне Үчүн Күтүлгөндүн Тескерисинче DT менен Терс Байланышта Болгон?
Изилдөө социалдык медиа капиталынын социалдык байланыш өлчөмү жогорураак DT менен байланышат деп болжолдогон, бирок жыйынтык тескери багытта чыккан. Социалдык медиа аркылуу көбүрөөк байланышта экениңди сезүү жалпы DT жана айрым DT субөлчөмдөрүндө төмөнүрөөк упайлар менен байланышкан.
Социалдык медиа капиталы — адам социалдык медиа жана колдонмолор аркылуу өнүктүргөн же сактап турган социалдык ресурстар.
Колдонулган шкалада эки өлчөм бар:
| Өлчөм | Өлчөнгөн түзүм |
|---|---|
| Натыйжалуулук | Социалдык медианы колдонууга болгон ишеним жана компетенттүүлүк |
| Социалдык байланыш | Социалдык медиа аркылуу жалпы кызыкчылыктары жана тажрыйбалары бар адамдар менен байланыш түзүү |
DT менен терс байланыш социалдык байланыш өлчөмүндө гана чыккан. Социалдык медианы колдонуу натыйжалуулугу DT менен маанилүү байланышкан эмес.
Терс байланыш “онлайн социалдык колдоо зыяндуу” дегенди билдиреби?
Жок. Булак бул жоромолду ачык четке кагат.
Социалдык медиа капиталы көйгөйлүү же көз карандылык деңгээлиндеги колдонуунун өлчөмү эмес. Адамдын онлайн байланыштары көп болушу ошол эле учурда колдоо, жалпы кызыкчылыктар жана таандык болуу сезимин да камсыз кылышы мүмкүн.
Авторлор терс байланыштын мүмкүн болгон түшүндүрмөлөрүнүн арасында:
- өтө бир тектүү онлайн топтор,
- топтук нормаларга ылайыкташуу басымы,
- социалдык салыштыруу,
- социалдык ашыкча жүк,
- дайыма жеткиликтүү болуу күтүүсү,
- теңтуштардын жактыруусуна ашыкча көз карандылык
сыяктуу процесстерди талкуулашат.
Бирок бул өзгөрмөлөр изилдөөдө өлчөнбөгөндүктөн, жыйынтык гипотеза түзүүчү деңгээлде гана.
Санариптик Жашоо Балансы бул изилдөөдө кандай роль ойнойт?
Санариптик Жашоо Балансы (Digital Life Balance, DLB) — адамдын офлайн жашоосу менен санариптик жашоосунун ортосунда кабыл алган тең салмакты билдирген теориялык алкак.
Булак технологияны ашыкча да, жетишсиз да колдонуу бул тең салмакты бузушу мүмкүн экенин; функционалдуу санариптик жашоо экран алдында өткөрүлгөн убакыт менен гана эмес, офлайн жана онлайн жашоонун бири-бирине канчалык шайкеш экендиги менен бааланууга тийиш деген мурдагы адабиятка таянат.
Бул изилдөөдө DLB түз өлчөнгөн эмес. Изилдөөчүлөр DLB моделин:
офлайн мамилелик муктаждыктар ↔ онлайн социалдык жүрүм-турум ↔ DT
ортосундагы мүмкүн болгон байланыштарды чечмелөө үчүн колдонушкан.
Үч гипотезанын жыйынтыгы
| Гипотеза | Болжол | Маалымат | Жоромол |
|---|---|---|---|
| H1 | Офлайн жана онлайн mattering DT менен оң байланышта болот. | Офлайн маанилүү оң; онлайн маанилүү эмес. | Гипотезанын офлайн бөлүгү колдоого алынат; онлайн бөлүгү колдоого алынбайт. Булактын талкуусу H1ди жалпысынан “колдоого алынды” деп жыйынтыктайт. |
| H2 | Офлайн жана онлайн anti-mattering DT менен терс байланышта болот. | Экөө тең нөл-дээлдеги корреляцияда терс жана маанилүү. | Корреляция деңгээлинде колдоого алынган. |
| H3 | Социалдык медиа капиталы DT менен оң байланышта болот. | Социалдык өлчөм терс; натыйжалуулук өлчөмү маанилүү эмес. | Колдоого алынган жок; социалдык өлчөмдө багыт күтүлгөндүн тескериси. |
Регрессиялык талдоо эмнени кошту?
Корреляциялык талдоо өзгөрмөлөрдү жуп-жуп салыштырса, регрессия бир нече социалдык өзгөрмө бир моделде болгондо кайсылары көз карандысыз байланышты көрсөтө берерин изилдеген.
| Болжолдоочу | β | p | %95 GA |
|---|---|---|---|
| Офлайн mattering | 0,189 | 0,017 | 0,008–0,077 |
| Офлайн anti-mattering | −0,192 | 0,020 | −0,064 – −0,006 |
| Онлайн anti-mattering | −0,072 | 0,307 | −0,043–0,014 |
| Социалдык медиа капиталы – социалдык | −0,162 | 0,012 | −0,065 – −0,008 |
Модель үчүн R²=0,162, түзөтүлгөн R²=0,146.
Бул жыйынтык социалдык факторлор DTнин бардык вариациясын түшүндүрбөй турганын ачык көрсөтөт. DT вариациясынын болжол менен %84 бөлүгү бул регрессиялык моделдин сыртында калат.
DTнин субөлчөмдөрүндө жыйынтыктар бирдей беле?
Жок. Социалдык өзгөрмөлөр DTнин бардык субөлчөмдөрүндө бирдей иштебегени көрүнгөн.
| DT өлчөмү | Маанилүү социалдык өзгөрмөлөр | R² |
|---|---|---|
| Чыдамдуулук | Офлайн mattering: β=0,189; p=0,011 | 0,105 |
| Сиңирүү | Офлайн mattering: β=0,157; офлайн anti-mattering: β=−0,216; SMC-Social: β=−0,158 | 0,163 |
| Баалоо | Офлайн mattering: β=0,180; офлайн anti-mattering: β=−0,216; SMC-Social: β=−0,145 | 0,148 |
| Жөнгө салуу | SMC-Social: β=−0,148; p=0,029 | 0,077 |
Бул өлчөмдөр арасындагы айырмачылык DTни бирдиктүү жана бир тектүү психологиялык өзгөчөлүк катары кароо айрым байланыштарды көрүнбөй калтырышы мүмкүн экенин ойлонтот.
Тармактык талдоо эмнени башкача кылды?
Тармактык талдоо ар бир өзгөрмөнү түйүн катары карап, башка өзгөрмөлөрдүн таасири эсепке алынгандан кийин калган жөнгө салынган жарым-жартылай корреляцияларды байланыш катары көрсөткөн.
Тармакта жети түйүн бар:
- DT,
- офлайн mattering,
- офлайн anti-mattering,
- онлайн mattering,
- онлайн anti-mattering,
- социалдык медиа капиталы – натыйжалуулук,
- социалдык медиа капиталы – социалдык.
| Байланыш | Жөнгө салынган жарым-жартылай байланыш |
|---|---|
| DT ↔ офлайн mattering | 0,141 |
| DT ↔ офлайн anti-mattering | −0,180 |
| DT ↔ онлайн anti-mattering | −0,076 |
| DT ↔ SMC-Social | −0,115 |
| DT ↔ онлайн mattering | Түз байланыш жок |
| DT ↔ SMC-Efficacy | Түз байланыш жок |
Тармактын “эң маанилүү” түйүнү кайсы болгон?
Бир да түйүн бардык борборлуулук өлчөмдөрүндө эң маанилүү эмес.
Офлайн anti-mattering эң жогорку betweenness маанисине жана эң чоң абсолюттук expected influence маанисине ээ. Офлайн mattering эң жогорку closeness маанисин көрсөткөн. SMC-Social болсо strength боюнча жогорку борборлуулукту көрсөткөн.
Бирок bootstrap жыйынтыктары өзгөчө betweenness жана closeness көрсөткүчтөрү туруксуз экенин көрсөткөн.
Ошондуктан “anti-mattering тармактын себептик борбору” же “эң маанилүү психологиялык өзгөрмө ушул” деген жыйынтык чыгарууга болбойт.
10-беттеги 1-сүрөттү кантип окуу керек?
| Борборлуулук өлчөмү | Өзгөчө чыккан өзгөрмө | Жоромол чеги |
|---|---|---|
| Betweenness | Офлайн anti-mattering | Bootstrapта туруксуз; себептик көпүрө катары жоромолдоого болбойт |
| Closeness | Офлайн mattering | Туруктуулугу чектелүү |
| Strength | SMC-Social; M-Offline жана AN-Offline да онлайн mattering/anti-matteringге караганда борборлуураак | Байланыш тыгыздыгын көрсөтөт, себептүүлүктү эмес |
| Expected influence | Белгиленген байланыштарды эске алат | Өз алдынча психологиялык артыкчылык тартиби эмес |
11-беттеги 2-сүрөт эмнени көрсөтөт?
2-сүрөт жети өзгөрмөнүн ортосундагы жөнгө салынган жарым-жартылай корреляцияларды психологиялык тармак түрүндө көрсөтөт.
Графикте өзгөчө үч түзүм тобу көңүл бурат:
- DTнин офлайн mattering жана anti-mattering менен байланыштары,
- онлайн mattering менен социалдык медиа капиталынын социалдык өлчөмүнүн ортосундагы байланыш,
- социалдык медиа капиталынын натыйжалуулук жана социалдык өлчөмдөрүнүн ортосундагы күчтүү байланыш.
Тармактагы эң чоң абсолюттук байланыштардын экөө:
M-Offline ↔ AN-Offline = −0,463
SMC-Efficacy ↔ SMC-Social = 0,457
деп отчет берилген.
Бул байланыштар эки түзүмдүн ортосундагы шарттуу байланышты көрсөтөт; бири экинчисине себеп болот дегенди билдирбейт.
Изилдөөнүн Ыкмасы жана Жыйынтыктары
Изилдөө дизайны
Изилдөө кесилиштик дизайнга жана өз алдынча тандалган үлгүгө ээ.
Катышуучулар Google Forms аркылуу анонимдүү онлайн сурамжылоону толтурушкан. Сурамжылоо Facebook жана Instagram сыяктуу социалдык медиа платформаларында таратылган.
Баштапкы киргизүү критерийинде 14 жаш жана андан улуу болуу көрсөтүлгөнү менен, акыркы үлгүдөгү эң жаш катышуучу 18 жашта; демек изилдөө иш жүзүндө чоң кишилердин үлгүсүнө негизделген.
Алдын ала күч талдоосу
Үлгү чогултуудан мурун G*Power 3.1.9.6 менен күч талдоосу жүргүзүлгөн.
| Талдоо | Максат | Керектүү үлгү |
|---|---|---|
| Pearson корреляциясы | r=0,20; күч=0,80; α=0,05 | 150 |
| Сызыктуу регрессия | 6 болжолдоочу; күч=0,80; α=0,05; булакта кичине эффект r=0,15 деп көрсөтүлгөн | 43 |
| Тармактык талдоо | n/k ≥ 10 | Чыныгы катыш 252/7 = 36 |
Авторлор бул эсептөөлөрдүн негизинде 252 адамдык үлгүнү колдонулган талдоолор үчүн жетиштүү деп эсептешкен.
Катышуучулар
| Өзгөчөлүк | Маани |
|---|---|
| Жалпы n | 252 |
| Жаш аралыгы | 18–85 |
| Орточо жаш | 40,5 |
| Жаш SD | 17,0253 |
| Cisgender эркек | %32,1 |
| Cisgender аял | %63,1 |
| LGBTQIA+ коомчулугуна таандык деп билдиргендер | %4,8 |
Демографиялык категориялар булакта ушул түрдө берилген; категориялардын түзүмү бул жерде кайра классификацияланган эмес.
Колдонулган өлчөө куралдары
| Курал | Пункт | Өлчөнгөн түзүм | Бул изилдөөдөгү ишенимдүүлүк |
|---|---|---|---|
| Distress Tolerance Scale | 15 | Жалпы DT жана төрт субөлчөм | Жалпы α=0,901 |
| General Mattering Scale | 5 | Офлайн mattering | α=0,854 |
| Anti-Mattering Scale | 5 | Офлайн anti-mattering | α=0,892 |
| Mattering Online Scale | 5 | Онлайн mattering | α=0,926 |
| Anti-Mattering Online Scale | 4 | Онлайн anti-mattering | α=0,903 |
| Social Media Capital Scale | 7 | Социалдык медиа натыйжалуулугу жана социалдык байланыш | Натыйжалуулук α=0,915; Социалдык α=0,885 |
Сүрөттөөчү жыйынтыктар
| Өзгөрмө | Орточо | SD |
|---|---|---|
| Жалпы DT | 3,104 | 0,667 |
| DT – чыдамдуулук | 3,045 | 0,843 |
| DT – сиңирүү | 3,278 | 0,745 |
| DT – баалоо | 3,160 | 0,677 |
| DT – жөнгө салуу | 2,933 | 0,885 |
| Офлайн mattering | 14,917 | 2,997 |
| Офлайн anti-mattering | 10,405 | 3,603 |
| Онлайн mattering | 9,500 | 3,767 |
| Онлайн anti-mattering | 7,603 | 3,287 |
| SMC – натыйжалуулук | 14,740 | 3,700 |
| SMC – социалдык | 8,452 | 2,917 |
Статистикалык талдоо
Бөлүштүрүүлөр skewness ±2 жана kurtosis ±7 чектери боюнча нормалдуу деп кабыл алынып, Pearson корреляциялары колдонулган.
Андан кийин:
- көп факторлуу сызыктуу регрессия,
- Gaussian Graphical Model,
- EBICglasso регуляризациясы,
- γ=0,5 tuning параметри,
- 1000 bootstrap
колдонулган.
Талдоолор SPSS 23 жана JASP 0.19.1.0 менен жүргүзүлгөн.
Жынысты көзөмөлдөө жыйынтыкты өзгөрттүбү?
Булак негизги отчеттолгон корреляциялар жыныс көзөмөлдөнгөндө да маанилүүлүгүн сактаганын билдирет.
Ошол эле учурда жаш курак жана жыныс бардык талдоолорго бирдей киргизилген эмес. Айрыкча тармактык талдоодо демографиялык өзгөрмөлөр системалуу моделденген эмес.
Изилдөө колдогон нерселер
- Офлайн mattering жогорураак кабыл алынган DT менен байланышкан.
- Офлайн anti-mattering төмөнүрөөк кабыл алынган DT менен байланышкан.
- Онлайн anti-mattering төмөнүрөөк DT менен нөл-дээлдеги корреляция көрсөтөт.
- Онлайн mattering жалпы DT менен маанилүү байланыш көрсөткөн эмес.
- Социалдык медиа капиталынын социалдык өлчөмү жалпы DT менен терс байланышта болгон.
- Офлайн мамилелик көрсөткүчтөр корреляция, регрессия жана тармактык талдоодо DT менен онлайн көрсөткүчтөргө караганда туруктуураак байланыштарды көрсөтөт.
- DTнин ар кандай субөлчөмдөрү социалдык өзгөрмөлөр менен бирдей түрдө байланышпайт.
- DTни ички жеке өзгөчөлүк катары гана эмес, социалдык контекстке байланыштуу психологиялык ресурс катары изилдөөгө татыктуу.
Изилдөө колдобогон нерселер
- Офлайн mattering жогорку DTге себеп болору көрсөтүлгөн эмес.
- Anti-mattering DTнин төмөндөшүнө себеп болору көрсөтүлгөн эмес.
- DTнин жогору болушу адамдын жакшыраак социалдык мамилелерди түзүшүнө себеп болору да көрсөтүлгөн эмес.
- Онлайн mattering DTни жогорулатаары колдоого алынган эмес.
- Социалдык медиа капиталы жалпысынан коргоочу экени колдоого алынган эмес.
- Социалдык медиа капиталы табиятынан зыяндуу экени көрсөтүлгөн эмес.
- Социалдык салыштыруу, топтук басым же социалдык ашыкча жүк терс SMC–DT байланышынын далилденген механизмдери эмес.
- Тармак борборлуулугу себептик маанини же кийлигишүү максатын далилдебейт.
- Бул изилдөө Санариптик Жашоо Балансынын өзүн түз өлчөгөн эмес.
- Жыйынтыктарды өспүрүмдөргө түз жалпылоого болбойт; акыркы үлгүдө 18 жаштан төмөн катышуучу жок.
Колдонуу жагынан бул эмнени билдирет?
Авторлор DTни клиникалык же алдын алуучу баалоолордо жеке эмоцияны жөнгө салуу жөндөмү катары гана кароого болбойт деп сунушташат.
DT өлчөөсү менен бирге адамдын:
- маанилүү мамилелеринде канчалык байкалганын сезиши,
- өзүн көрүнбөгөн же маанисиз сезип-сезбеши,
- офлайн колдоо тармагы,
- санариптик социалдык мамилелеринин сапаты
да бааланышы мүмкүн.
Булак ошондой эле классикалык DT жана эмоцияны жөнгө салуу көндүмдөрүн адамдын “мен эч ким үчүн маанилүү эмесмин” сыяктуу ишенимдери жана реалдуу жашоодо колдоочу социалдык тажрыйбаларды түзүү процесстери менен бирге кароого болорун талкуулайт.
Бул сунуштар изилдөөнүн байкоочу жыйынтыктарынан келип чыккан; изилдөөдө кийлигишүү жүргүзүлгөн эмес жана бул ыкмалардын натыйжалуулугу текшерилген эмес.
Санариптик баалоо эмне үчүн өзүнчө талап кылынышы мүмкүн?
Социалдык медиа капиталынын социалдык өлчөмү менен табылган терс байланыштан улам авторлор айрым адамдарда:
- социалдык салыштыруу,
- дайыма онлайн болуу басымы,
- мамилелик ашыкча жүк,
- санариптик чек аралардын алсыздыгы
сыяктуу жагдайларды өзүнчө баалоону сунушташат.
Бирок изилдөө атайын “онлайн кыйынчылыкка чыдамдуулук” шкаласын колдонгон эмес. Ошондуктан санариптик контекстке мүнөздүү DT процесстерин жалпы DTSтен түз бөлүп кароо мүмкүн эмес.
Өспүрүмдөр тууралуу жыйынтык чыгарса болобу?
Акыркы үлгү 18 жаш жана андан улуу чоң кишилерден гана турган.
Булак өспүрүм куракты социалдык таандыктык жана теңтуш мамилелери өзгөчө маанилүү болгон мезгил катары талкуулап, келечекте өспүрүмдөрдүн үлгүлөрүн өзүнчө изилдөөнү сунуштайт.
Демек мектепке негизделген же өспүрүмдөргө багытталган колдонмолор бул изилдөөнүн түз жыйынтыгы эмес, келечектеги изилдөө жана кийлигишүү сунушу.
Чектөөлөр
Изилдөөнүн эң негизги чектөөсү анын кесилиштик болушу. Өзгөрмөлөр бир эле изилдөө мезгилинде өлчөнгөндүктөн убакыттык ырааттуулук жана себептик багыт аныкталбайт.
Үлгү ыктымалдык негизде эмес жана катышуучулар социалдык медиа аркылуу өз каалоосу менен изилдөөгө катышкан. Бул технологияны колдонгон же онлайн изилдөөлөргө катышууга көбүрөөк даяр адамдардын үлгүдө ашыкча өкүл болушуна алып келиши мүмкүн.
Жаш аралыгы 18–85 сыяктуу өтө кең жана үлгү cisgender аялдарга басымдуу. DT, mattering, anti-mattering жана социалдык медиа тажрыйбалары жашка жана жыныска жараша өзгөрүшү мүмкүн болсо да, бул өзгөрмөлөр бардык моделдерде системалуу түрдө көзөмөлдөнгөн эмес.
Регрессияларда болжолдоочулардын алдын ала корреляцияларда маанилүү болгонуна карап тандалышы Tip I ката ыктымалдыгын көбөйтүшү мүмкүн.
Тармак жети гана түйүндү камтыгандыктан, кичине тармактардын туруксуздук көйгөйү бар. Bootstrap өзгөчө closeness жана betweenness жыйынтыктарын этият жоромолдоону талап кылган.
DT өзүн-өзү отчеттоо аркылуу гана өлчөнгөн. Жүрүм-турумдук DT тапшырмалары менен өзүн-өзү отчеттоо DT өлчөөлөрү болгону алсыз байланыш көрсөтүшү мүмкүн экени мурдагы адабиятта айтылган; ошондуктан бул изилдөөнүн жыйынтыктары кабыл алынган DT менен чектелет.
Бардык негизги өзгөрмөлөр бир эле баалоо сессиясында өзүн-өзү отчеттоо аркылуу чогултулгандыктан, жалпы-ыкма вариациясы байкалган байланыштарды чыныгыдан күчтүүрөөк көрсөтүшү мүмкүн.
Акырында онлайн тажрыйбалар өлчөнгөнү менен атайын онлайн DT шкаласы колдонулган эмес. Ошондуктан онлайн жыйынтыктар санариптик чөйрөгө мүнөздүү кыйынчылыкка чыдамдуулукту билдирет деп айтууга болбойт.
Келечектеги изилдөөлөр
Булак өзгөчө:
- узак мөөнөттүү дизайндар,
- эксперименталдык изилдөөлөр,
- демографиялык жактан тең салмактуу үлгүлөр,
- өспүрүмдөр жана жаштар үлгүлөрү,
- онлайн контекстке мүнөздүү DT өлчөөлөрү,
- көп деңгээлдүү социалдык тармак моделдери,
- онлайн топтун жамааттык ресурстарынын жеке DT менен байланышы,
- DT менен Санариптик Жашоо Балансынын ортосундагы багытталган байланыштар
боюнча иштөө керектигин билдирет.
Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү
Түп нускадагы изилдөө: Dealing with Stress Through Social Resources: A Complex Approach to the Investigation of Social Antecedents and Distress Tolerance
Авторлор: Simone Basili; Marina Baroni; Giulia Colombini; Andrea Guazzini; Mirko Duradoni.
Жооптуу автор: Giulia Colombini.
Мекемелер: Department of Education, Literatures, Intercultural Studies, Languages and Psychology, University of Florence, Florence, Italy; Department of Human and Social Sciences, Mercatorum University, Rome, Italy.
Журнал: Psychology International.
Басма: MDPI, Basel, Switzerland.
Том / макала: 2026, 8, 44.
DOI: 10.3390/psycholint8030044
Жөнөтүлгөн: 11 май 2026.
Ревизия: 2 июль 2026.
Кабыл алынган: 3 июль 2026.
Жарыяланган: 7 июль 2026.
Булак түрү: Рецензияланган, кесилиштик, онлайн өзүн-өзү отчеттоого негизделген эмпирикалык психологиялык изилдөө; корреляция, көп факторлуу сызыктуу регрессия жана психологиялык тармактык талдоону камтыйт.
Лицензия: Creative Commons Attribution (CC BY).
Үлгү: 252 чоң киши; жаш 18–85; орточо 40,5 ± 17,0253 жыл.
Үлгү тандоо: Өзүн-өзү тандоого негизделген, ыктымалдык эмес онлайн үлгү; Google Forms; социалдык медиа аркылуу таратуу.
Негизги жыйынтык: Кабыл алынган кыйынчылыкка чыдамдуулук.
Негизги социалдык өзгөрмөлөр: Офлайн mattering, офлайн anti-mattering, онлайн mattering, онлайн anti-mattering жана социалдык медиа капиталы.
Өлчөө куралдары: Distress Tolerance Scale; General Mattering Scale; Anti-Mattering Scale; Mattering Online Scale; Anti-Mattering Online Scale; Social Media Capital Scale.
Статистика: Сүрөттөөчү статистика, Pearson корреляциясы, көп факторлуу сызыктуу регрессия, Gaussian Graphical Model, EBICglasso жана 1000 кайталоолуу bootstrap.
Тармак жөндөөсү: γ=0,5; 7 түйүн; үлгү/түйүн катышы 36.
Программалык камсыздоо: SPSS 23 жана JASP 0.19.1.0.
Жалпы DT регрессия жыйынтыгы: Офлайн mattering β=0,189; офлайн anti-mattering β=−0,192; SMC-Social β=−0,162; модель R²=0,162.
Тармактагы DTнин түз байланыштары: M-Offline=0,141; AN-Offline=−0,180; AN-Online=−0,076; SMC-Social=−0,115.
Каржылоо: Изилдөө тышкы каржылоо алган эмес.
Этика: Хельсинки декларациясына ылайык жүргүзүлгөн. Сурамжылоонун анонимдүү болушу жана адамды аныктай турган жеке маалымат чогултулбагандыктан, этикалык кеңештин макулдугу булакта “waived” деп билдирилген; маалымат чогултуу AB GDPR 2016/679 талаптарына ылайык жүргүзүлгөн.
Маалымдалган макулдук: Бардык катышуучулардан алынган.
Маалыматтын жеткиликтүүлүгү: Маалыматтарды негиздүү өтүнүч менен жооптуу автордон алууга болот.
Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышын билдиришкен эмес.
Авторлордун салымдары: Концептуалдаштыруу S.B., M.B., G.C., A.G. жана M.D.; методология S.B., M.B. жана M.D.; формалдуу талдоо S.B., M.B. жана M.D.; изилдөө S.B., M.B. жана G.C.; маалыматтарды курациялоо A.G. жана M.D.; баштапкы долбоор S.B., M.B. жана M.D.; карап чыгуу/редакциялоо G.C., A.G. жана M.D.; көзөмөл A.G. жана M.D.
Негизги илимий чек: Изилдөө социалдык мамилелер менен кабыл алынган кыйынчылыкка чыдамдуулуктун ортосундагы кесилиштик байланыштарды көрсөтөт. Социалдык факторлор DTнин себеби экени, DT социалдык мамилелерди аныктай турганы же тармактагы борбордук өзгөрмөлөр кийлигишүү үчүн себептик максаттар экени көрсөтүлгөн эмес. Онлайн социалдык капитал менен табылган терс байланыш да социалдык медиа же онлайн социалдык байланыштар табиятынан зыяндуу экенин билдирбейт.
Булак ичиндеги отчеттук эскертүү: H1 офлайн да, онлайн да mattering үчүн оң байланышты болжолдогонуна карабастан, онлайн mattering маанилүү болгон эмес; талкуу бөлүмү ошентсе да H1ди колдоого алынган деп мүнөздөйт. Мындан тышкары, онлайн anti-mattering корреляциясынын p мааниси жыйынтык текстинде p<0,01, Таблица 2-де p<0,001 деп берилген. Бул айырмачылыктар булактагыдай көрүнүктүү бойдон сакталган.
Пикир калтырыңыз
E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген