Nasser gölü Nil çayı üzərində Asvan Yüksək Bəndinin yaratdığı və Misirin su təhlükəsizliyi baxımından mərkəzi əhəmiyyət daşıyan böyük süni su anbarıdır. Bu tədqiqat gölün 2005–2025-ci illər arasındakı 21 illik optik, hissəcik, radiativ və termal dəyişkənliyini MODIS peyk məhsullarından əldə edilmiş səkkiz əsas göstərici və sutkalıq temperatur diapazonundan istifadə etməklə araşdırmışdır. Təxminən 5 km intervalla yerləşən 186 analiz hüceyrəsindən ibarət ümumi şəbəkədə NDVI, EVI, NDWI, NDTI, yaxın infraqırmızı əksolunma indeksi, ağ-səma albedosu, gündüz və gecə səth temperaturları aylıq şəkildə toplanmış; Mann–Kendall, Theil–Sen, false discovery rate, seriyalı korrelyasiya düzəlişi, korrelyasiya analizi və dəyişmə nöqtəsi testləri tətbiq edilmişdir. Ən kritik metodoloji addım sabit göl poliqonunda görünən trendlərin sahil xəttinin hərəkətindən qaynaqlanıb-qaynaqlanmadığını yoxlamaq üçün dörd fərqli analiz sahəsinin müqayisəsi olmuşdur. Bu nəzarətdən sonra gecə səth temperaturundakı artım, sutkalıq temperatur diapazonundakı daralma və albedodakı azalma bütün sahələrdə qorunmuşdur. NDVI, EVI, yaxın infraqırmızı əksolunma və gündüz temperaturundakı sabit-poliqon azalmaları isə sahil nəzarətli sahələrin hamısında təkrar əldə edilməmişdir. NDWI sabit poliqonda əhəmiyyətli trend göstərməsə də, daimi su sahələrində əhəmiyyətli dərəcədə azalmışdır. Dəyişmə nöqtəsi testləri bir çox göstəricidə 2016–2017-ci illər ətrafında səviyyə dəyişməsi göstərmiş və bu zamanlama GERD-in 2020-ci ildəki ilk doldurulmasından əvvəl baş vermişdir.

Nasser gölü niyə vacibdir?

Nasser gölü Nil çayı üzərində Asvan Yüksək Bəndinin su anbarıdır və təxminən 162 km³ maksimum saxlama tutumu ilə Misirin əsas şirin su ehtiyatıdır. Mənbə tədqiqat gölün uzunmüddətli orta səth sahəsini təxminən 5000 km² olaraq göstərir.

Su anbarı iki böyük təzyiqin kəsişmə nöqtəsindədir. Birincisi, Yaxın Şərq və Şimali Afrika bölgəsində istiləşmə meylidir; bu vəziyyət açıq su buxarlanmasına və gölün enerji balansına təsir edə bilər. İkincisi isə Nil hövzəsindəki yuxarı axın su anbarlarının, xüsusilə Grand Ethiopian Renaissance Dam-ın axın rejiminə mümkün təsirləridir.

Bununla belə, tədqiqatçılar işlərini açıq şəkildə “təsviri və diaqnostik” kimi xarakterizə etmişlər. Hidroloji, meteoroloji və ya iqlim məcburedici dəyişənləri modelə birbaşa daxil edilmədiyi üçün müşahidə olunan dəyişikliklərin səbəbi bu tədqiqat tərəfindən sübut edilmir.

Tədqiqatda Hansı Peyk Göstəricilərindən İstifadə Edildi?

Tədqiqatda MODIS məlumatlarından əldə edilmiş NDVI, EVI, NDWI, NDTI, yaxın infraqırmızı əksolunma indeksi \(R_{nir}\), ağ-səma albedosu, gündüz LST və gecə LST olmaqla səkkiz əsas göstərici və onların termal komponentlərindən hesablanan sutkalıq temperatur diapazonu DTR birlikdə qiymətləndirilmişdir.

Mənbənin mühüm metodoloji xəbərdarlığı var: NDVI və EVI açıq su üzərində klassik mənada “bitki örtüyü göstəricisi” kimi şərh edilməmişdir. Bu tədqiqatda həmin indekslər səthin qırmızı və yaxın infraqırmızı əksolunmasını təsvir edən optik dəyişənlərdir.

Eyni şəkildə \(R_{nir}\) birbaşa xlorofil-a ölçümü deyil. Yerində eyni vaxtlı xlorofil-a məlumatı olmadığından tədqiqatçılar bu göstəricidən bioloji konsentrasiya hesablamamış, onu yalnız yuxarı su sütununda hissəcik səpilməsinin keyfiyyət göstəricisi kimi istifadə etmişlər.

MODIS məlumat mənbələri

MODIS Collection 6.1 məhsullarından istifadə edilmişdir. Səth əksolunma zolaqları optik indeksləri, MOD11A1 gündüz və gecə səth temperaturlarını, MCD43A3 isə ağ-səma albedosunu təmin etmişdir.

Məlumatlar Google Earth Engine vasitəsilə işlənmiş və məhsula xas keyfiyyət bayraqları tətbiq edilmişdir. Bulud, bulud kölgəsi, cirrus, yüksək aerozol yükü və uyğun olmayan günəş-parıltı həndəsələri çıxarılmış; LST üçün yalnız yaxşı keyfiyyətli və orta xəta qiymətləndirilməsi 1 K-dən aşağı olan ölçmələr saxlanılmışdır.

Məlumat bütövlüyü

186 hüceyrə × 252 ay = hər göstərici üçün nəzəri olaraq 46.872 hüceyrə-ay mövcuddur.

5 km Analiz Şəbəkəsi Necə Yaradıldı?

500 m əksolunma və albedo məlumatları ilə 1 km LST məhsulları birbaşa müqayisə edilmək əvəzinə, təxminən 5 km intervallı ümumi WGS 84 analiz şəbəkəsində birləşdirilmiş və hər şəbəkə hüceyrəsi statistik testlərin əsas vahidi kimi istifadə edilmişdir.

Şəbəkənin modal uzunluq addımı 0,047°, enlik addımı 0,045° olub, tədqiqat enliklərində təxminən 4,86 × 4,94 km-ə uyğun gəlir. Hər hüceyrə təxminən 24 km² sahəni təmsil edir. Göl poliqonu ilə kəsişən cəmi 186 hüceyrə təxminən 4470 km² analiz sahəsi yaratmışdır.

Bu məqam kritikdir: tədqiqat “500 m MODIS pikseli” miqyasında deyil, təxminən 5 km-lik birləşdirilmiş analiz hüceyrələri miqyasında nəticə verir.

2005–2025 dövrü niyə seçildi?

Tədqiqat 2005-ci ilin yanvarından 2025-ci ilin dekabrına qədər olan dövrdən istifadə edir. Beləliklə, hüceyrə başına 252 aylıq və 21 illik sıra yaradılmışdır.

2005-ci ilin başlanğıc kimi seçilməsinin əsas səbəblərindən biri MCD43A3 albedo məhsulunda Terra və Aqua birləşmiş məlumat strukturunun daha ardıcıl istifadə oluna bilməsi və bütün göstəricilərin eyni zaman aralığında təhlil edilməsidir.

Bu zaman pəncərəsi həmçinin 2020-ci ildəki ilk GERD doldurulmasından əvvəl təxminən on beş illik baza dövrü təmin edir.

Sahil Xəttinin Hərəkəti Niyə Nəticələri Yanılda Bilər?

Sabit su anbarı poliqonunun kənarındakı hüceyrələr zamanla su, su-quru qarışığı və ya quru torpaq ehtiva edə bildiyindən, peyk göstəricilərində görünən trendlərin bir hissəsi həqiqi su keyfiyyəti və ya termal dəyişiklikdən deyil, hüceyrə tərkibinin sahil xəttinin hərəkəti ilə dəyişməsindən qaynaqlana bilər.

Buna görə tədqiqat dörd ayrı analiz sahəsi yaratmışdır:

Müəlliflər bir trendi ətraf mühit dəyişikliyi kimi yalnız onun işarəsi, statistik əhəmiyyətliliyi və təxmini böyüklüyü bu sahələr arasında qorunduğu halda şərh etmişlər.

Uzunmüddətli orta vəziyyət

Gündüz LST cənubda şimala nisbətən təxminən 0,40 °C daha yüksək olduğu halda, gecə temperaturundakı şimal–cənub fərqi yalnız təxminən 0,12 °C-dir. NDTI cənub giriş bölgəsində daha yüksək dəyişkənlik göstərmiş və bu bölgə Nil girişinin asılı hissəcik daşınması ilə əlaqələndirilmişdir.

Tədqiqatın Metodu və Tapıntıları

Mann–Kendall və Theil–Sen analizi

Monoton trendləri müəyyən etmək üçün Mann–Kendall testi, trend böyüklüyünü ölçmək üçün Theil–Sen meyli istifadə edilmişdir. Seriyalı korrelyasiyanın saxta əhəmiyyətlilik yaratmasını azaltmaq məqsədilə dispersiya düzəlişli Mann–Kendall yanaşması tətbiq edilmiş; hüceyrə səviyyəsində aparılan 186 eyni vaxtlı test üçün Benjamini–Hochberg false discovery rate nəzarəti istifadə edilmişdir.

Mənbə həmçinin illik seriyanın yalnız 21 dəyərdən ibarət olması səbəbindən yüksək avtokorrelyasiya altında illik p-dəyərlərinin gözləniləndən daha optimist qala bildiyini Monte Carlo təcrübəsi ilə göstərmişdir. Buna görə müəlliflər nəticələrin şərhində yalnız p-dəyərlərinə deyil, təsir böyüklüklərinə, etibar intervallarına və dörd analiz sahəsində təkrar istehsal oluna bilməsinə üstünlük vermişlər.

Sabit poliqondakı ilkin trendlər

Lakin tədqiqatın əsas nəticəsi bu cədvəl deyil; həmin trendlərin sahil xətti nəzarətində davam edib-etməməsidir.

Hansı Dəyişikliklər Sahil Nəzarətindən Sonra Həqiqətən Qorundu?

Dörd analiz sahəsinin hamısında gecə səth temperaturundakı artım, sutkalıq temperatur diapazonundakı daralma və ağ-səma albedosundakı azalma həm istiqamət, həm də statistik əhəmiyyətlilik baxımından qorunmuşdur.

Gecə LST artımı xüsusilə güclüdür: dörd sahədə də hüceyrələrin təxminən %92–100-də artım müşahidə olunur.

DTR də sahələrin %98–100-də daralmışdır. Bununla belə, sabit poliqon DTR daralmasının böyüklüyünü təxminən iki dəfə artıq göstərir. Sahil nəzarətli nəticələr təxminən −0,83 ilə −1,00 °C/on il səviyyəsindədir.

Albedo azalması bütün sahələrdə qorunsa da, böyüklük sabit poliqondan məhdud sahələrə keçdikdə təxminən 2,6–5,7 dəfə azalır.

Sutkalıq Temperatur Diapazonu Niyə Daralır?

Tədqiqatın müşahidə etdiyi DTR daralmasının ən güclü və sahil xəttinə ən az həssas komponenti gecə səth temperaturunun yüksəlməsidir; gündüz LST-də sabit-poliqon soyuması sahil nəzarətli sahələrin hamısında əhəmiyyətli qalmadığı üçün tədqiqat gölün daxili hissəsində güclü gündüz soyumasının olduğunu dəstəkləmir.

DTR sabit poliqonda:

−1,948 °C/on il

olaraq hesablanmışdır.

Daimi açıq-su sahəsində isə:

−0,973 °C/on il

səviyyəsindədir.

Bu nəticə 21 illik dövrdə sahil nəzarətli göl nüvəsində sutkalıq səth temperatur amplitudasının təxminən 2 °C miqyasında kiçilmiş ola biləcəyini göstərir.

Lakin tədqiqat bunun səbəbini müəyyən etmir. Müəlliflər gecə temperaturundakı artımın regional atmosfer istiləşməsi ilə uyğun olduğunu qeyd edir, lakin hava temperaturu, rütubət, külək, radiasiya və göl dərinliyi kimi səbəb dəyişənlərinin təhlilə daxil edilmədiyini açıq şəkildə vurğulayırlar.

LST dəqiq olaraq nəyi ölçür?

MOD11A1 LST su kütləsinin həcm temperaturunu deyil, radiometrik olaraq müşahidə edilən yuxarı səthdəki “skin temperature” dəyərini təmsil edir. Bu təbəqə su sütununun yalnız çox nazik səth hissəsinə uyğun gəlir.

Həmçinin MODIS alqoritminin emissivity təsnifatı əsasən quru səthlərinə uyğun hazırlanmışdır. Buna görə mənbə mütləq su temperaturu dəyərlərindən çox uzunmüddətli nisbi dəyişikliyi şərh edir.

NDWI Sahil Nəzarətindən Sonra Niyə Fərqli Nəticə Verdi?

NDWI bütün sabit poliqonda əhəmiyyətli uzunmüddətli trend göstərməmişdir; lakin daim su altında qalan və ya sahildən uzaqlaşdırılmış sahələr seçildikdə NDWI təxminən −0,048 ilə −0,077/on il arasında əhəmiyyətli dərəcədə azalmışdır.

Bu tapıntı sahil hüceyrələrinin göl daxilindəki optik dəyişikliyi sabit-poliqon ortalamasında maskalaya bildiyini göstərir.

Bununla belə, NDWI eyni zamanda su maskasının yaradılmasında istifadə edilən göstəricidir. Müəlliflər bu asılılığı metodoloji məhdudiyyət kimi açıq şəkildə qeyd edirlər.

Sabit poliqonda görünən, lakin qorunmayan trendlər

Dörd dəyişən sabit poliqonda əhəmiyyətli görünsə də, üç su nəzarətli sahənin hamısında təkrar əldə edilməmişdir:

• NDVI azalması
• EVI azalması
• Rnir azalması
• Gündüz LST azalması

Xüsusilə \(R_{nir}\) sabit poliqonda −0,0246/on il ilə əhəmiyyətli şəkildə azalarkən, məhdud sahələrin ikisində işarə dəyişərək müsbət olmuşdur.

Bu nəticə yüksək korrelyasiya göstərən göstəricilərin mütləq eyni ekoloji prosesi ölçmədiyini də ortaya qoyur.

Məkansal olaraq əks trendlər

NDWI və NDTI-nin göl miqyasında orta trendi əhəmiyyətli olmasa da, çox sayda hüceyrə ayrıca əhəmiyyətli dəyişiklik göstərir.

NDTI üçün FDR nəzarətindən keçən hüceyrələrin təxminən yarısı yüksəlir, digər yarısı azalır. Buna görə göl ortalamasında görünən “trendin olmaması” məkansal dəyişiklik olmadığı anlamına gəlmir; əks istiqamətli yerli trendlər bir-birini kompensasiya edir.

Korrelyasiya quruluşu

Xam aylıq korrelyasiyalarda iki güclü blok müşahidə edilmişdir. Optik göstəricilər öz aralarında yüksək korrelyasiya daşıyarkən, gündüz və gecə LST bir-biri ilə güclü şəkildə əlaqəlidir.

Məsələn:

• NDVI–EVI: r ≈ +0,94
• Rnir–albedo: r ≈ +0,93
• Gündüz LST–gecə LST: r ≈ +0,95

Lakin ortaq illik dövr çıxarıldıqda gecə LST-nin optik göstəricilərlə əlaqələrinin işarəsi tərsinə dönmüş və əhəmiyyətli dərəcədə zəifləmişdir. Buna qarşılıq DTR mövsümsəllik aradan qaldırıldıqdan sonra optik blokla güclü əlaqələr daşımağa davam etmişdir.

Buna görə tədqiqat inter-annual miqyasda gölün optik vəziyyətinə ən çox müşayiət edən termal dəyişənin təkcə gündüz və ya gecə LST deyil, gündüz–gecə fərqi olduğunu göstərir.

2016–2017 Dəyişmə Nöqtəsi GERD ilə İzah Edilə Bilərmi?

Xeyr. Pettitt və Buishand testləri bir çox göstəricidə ən ehtimal olunan səviyyə dəyişikliyini 2016–2017-ci illər ətrafında tapsa da, GERD-in ilk doldurulması 2020-ci ildə başladığı üçün tədqiqat bu dəyişikliyin GERD tərəfindən başlandığını dəstəkləmir.

Pettitt testində əhəmiyyətli qırılma olan dəyişənlərin böyük hissəsi 2016 və ya 2017-ci ilə düşmüşdür. Lakin bootstrap etibar intervalları genişdir və bəzi göstəricilərdə təxminən 5–10 illik qeyri-müəyyənlik ehtiva edir.

İki-seqmentli reqressiya isə qırılmadan çox meyl dəyişikliyinə həssas olduğundan 2009–2011 dövrünə işarə edir.

Müəlliflərin şərhi odur ki, qeyd tək bir ildə kəskin dəyişməkdən çox, təxminən 2010-cu il ətrafında əyilməyə başlayıb 2016–2017-ci illər ətrafında yeni səviyyəyə oturan proseslə daha uyğundur.

GERD buna görə sözügedən dəyişikliyin mənşəyi kimi deyil, daha sonra mövcud trayektoriyanı dəyişə biləcək mümkün xarici amil kimi qiymətləndirilmişdir.

Albedo niyə vacibdir?

Ağ-səma albedosu daxil olan qısadalğalı günəş radiasiyasının nə qədərinin səthdən geri əks olunduğunu göstərir. Albedonun azalması səthə gələn qısadalğalı enerjinin göl sistemi daxilində necə bölüşdürüldüyünün dəyişə biləcəyinə işarə edir.

Lakin mənbə albedonun azalmasının birbaşa buxarlanmanın artması demək olmadığını xüsusilə vurğulayır. Xalis buxarlanma təsirini müəyyən etmək üçün tam səth enerji balansı, hava temperaturu, rütubət, külək və radiasiya kimi dəyişənlər lazımdır.

Ekstremal anomaliyalar

Standartlaşdırılmış aylıq anomaliyalarda |z| > 2 həddi istifadə edilmişdir. Ən çox ekstremal ay albedo üçün 12, NDWI, \(R_{nir}\) və DTR üçün 11 ay olmuşdur.

Gündüz və gecə LST kanallarında heç bir ay |z| > 2 həddini keçməmişdir. Bunun səbəbi termal seriyaların variasiyasının böyük hissəsinin müntəzəm mövsümi dövrdən qaynaqlanmasıdır.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Nasser gölündə gecə səth temperaturu 2005–2025 arasında artmışdır.
• Gecə LST artımı sahil xəttinin necə müəyyən edilməsindən böyük ölçüdə asılı deyil.
• Sutkalıq temperatur diapazonu nəzərəçarpacaq dərəcədə daralmışdır.
• Ağ-səma albedosu bütün analiz sahələrində azalmışdır.
• Daimi su gövdəsi daxilində NDWI azalır.
• Sabit poliqon bəzi trendlərin böyüklüyünü iki-altı dəfəyə qədər şişirdə bilər.
• Sabit poliqon bəzi trendləri varmış kimi göstərə və bəzi göl-daxili trendləri gizlədə bilər.
• 2016–2017-ci illər ətrafında çoxdəyişənli vəziyyət dəyişikliyinin statistik siqnalı mövcuddur.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

• 2016–2017 dəyişiminin GERD tərəfindən başladıldığı göstərilməmişdir.
• Gecə temperaturundakı artımın birbaşa atmosfer iqlim dəyişikliyindən qaynaqlandığı sübut edilməmişdir.
• Albedo azalmasının xalis buxarlanmanı artırdığı birbaşa hesablanmamışdır.
• Rnir xlorofil-a konsentrasiyası kimi kalibrasiya edilməmişdir.
• NDTI yerində türbidlik ölçümünü əvəz etmir.
• MODIS LST dəyərləri gölün həcm su temperaturu deyil.
• Gündüz LST-də sahil nəzarətindən müstəqil güclü uzunmüddətli soyuma göstərilməmişdir.
• NDVI və ya EVI trendlərinin açıq-su bioloji məhsuldarlıq dəyişimini təmsil etdiyi göstərilməmişdir.

Tədqiqatın əsas məhdudiyyətləri

Sahil nəzarətində nümunə itkisi: Ən sərt sahil tamponunda yalnız 36 hüceyrə qalır. Buna görə bəzi trendlərin əhəmiyyətliliyini itirməsi qismən daha aşağı statistik gücdən təsirlənə bilər.

NDWI asılılığı: Su maskalarının mühüm hissəsi NDWI-dən əldə edildiyi üçün NDWI trendi ilə sahə seçimi tam müstəqil deyil.

Səbəb dəyişənlərinin olmaması: Axım, göl səviyyəsi, hava temperaturu, rütubət, külək və ya radiasiya kimi məcburedici dəyişənlər təhlilə daxil edilməmişdir.

LST məhdudiyyəti: MODIS radiometrik skin temperaturudur və yerində ölçülmüş həcm göl temperaturu ilə doğrulanmamışdır.

Rnir məhdudiyyəti: Mineral hissəciklə fitoplankton səpilməsi bir-birindən ayrılmamışdır.

Zaman seriyasının uzunluğu: 21 illik sıra xüsusilə avtokorrelyasiya və dəyişmə nöqtəsi qiymətləndirilməsi üçün məhduddur.

Terra üstünlüyü: Trend analizində termal sıra Terra məhsuluna əsaslanır; Terra–Aqua korrelyasiyası çox yüksək olsa da, tam platformalararası trend müqayisəsi gələcəkdə aparılmalıdır.

Su ehtiyatlarının idarə olunması baxımından mənası

Tədqiqatın idarəetmə baxımından ən güclü tapıntısı gecə səth temperaturunun artması və sutkalıq termal fərqin daralmasının sahil xəttinin tərifindən asılı olmamasıdır. Bu iki siqnal su anbarının enerji balansı və potensial buxarlanma davranışı baxımından gələcəkdə daha ətraflı enerji balansı tədqiqatları tələb edir.

Metodoloji nəticə isə Nasser gölündən kənara çıxır: səth sahəsi dəyişkən olan böyük su anbarlarında uzunmüddətli peyk trendləri sabit bir poliqon üzərində birbaşa şərh edilməməlidir. Sahil xətti nəzarəti isteğe bağlı həssaslıq testi deyil, ətraf mühit trendi ilə həndəsi hüceyrə-tərkibi dəyişimini ayırmaq üçün analiz dizaynının əsas hissəsi olmalıdır.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal tədqiqat: Two Decades of Optical and Thermal Variability in Lake Nasser: A Multi-Variable MODIS Assessment on a 5 km Analysis Grid (2005–2025).

Müəlliflər: Youssef M. Youssef, Bojan Ðurin, Afnan Abdullah Alturki, Marko Šrajbek və Islam M. Hamdi.

Jurnal: Water.

İl / cild / məqalə nömrəsi: 2026, 18, 2213.

DOI: 10.3390/w18172213.

Məqalə növü: Resenziyalı, açıq girişli tədqiqat məqaləsi.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Redaksiya prosesi: Qəbul edilib 6 iyul 2026; düzəliş 15 avqust 2026; qəbul 26 avqust 2026; nəşr 7 sentyabr 2026.

Qurumlar: Suez University; University North; Princess Nourah bint Abdulrahman University; Beni-Suef University.

Tədqiqat sahəsi: Nasser gölü, cənubi Misir; təxminən 21,8–24,0° N və 31,2–33,1° E.

Analiz dövrü: Yanvar 2005–Dekabr 2025.

Zaman həlli: 252 aylıq müşahidə və 21 illik xülasə.

Məkansal analiz vahidi: Təxminən 5 km intervallı 186 hüceyrə, təxminən 24 km²/hüceyrə.

Əsas məlumat məhsulları: MODIS Collection 6.1 səth əksolunması, MOD11A1 gündüz/gecə LST və MCD43A3 ağ-səma albedosu.

Hesablama mühiti: Google Earth Engine; Python 3.13; Pandas, NumPy, SciPy, GeoPandas, Shapely və Matplotlib.

Əsas statistika: Mann–Kendall, Theil–Sen, Benjamini–Hochberg FDR, Hamed–Rao seriyalı korrelyasiya düzəlişi, Pearson, Spearman, effektiv nümunə ölçüsü, moving-block bootstrap, Pettitt, Buishand və iki-seqmentli reqressiya.

Maliyyələşdirmə: Princess Nourah bint Abdulrahman University Researchers Supporting Project PNURSP2026R960 və University North daxilində UNIN-TEH-26-1-2 layihəsi.

Məlumat və kod girişi: Əldə edilmiş hüceyrə-ay cədvəlləri, Google Earth Engine çıxarma skripti və analiz kodu sabitləşdirilmiş proqram təminatı mühiti məlumatı ilə birlikdə ictimai repozitoriyada arxivləşdirilmişdir. Əsas MODIS məhsulları NASA LP DAAC vasitəsilə ictimaiyyətə açıqdır.

Maraqların toqquşması: Müəlliflər maraqların toqquşması bildirməmişdir.

Əsas şərh məhdudiyyəti: Tədqiqat dəyişikliyin yerini, zamanlamasını və böyüklüyünü müəyyən edir; səbəb atribusiyası etmir. Xüsusilə GERD, iqlim dəyişikliyi, göl səviyyəsi və ya buxarlanma ilə bağlı səbəb-nəticə şərhləri bu tədqiqat tərəfindən birbaşa sınaqdan keçirilməmişdir.