Тадқиқоти академӣ, забони фаҳмо

Verianla | Тадқиқоти академӣ ва илм ба забони тоҷикӣ

13 октябр 2026, сешанбе
VERİANLA Нашри мустақили илмӣ
Кушодан ё бастани меню
...
Саҳифаи асосӣ / Илмҳои амалӣ / Тадқиқоти энергетикӣ / Алтернатива ба Тарифҳои Баландтари Энергия: Арзёбии Иқтидори Истифоданашуда дар Системаҳои Хурди Офтобии Ба Шабака Ҳамгирошуда
Тадқиқоти энергетикӣ

Алтернатива ба Тарифҳои Баландтари Энергия: Арзёбии Иқтидори Истифоданашуда дар Системаҳои Хурди Офтобии Ба Шабака Ҳамгирошуда

Системаи хурди офтобии ба шабака ҳамгирошуда (Small-Scale Embedded Solar, SSES) системаи хурди истеҳсоли фотоэлектрикӣ мебошад, ки дар нуқтаи истеъмол, ба монанди манзил, объекти тиҷоратӣ ё майдони саноатӣ насб шуда, метавонад ба шабакаи барқ пайваст кор кунад.

12/10/2026  Veri Anla  72 боздид
Алтернатива ба Тарифҳои Баландтари Энергия: Арзёбии Иқтидори Истифоданашуда дар Системаҳои Хурди Офтобии Ба Шабака Ҳамгирошуда

Системаи хурди офтобии ба шабака ҳамгирошуда (Small-Scale Embedded Solar, SSES), системаи хурди истеҳсоли фотоэлектрикӣ мебошад, ки дар нуқтаи истеъмол, ба монанди манзил, объекти тиҷоратӣ ё майдони саноатӣ насб шуда, метавонад ба шабакаи барқ пайваст кор кунад. Ин таҳқиқот бо истифода аз ченкуниҳои соли 2024-и як системаи воқеии манзилии SSES дар минтақаи Western Cape-и Африқои Ҷанубӣ меомӯзад, ки чӣ қадар аз иқтидори истеҳсолӣ истифода мешавад, арзиши барқи аз система гирифташуда чӣ қадар аст ва фурӯхтани энергияи офтобии истифоданашуда ба шабака тавассути ҳисобкунаки дуҷониба чӣ натиҷаҳои иқтисодӣ дорад.

Системаи омӯхташуда аз тақрибан 6,5 kWp иқтидори PV, батарея, инвертер ва пайгиркунандаи нуқтаи ҳадди қувва иборат аст. Система дар давоми як сол пайваста назорат шуда, маълумот ҳар дақиқа сабт ва сабтҳои соатӣ ба муқоисаҳои ҳафтаина табдил дода шудаанд. Манбаъ самаранокии назариявии ҳадди аксари панелро дар ҷой %17,5 ҳисоб мекунад; гузориш медиҳад, ки ҳадди ақал %54 аз энергияи офтобии дастрас истифода намешавад ва самаранокии умумии истифодаи SSES %46 аст. Қисмҳои хулоса ва натиҷаи таҳқиқот иқтидори истифоданашударо ба таври умумӣ тақрибан %50 меноманд.

LCOE-и ҳисобшуда барои SSES дар манбаъ ZAR5,63/kWh ва арзиши муқоисавии як воҳиди барқи шабакавӣ тақрибан ZAR2,96/kWh аст. Дар Ҷадвали 4 барои ҳамон сатҳи истеъмоли солона — 5828 kWh — арзиши умумии SSES ZAR30.740 ва арзиши барқи шабакавӣ ZAR17.553 оварда шудааст. Муҳаққиқ ин фарқро аз дидгоҳи соҳиби хона ҳамчун тақрибан %75 баландтар будани арзиши энергияи SSES ҷамъбаст мекунад. Аммо азбаски дар дохили манбаъ байни %70, %75 ва таносуби мустақими қиматҳои LCOE мутобиқати пурраи рақамӣ вуҷуд надорад, ин ифодаҳо набояд маҷбуран баробар карда шаванд.

Сенарияи иқтисодӣ пешниҳод мекунад, ки интиқоли барқи офтобии истифоданашуда ба шабака тавассути ҳисобкунакҳои дуҷониба метавонад на танҳо барои соҳибони хонаҳо, балки барои тақсимкунандагони барқ ҳам арзиш эҷод кунад. Дар мисоли Cape Town бар асоси тақрибан 100 MW иқтидори SSES-и сабтнашуда ё ҳанӯз ба система ҳамгиронашуда тақрибан 153 GWh потенсиали солонаи энергияи истифоданашуда ҳисоб шудааст ва таносуби фоида/хароҷоти дастгирии пайвастшавӣ барои тақсимкунанда дар манбаъ 5,2:1 оварда шудааст. Аммо ин натиҷа ба як системаи манзилӣ, як макони ҷуғрофӣ ва фарзияҳои сенария асос ёфтааст; он нишондиҳандаи иқтисодии мустақиман ченшудаи ҳамаи системаҳои SSES дар Африқои Ҷанубӣ нест.

Системаи Хурди Офтобии Ба Шабака Ҳамгирошуда Чист?

Системаи хурди офтобии ба шабака ҳамгирошуда як системаи хурди истеҳсоли барқ аст, ки барқро на дар нерӯгоҳи калони марказӣ, балки дар иншооти PV наздик ба нуқтаи истеъмол истеҳсол карда, ҳангоми зарурат метавонад бо шабака энергияро дар ду самт мубодила кунад. Дар заминаи таҳқиқот SSES системаест, ки аз панелҳои офтобӣ, пайгиркунандаи нуқтаи ҳадди қувва, инвертер, батарея, сарбориҳои барқии манзил ва пайвасти шабака иборат аст.

Истеҳсоли хурди ҳамгирошуда танҳо ба энергияи офтобӣ маҳдуд намешавад; манбаъ қайд мекунад, ки бодии хурд, микро-гидро, биомасса, биогаз ва баъзе технологияҳои асосёфта ба сӯзишворӣ низ метавонанд ба ҳамин гурӯҳи васеъ дохил шаванд. Ин таҳқиқот бошад танҳо ба SSES-и фотоэлектрикӣ тамаркуз мекунад.

Мафҳуми prosumer

Яке аз хусусиятҳои муҳими SSES-и ба шабака пайваст ин аст, ки он метавонад истеъмолкунандаи барқро аз нақши танҳо истеъмолкунанда берун барад. Агар корбар ҳангоми зарурат аз шабака энергия гирад ва дар вақти дигар энергияи зиёдатии системаи PV-и худро ба шабака диҳад, ӯ ҳам истеҳсолкунанда ва ҳам истеъмолкунанда мешавад. Манбаъ барои ин нақш истилоҳи prosumer-ро истифода мебарад.

Барои амалӣ шудани ин робитаи дуҷониба, ҷараёни энергия бояд на танҳо аз шабака ба хона, балки аз хона ба шабака низ ченшаванда бошад. Аз ин рӯ ҳисобкунаки дуҷониба яке аз ҷузъҳои марказии техникии далели иқтисодии таҳқиқот аст.

Чаро SSES иқтидори истифоданашуда ба вуҷуд меорад?

Масъалаи асосии муҳандисӣ дар таҳқиқот мавсимӣ аст. Вақте системаи PV-и манзил барои шароити зимистон — шуоъафкании пасти офтоб, рӯзҳои кӯтоҳ ва талаботи баланди барқ — андозабандӣ мешавад, ҳамон майдони панел дар тобистон потенсиали истеҳсоли бештари энергия дорад. Агар истеъмол бо ин истеҳсол ҳамзамон набошад, иқтидори зиёдатӣ ба вуҷуд меояд.

Шакли 2-и манбаъ дар давоми соли 2024 истеҳсоли назариявии потенсиалии офтоб, энергияи воқеан истифодашудаи офтоб ва қисми истифоданашударо аз рӯи ҳафтаҳо муқоиса мекунад. Дар зимистон тақрибан байни ҳафтаҳои 20–36 қисми истифоданашуда кам мешавад, дар қисми боқимондаи сол бошад фарқи байни истеҳсоли потенсиалӣ ва истеҳсоли истифодашуда зиёд мешавад.

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки на танҳо ҳаҷми умумии солонаи энергия, балки ҳамзамон рух додан ё надодани истеҳсол ва талабот низ муҳим аст. Панели PV метавонад нисфирӯзӣ энергияи зиёдатӣ истеҳсол кунад; аммо агар баландтарин истеъмоли хона пас аз ғуруби офтоб ба амал ояд, ин иқтидор мустақиман истеъмол шуда наметавонад.

Истифода Нашудани Тақрибан Нисфи Иқтидор Чӣ Маъно Дорад?

Тақрибан %50 иқтидори истифоданашуда маънои онро надорад, ки системаи PV ҷисман барқ истеҳсол карда наметавонад; балки маънои онро дорад, ки қисми муҳими энергияе, ки аз захираи мавҷудаи офтоб истеҳсол шуданаш мумкин аст, аз ҷониби манзил истеъмол ё ба шабака фурӯхта намешавад. Дар ҳисобҳои таҳқиқот энергияи истифоданашудаи бар ченкунӣ асосёфта ҳадди ақал %54 ва ҳиссаи потенсиали истифодашуда %46 муайян шудааст; дар қисмҳои натиҷа ва сенария ин ҳолат ба таври гирдкардашуда тақрибан %50 иқтидори зиёдатӣ номида мешавад.

Номувофиқии истеҳсоли рӯзона ва талаботи шомгоҳӣ

Шакли 3-и манбаъ талаботи энергетикии манзилро дар тӯли сол бо ҷузъҳои энергияи мустақим аз офтоб ба хона, энергияи ба батарея рафта ва энергияи аз шабака гирифташуда нишон медиҳад. Шакли 4 бошад профилҳои ҳаррӯзаи тобистон ва зимистонро муқоиса мекунад.

Дар профили тобистона истеҳсоли офтоб метавонад аз талаботи рӯзонаи манзил ба таври назаррас зиёд бошад. Дар зимистон истеҳсоли потенсиалӣ кам шуда, энергияи офтобии истифодашуда ба потенсиали умумӣ наздиктар мешавад. Бо вуҷуди ин, манбаъ гузориш медиҳад, ки дар баъзе давраҳои зимистон то %60 талаботи умумӣ аз ҷониби SSES таъмин намешавад. Сабаб бештар вақтбандӣ аст, на миқдори энергия: дар соатҳои шом, вақте энергияи офтоб кам мешавад, сарбориҳои гармкунӣ ва пухтупаз зиёд мешаванд.

Fraction of Demand Served — FDS

Fraction of Demand Served (FDS), нишондиҳандаи эътимоднокист, ки қисми талаботи умумии барқро, ки системаи маҳаллии энергия таъмин мекунад, ифода мекунад. Барои системаи таҳқиқшуда дар ҳолате, ки муқоисаи LCOE анҷом шудааст, қимати FDS %71 дода мешавад.

Манбаъ инчунин аз адабиёт меорад, ки барои системаҳои монанд дар Африқои ҷануби Саҳро тақрибан дар сатҳи %90 FDS арзиши энергия метавонад паст бошад ва бо баланд шудани талаботи эътимоднокӣ хароҷот зуд зиёд шавад. Дар қисми натиҷаҳо бошад шарҳи умумитаре ҳаст, ки тақрибан %85 FDS метавонад оптималӣ бошад. Ин ду баён як ченкунии таҷрибавӣ нестанд ва дар манбаъ ба як қимати ягонаи оптималӣ аз ҷиҳати математикӣ муттаҳид карда нашудаанд.

Чаро комилан мустақил будан аз шабака гарон аст?

Истеҳсоли PV тағйирёбанда аст. Манзил метавонад чанд рӯз ба шуоъафкании пасти офтоб дучор шавад ва шабона истеҳсол сурат намегирад. Агар истиқлолияти пурра ҳадаф бошад, барои пӯшонидани чунин фосилаҳо иқтидори калони батарея лозим мешавад. Манбаъ сармоягузории зарурӣ барои расидан ба сатҳи таъмини талаботи зиёда аз %99-ро аз ҷиҳати иқтисодӣ муносиб намешуморад.

Аз ин рӯ мантиқи иқтисодии таҳқиқот ба он асос меёбад, ки ба ҷойи ҷудо шудан аз шабака, системаи PV-батарея бо шабака робитаи дуҷониба дошта бошад. Шабака дар давраҳои офтоби кам манбаи эҳтиётӣ мешавад, дар давраҳои истеҳсоли зиёдатӣ бошад SSES метавонад барои шабака манбаъ бошад.

Манзил ва профили энергетикии истифодашуда дар таҳқиқот

Системаи омӯхташуда барои талаботи энергетикии манзили сеҳуҷраи хоб тарҳрезӣ шудааст. Сарбориҳои асосӣ кондитсионер, насоси чоҳи пармакунӣ ва гармкунии фазо дар зимистон мебошанд. Азбаски қисми зиёди оби гарм бо системаи алоҳидаи офтобии гармкунии об таъмин мешавад, гармкунии барқии об аз сарбориҳои асосӣ нест.

ПараметрҚимати манбаъ
Истеъмоли тобистонТақрибан 400 kWh/моҳ
Истеъмоли зимистонТақрибан 1000 kWh/моҳ
Истифодаи умумии солонаТақрибан 7500 kWh/сол
Талаботи максималии рӯзонаи зимистонТақрибан 20 kWh
Суръати истеъмоли шабонаи тобистонТақрибан 0,6 kWh/соат
Энергияи шабонаи 18:00–08:00Тақрибан 6–7 kWh/шаб

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Модели техно-иқтисодӣ

Таҳқиқот модели техно-иқтисодиро истифода мебарад, ки нишондиҳандаҳои техникӣ ва хароҷоти иқтисодиро якҷоя арзёбӣ мекунад. Дар қабати техникӣ шуоъафкании офтоб, истеҳсоли панел, талафоти батарея/инвертер, талаботи манзил ва истеъмоли шабака ҷой доранд. Дар қабати иқтисодӣ хароҷоти сармоявӣ, истифода ва нигоҳдорӣ, муҳлати лоиҳа, меъёри тахфиф, тарифҳои шабака ва нархҳои хариду фурӯши барқи зиёдатӣ арзёбӣ мешаванд.

Меҳвари иқтисодии модел арзиши сатҳбандии энергия (Levelised Cost of Energy, LCOE) мебошад. Манбаъ қайд мекунад, ки чун миқдори ҳисобшуда дар ин ҷо ба энергияи ба хона расонидашуда пас аз талафоти даври батарея ва инвертер асос меёбад, онро аз ҷиҳати техникӣ метавон ҳамчун “levelised cost of delivery” низ шарҳ дод.

LCOE Дар Ин Таҳқиқот Бо Кадом Фарзияҳо Ҳисоб Шуд?

Ҳисоби LCOE дар таҳқиқот хароҷоти воқеии хариди система, ранди воқеии Африқои Ҷанубӣ барои соли 2024, меъёри воқеии тахфифи %8, хароҷоти истифода ва нигоҳдории ZAR205/kW/сол ва муҳлати 20-солаи лоиҳаро истифода мебарад. Модел дар давоми 20 сол иваз кардани ҷузъҳои асосии сармоявӣ ё коҳиши самаранокии панелҳои PV-ро бо гузашти вақт ба ҳисоби хароҷот дохил намекунад; бинобар ин натиҷа бояд дар доираи ҳамин фарзияҳо тафсир шавад.

ФарзияҚимат / равиш
АсъорZAR воқеии 2024
Меъёри воқеии тахфиф%8
Истифода ва нигоҳдорӣZAR205/kW/сол
Муҳлати лоиҳа20 сол
Навсозии таҷҳизоти сармоявӣДар давоми 20 сол ба ҳисоб гирифта нашудааст
Коҳиши дарозмуддати самаранокии PVАз сабаби набудани маълумоти ибтидоии дарозмуддати саҳроӣ ба ҳисоб гирифта нашудааст
Хароҷоти шабакаАз ҳисобномаҳои воқеии барқи маҳалли таҳқиқот

Хароҷоти барқи шабака

Банди хароҷотВоҳидҚимат
Пардохти иқтидори шабакаZAR/сол2699
Арзиши воҳидӣ барои камтар аз 600 kWh/моҳZAR/kWh2,824
Арзиши воҳидӣ барои бештар аз 600 kWh/моҳZAR/kWh4,541

Системаи PV, инвертер ва батарея

ҶузъҚимати манбаъМодел / шарҳ
Панели PV545 WCanadian Solar HiKu6 Mono PERC
Иқтидори умумии PV6,540 kW12 панели собитнасбшуда
MPPT450 V, 100 A ҳадди акс.Victron MPPT RS 450/100 48 V
Инвертер48 V / 6,4 kWVictron Multiplus-II 48/8000/110-100 230 V
Батарея8 kWh қобили истифода; 10 kW қувваи ҳадди аксарFreedom Won LiTE Home 10/8; 8 kWh дар умқи разряди %80

Ёддошти мутобиқати дохилии манбаъ: Дар ҷадвали техникӣ қувваи панел 545 W ва иқтидори умумӣ 6,540 kW оварда шудааст; аммо дар матни тарҳи таҷҳизот аз 12 панели 555 W сухан меравад. Ин ифодаҳо як қимат нестанд. Verianla маълумоти ҷадвалро тағйир намедиҳад ва 555 W-и матнро ҳам хомӯшона ислоҳ намекунад.

Хароҷоти сармоявӣ

ҶузъШумораХароҷот (ZAR)
Панелҳои PV1227.500
Батарея153.000
Инвертер121.000
Пайгирии нуқтаи ҳадди қувва152.500
Ҷузъҳои ёрирасони система—43.000
Насб—18.000
Ҳамагӣ—215.000

Манбаъ хароҷоти умумии насбшударо тақрибан ZAR33.000/kW нишон медиҳад. Ин хароҷот ҳисобкунаки дуҷониба, сабти ном ва хароҷоти пайвастшавӣ/сертификатсияро дар бар намегирад.

Ҷамъоварии маълумоти саҳроии соли 2024

Система аз 1 Январ–31 Декабр 2024 пайваста назорат шудааст. Ченкуниҳо ҳар дақиқа сабт ва сабтҳои соатӣ баъдан боргирӣ шудаанд. Сабтҳои соатӣ барои ҳар рӯзи ҳар ҳафта ба профилҳои 24-соата миёнагирӣ шуда, таҳқиқот дар маҷмӯъ 1248 нуқтаи маълумотро барои муқоисаи байниҳафтаина истифода кардааст.

Тағйирёбандаҳои асосии боргирифташуда:

  • \(D_T\): талаботи умумии энергия,
  • \(S\): истеҳсоли воқеии энергияи офтобӣ,
  • \(G\): шуоъафкании офтоб,
  • \(E_G\): энергияе, ки аз шабакаи барқ гирифта шудааст.

Тавозуни энергияи батарея ва инвертер

Манбаъ аввал энергияеро, ки ба тарафи батарея/инвертер меравад, чунин муайян мекунад:

\[ D_B = D_T-S-E_G \]

\(D_B\) ҷузъи энергияеро ифода мекунад, ки аз рӯи фарқи байни талаботи умумӣ ва истеҳсоли мустақими офтобу энергияи шабака ба роҳи батарея/инвертер ворид мешавад.

Барои энергияи аз батарея ба хона расонидашуда манбаъ:

\[ D_H = D_T-S-D_L \]

муносибатро медиҳад. \(D_L\) энергияест, ки дар даври инвертер ва батарея сарф/талаф мешавад.

Талафоти умумии давр:

\[ D_L=\sum D_B-\sum D_H \]

ҳисоб карда мешавад.

Самаранокии батарея/инвертер бошад дар манбаъ:

\[ \eta_B=1-\frac{D_L}{D_T} \]

чунин муайян мешавад. Дар ин ҷо \(\eta_B\) таносуби беандозаи самаранокӣ аст. Бо зиёд шудани талафот, таносуби \(D_L/D_T\) зиёд ва самаранокӣ кам мешавад.

Баъдан манбаъ энергияи софи дар давоми сол аз SSES ба хона расонидашударо:

\[ D_H=\eta_B D_T \]

ифода мекунад.

Истеҳсоли потенсиалии офтоб

Истеҳсоли назариявӣ/потенсиалии PV аз шуоъафкании офтоб бо муносибати зерин ҳисоб мешавад:

\[ S_P = \text{Irradiance} \times \text{Panel Efficiency} \times \text{Conversion Factor} \]

\(S_P\) истеҳсоли потенсиалии офтобро ифода мекунад. Азбаски омили табдил ба ҳарорат вобаста аст, он доимӣ қабул нашудааст. Манбаъ барои тобистон 0,0039 kW/(W/m²) ва барои зимистон 0,0052 kW/(W/m²) қиматҳои таҷрибавӣ медиҳад.

Энергияи офтобии истифоданашуда:

\[ S_U=S_P-S \]

ҳисоб мешавад. \(S_U\) фарқи байни истеҳсоли потенсиалӣ ва \(S\)-и воқеан истифодашуда/истеҳсолшуда аст.

Самаранокии умумии истифодаи SSES:

\[ \eta_{SSES}=\frac{S}{S_P} \]

мебошад. Ин таносуб нишон медиҳад, ки чӣ қадар аз энергияи потенсиалии офтобии дастрас воқеан аз ҷониби система истифода мешавад.

Самаранокии панел ва система

НишондиҳандаҚимат
Самаранокии назариявии ҳадди аксари панели ҳисобшуда дар ҷой%17,5
Самаранокии варақаи маълумоти панел%21,6
Энергияи офтобии мавҷудаи истифоданашудаҲадди ақал %54
Самаранокии умумии истифодаи SSES%46
Омили талафоти энергияи батарея/инвертер%8,4

Чаро Арзиши Энергияи SSES Аз Барқи Шабака Баландтар Мебарояд?

Дар системаи омӯхташуда сармоягузории асосӣ байни батарея, инвертер, MPPT ва дигар таҷҳизот тақсим мешавад, аммо азбаски қисми муҳими энергияи офтобие, ки метавонист истеҳсол шавад, истеъмол намешавад, хароҷоти ин сармоягузорӣ ба киловатт-соатҳои камтари расонидашуда тақсим мешавад. Дар ҳисоби манбаъ бо %46 истифодаи иқтидор ва %8,4 талафоти батарея/инвертер, LCOE-и SSES ZAR5,63/kWh ва арзиши муқоисавии як воҳиди барқи шабака тақрибан ZAR2,96/kWh аст; бинобар ин истифодаи истеҳсоли истифоданашуда дар маркази натиҷаи иқтисодӣ қарор дорад.

МанбаъИстеъмол дар сенарияи SSES (kWh)Истеъмол дар сенарияи пурраи GBE (kWh)Хароҷоти SSES (ZAR)Хароҷоти шабака (ZAR)
Шабака17015828750117.553
Офтоб4127023.2390
Ҳамагӣ5828582830.74017.553

Таҳқиқот бар он аст, ки истифодаи бештари иқтидор дар системаи мавҷуда метавонад LCOE-ро коҳиш диҳад. Агар тамоми энергияи потенсиалии мавҷуда истифода шавад ва энергияи зиёдатӣ бо арзиши истеҳсолӣ харидорӣ гардад, манбаъ қиматеро, ки “breakeven cost” меномад, ZAR2,53/kWh ҳисоб мекунад.

Тарифи feed-in чӣ қадар фарқ эҷод мекунад?

Манбаъ мегӯяд, ки тарифҳои feed-in дар муниципалитетҳои Африқои Ҷанубӣ аз ZAR0,32/kWh то ZAR1,30/kWh буда, миёнааш тақрибан ZAR0,87/kWh аст. Ин нархи миёна танҳо як қисми арзиши breakeven-и ZAR2,53/kWh-ро, ки таҳқиқот ҳисоб кардааст, мепӯшонад.

Ҳангоми татбиқи тарифи миёнаи feed-in, манбаъ ҳисоб мекунад, ки LCOE барои системаи омӯхташуда аз ZAR5,63/kWh то ZAR4,56/kWh коҳиш меёбад ва изофаи боқимондаи хароҷот барои истиқлолияти энергетикӣ %54 аст.

Чаро Ҳисобкунаки Дуҷониба Дар Модели Иқтисодӣ Муҳим Аст?

Ҳисобкунаки дуҷониба азбаски метавонад барқи аз шабака харидаи манзил ва барқи зиёдатии PV-и ба шабака додашударо дар самтҳои ҷудогона чен кунад, унсури асосии пайвастшавӣ аст, ки иқтидори истифоданашудаи SSES-ро ба энергияи тиҷоратӣ табдил медиҳад. Дар модели пешниҳодкардаи таҳқиқот фурӯхтани истеҳсоли зиёдатӣ ба шабака истифодаи иқтидори SSES-ро зиёд карда, ба тақсимкунанда манбаи маҳаллии арзонтар медиҳад; баръакс, ба зиммаи prosumer гузоштани хароҷоти ҳисобкунак, сабти ном ва сертификатсия иштирокро кам мекунад.

Сенарияи Cape Town

Манбаъ барои Cape Town тахминан 100 MW SSES-и сабтшуда мавҷуд буданро зикр мекунад ва бо истифода аз манбаи беруна, ки иқтидори умумӣ метавонад тақрибан 200 MW бошад, фарз мекунад, ки 100 MW иқтидори иловагӣ дастрас аст.

Бо самаранокии панели %17,5 сенария ҳисоб мекунад, ки солона тақрибан 153 GWh барқи истифоданашудаи SSES дастрас буда метавонад. Бо истифода аз нархи feed-in-и City of Cape Town — ZAR1,0595/kWh — арзиши хариди ин энергия тақрибан ZAR162 миллион ва арзиши чаканааш тақрибан ZAR460 миллион нишон дода мешавад. Фарқи умумии хариду фурӯш тақрибан ZAR297 миллион аст.

Аммо фурӯши энергияи SSES аз ҷониби муниципалитет қисми барқеро, ки аллакай аз Eskom мехарад, иваз мекунад, аз ин рӯ ҳамаи ZAR297 миллион даромади иловагӣ нест. Манбаъ бо гирифтани нархи миёнаи яклухти Eskom ҳамчун ZAR2/kWh маржаи иловагиро тақрибан ZAR144 миллион ҳисоб мекунад.

ПараметрВоҳидҚимати манбаъ
Энергияи истифоданашудаи SSESФоизи маҷмӯъ%50
Feed-in / нархи бароришZAR/kWh1,0595
Нархи чаканаZAR/kWh3,00
Нархи яклухти EskomZAR/kWh2,00
Самаранокии панел%17,5
Иқтидори офтобии сабтнашудаMW100
Энергияи истифоданашудаGWh/сол153,3
Арзиши харидZAR миллион162,4
Арзиши хариди EskomZAR миллион306,6
Арзиши бозфурӯшӣZAR миллион459,9
Фоидаи умумии иловагӣZAR миллион144,2
Ҳисобкунаки пайвастшавӣZAR6036
СертификатсияZAR11.448
Андозаи миёнаи SSESkW10
Шумораи ҳисобкунакҳоАдад20.000
Хароҷоти ҳисобкунак ва насбZAR миллион/сол35 (5 сол)
Таносуби фоида/хароҷот—5,2:1

Номувофиқии дохилии манбаъ: Дар ҳамон саҳифа матн хароҷоти ҳисобкунакро ZAR6043, сертификатсияро тақрибан ZAR11.500, ҳадди аксари пайвастшавиҳои навро 2000 дар сол, хароҷоти иловагии солонаи пайвастшавиро ZAR20,8 миллион ва фоидаи умумии иловагии солонаро ZAR107 миллион шарҳ дода, ба таносуби тақрибан 5,2:1 мерасад. Ин қиматҳои матн бо ҳамаи сатрҳои Ҷадвали 5 яксон нестанд. Азбаски манбаъ сабаби фарқ доштани ду маҷмӯи ҳисобҳоро шарҳ намедиҳад, Verianla онҳоро ба як сенарияи “ислоҳшуда” муттаҳид намекунад.

Оё танҳо ҳавасмандии пулӣ кофист?

Не. Таҳқиқот ҳавасмандии иқтисодиро зарур мешуморад, аммо инчунин мегӯяд, ки бозори prosumer танҳо бо дастгирии ҳисобкунаки дуҷониба худ аз худ ба вуҷуд намеояд. Ба таври равшан гуфта мешавад, ки тақсимкунандагони барқ бояд масъалаҳои эътимод, шаффофият ва иртибот бо муштариёнро ҳал кунанд.

Тафсирҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад ва намекунад

Таҳқиқот дастгирӣ мекунадТаҳқиқот танҳо худи он дастгирӣ намекунад
Дар системаи манзилии омӯхташудаи Western Cape миқдори назарраси потенсиали истифоданашудаи истеҳсоли PV мавҷуд аст.Дар ҳар системаи SSES-и Африқои Ҷанубӣ маҳз ҳамон фоизи энергияи истифоданашуда мавҷуд будан.
Арзиши ҳисобшудаи энергияи системаи омӯхташуда аз барқи шабакаи муқоисашуда баландтар аст.Ҳамаи системаҳои PV дар ҳар шароит аз барқи шабака гаронтар будан.
Баланд кардани истифодаи иқтидор метавонад LCOE-ро коҳиш диҳад.Ҳар як тарифи feed-in барои сармоягузор даромаднокии иқтисодӣ таъмин кардан.
Сенарияи Cape Town нишон медиҳад, ки аз иқтидори истифоданашудаи SSES метавонад барои тақсимкунанда даромад ба вуҷуд ояд.153 GWh ва ZAR144 миллион даромади мустақиман ченшудаи муниципалитет будан.
Дар сенарияи манбаъ барои дастгирии пайвастшавӣ таносуби фоида/хароҷоти 5,2:1 гузориш шудааст.Ин таносуб барои ҳамаи муниципалитетҳо ва ҳамаи солҳо доимӣ будан.
Хароҷоти ҳисобкунаки дуҷониба ва сертификатсия метавонад монеаи иқтисодӣ барои иштироки prosumer бошад.Бо бартараф шудани ин хароҷот ҳамаи соҳибони SSES ҳатман ба бозор мепайванданд.

Маҳдудияти асосии таҳқиқот

Муҳимтарин маҳдудияти методологӣ ин аст, ки натиҷаҳои ченкунии техникӣ танҳо ба як системаи SSES ва як макони Африқои Ҷанубӣ асос ёфтаанд. Профили мавсимии офтоб, тақсимоти талаботи шабу рӯз, сарбориҳои гармкунии зимистона ва андозабандии системаи манзили омӯхташуда дар Western Cape метавонад аз дигар манзилҳо ё минтақаҳо фарқ кунад.

Муаллиф қайд мекунад, ки натиҷаҳо бояд бо таҳқиқот дар минтақаҳои васеътари ҷуғрофӣ ва конфигуратсияҳои гуногуни система тақвият дода шаванд. Аз ин рӯ самаранокии истифодаи %46, энергияи истифоданашудаи %54 ё қиматҳои муайяни LCOE набояд ҳамчун миёнаи миллӣ хонда шаванд.

Илова бар ин, модел навсозии таҷҳизоти сармоявиро дар давоми муҳлати 20-солаи лоиҳа ба ҳисоб намегирад ва коҳиши дарозмуддати фаъолияти панелҳои PV-ро аз сабаби набудани маълумоти саҳроӣ моделсозӣ намекунад. Ин фарзияҳо доираи натиҷаи дарозмуддати LCOE-ро маҳдуд мекунанд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Унвони аслӣAn alternative to higher energy tariffs: Extracting unused capacity from small-scale embedded solar
МуаллифDavid R. Walwyn
Муаллифи масъулDavid R. Walwyn
МуассисаGraduate School of Technology Management, University of Pretoria, Pretoria, South Africa
DOI10.17159/sajs.2026/21603
МаҷаллаSouth African Journal of Science
НоширAcademy of Science of South Africa (ASSAf)
Ҷилд / шумора122 / 1–2
Рақами мақола21603
Навъи манбаъМақолаи таҳқиқотӣ
Санаи қабул18 Март 2025
Бознигарӣ6 Октябр 2025
Қабул19 Ноябр 2025
Нашр29 Январ 2026
Баррасии ҳамтоёнАз баррасии ҳамтоён гузашта
Маводи иловагӣНест
ИҷозатномаCreative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)
МаблағгузорӣSouth African National Research Foundation
Дастрасии маълумотМаълумоте, ки натиҷаҳоро дастгирӣ мекунад, аз муаллифи масъул бо дархост дастрас аст.
Бархӯрди манфиатҳоМуаллиф гузориш додааст, ки бархӯрди манфиатҳо вуҷуд надорад.
Изҳороти AI / LLMМуаллиф истифодаи AI ё LLM-ро гузориш надодааст.

Тафсилоти маблағгузорӣ: Таҳқиқот дар доираи лоиҳаи васеътар бо номи “Deployment of Vehicle to Grid for Decarbonisation, Resilience and Sustainability”, ки аз ҷониби South African National Research Foundation дастгирӣ шудааст, анҷом дода шудааст.

Сипосгузорӣ: Муаллиф ба Daniel Roux барои кумак дар барқарор кардани маълумоти инвертери Victron ва ба National Research Foundation барои дастгирӣ тавассути South African/German Collaborative Research Programme (SAG-CORE) ташаккур мегӯяд.

Саҳми муаллиф: Дар мақола бахши ҷудогонаи CRediT/саҳми муаллифон гузориш нашудааст. Ягона муаллифи таҳқиқот David R. Walwyn аст; нақшҳои муфассали саҳм, ки дар манбаъ нестанд, аз ҷониби Verianla бароварда нашудаанд.

Маҳдудияти методологӣ: Қисми ченкунӣ ба як манзил дар Western Cape тааллуқ дорад. Ҳисоби муниципалии Cape Town бошад модели сенариявист, ки ченкуниҳои ҳамин як системаро бо адабиёт ва маълумоти муниципалӣ оид ба нарх/иқтидор якҷо мекунад. Аз ин рӯ фаъолияти ченшудаи як манзил ва пешгӯии иқтисодии миқёси шаҳр бояд аз ҳам ҷудо нигоҳ дошта шаванд.

Ёддошти мутобиқати рақамӣ: Дар қисмҳои гуногуни манбаъ иқтидори истифоданашуда ҳамчун %50 ва ҳадди ақал %54; фарқи хароҷот ҳамчун %70 ва %75; қувваи панел ҳамчун 545 W ва 555 W ба таври гуногун оварда мешавад. Дар Ҷадвали 5 ва матни фоида/хароҷот дар ҳамон саҳифа низ вурудҳои ҳисобкунак, сертификатсия, шумораи пайвастшавӣ ва хароҷоти солона фарқ мекунанд. Verianla ин фарқҳоро хомӯшона ислоҳ ё барои сохтани як қимат муттаҳид накардааст.


Мубодила:

Шарҳҳо пас аз баррасӣ нашр мешаванд. Шарҳи шумо ба раванди тасдиқ фиристода шуда, пас аз пазируфта шудан намоён мегардад.

Шарҳ гузоред

Нишонии почтаи электронии шумо нашр намешавад. Майдонҳои ҳатмӣ бо * нишон дода шудаанд