Köpək rifahı qavrayışı, baytarlıq tələbələrinin müxtəlif fiziki, davranış, ətraf mühit və etik rifah problemlərinə nə dərəcədə əhəmiyyət verdiyini göstərən qiymətləndirmə quruluşudur. Bu tədqiqat Universidad de Las Palmas de Gran Canaria-da doqquzuncu semestr Baytarlıq Təbabəti tələbələrindən ibarət altı ayrı akademik kohortda ümumilikdə 157 tələbənin 12 geniş yayılmış köpək rifahı problemini 0–4 arasında qiymətləndirməsini araşdırmışdır. Tədqiqat açıq və ağır əzab yaradan problemlərin—xüsusilə aktiv sui-istifadə/qəddarlıq, əzabın qarşısını almaq üçün müalicənin təmin edilməməsi və qeyri-kafi qidalanmanın—yüksək prioritet aldığını; buna qarşılıq cinslə əlaqəli sağlamlıq problemlərinin və bəzi daha az görünən və ya mürəkkəb rifah problemlərinin nisbətən daha aşağı qiymətləndirildiyini göstərmişdir.

On iki maddə beş geniş analitik ölçüdə birləşdirilmişdir: fiziki rifah, psixi rifah, ətraf mühit-struktur rifahı, sosial baxımdan normallaşdırılmış problemlər və peşəkar praktika/səhlənkarlıq problemləri. Akademik illər arasında 12 maddənin yeddisində və beş ölçünün hamısında statistik fərqlər müəyyən edilmişdir. Bununla belə, bu fərqlər nizamlı və xətti zaman meyli yaratmamışdır. Tədqiqat eyni tələbələri altı il ərzində izləmədiyi üçün bu nəticələr fərdi tələbələrin təhsil müddətində necə dəyişdiyini göstərmir; müxtəlif illərdəki fərqli tələbə kohortlarının cavabları müqayisə edilmişdir.

Demoqrafik təhlillərdə yaş və tələbənin şəhər/kənd yaşayış mühiti ümumilikdə əhəmiyyətli fərq göstərməmişdir. Cins baxımından yalnız ətraf mühit-struktur rifahı ölçüsündə qadın tələbələr daha yüksək bal vermişdir. Tələbələrin mənşəyi isə bəzi maddələr və ölçülərlə əlaqəli tapılmışdır; xüsusilə qeydlərdə ətraflı mənşə məlumatı olmayan və əsasən mübadilə tələbələrini əhatə edən “Other” qrupunda bəzi orta göstəricilər daha yüksəkdir. Lakin bu qrup kiçik və heterogen olduğuna görə nəticələri mədəni və ya coğrafi səbəbiyyət kimi şərh etmək uyğun deyil.

Tədqiqatın təhsil baxımından əsas mesajı budur ki, gələcəyin baytar həkimləri açıq və kəskin əzabı asanlıqla tanısalar da, daha az görünən, xroniki və ya cəmiyyət tərəfindən normallaşdırılmış rifah problemlərinin təhsildə ayrıca görünən hala gətirilməsinə ehtiyac ola bilər. Nəticələr tək müəssisə, öz-bildiriş, dəyişkən cavab nisbətləri, çoxsaylı müqayisələr üçün düzəlişin olmaması və kiçik alt qruplar səbəbindən ehtiyatla şərh edilməlidir.

Baytarlıq təbabətində rifah niyə yalnız xəstəliyin olub-olmamasından ibarət deyil?

Tədqiqatın nəzəri başlanğıc nöqtəsi heyvan rifahının yalnız xəstəlik və ya fiziki zədənin olmaması ilə müəyyən edilə bilməməsidir. Müasir rifah yanaşması fiziki sağlamlıqla yanaşı heyvanın psixi vəziyyətini, davranışını, sosial münasibətlərini və yaşadığı ətraf mühit şəraitini də nəzərə alır. Buna görə köpəyin klinik baxımdan aşkar xəstəlik göstərməməsi onun bütün rifah ehtiyaclarının qarşılandığı anlamına gəlmir.

Kəskin ağrı, aclıq və ya birbaşa fiziki sui-istifadə kimi problemlər görünür və başa düşülməsi nisbətən asandır. Buna qarşılıq xroniki stress, qeyri-kafi zehni stimullaşdırma, sosial təcrid, qeyri-kafi hərəkət və ya müəyyən cins xüsusiyyətləri ilə əlaqəli xroniki sağlamlıq problemləri daha az dramatik görünsə də uzunmüddətli rifah itkisi yarada bilər. Tədqiqatın əsas suallarından biri baytarlıq təhsilinin son mərhələlərindəki tələbələrin bu müxtəlif rifah problemlərini eyni çəkidə görüb-görməməsidir.

Bu Tədqiqatda Köpək Rifahı Qavrayışı Necə Ölçüldü?

Köpək rifahı qavrayışı tələbələrin 12 konkret rifah probleminə 0 “əhəmiyyətli deyil” ilə 4 “çox əhəmiyyətli” arasında verdikləri Likert balları ilə ölçülmüşdür; daha sonra maddələr şərhi asanlaşdırmaq məqsədilə beş nəzəri rifah ölçüsündə birləşdirilmişdir. Bu ölçülər psixometrik cəhətdən təsdiqlənmiş yeni şkalalar deyil, konseptual baxımdan əlaqəli maddələri bir araya gətirən analitik xülasələrdir.

Sorğu Yeates və Main-in 2011-ci il tədqiqatından uyğunlaşdırılmış və daha əvvəl Luño və həmkarları tərəfindən ispan dilində istifadə edilmiş quruluşa əsaslanır. Tədqiqatın məqsədi yeni rifah şkalası hazırlamaq deyil, əvvəllər istifadə edilmiş konkret problemlər üzərindən müxtəlif tələbə kohortlarının qavrayış prioritetlərini müqayisə etməkdir.

Beş rifah ölçüsü necə yaradıldı?

Bu beş ölçü faktor analizi ilə aşkar edilmiş gizli psixoloji konstruksiyalar deyil. Müəlliflər maddələri konseptual yaxınlıqlarına görə nəzəri şəkildə qruplaşdırmışlar. Buna görə Cronbach alfa kimi daxili tutarlılıq əmsalları hesablanmamış və ölçülərin psixometrik şkala kimi şərh edilməməli olduğu xüsusi vurğulanmışdır.

Təkrarlanan Kəsikli Dizayn Nəyi Göstərir və Nəyi Göstərmir?

Təkrarlanan kəsikli dizayn müxtəlif akademik illərdə təhsil alan fərqli tələbə qruplarını eyni və ya oxşar ölçmə aləti ilə müqayisə etməyə imkan verir; lakin eyni şəxslər təkrar-təkrar ölçülmədiyi üçün müşahidə olunan illərarası fərqlər fərdi inkişaf və ya təhsilin zaman içində səbəbiyyət təsiri kimi şərh edilə bilməz. Bu tədqiqatda 2019/2020 ilə 2025/2026 arasındakı altı kohort müqayisə edilmiş, 2020/2021 pandemiya səbəbindən tədqiqatdan kənarda qalmışdır.

Bu fərq xüsusilə vacibdir. Məsələn, daha yeni kohortun psixi rifaha daha yüksək bal verməsi baytarlıq proqramının eyni tələbəni zamanla mütləq daha həssas etdiyini sübut etmir. Yeni kohortun cins bölgüsü, coğrafi mənşəyi, əvvəlki təcrübəsi və ya başqa xüsusiyyətləri fərqli ola bilər. Mənbə tədqiqat kohortların demoqrafik tərkibindəki dəyişiklikləri illərarası müqayisələrdə statistik olaraq nəzarətdə saxlamamışdır.

Tələbə qrupu kimlərdən ibarət idi?

Tədqiqata doqquzuncu semestrdə Deontology and Veterinary Legal dərsinə qeydiyyatdan keçmiş ümumilikdə 157 tələbə qatılmışdır. Onların 119-u qadın (%75,8), 38-i kişi (%24,2), orta yaş isə 24,6 ± 3,1 il olmuşdur. İştirakçıların çoxu Gran Canaria mənşəlidir. Akademik illərə görə sorğuya cavab nisbətlərinin %18,5 ilə %66,1 arasında dəyişməsi kohortlararası müqayisədə nəzərə alınmalı mühüm seçim qərəzi mənbəyidir.

Sui-istifadə niyə ən yüksək, cinslə əlaqəli problemlər niyə ən aşağı bal aldı?

Bütün nümunədə ən yüksək qiymətləndirilən problem aktiv sui-istifadə və ya qəddarlıqdır; mənbə orta balın təxminən şkalanın yuxarı həddində olduğunu bildirir. Buna qarşılıq cinslə əlaqəli vəziyyətlər 2,5 ± 0,9 ilə 12 maddə arasında ən aşağı ortalamaya malikdir. Tədqiqatın şərhinə görə, açıq və birbaşa əzab yaradan vəziyyətlər gələcəyin baytar həkimləri tərəfindən daha asan tanınır, xroniki, mürəkkəb və ya cəmiyyətdə qismən normallaşdırılmış problemlər isə nisbətən daha aşağı prioritetləşdirilə bilər.

Bu nəticə “tələbələr cinslə əlaqəli sağlamlıq problemlərini əhəmiyyətsiz sayırlar” demək deyil. Şkala 0–4 arasındadır və 2,5 orta göstəricisi sıfıra yaxın deyil. Nəticələr nisbi prioritet fərqini göstərir: eyni sorğuda açıq zorakılıq, qeyri-kafi qidalanma və ya əzabın müalicə edilməməsi kimi problemlərə daha yüksək bal verilmişdir.

Akademik illər arasında hansı maddələr dəyişdi?

On iki rifah maddəsinin yeddisində kohortlar arasında əhəmiyyətli fərq bildirilmişdir. Bunlar xroniki ağrı və ya hərəkətlilik problemi, davranış problemləri, əzabın qarşısını alacaq müalicənin təmin edilməməsi, kifayət qədər hərəkət və ya məkanın olmaması, zehni stimullaşdırma çatışmazlığı, rutin profilaktik baytarlıq baxımı çatışmazlığı və sığınacaq çatışmazlığıdır.

Şəkil 1-dəki nümunənin mühüm xüsusiyyəti xətti olmamasıdır. Məsələn, xroniki ağrı və ya zəif hərəkətlilik balı 2019/2020-də 3,7 ikən 2021/2022-də 2,9-a düşmüş, sonrakı kohortlarda yenidən yüksəlmiş və 2024/2025-də 3,9-a çatmışdır. Bu dalğalanma “hər akademik ildə rifah həssaslığının nizamlı şəkildə yüksəlməsi” izahını dəstəkləmir.

Beş rifah ölçüsünün hamısında kohort fərqi tapıldı

Psixi rifah ölçüsünün orta göstəricisi 2021/2022-də 8,6/12 ilə ən aşağı səviyyədə olduğu halda 2023/2024-də 10,1/12 və 2025/2026-da 10,0/12 kimi bildirilmişdir. Sosial baxımdan normallaşdırılmış problemlər ölçüsü isə 2025/2026-da 6,5/8 ilə ən yüksək orta göstəriciyə çatmışdır. Buna qarşılıq malpractice ölçüsü bütün dövrlərdə yuxarı həddə yaxın qalmışdır.

Ümumi rifah balı da illər arasında əhəmiyyətli fərq göstərmişdir (p<0,001). 2023/2024, 2024/2025 və 2025/2026 kohortlarında ümumi orta göstəricilər 48 üzərindən 40-dan yuxarı bildirilmişdir. Bununla belə, bu fərqlər fərdi tələbələrin zamanla yüksələn balları deyil.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Tədqiqat dizaynı

Tədqiqat Universidad de Las Palmas de Gran Canaria-da Baytarlıq Təbabəti proqramının doqquzuncu semestrindəki Deontology and Veterinary Legal dərsi çərçivəsində aparılmışdır. Altı akademik il qiymətləndirilmişdir: 2019/2020, 2021/2022, 2022/2023, 2023/2024, 2024/2025 və 2025/2026. 2020/2021 dövründə qlobal ictimai səhiyyə fövqəladə vəziyyəti səbəbindən dərsin təqdimatında baş verən dəyişikliklərə görə məlumat toplanmamışdır.

İştirak könüllü olsa da, fəaliyyət dərsin davamlı qiymətləndirmə komponentinə daxil idi. Cavablar anonimləşdirilmişdir. Yaş, cins və mənşə məlumatları universitetin inzibati qeydlərindən götürülmüşdür. Mübadilə tələbələrinin ətraflı mənşə məlumatı mövcud olmadığı üçün bu şəxslər mənşə dəyişənində “Other” qrupuna daxil edilmişdir.

Şəhər və kənd təsnifatı

Kanarya adalarındakı paytaxtlardan birində yaşayan tələbələr “urban”, digər yaşayış məntəqələri “rural” kimi təsnif edilmişdir. Mübadilə tələbələri üçün müvafiq məlumat bəzi hallarda mövcud deyil. Buna görə “home setting” dəyişəni mənşə dəyişəni ilə eyni məlumat quruluşuna malik deyil.

Statistik təhlil

Mənbə Likert cavablarını kateqorik dəyişənlər kimi nəzərdən keçirdiyini və cavab kateqoriyaları arasında bərabər interval fərziyyəsindən yayınmağı məqsəd qoyduğunu bildirir. Buna baxmayaraq, təsviri təqdimatda orta, standart sapma və median hesablanmışdır.

Bir neçə qrupun müqayisəsində Kruskal–Wallis testi, uyğun ikili müqayisələrdə Mann–Whitney U testi istifadə edilmişdir. Yaş kimi davamlı dəyişənlərlə rifah ballarının əlaqəsi Spearman sıra korrelyasiya əmsalı ilə qiymətləndirilmişdir. Əhəmiyyətlilik həddi α=0,05 müəyyən edilmiş və təhlillər PASW Statistics 19.0 ilə aparılmışdır.

Maddə səviyyəsində ümumi nəticələr

Bütün 12 maddə orta-yüksək əhəmiyyət balları almışdır. Ən yüksək prioritet aktiv sui-istifadə/qəddarlıqdır. Cinslə əlaqəli vəziyyətlər isə 2,5 ± 0,9 ilə ən aşağı orta göstəriciyə malikdir; yalnız 24 iştirakçının (%15,3) bu maddəni ən yüksək əhəmiyyət kateqoriyasında qiymətləndirdiyi bildirilmişdir.

Mənbə bütün maddələr arasında müsbət əlaqələr bildirir. Ən güclü əlaqə piylənmə ilə cinslə əlaqəli vəziyyətlər arasında Pearson r=0,448 (p<0,001), ən zəif əlaqə xroniki ağrı/zəif hərəkətlilik ilə qeyri-kafi qidalanma arasında r=0,164 (p=0,040) kimi verilmişdir. Bununla belə, metod bölməsi Likert maddələri üçün kateqorik/qeyri-parametrik yanaşmanı vurğuladığından, Pearson korrelyasiyalarının seçiminə dair əlavə əsaslandırma mənbədə təqdim edilmir.

Cinslə əlaqəli nəticələr

Maddə səviyyəsində cinsə görə statistik əhəmiyyətli fərq tapılmamışdır. Beş birləşdirilmiş ölçüdən yalnız ətraf mühit-struktur rifahında əhəmiyyətli fərq müəyyən edilmişdir: qadın tələbələr 7,2 ± 1,1, kişi tələbələr 6,8 ± 1,1 bal vermişdir (p=0,037).

İllər üzrə ayrılmış təhlillərdə 2021/2022 və 2024/2025 kohortlarında bəzi əlavə cins fərqləri görülmüşdür. 2024/2025-də, məsələn, psixi rifah balı qadınlarda 10,0 ± 1,3, kişilərdə 8,9 ± 0,8 kimi bildirilmişdir (p=0,021); ümumi bal isə müvafiq olaraq 42,4 ± 3,6 və 39,4 ± 3,4 olmuşdur (p=0,019). Lakin bu alt qrup təhlillərində tələbə sayı azaldığı üçün ümumiləşdirmə aparılmamalıdır.

Mənşə ilə əlaqəli nəticələr

Mənşə dəyişənində Gran Canaria, Tenerife və “Other” kateqoriyaları müqayisə edilmişdir. “Other” kateqoriyası ətraflı ölkə və ya region mənşəyi məlum olmayan mübadilə tələbələrini də əhatə etdiyindən homogen coğrafi qrup deyil.

Ölçü səviyyəsində “Other” qrupunda psixi rifah 10,6 ± 1,3, Gran Canaria-da 9,3 ± 1,7 və Tenerife-də 9,1 ± 2,4 olmuşdur (p=0,005). Ətraf mühit-struktur rifahı müvafiq olaraq 7,7 ± 0,6, 6,9 ± 1,1 və 7,3 ± 1,5 olmuşdur (p=0,002). Ümumi bal “Other” qrupunda 44,0 ± 2,9, Gran Canaria-da 41,0 ± 4,3 və Tenerife-də 40,1 ± 8,2 kimi bildirilmişdir (p=0,008).

Bu nəticələr müəyyən bir ölkə və ya mədəniyyətin köpək rifahına “daha həssas” olduğunu sübut etmir. “Other” qrupu yalnız 24 nəfərdən ibarətdir və ətraflı mənşə məlumatı yoxdur. Buna görə nəticə bu məlumat dəstində qruplar arasında bal fərqlərinin mövcud olduğu səviyyəsində saxlanılmalıdır.

Yaş və yaşayış mühiti

Yaş və şəhər/kənd yaşayış mühiti ilə beş rifah ölçüsü arasında statistik əhəmiyyətli əlaqə tapılmamışdır. Bu nəticə həmin dəyişənlərin ümumiyyətlə köpək rifahı qavrayışı ilə heç bir şəraitdə əlaqəli olmadığı demək deyil; yalnız bu nümunədə və bu təhlildə əhəmiyyətli əlaqənin göstərilmədiyini bildirir.

Akademik ilə görə alt qrup nəticələri

İl üzrə ayrılmış təhlillərdə bəzi cins və mənşə fərqləri ortaya çıxmışdır. 2022/2023-də mənşə qrupları fiziki rifah (p=0,018), psixi rifah (p=0,009) və ümumi balda (p=0,035) fərqlənmişdir. 2023/2024-də sosial baxımdan normallaşdırılmış problemlərdə mənşə fərqi p=0,005 olmuşdur. 2025/2026-da eyni ölçü üçün p=0,031 tapılmış və bu dəfə ən yüksək bal Tenerife qrupunda müşahidə edilmişdir.

Bu dəyişkən nümunə demoqrafik təsirlərin akademik illər arasında sabit və bir istiqamətli olmadığını göstərir. Bəzi alt qrupların yalnız dörd və ya beş tələbədən ibarət ola bilməsi nəticələrin dayanıqlığını məhdudlaşdırır.

Mənbə Table 1-dəki sayısal diqqət nöqtəsi

Table 1-də qeyri-kafi qidalanma maddəsi üçün qadınlarda 3,9 ± 0,4 və kişilərdə 3,2 ± 0,2 dəyərləri yazılmışdır; buna baxmayaraq eyni müqayisənin p dəyəri 0,652 kimi bildirilmiş və mətn maddə səviyyəsində cins fərqi olmadığını qeyd etmişdir. Mənbə bu görünən sayısal uyğunsuzluğu izah etmədiyindən Verianla mətni dəyəri düzəltmir və alternativ rəqəm yaratmır.

Tədqiqatın təhsil üzrə şərhi

Müəlliflər açıq sui-istifadə, əzabın müalicə edilməməsi və qeyri-kafi qidalanma kimi görünən problemlərin baytarlıq tələbələri tərəfindən güclü prioritetləşdirilməsini müsbət təhsil əlaməti kimi şərh edirlər. Buna qarşılıq cinslə əlaqəli pozuntular və daha mürəkkəb davranış və ya psixi rifah problemlərində nisbətən aşağı ballar, hadisə əsaslı təhsil, etik müzakirə və klinik təcrübənin bu sahələrdə faydalı ola biləcəyini düşündürür.

Tədqiqat həmçinin “hidden curriculum” anlayışını müzakirə edir. Bu anlayış tələbələrin etik prioritetləri yalnız rəsmi dərs məzmunundan deyil, klinik mühitdə müşahidə etdikləri davranışlardan, institusional mədəniyyətdən, peşə normalarından və təcrübəli mütəxəssislərin qərar modellərindən də öyrənə biləcəkləri fikrini ifadə edir. Lakin hidden curriculum bu araşdırmada birbaşa ölçülmüş dəyişən deyil; müzakirədə nəticələri şərh etmək üçün təqdim olunan nəzəri çərçivədir.

Tədqiqatın güclü tərəfləri

• Eyni müəssisədə altı fərqli akademik kohortun eyni əsas ölçmə quruluşu ilə müqayisə edilməsi.
• Əvvəllər yayımlanmış və oxşar baytarlıq kontekstlərində istifadə edilmiş sual dəstinə əsaslanması.
• Cins, yaş, mənşə və yaşayış mühiti kimi bir neçə demoqrafik dəyişənin qiymətləndirilməsi.
• Ayrı-ayrı rifah maddələri ilə yanaşı daha geniş analitik ölçülərin də müqayisə edilməsi.
• Açıq rifah problemləri ilə daha az görünən və ya sosial baxımdan normallaşdırılmış problemlərin eyni çərçivədə araşdırılması.

Tədqiqatın əsas məhdudiyyətləri

• Öz-bildiriş balları real klinik səriştəni və ya tələbənin real qərar davranışını birbaşa ölçmür.
• Akademik mühit sosial bəyənilmə qərəzi yaratmış ola bilər.
• İştirak könüllü olsa da dərs qiymətləndirilməsi ilə əlaqəli fəaliyyət çərçivəsində olduğuna görə özünüseçmə qərəzi mümkündür.
• Hər akademik il üçün nümunə həcmi məhduddur.
• Cavab nisbətləri %18,5 ilə %66,1 arasında dəyişir.
• Kohortların demoqrafik tərkibləri illərarası təhlildə nəzarətdə saxlanılmamışdır.
• Çox sayda statistik müqayisə aparılmış, formal multiple-testing düzəlişi tətbiq edilməmişdir.
• “Other” mənşə qrupu kiçik və heterogendir.
• Tədqiqat bir universitetlə məhduddur; digər təhsil və ya mədəni kontekstlərə birbaşa ümumiləşdirilə bilməz.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

Bu tədqiqat araşdırılan altı baytarlıq tələbəsi kohortunda açıq və kəskin köpək rifahı problemlərinin ümumilikdə yüksək prioritetləşdirildiyini; cinslə əlaqəli problemlər kimi bəzi daha az görünən və ya sosial baxımdan normallaşdırılmış mövzuların isə nisbətən aşağı qiymətləndirildiyini dəstəkləyir. Həmçinin bəzi rifah maddələri və ölçülərinin akademik kohort və mənşə dəyişəninə görə fərqlənə bildiyini göstərir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

Tədqiqat baytarlıq təhsilinin eyni tələbələrdə altı il ərzində rifah həssaslığını artırdığını sübut etmir; çünki dizayn uzununa deyil. Cinsin və ya mədəni mənşənin rifah qavrayışına səbəb olduğunu da göstərmir. Sorğu balları real klinik qərarı, heyvanla qarşılıqlı əlaqəni, diaqnostik səriştəni və ya heyvan rifahındakı real nəticələri ölçmür. Nəticələr digər universitetlərə, ölkələrə və ya bütün baytarlıq tələbələrinə avtomatik ümumiləşdirilə bilməz.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal başlıq: Perception of Dog Welfare in Veterinary Students: A Six-Year Study of Ethical Priorities, Cohort Variation, and Influencing Factors

Müəlliflər: Luis Alberto Henríquez-Hernández; Beatriz Martín-Cruz; Octavio P. Luzardo; Manuel Zumbado.

Məsul müəllif: Luis Alberto Henríquez-Hernández.

Müəssisə: Legal Veterinary and Deontology, Clinical Sciences Department, Universidad de Las Palmas de Gran Canaria, Las Palmas de Gran Canaria, Spain.

Jurnal: Animals.

Nəşriyyat: MDPI.

Biblioqrafik qeyd: Animals 2026, 16(9), 1385.

DOI: 10.3390/ani16091385.

Alınma tarixi: 27 mart 2026. Reviziya: 24 aprel 2026. Qəbul: 30 aprel 2026. Nəşr: 1 may 2026.

Mənbə növü:Resenziyalı tədqiqat məqaləsi; təkrarlanan kəsikli sorğu tədqiqatı.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Nümunə:Altı akademik ildən 157 doqquzuncu semestr Baytarlıq Təbabəti tələbəsi. 2020/2021 akademik ilində məlumat toplanmamışdır.

Sorğu:Əvvəllər yayımlanmış tədqiqatlar əsasında uyğunlaşdırılmış 12 maddəlik 0–4 Likert qiymətləndirilməsi.

Statistika: Kruskal–Wallis, Mann–Whitney U və korrelyasiya təhlilləri; α=0,05; PASW Statistics 19.0.

Etika:Mənbə bildirir ki, tədqiqat rutin universitet dərsi çərçivəsində təhsil fəaliyyəti olduğuna və eksperimental müdaxilə ehtiva etmədiyinə görə formal etika komitəsi baxışı/təsdiqi zəruri hesab edilməmişdir. Məlumatlar təhlildən əvvəl anonimləşdirilmişdir.

Razılıq:İştirak könüllüdür. Tələbələrə cavabların akademik və tədqiqat məqsədləri üçün istifadə oluna biləcəyi bildirilmiş; anonimləşdirmə səbəbindən formal yazılı razılığın tələb olunmadığı qeyd edilmişdir.

Məlumatların əlçatanlığı:Məlumatlar əsaslandırılmış sorğu əsasında məsul müəllifdən əldə edilə bilər.

Maliyyələşdirmə:Xarici maliyyələşdirmə alınmamışdır.

Maraqlar toqquşması:Müəlliflər maraqlar toqquşması bildirməmişdir.

Müəllif töhfələri:Konseptuallaşdırma L.A.H.-H. və M.Z.; metod B.M.-C. və M.Z.; formal təhlil L.A.H.-H.; tədqiqat L.A.H.-H., B.M.-C., O.P.L. və M.Z.; məlumat kurasiyası M.Z. və B.M.-C.; ilkin qaralama L.A.H.-H.; nəzərdən keçirmə/redaktə B.M.-C., O.P.L. və M.Z.; vizuallaşdırma O.P.L.; nəzarət M.Z.

Əsas şərh sərhədi:Tədqiqat eyni tələbələrin zaman içində dəyişməsini ölçmür. Akademik illər arasındakı nəticələr fərqli kohortların kəsikli müqayisələridir.

Əsas ümumiləşdirilə bilmə sərhədi:Nümunə bir İspaniya universitetindən gəlir; bəzi alt qruplar kiçikdir və akademik illərdəki demoqrafik tərkib fərqləri nəzarətdə saxlanılmamışdır.

Çoxsaylı test xəbərdarlığı:Çox sayda maddə, ölçü və demoqrafik müqayisə aparılmasına baxmayaraq formal multiple-testing düzəlişi tətbiq edilməmişdir; buna görə bəzi əhəmiyyətli p dəyərləri təsadüfi ola bilər.

Mənbədaxili məlumat xəbərdarlığı:Table 1-də qeyri-kafi qidalanma üçün qadın/kişi orta göstəriciləri ilə bildirilən p dəyəri arasında görünən uyğunsuzluq vardır. Mənbədə düzəliş və ya izah verilmədiyinə görə bu dəyərlər yenidən hesablanmamışdır.