Kichik koʻlamli integratsiyalangan quyosh (Small-Scale Embedded Solar, SSES), turar joy, tijorat obyekti yoki sanoat maydoni kabi isteʼmol nuqtasida oʻrnatiladigan va elektr tarmogʻiga ulangan holda ishlay oladigan kichik koʻlamli fotoelektrik ishlab chiqarish tizimidir. Ushbu tadqiqot Janubiy Afrikaning Western Cape hududidagi bitta real turar joy tipidagi SSES tizimining 2024 yilgi oʻlchovlaridan foydalanib, ishlab chiqarish quvvatining qanchasi ishlatilayotganini, tizimdan olinadigan elektr energiyasi narxini va foydalanilmayotgan quyosh energiyasini ikki yoʻnalishli hisoblagich orqali tarmoqqa sotishning iqtisodiy natijalarini oʻrganadi.

Oʻrganilgan tizim taxminan 6,5 kWp PV quvvati, batareya, inverter va maksimal quvvat nuqtasini kuzatuvchi qurilmadan iborat. Tizim bir yil davomida uzluksiz kuzatilgan, maʼlumotlar har daqiqada qayd etilgan va soatlik yozuvlar haftalik taqqoslashlarga aylantirilgan. Manba joydagi nazariy maksimal panel samaradorligini %17,5 deb hisoblaydi; mavjud quyosh energiyasining kamida %54 qismi ishlatilmayotganini va umumiy SSES foydalanish samaradorligi %46 ekanini bildiradi. Tadqiqotning qisqa mazmuni va xulosa qismlarida foydalanilmayotgan quvvat umumiyroq tarzda taxminan %50 deb ifodalanadi.

Manbada SSES uchun hisoblangan LCOE ZAR5,63/kWh, tarmoqqa asoslangan elektr energiyasi uchun taqqoslangan birlik narx esa taxminan ZAR2,96/kWh. 4-jadvalda bir xil yillik isteʼmol darajasi — 5828 kWh uchun SSES umumiy xarajati ZAR30.740, tarmoq elektri xarajati ZAR17.553 deb berilgan. Tadqiqotchi bu farqni uy egasi nuqtai nazaridan SSES energiya narxi taxminan %75 yuqori ekanligi bilan umumlashtiradi. Biroq manbaning oʻzida %70, %75 va LCOE qiymatlarining bevosita nisbati oʻrtasida toʻliq sonli moslik yoʻqligi sababli bu ifodalar zoʻrlab bir xil deb olinmasligi kerak.

Iqtisodiy ssenariy foydalanilmayotgan quyosh elektrini ikki yoʻnalishli hisoblagichlar orqali tarmoqqa uzatish nafaqat uy egalari, balki elektr taqsimotchilari uchun ham qiymat yaratishi mumkinligini ilgari suradi. Cape Town misolida taxminan 100 MW roʻyxatdan oʻtmagan yoki hali tizimga integratsiya qilinmagan SSES quvvati asosida yiliga taxminan 153 GWh foydalanilmayotgan energiya salohiyati hisoblangan va taqsimotchi nuqtai nazaridan ulanishni qoʻllab-quvvatlashning foyda/xarajat nisbati manbada 5,2:1 deb berilgan. Biroq bu natija bitta turar joy tizimi, bitta geografik joy va ssenariy farazlariga asoslanadi; Janubiy Afrikadagi barcha SSES tizimlarining bevosita oʻlchangan iqtisodiy koʻrsatkichi emas.

Kichik Koʻlamli Integratsiyalangan Quyosh Tizimi Nima?

Kichik koʻlamli integratsiyalangan quyosh tizimi elektr energiyasini yirik markaziy stansiyada emas, balki isteʼmol nuqtasiga yaqin PV qurilmasida ishlab chiqaradigan va kerak boʻlganda tarmoq bilan ikki yoʻnalishli energiya almashinuvini amalga oshira oladigan kichik koʻlamli elektr ishlab chiqarish tizimidir. Tadqiqot kontekstida SSES quyosh panellari, maksimal quvvat nuqtasini kuzatuvchi qurilma, inverter, batareya, turar joy elektr yuklari va tarmoq ulanishidan iborat tizimdir.

Kichik koʻlamli integratsiyalangan ishlab chiqarish faqat quyosh energiyasi bilan cheklanmaydi; manba kichik koʻlamli shamol, mikro-gidro, biomassa, biogaz va ayrim yoqilgʻiga asoslangan texnologiyalar ham shu keng toifaga kirishi mumkinligini taʼkidlaydi. Ushbu tadqiqot esa faqat fotovoltaikka asoslangan SSESga qaratilgan.

Prosumer tushunchasi

Tarmoqqa ulangan SSESning muhim xususiyatlaridan biri elektr isteʼmolchisini faqat isteʼmolchi boʻlib qolishdan chiqarishi mumkinligidir. Foydalanuvchi ehtiyoj paytida tarmoqdan energiya olib, boshqa paytda oʻz PV tizimidagi ortiqcha energiyani tarmoqqa bera olsa, u ham ishlab chiqaruvchi, ham isteʼmolchiga aylanadi. Manba bu rol uchun prosumer atamasidan foydalanadi.

Bu ikki yoʻnalishli munosabat amalga oshishi uchun energiya oqimini nafaqat tarmoqdan uyga, balki uydan tarmoqqa yoʻnalishda ham oʻlchash mumkin boʻlishi kerak. Shu sababli ikki yoʻnalishli hisoblagich tadqiqotning iqtisodiy dalilidagi markaziy texnik komponentlardan biridir.

SSES nega foydalanilmayotgan quvvat hosil qiladi?

Tadqiqotdagi asosiy muhandislik muammosi mavsumiydir. Turar joy PV tizimi qishda quyosh nurlanishi past, kunlar qisqa va elektr talabi yuqori boʻlgan sharoitlarni qondiradigan qilib oʻlchamlantirilsa, ayni panel maydoni yozda koʻproq energiya ishlab chiqarish salohiyatiga ega boʻladi. Isteʼmol bu ishlab chiqarishga mos kelmasa, ortiqcha quvvat paydo boʻladi.

Manbaning 2-rasmi 2024 yil davomida nazariy potensial quyosh ishlab chiqarishini, amalda ishlatilgan quyosh energiyasini va foydalanilmayotgan qismini haftalar boʻyicha taqqoslaydi. Qishda taxminan 20–36-haftalar oraligʻida foydalanilmayotgan qism qisqaradi, yilning qolgan qismida esa potensial ishlab chiqarish bilan ishlatilgan ishlab chiqarish oʻrtasidagi farq kattalashadi.

Bu natija faqat yillik jami energiya miqdori emas, balki ishlab chiqarish va talabning bir vaqtda sodir boʻlish-boʻlmasligi ham muhim ekanini koʻrsatadi. PV paneli tush paytida ortiqcha energiya ishlab chiqarishi mumkin; biroq uyning eng yuqori isteʼmoli quyosh botganidan keyin yuz bersa, bu quvvatni bevosita isteʼmol qilib boʻlmaydi.

Quvvatning Taxminan Yarmi Ishlatilmasligi Nimani Anglatadi?

Taxminan %50 foydalanilmayotgan quvvat PV tizimi jismonan elektr ishlab chiqara olmaydi degani emas, balki mavjud quyosh resursidan ishlab chiqarilishi mumkin boʻlgan energiyaning katta qismi uy tomonidan isteʼmol qilinmasligi yoki tarmoqqa sotilmasligini anglatadi. Tadqiqot hisoblarida oʻlchovga asoslangan foydalanilmayotgan energiya kamida %54, ishlatilgan potensial ulushi esa %46 deb topilgan; xulosa va ssenariy boʻlimlarida bu holat yaxlitlab taxminan %50 ortiqcha quvvat sifatida ifodalanadi.

Kunduzgi ishlab chiqarish bilan kechki talab oʻrtasidagi nomuvofiqlik

Manbaning 3-rasmi yil davomida turar joy energiya talabini quyoshdan bevosita uyga keladigan energiya, batareyaga ketadigan energiya va tarmoqdan olinadigan energiya komponentlari bilan koʻrsatadi. 4-rasm esa yoz va qish uchun kunlik profillarni taqqoslaydi.

Yozgi profilda quyosh ishlab chiqarishi uyning kunduzgi talabidan sezilarli darajada yuqori boʻlishi mumkin. Qishda potensial ishlab chiqarish kamayadi va ishlatilgan quyosh energiyasi jami potensialga koʻproq yaqinlashadi. Shunga qaramay, manba qish oylarida jami talabning ayrim davrlarda %60 gacha boʻlgan qismi SSES tomonidan qoplanmasligini bildiradi. Buning sababi energiya miqdoridan koʻra vaqt mosligidir: quyosh energiyasi kamayadigan kechki soatlarda isitish va ovqat tayyorlash kabi yuklar ortadi.

Fraction of Demand Served — FDS

Fraction of Demand Served (FDS), jami elektr talabining mahalliy energiya tizimi tomonidan qoplanadigan qismini ifodalovchi ishonchlilik koʻrsatkichidir. Manba oʻrgangan tizimda LCOE taqqoslanadigan holat uchun FDS qiymati %71 deb berilgan.

Manba shuningdek adabiyotlarda Sahroi Kabirdan janubdagi Afrikadagi oʻxshash tizimlar uchun taxminan %90 FDS atrofida energiya narxi past boʻlishi mumkinligini va yuqoriroq ishonchlilik talablari bilan xarajat tez oshishini keltiradi. Xulosa qismida esa taxminan %85 FDS optimal boʻlishi mumkinligi haqida umumiyroq izoh berilgan. Bu ikki ifoda bir xil tajribaviy oʻlchov emas va manbada yagona umumiy optimal qiymatga matematik tarzda keltirilmagan.

Tarmoqdan butunlay mustaqil boʻlish nega qimmat?

PV ishlab chiqarishi oʻzgaruvchandir. Uy bir necha kun past quyosh nurlanishiga duch kelishi mumkin va tunda ishlab chiqarish boʻlmaydi. Toʻliq mustaqillik koʻzda tutilsa, bunday davrlarni qoplash uchun katta batareya sigʻimi kerak boʻladi. Manba %99 dan yuqori talabni qoplash darajasiga erishish uchun zarur investitsiya iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq emasligini taʼkidlaydi.

Shu sababli tadqiqotning iqtisodiy mantiqi tarmoqdan uzilish oʻrniga PV-batareya tizimining tarmoq bilan ikki yoʻnalishli munosabat oʻrnatishiga asoslanadi. Tarmoq quyosh kam davrlarda zaxira manba boʻlsa, ortiqcha ishlab chiqarish davrlarida SSES tarmoq uchun manba boʻlishi mumkin.

Tadqiqotda foydalanilgan turar joy va energiya profili

Oʻrganilgan tizim uch yotoq xonali uyning energiya ehtiyojlari uchun loyihalangan. Asosiy yuklar konditsioner, quduq nasosi va qishda xonani isitishdir. Issiq suvning katta qismi alohida quyosh suv isitish tizimi bilan taʼminlangani uchun elektr suv isitish asosiy yuklar qatoriga kirmaydi.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Texnik-iqtisodiy model

Tadqiqot texnik samaradorlik va iqtisodiy xarajatni birgalikda baholaydigan texnik-iqtisodiy modeldan foydalanadi. Texnik qatlamda quyosh nurlanishi, panel ishlab chiqarishi, batareya/inverter yoʻqotishlari, uy talabi va tarmoq isteʼmoli mavjud. Iqtisodiy qatlamda kapital xarajati, foydalanish va texnik xizmat, loyiha muddati, diskont stavkasi, tarmoq tariflari va ortiqcha elektr uchun xarid/sotuv narxlari baholanadi.

Modelning iqtisodiy yadrosi darajalangan energiya tannarxi (Levelised Cost of Energy, LCOE) yondashuvidir. Manba bu yerda hisoblangan kattalik batareya va inverter sikli yoʻqotishlaridan keyin uyga yetkazilgan energiyaga asoslangani uchun texnik jihatdan “levelised cost of delivery” sifatida ham talqin qilinishi mumkinligini bildiradi.

Ushbu Tadqiqotda LCOE Qanday Farazlar Asosida Hisoblandi?

Tadqiqotdagi LCOE hisobi real tizim xarid xarajatlari, real 2024 Janubiy Afrika randi, %8 real diskont stavkasi, ZAR205/kW/yil foydalanish-texnik xizmat xarajati va 20 yillik loyiha muddatidan foydalanadi. Model 20 yil ichida asosiy kapital uskunalarni almashtirishni yoki PV panellarining vaqt oʻtishi bilan samaradorlik yoʻqotishini xarajat hisobiga kiritmaydi; shuning uchun natija shu farazlar doirasida talqin qilinishi kerak.

Tarmoq elektr xarajatlari

PV, inverter va batareya tizimi

Manba ichki muvofiqlik qaydi: Texnik jadvalda panel quvvati 545 W va jami quvvat 6,540 kW deb berilgan; uskunani loyihalash matnida esa 12 ta 555 W panel tilga olinadi. Bu ifodalar bir xil qiymat emas. Verianla jadval maʼlumotini oʻzgartirmaydi va matndagi 555 W ifodasini ham jimgina tuzatmaydi.

Kapital xarajati

Manba jami oʻrnatilgan xarajatni taxminan ZAR33.000/kW deb ifodalaydi. Bu xarajat ikki yoʻnalishli hisoblagich, roʻyxatdan oʻtkazish va ulanish/sertifikatlash xarajatlarini oʻz ichiga olmaydi.

2024 yil dala maʼlumotlarini yigʻish

Tizim 1 Yanvar–31 Dekabr 2024 oraligʻida uzluksiz kuzatilgan. Oʻlchovlar har daqiqada qayd etilgan, soatlik yozuvlar keyinroq yuklab olingan. Soatlik yozuvlar har haftaning har kuni uchun 24 soatlik profillar hosil qiladigan tarzda oʻrtachalashtirilgan va tadqiqot jami 1248 maʼlumot nuqtasi boʻyicha haftalararo taqqoslash oʻtkazgan.

Yuklab olingan asosiy oʻzgaruvchilar:

• \(D_T\): jami energiya talabi,
• \(S\): amaldagi quyosh energiyasi ishlab chiqarishi,
• \(G\): quyosh nurlanishi,
• \(E_G\): elektr tarmogʻidan olingan energiya.

Batareya va inverter energiya balansi

Manba avval batareya/inverter tomon yoʻnaltirilgan energiyani quyidagicha belgilaydi:

\[ D_B = D_T-S-E_G \]

\(D_B\) jami talab bilan bevosita quyosh ishlab chiqarishi va tarmoq energiyasi oʻrtasidagi farq orqali batareya/inverter yoʻliga kiradigan energiya komponentini bildiradi.

Batareyadan uyga yetkazilgan energiya uchun manba:

\[ D_H = D_T-S-D_L \]

munosabatini beradi. \(D_L\) inverter va batareya siklida sarflanadigan/yoʻqotiladigan energiyadir.

Jami sikl yoʻqotishi:

\[ D_L=\sum D_B-\sum D_H \]

sifatida hisoblanadi.

Batareya/inverter samaradorligi esa manbada:

\[ \eta_B=1-\frac{D_L}{D_T} \]

shaklida taʼriflanadi. Bu yerda \(\eta_B\) oʻlchovsiz samaradorlik koeffitsiyentidir. Yoʻqotishlar ortgan sari \(D_L/D_T\) nisbati ortadi va samaradorlik kamayadi.

Manba keyin yil davomida SSESdan uyga sof yetkazilgan energiyani:

\[ D_H=\eta_B D_T \]

deb ifodalaydi.

Potensial quyosh ishlab chiqarishi

Quyosh nurlanishidan nazariy/potensial PV ishlab chiqarishi quyidagi munosabat bilan hisoblanadi:

\[ S_P = \text{Irradiance} \times \text{Panel Efficiency} \times \text{Conversion Factor} \]

\(S_P\) potensial quyosh ishlab chiqarishini bildiradi. Konversiya koeffitsiyenti haroratga bogʻliq boʻlgani uchun doimiy deb olinmagan. Manba yoz uchun 0,0039 kW/(W/m²), qish uchun 0,0052 kW/(W/m²) empirik qiymatlarni beradi.

Foydalanilmayotgan quyosh energiyasi:

\[ S_U=S_P-S \]

bilan hisoblanadi. \(S_U\) potensial ishlab chiqarish bilan amalda ishlatilgan/ishlab chiqarilgan \(S\) oʻrtasidagi farqdir.

Umumiy SSES foydalanish samaradorligi:

\[ \eta_{SSES}=\frac{S}{S_P} \]

shaklidadir. Bu nisbat mavjud potensial quyosh energiyasining qanchasi tizim tomonidan amalda ishlatilishini koʻrsatadi.

Panel va tizim samaradorligi

SSESning Energiya Xarajati Nega Tarmoq Elektridan Yuqoriroq Chiqadi?

Oʻrganilgan tizimda kapital investitsiya batareya, inverter, MPPT va boshqa uskunalarga taqsimlanadi, ammo ishlab chiqarilishi mumkin boʻlgan quyosh energiyasining katta qismi isteʼmol qilinmagani sababli bu investitsiya xarajati kamroq yetkazib berilgan kilovatt-soatga taqsimlanadi. Manba hisobida %46 quvvatdan foydalanish va %8,4 batareya/inverter yoʻqotishi bilan SSES LCOE qiymati ZAR5,63/kWh, taqqoslanayotgan tarmoq birlik narxi esa taxminan ZAR2,96/kWh; shu bois foydalanilmayotgan ishlab chiqarishni ishga solish iqtisodiy natijaning markazida turadi.

Tadqiqot mavjud tizimda quvvatdan koʻproq foydalanish LCOEni pasaytirishi mumkinligini taʼkidlaydi. Agar mavjud potensial energiyaning barchasidan foydalanilsa va ortiqcha energiya ishlab chiqarish tannarxida xarid qilinsa, manba “breakeven cost” deb atagan qiymatni ZAR2,53/kWh deb hisoblaydi.

Feed-in tarifi qanchalik farq qiladi?

Manbada Janubiy Afrika munitsipalitetlaridagi feed-in tariflari ZAR0,32/kWh dan ZAR1,30/kWh gacha, oʻrtacha qiymat esa taxminan ZAR0,87/kWh ekani aytiladi. Bu oʻrtacha narx tadqiqotda ZAR2,53/kWh deb hisoblangan breakeven tannarxining faqat bir qismini qoplaydi.

Oʻrtacha feed-in tarifi qoʻllanganda, manba oʻrganilgan tizim uchun LCOE ZAR5,63/kWh dan ZAR4,56/kWh gacha tushishini va energiya mustaqilligi uchun qoladigan xarajat ustamasini %54 deb hisoblaydi.

Ikki Yoʻnalishli Hisoblagich Iqtisodiy Modelda Nega Muhim?

Ikki yoʻnalishli hisoblagich uy tarmoqdan sotib olgan elektr energiyasi bilan tarmoqqa bergan ortiqcha PV elektrini alohida yoʻnalishlarda oʻlchay olgani sababli foydalanilmayotgan SSES quvvatini tijoriy energiyaga aylantirish imkonini beradigan asosiy ulanish unsuridir. Tadqiqot taklif qilgan modelda ortiqcha ishlab chiqarishni tarmoqqa sotish SSES quvvatidan foydalanishni oshiradi va taqsimotchiga arzonroq mahalliy energiya manbai beradi; aksincha, hisoblagich, roʻyxatdan oʻtkazish va sertifikatlash xarajatlarini prosumer zimmasida qoldirish ishtirokni kamaytiradi.

Cape Town ssenariysi

Manba Cape Townda taxminan 100 MW roʻyxatdan oʻtgan SSES borligini, jami quvvat taxminan 200 MW boʻlishi mumkinligi haqidagi tashqi manbaga tayangan holda qoʻshimcha 100 MW quvvatdan foydalanish mumkin deb faraz qiladi.

%17,5 panel samaradorligi bilan ssenariy yiliga taxminan 153 GWh foydalanilmayotgan SSES elektriga erishish mumkinligini hisoblaydi. City of Cape Town feed-in narxi ZAR1,0595/kWh qoʻllanganda bu energiyaning xarid qiymati taxminan ZAR162 million, chakana qiymati esa taxminan ZAR460 million deb beriladi. Yalpi xarid-sotuv farqi taxminan ZAR297 milliondir.

Biroq munitsipalitet SSES energiyasini sotishi avval Eskomdan olgan elektrning bir qismini almashtirishi sababli bu ZAR297 millionning barchasi qoʻshimcha foyda emas. Manba Eskomning oʻrtacha ulgurji narxini ZAR2/kWh deb olib, qoʻshimcha marjani taxminan ZAR144 million deb hisoblaydi.

Manba ichidagi nomuvofiqlik: Xuddi shu sahifadagi matnda hisoblagich narxi ZAR6043, sertifikatlash taxminan ZAR11.500, yiliga maksimal yangi ulanish 2000, yillik qoʻshimcha ulanish xarajati ZAR20,8 million va qoʻshimcha yillik yalpi foyda ZAR107 million deb berilib, taxminan 5,2:1 nisbatiga erishiladi. Bu matn qiymatlari 5-jadvaldagi barcha qatorlar bilan bir xil emas. Manba ikki hisoblar toʻplamini nega turlicha berganini tushuntirmagani sababli Verianla ularni bitta “tuzatilgan” ssenariyga birlashtirmaydi.

Faqat pul ragʻbati yetarlimi?

Yoʻq. Tadqiqot iqtisodiy ragʻbat zarurligini taʼkidlash bilan birga, prosumer bozori faqat ikki yoʻnalishli hisoblagichni qoʻllab-quvvatlash orqali oʻz-oʻzidan shakllanmasligini ham bildiradi. Elektr taqsimotchilari ishonch, shaffoflik va mijozlar bilan aloqa muammolarini hal qilishi kerakligi ochiq aytiladi.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlaydigan va qoʻllab-quvvatlamaydigan talqinlar

Tadqiqotning asosiy cheklovi

Eng muhim uslubiy cheklov texnik oʻlchov natijalari faqat bitta SSES tizimi va Janubiy Afrikadagi bitta joyga asoslanganidir. Western Capedagi oʻrganilgan uyning mavsumiy quyosh profili, kecha-kunduz talab taqsimoti, qishki isitish yuklari va tizim oʻlchamlari boshqa uylar yoki hududlardan farq qilishi mumkin.

Muallif natijalar kengroq geografik hududlar va turli tizim konfiguratsiyalarida oʻtkaziladigan tadqiqotlar bilan mustahkamlanishi kerakligini taʼkidlaydi. Shu sababli %46 foydalanish samaradorligi, %54 foydalanilmayotgan energiya yoki muayyan LCOE qiymatlari milliy oʻrtacha koʻrsatkich sifatida talqin qilinmasligi kerak.

Bundan tashqari, model 20 yillik loyiha muddati davomida kapital uskunalarni yangilashni hisobga olmaydi va dala maʼlumoti yoʻqligi sababli PV panel ishlashining uzoq muddatli yomonlashuvini modellashtirmaydi. Bu farazlar uzoq muddatli LCOE natijasining qamrovini cheklaydi.

Manba va Usul Haqida Izoh

Moliyalashtirish tafsiloti: Tadqiqot South African National Research Foundation tomonidan qoʻllab-quvvatlangan “Deployment of Vehicle to Grid for Decarbonisation, Resilience and Sustainability” nomli kengroq loyiha doirasida oʻtkazilgan.

Minnatdorchilik: Muallif Victron inverter maʼlumotlarini qayta tiklashdagi yordami uchun Daniel Rouxga va South African/German Collaborative Research Programme (SAG-CORE) orqali National Research Foundation koʻmagiga minnatdorchilik bildiradi.

Muallif hissasi: Maqolada alohida CRediT/muallif hissalari boʻlimi xabar qilinmagan. Tadqiqotning yagona muallifi David R. Walwyn; manbada boʻlmagan batafsil hissa rollari Verianla tomonidan keltirib chiqarilmagan.

Uslubiy cheklov: Oʻlchov qismi Western Capedagi bitta turar joyga tegishli. Cape Town munitsipal hisobi esa shu yagona tizim oʻlchovlarini adabiyot hamda munitsipal narx/quvvat maʼlumotlari bilan birlashtiradigan ssenariy modelidir. Shu sababli bitta uyning oʻlchangan ishlashi bilan shahar miqyosidagi iqtisodiy prognoz bir-biridan ajratilishi kerak.

Sonli muvofiqlik qaydi: Manbaning turli qismlarida foydalanilmayotgan quvvat %50 va kamida %54; xarajat farqi %70 va %75; panel quvvati 545 W va 555 W kabi turli ifodalarda uchraydi. 5-jadval bilan shu sahifadagi foyda/xarajat matnida ham hisoblagich, sertifikatlash, ulanish soni va yillik xarajat kirishlari turlicha. Verianla bu farqlarni jimgina tuzatmagan yoki bitta qiymat yaratish uchun birlashtirmagan.