
Ego Impairment Index–Second Revision (EII-2), Rorschach Inkblot Method (RIM) cavablarından əldə edilən və qavrayış dəqiqliyi, düşüncənin təşkili və şəxslərarası təsəvvürlər daxil olmaqla performansa əsaslanan şəxsiyyət funksionallığı komponentlərini vahid kompozit balda birləşdirən indeksdir. Bu dördillik uzununa tədqiqat depressiv pozuntu səbəbilə xəstəxanaya yerləşdirilmiş 58 qadında başlanğıc EII-2 balının uzunmüddətli psixososial funksionallıqla əlaqəli olub-olmadığını araşdırmışdır. Dörd ildən sonra kifayət qədər klinik qeydi olan 44 şəxsin GAF funksionallıq məlumatları və 34 şəxsin özünəhesabat məlumatları qiymətləndirilmişdir. Başlanğıc EII-2 balı dördillik GAF ilə tərs əlaqəli olmuş və yaş, təhsil, əvvəlki xəstəxanada yatış müddəti, izləmə dövründəki stress və başlanğıc depressiya ağırlığı modelə əlavə edildikdən sonra EII-2 ümumi izah olunan variasiyaya əlavə %10,3 töhfə vermişdir.
Son iyerarxik reqressiya modeli dördillik GAF variasiyasının %52,0-ni izah etmişdir. Modeldə yaş müsbət istiqamətdə ən böyük standartlaşdırılmış əmsala malik olduğu halda (β=0.442), əvvəlki xəstəxanada yatış müddəti (β=−0.341) və EII-2 (β=−0.340) daha aşağı uzunmüddətli funksionallıqla əlaqəli əhəmiyyətli dəyişənlər olmuşdur. Əvəzində başlanğıc depressiv simptom ağırlığının və izləmə dövründə SRRS ilə ölçülən həyat hadisəsi stressinin son modeldə müstəqil əhəmiyyətli töhfəsi göstərilməmişdir.
Bu nəticə EII-2-nin klinik praktikada təsdiqlənmiş proqnostik test olduğu demək deyil. Tədqiqat yalnız qadınlardan ibarət kiçik, tək mərkəzli nümunəyə əsaslanır, izləmə itkisini ehtiva edir və dörd il ərzində dərman müalicələri ilə psixoterapiyaya məruzqalma standartlaşdırılmamışdır. Bundan əlavə, RIM-in elmi statusu tarixən mübahisəlidir; tədqiqatçılar işi Rorschach metodunun bütün şərh sisteminin ümumi təsdiqi kimi deyil, daha dar və nisbətən empirik dəstəyi olan EII-2 kompozitinin araşdırılması kimi mövqeləndirmişlər.
Tədqiqatın əsas sualı
Depressiyada kəskin simptom ağırlığı müalicə və izləmə baxımından vacib olsa da, uzunmüddətli funksionallıq yalnız simptomların başlanğıcdakı intensivliyi ilə izah olunmaya bilər. Buna görə tədqiqatçılar xəstəxanaya yerləşdirmə zamanı performansa əsaslanan şəxsiyyət funksionallığının dörd il sonrakı gündəlik psixososial funksionallıq barədə depressiya simptomlarından və həyat hadisəsi stressindən asılı olmayan əlavə məlumat daşıyıb-daşımadığını araşdırmışlar.
Tədqiqatın nəzəri çərçivəsi pathoplasticity yanaşmasına əsaslanır. Bu yanaşmada şəxsiyyət və depressiya bir-birindən tamamilə müstəqil iki sahə kimi qəbul edilmir; daha sabit şəxsiyyət xüsusiyyətlərinin depressiv epizodun təzahür forması, şəxsin stressə verdiyi cavab, başetmə repertuarı və xəstəlik gedişindəki funksionallığı ilə əlaqəli ola biləcəyi fərz edilir. Mövcud tədqiqat bu çərçivənin neyrobioloji mexanizmini birbaşa sınaqdan keçirməmiş, yalnız performansa əsaslanan şəxsiyyət kompoziti ilə dördillik funksional nəticə arasındakı əlaqəni araşdırmışdır.
EII-2 Nədir və Bu Tədqiqatda Nəyi Ölçür?
Ego Impairment Index–Second Revision (EII-2), Rorschach cavablarından əldə edilən müxtəlif davranış/perseptual balları çəkili şəkildə birləşdirən performansa əsaslanan kompozit indeksdir; bu tədqiqatda daha yüksək EII-2 balı şəxsiyyət funksionallığında daha çox pozulmanı təmsil etmiş və əsas tədqiqat sualı başlanğıcdakı bu balın dörd il sonrakı psixososial funksionallıqla əlaqəli olub-olmaması olmuşdur.
EII-2-nin komponentləri
Mənbə EII-2-ni beş əlaqəli Rorschach indeksi və onların alt dəyişənləri vasitəsilə izah edir. FQ− qavrayış dəqiqliyi problemlərini, WSum6 formal düşüncə pozuntusu xüsusiyyətlərini, Critical Contents müəyyən məzmun göstəricilərini, M− obyekt təmsillərində təhrifləri, GHR/PHR isə şəxslərarası/obyekt münasibətləri təmsilinin keyfiyyətini əks etdirən komponentlərdir. Bu dəyişənlərin qavrayış, icraedici proseslər və sosial koqnisiyayla əlaqələndirilməsi mənbədə nəzəri fon kimi təqdim olunmuşdur; iştirakçılarda birbaşa neyrokoqnitiv ölçmə aparılmamışdır.
Mənbədə verilən kompozit tənlik belədir:
\[ \mathrm{EII\!-\!2} = (0.141)(FQ^-) + (0.049)(WSum6) + (0.072)(Critical\ Contents) + (0.198)(M^-) + (0.117)(PHR) - (0.104)(GHR) - (0.066)(R) - 0.038 \]
Tənlikdəki əmsallar müvafiq Rorschach komponentlərinə tətbiq olunan sabit çəkilərdir. FQ−, WSum6, Critical Contents, M− və PHR terminləri müsbət əmsallarla; GHR və R isə mənfi əmsallarla kompozit bala daxil olur. EII-2 fiziki vahid daşıyan bioloji ölçü deyil; kodlaşdırılmış davranış/perseptual Rorschach dəyişənlərinin çəkili birləşməsidir. Mənbə məqalə tənliyi verərkən R terminini bu bölmədə ayrıca açıqlamır; buna görə Verianla çatışmayan tərifi kənardan fərz edərək tamamlamamışdır.
Rorschach Inkblot Method Bu Tədqiqatda Niyə İstifadə Olundu?
Rorschach Inkblot Method bu tədqiqatda şəxsin öz xüsusiyyətlərini şüurlu şəkildə bildirməsinə əsaslanan şəxsiyyət sorğusu əvəzinə, qeyri-müəyyən vizual stimullara verilən performansa əsaslanan cavabların strukturlaşdırılmış şəkildə kodlaşdırılmasına imkan verən tamamlayıcı qiymətləndirmə üsulu kimi istifadə olunmuşdur; tədqiqatçılar xüsusilə kəskin depressiyada özünəhesabatın cari əhval-ruhiyyədən təsirlənə bilməsi səbəbilə EII-2-nin əlavə proqnostik məlumat verib-vermədiyini sınaqdan keçirmişlər.
Performansa əsaslanan ölçmə ilə özünəhesabat arasındakı fərq
BDI-II iştirakçının son iki həftədəki depressiv simptom ağırlığını birbaşa öz bildirişinə əsasən ölçür. RIM isə on standart mürəkkəb ləkəsinə verilən cavabları kodlaşdırır və EII-2 bu cavabların müəyyən formal xüsusiyyətlərindən əldə edilir. Buna görə iki üsul eyni şeyi ölçmür: BDI-II cari depressiv simptom yükünə, EII-2 isə mənbə tədqiqatın çərçivəsində daha sabit performansa əsaslanan koqnitiv-perseptual və şəxslərarası funksionallıq nümunələrinə fokuslanır.
Bu fərq tədqiqatın nəticələrində də müşahidə olunmuşdur. EII-2 dördillik GAF ilə əlaqəli olsa da, başlanğıc və ya izləmə BDI-II balı ilə əhəmiyyətli korrelyasiya göstərməmişdir. Tədqiqatçılar bunu EII-2-nin dəyişkən depressiv simptom səviyyəsindən fərqli məlumat qatını daşıya biləcəyi kimi şərh etmişlər; lakin tədqiqat bu fərqin altında duran neyrobioloji mexanizmi ölçməmişdir.
Rorschach-ın elmi statusuna necə yanaşıldı?
Mənbə Rorschach metodunun etibarlılığı, artımsal etibarlılığı və klinik həddindən artıq şərh riski barədə uzun müddətdir elmi mübahisənin mövcud olduğunu açıq şəkildə qəbul edir. Tədqiqat bu mübahisəni görməzdən gəlmək əvəzinə bütün Rorschach şərh sistemini müdafiə etməkdən çəkinmiş və daha dar kompozit olan EII-2-yə fokuslanmışdır. Buna görə mövcud nəticələr “Rorschach ümumilikdə təsdiqləndi” şəklində genişləndirilə bilməz.
İştirakçılar
Başlanğıc nümunəsi Sloveniyadakı dövlət psixiatriya xəstəxanasına ardıcıl olaraq qəbul edilmiş 58 yetkin qadından ibarət olmuşdur. Bütün iştirakçılarda ICD-10 F33 kateqoriyasında depressiv pozuntu diaqnozu var idi və onlar əvvəllər psixiatrik müalicə almışdılar. İştirakçıların hamısı ən azı bir psixotrop dərman istifadə edirdi; əksəriyyətində antidepressant müalicə olduğu halda, daha kiçik hissədə əlavə anksiolitik və ya antipsixotik müalicə bildirilmişdir.
| Dəyişən | Mənbədə bildirilən dəyər |
|---|---|
| Başlanğıc nümunəsi | 58 qadın |
| Yaş ortalaması | 46.34 il |
| Yaşın standart sapması | Metod mətni: 14.01; Cədvəl 1: 10.01 |
| Yaş aralığı | 18–76 il |
| Təhsil müddəti | 10.43 ± 2.46 il |
| Əvvəlki xəstəxanada yatışların kumulyativ müddəti | 2.27 ± 4.30 ay |
| Evli və ya sabit münasibətdə | %62.1 |
| İşləyən | %53.4 |
| İşsiz | %15.5 |
| Tələbə | %10.3 |
| Yaşa görə təqaüdçü | %19.9 |
Yaşın standart sapması üçün mənbə öz daxilində iki fərqli dəyər verdiyindən onlardan biri seçilərək digərinin yerinə qoyulmamışdır.
Dördillik izləmədə nümunə itkisi
Başlanğıcdakı 58 qadından 34-ü dörd il sonra özünəhesabat qiymətləndirməsində iştirak etmişdir. Mənbəyə görə 18 nəfər iştirakdan imtina etmiş, üç nəfər izləmə dövründə intihar nəticəsində həyatını itirmiş və üç nəfər köçmüşdür. GAF üçün isə 44 şəxsin klinik qeydində kifayət qədər məlumat olmuşdur; bu məlumat dəstində 11 şəxsin ambulator müalicədən ayrıldığı və üç şəxslə əlaqə yaradıla bilmədiyi bildirilmişdir.
GAF və özünəhesabat izləmə qrupları eyni şəxslərdən ibarət deyil; özünəhesabat qrupundakı üç şəxsin GAF qeydləri yoxdur. Mənbə araşdırılan başlanğıc dəyişənlərində izləmədə qalanlarla itirilənlər arasında statistik baxımdan əhəmiyyətli fərq aşkar etməmişdir. Bununla belə, ölçülməmiş xüsusiyyətlərə bağlı seçim qərəzi istisna edilə bilməz.
EII-2 Dördillik Psixososial Funksionallığı Proqnozlaşdırdımı?
Bəli, tədqiqat daxilində davamlı analizlərdə daha yüksək başlanğıc EII-2 balı dörd il sonra daha aşağı GAF funksionallığı ilə əlaqəli idi və iyerarxik reqressiyada EII-2 digər demoqrafik, xroniklik, stress və başlanğıc depressiya dəyişənlərinin üzərinə əlavə %10,3 izah olunan variasiya təmin etdi; lakin kiçik, yalnız qadınlardan ibarət tək mərkəzli nümunə və müstəqil təsdiqləmənin olmaması səbəbilə bu nəticə klinik istifadəyə hazır proqnostik testin təsdiqi deyil.
Yüksək və aşağı EII-2 qrupları
Tədqiqatçılar həmçinin nümunəni median EII-2 balına görə şəxsiyyət funksionallığında daha çox və daha az pozulma göstərən iki qrupa ayırmışlar. Aşağı EII-2 qrupunun ortalaması −0.66, yüksək EII-2 qrupunun ortalaması 0.23 olmuşdur və iki qrupun EII-2 fərqi gözlənildiyi kimi böyükdür.
| Zaman | EII-2 qrupu | n | GAF ortalaması | SD |
|---|---|---|---|---|
| T1 | Aşağı EII-2 | 22 | 37.76 | 12.46 |
| T1 | Yüksək EII-2 | 22 | 30.95 | 13.06 |
| T2 | Aşağı EII-2 | 22 | 47.14 | 20.83 |
| T2 | Yüksək EII-2 | 22 | 44.22 | 20.66 |
Qrup müqayisələrinin istiqaməti daha aşağı EII-2-nin daha yaxşı funksionallıqla əlaqəli olması hipotezi ilə uyğundur; lakin T1 müqayisəsi p=0.09, T2 müqayisəsi isə p=0.64-dür. Buna görə bu iki kateqorik qrup analizi statistik baxımdan təsdiqləyici deyil və davamlı EII-2 analizlərinə təsviri dəstək kimi qiymətləndirilməlidir.
Tədqiqatın Metodu və Nəticələri
Qiymətləndirmə zaman xətti
- İştirakçılar depressiv pozuntu səbəbilə xəstəxanaya yerləşdirildi və T1 başlanğıc qiymətləndirməsi aparıldı.
- Psixiatr ICD-10 F33 diaqnozunu müəyyən etdi; təsadüfi seçilmiş 15 hadisənin müstəqil yenidən qiymətləndirilməsində diaqnostik uyğunluq κ=0.92 olaraq bildirilmişdir.
- İlk beş gün ərzində BDI-II və RIM tətbiq edildi.
- RIM protokolları Exner Comprehensive System ilə kodlaşdırıldı və EII-2 hesablandı.
- Başlanğıc GAF qiymətləndirməsi klinik qeydlərdən əldə edildi.
- Dördillik izləmənin sonunda T2 BDI-II və GAF ölçmələri əldə edildi; izləmə dövründəki mühüm həyat hadisələri SRRS ilə qiymətləndirildi.
- EII-2 və digər başlanğıc/izləmə dəyişənləri dördillik GAF ilə korrelyasiya və iyerarxik reqressiya vasitəsilə əlaqələndirildi.
Qiymətləndiricilərarası etibarlılıq
| Qiymətləndirmə | Etibarlılıq |
|---|---|
| Psixiatrik diaqnoz | κ=0.92 |
| GAF | κ=0.86 |
| EII-2 | κ=0.85; ICC=0.80 |
T2 GAF qiymətləndirməsini aparan klinik psixoloq T1 GAF ballarına və Rorschach materialına qarşı kor saxlanılmışdır. Statistik analiz IBM SPSS Statistics Version 23 ilə aparılmışdır.
Depressiv simptomlar və funksionallıq dörd ildə necə dəyişdi?
| Ölçmə | T1 | T2 | Statistik nəticə |
|---|---|---|---|
| BDI-II | 27.82 ± 12.33 | 21.32 ± 15.79 | t(33)=−2.71; p=0.01; d=0.49 |
| GAF | 34.31 ± 13.12 | 49.15 ± 17.48 | t(38)=−5.23; p<0.001; d=0.96 |
Mənbə bu nəticələri depressiv simptomlarda orta böyüklükdə, psixososial funksionallıqda isə böyük böyüklükdə yaxşılaşma kimi bildirir. Bununla belə, dördillik dövrdə müalicə protokolu standartlaşdırılmadığı üçün bu dəyişikliklər müəyyən bir dərman və ya psixoterapiya müdaxiləsinin təsiri kimi şərh edilə bilməz.
Dördillik GAF ilə hansı dəyişənlər əlaqəli idi?
| Dəyişən | GAF T2 ilə korrelyasiya | Mənbədə bildirilən vəziyyət |
|---|---|---|
| Yaş | r=0.41 | p<0.05 |
| Əvvəlki xəstəxanada yatış müddəti | r=−0.41 | p<0.05 |
| EII-2 | r=−0.31 | p<0.05 |
| BDI-II T1 | r=−0.33 | p<0.05 |
| BDI-II T2 | r=−0.58 | p<0.01 |
| GAF T1 | r=0.36 | p<0.01 |
| SRRS | r=−0.28 | p>0.05 |
Mənfi EII-2 korrelyasiyası EII-2 balı yüksəldikcə dörd il sonrakı psixososial funksionallığın daha aşağı olmağa meylli olduğunu ifadə edir. Korrelyasiya şəxsiyyət funksionallığı pozulmasının pis nəticəni birbaşa yaratdığını sübut etmir.
İyerarxik reqressiya necə quruldu?
Prediktorlar nəzəri olaraq daha sabit və uzaq dəyişənlərdən tədqiqatın əsas şəxsiyyət dəyişəninə doğru ardıcıllıqla modelə əlavə edilmişdir: əvvəlcə yaş, sonra təhsil, əvvəlki xəstəxanada yatış müddəti, izləmə dövründəki SRRS stressi, başlanğıc BDI-II balı və sonda EII-2. Bu ardıcıllıq EII-2-nin digər klinik və demoqrafik məlumatların üzərinə nə qədər əlavə variasiya izah etdiyini qiymətləndirməyi məqsəd qoymuşdur.
| Əlavə edilən prediktor | Kumulyativ R² | Düzəldilmiş R² | ΔR² | Əhəmiyyətli artım |
|---|---|---|---|---|
| Yaş | 0.169 | 0.137 | 0.169 | Bəli |
| Təhsil | 0.202 | 0.138 | 0.033 | Xeyr |
| Əvvəlki xəstəxanada yatış müddəti | 0.381 | 0.303 | 0.179 | Bəli |
| SRRS | 0.385 | 0.278 | 0.005 | Xeyr |
| BDI-II T1 | 0.417 | 0.284 | 0.031 | Xeyr |
| EII-2 | 0.520 | 0.383 | 0.103 | Bəli |
EII-2-nin son addımda təmin etdiyi \(\Delta R^2=0.103\), digər prediktorlar modeldə olarkən izah olunan variasiyanın 0.417-dən 0.520-yə yüksəldiyini göstərir. Bu artım statistik baxımdan əhəmiyyətlidir; lakin artımsal izah olunan variasiya fərdin nəticəsini etibarlı şəkildə proqnozlaşdıran klinik dəqiqlik metrikası deyil.
Son modeldə hansı prediktorlar əhəmiyyətli idi?
| Prediktor | b | SE | β | %95 GA, b | VIF |
|---|---|---|---|---|---|
| Yaş | 0.646 | 0.248 | 0.442 | 0.131 – 1.161 | 1.255 |
| Təhsil | 6.344 | 4.821 | 0.204 | −3.681 – 16.370 | 1.052 |
| Əvvəlki xəstəxanada yatış müddəti | −2.346 | 1.107 | −0.341 | −4.648 – −0.043 | 1.131 |
| SRRS | −0.010 | 0.021 | −0.082 | −0.054 – 0.034 | 1.300 |
| BDI-II T1 | −0.180 | 0.201 | −0.149 | −0.598 – 0.238 | 1.216 |
| EII-2 | −6.695 | 3.149 | −0.340 | −13.244 – −0.145 | 1.117 |
Mənbənin p<0.05 işarələməsinə görə yaş, əvvəlki xəstəxanada yatış müddəti və EII-2 son modeldə əhəmiyyətlidir. Yaşın müsbət əmsalı bu nümunədə daha yüksək yaşın daha yüksək T2 GAF ilə əlaqəli olduğunu göstərir. Mənbə bunun yaşın özü ilə depressiyanın başlanma yaşı arasındakı təsirləri ayırmadığını xüsusi olaraq qeyd edir; tədqiqat başlanma yaşını müstəqil prediktor kimi modelləşdirməmişdir.
Stress niyə müstəqil prediktor kimi önə çıxmadı?
SRRS-in GAF T2 ilə korrelyasiyası −0.28 olub əhəmiyyətli deyil və reqressiya modelinə əlavə edilməsi yalnız \(\Delta R^2=0.005\) təmin etmişdir. Tədqiqatçılar SRRS-in həyat hadisələrinə sabit çəki verməsinin fərdi hadisə qiymətləndirməsini tuta bilməməsi, şəxsiyyət funksionallığının stress cavabı ilə əlaqəli variasiyanın bir hissəsini daşıya bilməsi və izləmə özünəhesabat nümunəsinin kiçik olması kimi mümkün izahları müzakirə etmişlər. Bunlar şərhlərdir; tədqiqat şəxsiyyətin stress təsirinə həqiqətən vasitəçilik etdiyini birbaşa sınaqdan keçirməmişdir.
Bu Tədqiqat Rorschach Testinin Ümumilikdə Proqnostik Klinik Alət Olduğunu Sübut Edirmi?
Xeyr. Tədqiqat yalnız müəyyən qadın depressiya nümunəsində Exner Comprehensive System istifadə edilərək hesablanan EII-2 ilə dördillik GAF arasında artımsal əlaqə göstərir; Rorschach-ın bütün dəyişənlərinin etibarlılığını, başqa populyasiyalarda proqnostik dəqiqliyi və ya EII-2-yə əsaslanan klinik qərarvermənin pasiyent nəticələrini yaxşılaşdırdığını sınaqdan keçirməmişdir.
Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr
- Başlanğıc EII-2 balı dörd il sonrakı GAF ilə əhəmiyyətli tərs əlaqə göstərmişdir.
- EII-2 depressiv simptom ağırlığı ilə eyni konstruksiyanı ölçmür; mənbədə T1 və T2 depressiv simptomları ilə əhəmiyyətli korrelyasiya göstərməmişdir.
- İyerarxik modeldə EII-2 digər prediktorların üzərinə %10,3 əlavə izah olunan variasiya təmin etmişdir.
- Yaş və əvvəlki xəstəxanada yatış müddəti də uzunmüddətli funksionallıqla əlaqəli mühüm prediktorlar olmuşdur.
- Başlanğıcdan dörd il sonrasına qədər BDI-II balı azalmış və GAF balı yüksəlmişdir.
- İzləmə dövründəki SRRS həyat hadisəsi stressi dördillik GAF-ın əhəmiyyətli müstəqil prediktoru kimi göstərilməmişdir.
Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr
- EII-2-nin depressiyanın səbəbini göstərdiyi sübut edilməmişdir.
- Daha yüksək EII-2-nin birbaşa pis klinik nəticəyə səbəb olduğu göstərilməmişdir.
- RIM və ya EII-2 klinik istifadə üçün təsdiqlənmiş müstəqil proqnostik test kimi müəyyən edilməmişdir.
- EII-2-nin kişi depressiya pasiyentlərində eyni performansı göstərəcəyi məlum deyil.
- Nəticələrin fərqli ölkələrdə, mədəniyyətlərdə, ambulator pasiyentlərdə və ya ilk depressiv epizod keçirən şəxslərdə eyni olacağı göstərilməmişdir.
- Dördillik BDI-II və GAF yaxşılaşması müəyyən dərman və ya psixoterapiyanın effektivliyinə aid edilə bilməz.
- Tədqiqat neyrogörüntüləmə, iltihabi biomarker və ya başqa birbaşa neyrobioloji ölçü istifadə etmədiyindən müzakirə olunan beyin mexanizmlərini sınaqdan keçirməmişdir.
- EII-2 istifadə edilərək müəyyən edilən fərqli müalicə intensivliklərinin pasiyent nəticəsini yaxşılaşdırdığı göstərilməmişdir.
Əsas məhdudiyyətlər
Yalnız qadınlar və tək mərkəz: Nəticələr Sloveniyadakı tək bir xəstəxanadan 58 qadınla başlanmışdır. Kişi pasiyentlərə və fərqli mədəni/klinik mühitlərə ümumiləşdirilə bilməsi məlum deyil.
İzləmə itkisi: Dörd il sonra GAF məlumatı 44, özünəhesabat məlumatı 34 şəxsdə mövcuddur. Başlanğıcda ölçülən dəyişənlərdə əhəmiyyətli dropout fərqi göstərilməsə də, ölçülməmiş xüsusiyyətlərə bağlı seçim qərəzi istisna edilə bilməz.
GAF-ın məhdudiyyətləri: GAF simptom ağırlığı ilə funksionallığı eyni balda qismən birləşdirir və T2 balı strukturlaşdırılmış xüsusi funksionallıq müsahibəsindən deyil, klinik qeydlərdən əldə edilmişdir. Mənbə gələcəkdə WHODAS 2.0 və ya PSP kimi daha spesifik funksionallıq alətlərini tövsiyə edir.
Müalicə heterogenliyi: Psixotrop dərman rejimləri və psixoterapiyada iştirak dördillik dövrdə dəyişmiş və standartlaşdırılmamışdır. Müxtəlif müalicələrə məruzqalmanın müşahidə olunan uzunmüddətli əlaqələrə töhfəsi ayrışdırıla bilməz.
Şəxsiyyət pozuntusu komorbidliyi: SCID-II və ya SCID-5-PD kimi strukturlaşdırılmış şəxsiyyət pozuntusu qiymətləndirməsi aparılmamışdır. Buna görə EII-2 ilə kateqorik şəxsiyyət patologiyasının təsirləri bir-birindən tam ayrışdırıla bilməz.
RIM sistemi: Məlumat toplama dövründə standart olduğu üçün Exner Comprehensive System istifadə edilmişdir; mənbə daha yeni R-PAS sisteminin gələcəkdə normativ üstünlük verə biləcəyini bildirir.
SRRS: Həyat hadisələrinə sabit çəki verməsi, fərdi qiymətləndirməni məhdud tutması və mədəni/zaman baxımından etibarlılıq problemləri SRRS nəticəsinin şərhini məhdudlaşdırır.
Neyrobioloji ölçmə yoxdur: Məqalədəki inkişaf neyroelmi və koqnitiv neyroelm əlaqələri nəzəri şərhlərdir; mövcud nümunədə görüntüləmə və ya biomarker ölçümü aparılmamışdır.
Mənbədaxili hesabat qeyri-müəyyənlikləri: Yaşın standart sapması metod mətni ilə Cədvəl 1 arasında fərqlidir. T1 yüksək/aşağı EII-2 GAF fərqi nəticələr bölməsində p=0.09 ilə əhəmiyyətli olmadığı halda, müzakirə mətnində “significantly better” ifadəsi işlədilir. Bundan əlavə, post hoc güc analizində n=44 göstərilsə də, reqressiyaya daxil edilən SRRS yalnız 34 şəxsdə mövcuddur və çatışmayan dəyərlərin reqressiyada necə işlənməsi aydın deyil.
Mənbə və Metod Qeydi
Orijinal başlıq: Performance-Based Personality Functioning and Long-Term Outcome in Hospitalized Women with Depression: A Four-Year Follow-Up
Müəlliflər: Sana Čoderl Dobnik; Sinja Babič Miloševič; Jurij Bon.
Məsul müəllif: Jurij Bon.
Qurumlar: Centre for Clinical Psychiatry, University Psychiatric Clinic Ljubljana, Ljubljana, Slovenia; Department of Psychiatry, Faculty of Medicine, University of Ljubljana, Ljubljana, Slovenia.
Jurnal: Psychiatry International.
Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.
Biblioqrafik qeyd: Psychiatry International, 2026, 7, 160.
DOI: 10.3390/psychiatryint7040160
Rəsmi DOI keçidi: https://doi.org/10.3390/psychiatryint7040160
Nəşr tarixçəsi: Alınıb 28 Aprel 2026; reviziya 11 İyul 2026; qəbul 14 İyul 2026; nəşr 16 İyul 2026.
Mənbə növü: Tək mərkəzli, dördillik uzununa müşahidəvi klinik izləmə tədqiqatı.
Resenziya statusu: Nəşr olunmuş resenziyalı version of record.
Başlanğıc nümunəsi: ICD-10 F33 depressiv pozuntu diaqnozu ilə xəstəxanaya yerləşdirilmiş 58 yetkin qadın.
İzləmə nümunələri: Dördillik özünəhesabat məlumatı n=34; kifayət qədər T2 GAF klinik qeydi n=44. İki alt nümunə tamamilə eyni deyil.
Əsas şəxsiyyət metodu: Rorschach Inkblot Method; Exner Comprehensive System; Ego Impairment Index–Second Revision (EII-2).
Depressiya ölçümü: Beck Depression Inventory–Second Edition (BDI-II), 21 maddə, 0–63 bal.
Funksionallıq ölçümü: Global Assessment of Functioning (GAF), 0–100 bal.
İzləmə dövründə stress ölçümü: Social Readjustment Rating Scale (SRRS).
Statistik yanaşma: Korrelyasiya analizləri, yüksək/aşağı EII-2 təsviri müqayisələri və GAF T2-ni izah etmək üçün yaş → təhsil → əvvəlki xəstəxanada yatış müddəti → SRRS → BDI-II T1 → EII-2 ardıcıllı iyerarxik xətti reqressiya.
Əsas EII-2 nəticəsi: GAF T2 ilə r=−0.31, p<0.05; reqressiyada ΔR²=0.103, p<0.05; standartlaşdırılmış β=−0.340.
Son model: R²=0.520; düzəldilmiş R²=0.383. Yaş β=0.442, əvvəlki xəstəxanada yatış müddəti β=−0.341 və EII-2 β=−0.340 ilə mənbədə əhəmiyyətli əmsallardır.
Proqram təminatı: IBM SPSS Statistics Version 23.
Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY). Bu Verianla mətni orijinal məqalənin ifadə və abzas quruluşunu yenidən dərc etmək əvəzinə elmi metod, rəqəm, əlaqə və məhdudiyyətləri müstəqil öyrədici arxitekturada yenidən izah edir.
Maliyyələşdirmə: Slovenian Research Agency (ARIS), J5-4590 və J3-70147.
Etika: National Medical Ethics Committee of the Republic of Slovenia; Protocol Code 26/09/11; təsdiq tarixi 30 Sentyabr 2011. Tədqiqat Helsinki Bəyannaməsinə uyğun aparılmışdır.
Məlumatlandırılmış razılıq: Bütün iştirakçılardan alınmışdır.
Məlumatların əlçatanlığı: Məlumatlar pasiyent məxfiliyi və etik məhdudiyyətlər səbəbilə ictimaiyyət üçün açıq deyil; məsul müəllifdən tələb edilə bilər.
Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşması bildirməmişlər.
Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma və metod Sana Čoderl Dobnik; tədqiqat Sana Čoderl Dobnik və Sinja Babič Miloševič; resurslar Sana Čoderl Dobnik və Jurij Bon; məlumatların kurasiyası Sana Čoderl Dobnik; ilkin layihə Sana Čoderl Dobnik və Sinja Babič Miloševič; nəzərdən keçirmə və redaktə Sana Čoderl Dobnik və Jurij Bon; nəzarət Jurij Bon tərəfindən həyata keçirilmişdir.
Mənbədaxili uyğunsuzluq 1: İştirakçılar bölməsində yaş üçün M=46.34 və SD=14.01 yazıldığı halda, Cədvəl 1 eyni orta göstərici üçün SD=10.01 verir. Mənbə bu fərqi izah etmir.
Mənbədaxili uyğunsuzluq 2: Nəticələr bölməsində aşağı və yüksək EII-2 qrupları arasındakı başlanğıc GAF fərqi p=0.09 ilə statistik olaraq əhəmiyyətli deyil; müzakirə mətnində isə bu fərq üçün “significantly better” ifadəsi işlədilmişdir. Verianla kəmiyyət nəticəsindəki p=0.09-u əsas götürmüşdür.
Mənbədaxili nümunə qeyri-müəyyənliyi: Post hoc güc analizi əsas reqressiyanı n=44 və altı prediktor üzrə təsvir etdiyi halda, SRRS yalnız n=34 üçün bildirilmiş və reqressiyanın prediktorlarından biridir. Mənbə çatışmayan SRRS məlumatlarının əsas reqressiyada necə işlənməsini açıq şəkildə bildirmir.
Əsas elmi şərh sərhədi: EII-2 bu kiçik və yalnız qadınlardan ibarət klinik nümunədə dördillik psixososial funksionallıqla artımsal əlaqə göstərmişdir. Nəticə EII-2-ni və ya Rorschach metodunu ümumi əhali üçün təsdiqlənmiş klinik proqnostik alətə çevirmir və şəxsiyyət funksionallığının depressiya nəticəsinə səbəb olduğunu sübut etmir.

Şərh yazın
E-poçt ünvanınız yayımlanmayacaq. Məcburi sahələr * ilə işarələnib