Ushbu nazariy ish shaxsiy o‘zgarishni faqat iroda, kuch yoki resurs masalasi sifatida ko‘rmaydi. Uning asosiy dalili shuki: ayrim maqsadlarga yetish qiyinligi faqat harakat kamligidan emas, balki to‘g‘ridan-to‘g‘ri boradigan yo‘lning o‘zi mavjud emasligidan kelib chiqadi. Bunday holatda muammo “ko‘proq urinish”da emas, inson turgan identitet maydonining geometriyasini to‘g‘ri tushunishda bo‘ladi.

Asosiy muammo

Ko‘plab o‘zgarish modellari inson yetarlicha xohlasa, istagan holatiga yetishi mumkin deb taxmin qiladi. Bu ish bunday qarashni cheklangan deb biladi. Ba’zi o‘tishlarda muammo motivatsiya yetishmasligida emas, balki hozirgi holatdan maqsad holatiga olib boradigan to‘g‘ridan-to‘g‘ri topologik yo‘lning yo‘qligida bo‘lishi mumkin.

Yondashuv

Muallif identitetni “Face” deb ataladigan tortish konfiguratsiyalari orqali tasvirlaydi. Har bir Face to‘rtta vektor bilan ifodalanadi: yo‘nalish, ma’no, ifoda va holat. Inson to‘g‘ridan-to‘g‘ri maqsadga emas, balki o‘sha maqsadni mumkin qiladigan identitet konfiguratsiyasiga qarab harakat qiladi. Agar bevosita o‘tish imkonsiz bo‘lsa, unda oraliq konfiguratsiyalar, ya’ni Intermediate Faces, zarur bo‘ladi.

Natijalar

Ishning eng muhim farqi – xarajat to‘sig‘i bilan topologik to‘siqni ajratishidir. Agar yo‘l bor-u, lekin o‘tish qimmat bo‘lsa, bu xarajat muammosi. Agar to‘g‘ridan-to‘g‘ri yo‘l umuman bo‘lmasa, unda ko‘proq kuch sarflashning o‘zi yetmaydi; avval boshqa oraliq holat orqali o‘tadigan marshrut topilishi kerak.

Bu g‘oya identitet o‘zgarishini to‘g‘ri chiziq bo‘ylab yuradigan jarayon emas, balki tortish havzalari va o‘tish nuqtalari bor landshaft sifatida tushuntiradi. Demak, ba’zan inson xohlagan joyiga darhol sakray olmaydi; u yerga yetish uchun avval boshqa, o‘tkinchi xususiyatga ega holatni shakllantirishi kerak bo‘ladi.

Nega bu muhim?

Bu yondashuv o‘zgarolmayotgan odamni har doim intizomsiz yoki irodasiz deb tushuntirishdan saqlaydi. Ba’zan muammo insonning o‘zida emas, balki uning hozirgi identitet konfiguratsiyasidan chiqadigan yo‘llarning tuzilishida bo‘lishi mumkin. Shu sababli to‘g‘ri savol “nega kuch yetmayapti?” emas, balki “qaysi oraliq holat bu o‘tishni mumkin qiladi?” bo‘lib qoladi.

Verianla uchun asosiy xabar shuki: ayrim o‘zgarishlar ko‘proq bosim bilan emas, balki to‘g‘ri xarita bilan amalga oshadi. Agar to‘g‘ridan-to‘g‘ri yo‘l bo‘lmasa, eng oqilona qadam – o‘sha yo‘lni mumkin qiladigan oraliq konfiguratsiyani topishdir.