Ushbu tadqiqot xalqaro fan va oliy taʼlim hamkorligi faqat davlatlar yoki xalqaro tashkilotlar tomonidan qabul qilinadigan rasmiy qarorlar bilan boshqarilmasligini; ilmiy meʼyorlar, ekspert tarmoqlari, universitet–sanoat–davlat munosabatlari, think tanklar va xalqaro universitet reytinglari kabi tarqoqroq mexanizmlar ham institutlarning xulq-atvorini shakllantirishini ilgari suradigan konseptual hisobotdir.
Tadqiqotning nazariy tayanchi ikki asosiy yondashuvdan iborat. Robert Mertonning fan normativ tuzilishi ilmiy faoliyat qaysi meʼyorlarga tayanishi kerakligini tushuntirsa, Michel Foucaultning governmentality, yaʼni hukumatlilik tushunchasi institutlar har doim ham bevosita buyruq orqali emas, balki muayyan muvaffaqiyat standartlarini ichkilashtirib o‘z xulq-atvorini qanday qayta tartibga solishi mumkinligini tushuntirish uchun qo‘llanadi.
Manba, shuningdek, universitet, sanoat va davlat organlari o‘rtasidagi munosabatni Triple Helix modeli orqali; UNESCOning fan siyosatiga tarixiy taʼsirini Martha Finnemore tahlili orqali; think tanklarning global ekspert bilimlari aylanishidagi oraliq o‘rnini James McGann ishlari asosida ko‘rib chiqadi. Universitet reytinglari esa tadqiqotga yo‘naltirilgan va xalqaro ko‘rinuvchanligi yuqori “muvaffaqiyatli universitet” modelini ko‘rinadigan qilib, institutlarning o‘z strategiyalarini shu modelga muvofiq qayta tartibga solishiga olib kelishi mumkin bo‘lgan o‘zini o‘zi boshqarish vositasi sifatida talqin qilinadi.
Tadqiqot xulosasiga ko‘ra, global fan va oliy taʼlim boshqaruvi ikki qatlamdan iborat: xalqaro tashkilotlar, statistik muvofiqlashtirish va ekspert vositachiligi kabi ko‘rinadigan va formal mexanizmlar; shuningdek, taqqoslash, reyting va standartlarning institutlar tomonidan ichkilashtirilishiga asoslangan tarqoqroq o‘zini o‘zi boshqarish mexanizmlari. Bu doira empirik sababiylik sinovi emas, balki zamonaviy fan tizimi qanday muvofiqlashtirilishini tushuntirishga intiladigan nazariy talqindir.
Mertonga Ko‘ra Ilmiy Faoliyatni Qaysi Meʼyorlar Taʼminlaydi?
Manba qo‘llagan Robert Merton doirasida ilmiy faoliyatning normativ tuzilishi o‘zaro bog‘langan to‘rtta tamoyilga tayanadi: universalizm, kommunalizm, beg‘arazlik va tashkillashtirilgan skeptitsizm. Bu tamoyillar olimlar har qanday holatda amalda qanday tutishini tasvirlaydigan o‘zgarmas tabiat qonunlari emas; ular ilmiy faoliyatning ideal ishlashiga doir normativ kutilmalardir.
| Meʼyor | Asosiy maʼnosi | Ilmiy hamkorlik nuqtayi nazaridan ahamiyati |
|---|---|---|
| Universalizm | Ilmiy daʼvolarning tadqiqotchining millati yoki institutsional identifikatsiyasidan ko‘ra umumiy ilmiy mezonlar asosida baholanishi | Bilimni baholashni milliy kelib chiqishga bog‘liqlikdan xalos etib, xalqaro ilmiy hamjamiyatning umumiy mezonlar ishlab chiqishini qo‘llab-quvvatlaydi. |
| Kommunalizm | Ilmiy bilim jamoaviy jamg‘arilish mahsuli bo‘lishi va avvalgi tadqiqotlar tegishli tarzda tan olinishi | Iqtibos keltirish, ulashish va hamkorlikda bilim ishlab chiqarishning institutsional asosini yaratadi. |
| Beg‘arazlik | Ilmiy faoliyat bevosita shaxsiy yoki iqtisodiy manfaatdan tashqari bilim yaratish maqsadini ko‘zlashi | Bozor va moliyalashtirish bosimlari ilmiy kun tartibiga qanday taʼsir qilishi mumkinligi haqidagi savolni ko‘rinadigan qiladi. |
| Tashkillashtirilgan skeptitsizm | Yangi daʼvolar qabul qilinishidan oldin tanqidiy ilmiy tekshiruvga ochiq bo‘lishi | Bilim hokimiyatga emas, sinov va tanqidga tayanishini talab qiladi. |
Manba tashkillashtirilgan skeptitsizm tamoyilini Karl Popperning falsifikatsiyalanish g‘oyasi bilan bog‘laydi. Ilmiy daʼvoning ilmiy xususiyatining muhim unsurlaridan biri yangi kuzatuv yoki sinovlar qarshisida uning noto‘g‘ri ekanini ko‘rsatish imkoniga prinsipial jihatdan ochiq bo‘lishidir.
Bu meʼyorlar global fan uchun nega muhim?
Ilmiy tadqiqot muayyan mamlakatlar, universitetlar yoki laboratoriyalarda olib borilsa-da, ilmiy daʼvolar ko‘p hollarda milliy chegaralar ichida yopiq qolmaydi. Tadqiqotchilar hamkorlikdagi nashrlar yaratadi, natijalarni bir-birining ishlari bilan taqqoslaydi, yirik infratuzilmalardan birgalikda foydalanadi va o‘xshash baholash jarayonlarida qatnashadi.
Bu holat xalqaro muvofiqlashtirish uchun faqat huquqiy bitimlar emas, umumiy ilmiy xulq-atvor meʼyorlari ham muhimligini anglatadi. Universalizm turli mamlakatlardan kelgan tadqiqotlarning umumiy mezonlar bilan baholanishini; kommunalizm bilim jamg‘armasining aylanishini; tashkillashtirilgan skeptitsizm esa xalqaro tadqiqot hamjamiyatining bir-birini tanqid qila olishi uchun normativ zamin yaratadi.
Bozor bosimi ilmiy meʼyorlar bilan qanday ziddiyat hosil qilishi mumkin?
Manba ilmiy faoliyat milliy fan siyosatlari va bozor asosidagi amaliyotlar bilan tobora yaqinroq aloqalar o‘rnatayotganini qayd etadi. Universitetlar tadqiqot moliyalashtirishi, xususiy sektor hamkorliklari, patentlar, xalqaro ko‘rinuvchanlik va raqobat kabi maqsadlarga duch keladi.
Bu tuzilma ilmiy meʼyorlar yo‘qolib ketganini anglatmaydi. Tadqiqotning savoli — ilmiy bilim ishlab chiqarishdagi hamkorlik va ochiq tanqid kabi meʼyorlar iqtisodiy raqobat, institutsional natijadorlik va milliy strategiya bosimlari bilan bir tizim ichida qanday birga mavjud bo‘lishidir.
Triple Helix Modelida Universitet, Sanoat va Davlat Qanday Birga Ishlaydi?
Triple Helix modeli innovatsiya yaratishni uchta asosiy institutsional soha o‘rtasidagi o‘zaro taʼsir orqali tushuntiradi: universitetlar ilmiy bilim yaratadi, sanoat bu bilimni amaliyot va iqtisodiy faoliyatga aylantiradi, davlat organlari esa tadqiqot va innovatsiya uchun huquqiy hamda institutsional muhit yaratadi.
| Aktyor | Modeldagi asosiy vazifa | Xalqarolashganda yuzaga keladigan ehtiyoj |
|---|---|---|
| Universitet | Ilmiy bilim va tadqiqot yaratish | Chegaralararo tadqiqot hamkorliklari, tadqiqotchilar mobilligi va umumiy infratuzilmalar |
| Sanoat | Bilimni amaliyot, texnologiya va innovatsiyaga aylantirish | Ko‘p mamlakatli Ar-Ge tarmoqlari va xalqaro texnologik hamkorliklar |
| Davlat | Huquqiy, moliyaviy va institutsional qo‘llab-quvvatlash muhitini yaratish | Xalqaro siyosatni muvofiqlashtirish va uyg‘unlashtirish mexanizmlari |
Model bir mamlakat chegarasida ko‘rilganda uch aktyor o‘rtasidagi o‘zaro taʼsirning katta qismi milliy institutlar tomonidan muvofiqlashtirilishi mumkin. Biroq universitetlar, kompaniyalar va davlat tashkilotlari turli mamlakatlardan bo‘lsa, yangi muvofiqlashtirish qatlami paydo bo‘ladi.
Manba shu nuqtada xalqaro tashkilotlarning ahamiyatini taʼkidlaydi. Bu tashkilotlar turli milliy tizimlarning universitetlari, firmalari va davlat organlari o‘rtasida umumiy bilim, siyosat, maʼlumot va hamkorlik zaminini yaratishi mumkin.
Tadqiqotga yo‘naltirilgan universitetlar nega boshqacha o‘rinda turadi?
Manba Triple Helix modelidan universitetlarning xalqaro raqobatdagi o‘rnini tushuntirish uchun ham foydalanadi. Tadqiqot ishlab chiqarish, sanoat bilan aloqalar va davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan innovatsiya ekotizimlariga ko‘proq integratsiyalashgan tadqiqotga yo‘naltirilgan universitetlar xalqaro ilmiy tarmoqlarda markaziyroq o‘rin egallashi mumkin.
Asosan taʼlim berishga yo‘naltirilgan institutlarning vazifasi kamroq muhim emas; biroq tadqiqot natijalari, xalqaro hamkorliklar va iqtibos ko‘rsatkichlari kabi mezonlar oldinga chiqadigan global raqobat muhitida ular bir xil ko‘rinuvchanlik mexanizmlariga ega bo‘lmasligi mumkin.
UNESCO va Think Tanklar Global Fan Boshqaruvida Qanday Rol O‘ynaydi?
Manba UNESCOni davlatlardan yuqorida turib fan siyosatini bevosita belgilaydigan global boshqaruv markazi sifatida emas; statistika, ekspertiza, tavsiya va umumiy meʼyorlar aylanishi orqali milliy fan va taʼlim tizimlarini muvofiqlashtirishga hissa qo‘shadigan xalqaro aktyor sifatida ko‘rib chiqadi.
UNESCOning tarixiy taʼsiri
Tadqiqot Martha Finnemorening tahliliga tayanib, UNESCO fan va taʼlim boshqaruvida byurokratik hamda statistikaga asoslangan yondashuvlarning tarqalishiga hissa qo‘shganini qayd etadi.
Bu yondashuvda milliy boshqaruvlar fan va taʼlim haqida muntazam maʼlumot to‘playdi, tegishli vazirliklar va davlat institutlarini tashkil qiladi hamda siyosat ishlab chiqish jarayonlarida taqqoslanadigan maʼlumotdan foydalanadi. Xalqaro tashkilotlar esa texnik ekspertiza, statistik doira va maslahat taqdim etishi mumkin.
Biroq manba bu munosabatni milliy suverenitetning yo‘qolishi sifatida izohlamaydi. Muayyan mamlakatda fan qanday tashkil etilishi va yo‘naltirilishi haqidagi muhim vakolatlar milliy hukumatlarda qolishda davom etadi.
Ochiq fan global muvofiqlashtirishda qayerda turadi?
Tadqiqot manbalari qatorida UNESCOning 2021 Open Science Recommendation hujjati ham bor. Ochiq fan yondashuvi ilmiy bilim, maʼlumot, nashr, infratuzilma va tadqiqot jarayonlariga kengroq kirishni taʼminlash hamda xalqaro bilim tengsizliklarini kamaytirishni maqsad qilgan global normativ doirani taqdim etadi.
Bu holat Mertonning umumiy bilim ishlab chiqarish haqidagi qarashi bilan zamonaviy fan siyosatlari o‘rtasida bog‘lanish o‘rnatish imkonini beradi. Shu bilan birga ochiq fanning qo‘llanish shakli milliy qonunchilik, tadqiqot infratuzilmasi, moliyalashtirish salohiyati va fan sohalariga ko‘ra farqlanishi mumkin.
Think tank nima va nega oraliq o‘rinda turadi?
Manba think tanklarni tadqiqot va tahlil ishlab chiqaradigan, biroq klassik universitet tuzilmasidan farqli tarzda ekspert hamjamiyatlari, siyosat ishlab chiquvchilar, biznes, ommaviy axborot vositalari va fuqarolik jamiyati o‘rtasida vositachilik qiladigan institutlar sifatida ko‘rib chiqadi.
Jurnalist dolzarb voqea bo‘yicha ekspert fikrini qidirganda, davlat tashkiloti muayyan masala bo‘yicha siyosat tahlilini so‘raganda yoki xalqaro munozara uchun taqqoslama maʼlumot zarur bo‘lganda think tanklar bilim uzatishning oraliq tugunlariga aylanishi mumkin.
Think tank qanday qilib global tus olishi mumkin?
| Strategiya | Qanday ishlaydi? |
|---|---|
| Ko‘p mamlakatli jismoniy tarmoq | Turli mamlakatlarda ofislar, ko‘p millatli xodimlar va diversifikatsiyalangan moliyalashtirish tuzilmasi yaratiladi. |
| Raqamli va ko‘p tilli kirish | Jismoniy mavjudlik cheklangan bo‘lsa ham, ko‘p tilli onlayn nashrlar orqali xalqaro o‘quvchi va ekspert tarmog‘i yaratiladi. |
| Bog‘liq tashkilotlar tarmog‘i | Markaziy institutning nomi, strategik yondashuvi yoki tashkiliy modeli turli mamlakatlardagi bog‘liq tuzilmalarga o‘tkaziladi. |
Manba think tanklar sonining o‘sishini fuqarolik jamiyatining mustaqil tahlilga talabi, korxonalarning chegaralararo faoliyati kengayishi va modernizatsiya bilan birga ekspert bilimiga talabning oshishi bilan bog‘laydi.
Altmetrics nimani o‘zgartiradi?
Ilmiy taʼsirni anʼanaviy o‘lchashda iqtiboslar soni muhim o‘rin tutadi. Manba bunga qo‘shimcha ravishda tadqiqotning jamoat maydonidagi tarqalishini kuzatuvchi altmetrik ko‘rsatkichlarni tilga oladi.
Bu ko‘rsatkichlar tadqiqot faqat akademik maqolalarda necha marta iqtibos olinganini emas, ensiklopedik internet manbalari yoki ijtimoiy tarmoqlar kabi kengroq jamoat muhitlarida qay darajada muhokama qilinganini kuzatishga harakat qiladi.
Bu o‘lchovlar ilmiy sifat bilan aynan bir narsa degan xulosaga kelmaslik kerak. Manba ularni kengroq jamoatchilik qamrovini o‘lchashga qaratilgan yangi ko‘rsatkichlar toifasi sifatida ko‘radi.
Xalqaro talabalar qanday aloqa hosil qilishi mumkin?
Tadqiqot xalqaro talaba mobilligini ham fan, taʼlim va kengroq xalqaro munosabatlar o‘rtasidagi bog‘lanishlardan biri sifatida ko‘rib chiqadi. Boshqa mamlakatda taʼlim olgan talabaning keyin o‘z mamlakatiga qaytishi u o‘qigan institut va mamlakat bilan uzoq muddatli akademik hamda ijtimoiy aloqalarni saqlab qolishiga olib kelishi mumkin.
Manba buni majburlovchi bo‘lmagan uzoq muddatli taʼsir mexanizmi sifatida muhokama qiladi. Bu barcha talabalarda yoki barcha mamlakatlarda ayni natijani keltirib chiqarishini ko‘rsatadigan empirik tahlilni taqdim etmaydi.
Universitet Reytinglari Nega “Hukumatlilik” Mexanizmi Sifatida Talqin Qilinadi?
Manba Michel Foucaultning hukumatlilik tushunchasidan foydalanib, xalqaro universitet reytinglari institutlarga bevosita buyruq bermasdan, muvaffaqiyatli universitet qanday ko‘rinishi kerakligi haqida taqqoslanadigan model yaratishi va universitetlarni o‘z strategiyalarini shu standartlarga muvofiq qayta tartibga solishga undashi mumkinligini ilgari suradi.
Foucaultning uch hokimiyat shakli
| Hokimiyat shakli | Manbada qo‘llangan asosiy xususiyat | Universitet kontekstidagi muqobili |
|---|---|---|
| Suveren hokimiyat | Ko‘rinadigan va bevosita hokimiyat | Bir organ ochiq buyruq yoki majburiy tartibga solishni joriy etishi |
| Intizomiy hokimiyat | Institutlarning xulq-atvorni muayyan standartlarga ko‘ra shakllantirishi | Universitet ichidagi nizomlar, baholash yoki institutsional intizom mexanizmlari |
| Hukumatlilik | Tashqaridan belgilangan meʼyorlarni aktyor ichkilashtirib, o‘z xulq-atvorini tartibga solishi | Universitet hech qanday tashqi organ majburlamasdan reyting mezonlariga mos strategiyalar ishlab chiqishi |
Reyting bevosita buyruq bermasdan xulq-atvorni qanday o‘zgartirishi mumkin?
Reyting tashkiloti universitetga “ko‘proq xalqaro hamkorlikdagi nashr qilishingiz kerak” yoki “tadqiqot salohiyatingizni oshirishingiz shart” tarzida huquqiy buyruq bermasligi mumkin. Ammo tadqiqot ishlab chiqarish, iqtibos ko‘rinuvchanligi, xalqarolashuv yoki institutsional obro‘ kabi ko‘rsatkichlarni nufuz bilan bog‘laganda universitetlar bu natijadorlik sohalarini o‘z strategik maqsadlariga aylantirishi mumkin.
Manba nuqtayi nazaridan hukumatlilik aynan shu yerda yuzaga chiqadi: tashqi standartni doimiy ravishda bevosita qo‘llash talab qilinmasdan institut o‘z xulq-atvorini standartga ko‘ra kuzatib, qayta tartibga sola boshlaydi.
“Jahon standartidagi universitet” modeli
Tadqiqot talqiniga ko‘ra, xalqaro reytinglar muayyan universitet modelini ko‘rinadigan qiladi: yuqori tadqiqot ishlab chiqarishi, xalqaro iqtibos ko‘rinuvchanligi va keng chegaralararo akademik aloqalar.
Bu holat tarixan asosan o‘qitish yoki muayyan kasbiy ixtisoslarga yo‘naltirilgan institutlarning ham tadqiqot salohiyatini oshirishga harakat qilishiga olib kelishi mumkin.
Biroq bu reytinglar barcha universitetlarni mexanik tarzda bir xil tuzilishga aylantiradi degani emas. Institutlarning resurslari, tarixi, vazifalari va milliy oliy taʼlim tizimlari bir-biridan farq qiladi. Manba ham to‘liq o‘zgarish uzoq va qiyin jarayon bo‘lishi mumkinligini qayd etadi.
Reytinglar faqat tadqiqotni o‘lchaydimi?
Manbaning urg‘usi tadqiqotga yo‘naltirilgan modelga qaratilgan. Bu urg‘u universitet reytinglari yanada keng natijadorlik tizimlari ekani haqiqati bilan birga o‘qilishi kerak. Manbaning asosiy nazariy daʼvosi har bir reyting faqat bitta ko‘rsatkichdan foydalanishi emas; xalqaro taqqoslash institutlarga qaysi natijadorlik xususiyatlarini muhim deb bilish kerakligi bo‘yicha xulq-atvoriy yo‘nalish bera olishidir.
Tadqiqot Usuli va Natijalari
Ushbu Tadqiqot Global Fan Boshqaruvini Qanday Tahlil Qiladi?
Tadqiqot yangi so‘rov, tajriba, intervyu, bibliometrik maʼlumotlar to‘plami yoki statistik model yaratmaydi. Uning usuli fan sotsiologiyasi, xalqaro munosabatlar, innovatsiya tadqiqotlari va Foucaultcha siyosiy nazariyadan tanlangan adabiyotlarni bitta konseptual doirada birlashtirishdir.
| Element | Holat |
|---|---|
| Tadqiqot turi | Konseptual / nazariy akademik hisobot |
| Yangi namuna | Yo‘q |
| Yangi so‘rov yoki intervyu | Yo‘q |
| Yangi bibliometrik tahlil | Yo‘q |
| Statistik gipoteza sinovi | Yo‘q |
| Asosiy nazariy doiralar | Merton, Popper, Triple Helix, Finnemore va Foucault |
| O‘rganilgan institutsional aktyorlar | Universitetlar, sanoat, davlatlar, UNESCO, think tanklar va reyting tizimlari |
| Asosiy savol | Xalqaro fan va oliy taʼlim hamkorligi qaysi formal va tarqoq mexanizmlar orqali muvofiqlashtiriladi? |
Manbaning ikki qatlamli boshqaruv modeli
| Qatlam | Asosiy mexanizmlar | Qanday ishlaydi? |
|---|---|---|
| Formal / institutsional boshqaruv | Xalqaro tashkilotlar, fan siyosati bo‘yicha tavsiyalar, statistik muvofiqlashtirish, ekspert tashkilotlari | Umumiy maʼlumot, standart, siyosat tili va hamkorlik infratuzilmasini yaratadi. |
| Tarqoq o‘zini o‘zi boshqarish | Xalqaro reytinglar, natijadorlik taqqoslashlari, nufuz standartlari | Institutlar tashqaridan buyruq berilmasdan o‘z strategiyalarini xalqaro standartlarga ko‘ra qayta tartibga solishi mumkin. |
Manbaning asosiy hissasi bu ikki mexanizmni bir-birining muqobili sifatida emas, ayni global fan tizimining birga ishlaydigan qatlamlari sifatida ko‘rsatishidir.
Modelda aktyorlar o‘rtasidagi munosabat
Universitetlar yangi bilim yaratadi; sanoat uning qo‘llanish sohalarini kengaytirishi mumkin; milliy davlatlar huquqiy va moliyaviy shartlarni tartibga soladi; xalqaro tashkilotlar umumiy meʼyor va maʼlumot tizimlarining rivojlanishini qo‘llab-quvvatlashi mumkin; think tanklar fan bilan davlat siyosati o‘rtasida tarjima va vositachilik qilishi mumkin; reytinglar esa institutlarni o‘z natijadorligini xalqaro taqqoslash doirasida baholashga undashi mumkin.
Bu munosabatlarning hech biri bir yo‘nalishli yoki mexanik ekani ko‘rsatilmagan. Hisobot ularni o‘zaro bog‘langan boshqaruv mexanizmlari sifatida nazariy tarzda tartibga soladi.
Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan talqinlar
- Xalqaro ilmiy hamkorlik faqat tadqiqotchilar o‘rtasidagi shaxsiy munosabatlarga qisqartirib bo‘lmaydigan darajada institutlashgan.
- Ilmiy faoliyat milliy tizimlar ichida olib borilsa ham, baholash va hamkorlik meʼyorlari chegaralararo xususiyat kasb etishi mumkin.
- Xalqaro tashkilotlar fan siyosatini muvofiqlashtirish uchun maʼlumot, maslahat va normativ doiralar taqdim etishi mumkin.
- Think tanklar ekspert hamjamiyatlari bilan qaror qabul qiluvchilar va jamoat muhokamasi o‘rtasida vositachilik qilishi mumkin.
- Xalqaro universitet reytinglari institutlarning o‘zini global taqqoslash mezonlari bo‘yicha baholashiga hissa qo‘shishi mumkin.
- Tadqiqotga yo‘naltirilgan universitet modeli xalqaro oliy taʼlim raqobatida muhim tayanch nuqtaga aylanishi mumkin.
Tadqiqot isbotlamaydigan xulosalar
- Xalqaro tashkilotlar milliy fan siyosatlarini to‘liq nazorat qilishi ko‘rsatilmagan.
- Universitet reytinglari barcha universitetlarda bir xil taʼsir keltirib chiqarishi empirik tarzda sinovdan o‘tkazilmagan.
- Reytinglar universitet xulq-atvorining yagona sababi ekani ko‘rsatilmagan.
- Tadqiqotga yo‘naltirilgan universitet modeli taʼlimga yo‘naltirilgan barcha institutlardan ustun degan xulosaga kelinmagan.
- Think tanklar sonining o‘sishi bitta sababga bog‘liq ekani ko‘rsatilmagan.
- Xalqaro talaba mobilligi har doim muayyan siyosiy yoki ijtimoiy taʼsir keltirib chiqarishi isbotlanmagan.
- Formal boshqaruv bilan hukumatlilik o‘rtasidagi ikki qatlamli farq empirik o‘lchov modeli sifatida tasdiqlanmagan.
Asosiy ziddiyat: ilmiy meʼyorlar va natijadorlik bosimlari
Hisobot bo‘ylab qayta-qayta uchraydigan muammo — fanning umumiy bilim, universal baholash va tanqidiy sinov meʼyorlari raqobat, moliyalashtirish, milliy strategiya, bozor ehtiyojlari va institutsional nufuz bosimlari bilan bir tizim ichida qanday birga ishlashidir.
Xalqaro fan boshqaruvining qiyinligi bu bosimlardan birini butunlay yo‘qotish emas. Manbaning so‘nggi bo‘limiga ko‘ra, ochiq fan tamoyillari, etik himoyalar va muvozanatli reyting metodologiyalarini rivojlantirish ilmiy hamkorlik bilan natijadorlik tizimlari o‘rtasidagi ziddiyatni boshqarishda muhim bo‘lib qoladi.
Eng muhim talqin chegarasi
“Universitet reytinglari hukumatlilik mexanizmidir” degan jumla o‘lchangan jismoniy hodisa yoki statistik natija emas. Bu Foucault tushunchasining oliy taʼlim sohasiga qo‘llanishi orqali yaratilgan nazariy talqindir.
Xuddi shuningdek, UNESCO, think tanklar yoki xalqaro talaba mobilligi haqidagi bo‘limlar ham ushbu hisobotda yangi empirik maʼlumot bilan sinovdan o‘tkazilmagan. Tadqiqotning ilmiy qiymati yangi maʼlumot yaratishidan emas, turli adabiyotlarni bitta boshqaruv arxitekturasida birlashtirishidan kelib chiqadi.
Manba va Usul Haqida Izoh
Asl sarlavha:Global Governance and Governmentality in International Science and Higher Education Cooperation.
Muallif: Elizaveta Naumenko.
Hujjatda berilgan akademik maʼlumot: Master's Degree in International Relations.
Muassasa: MGIMO University.
Tadqiqot turi: Konseptual / nazariy akademik hisobot.
Taqriz holati: Manba hujjatida taqriz haqida maʼlumot berilmagan; u taqrizdan o‘tgan maqola deb faraz qilinmagan.
Nashr sanasi: Manba hujjatida aniq sana ko‘rsatilmagan.
DOI: Manba hujjatida ko‘rsatilmagan.
Jurnal / jild / son: Manbada berilmagan.
Litsenziya: Yuklangan hujjatda tasdiqlanadigan Creative Commons yoki boshqa ochiq litsenziya bayonoti bo‘lmagani uchun qayta foydalanishga ruxsat bor deb faraz qilinmagan.
Asosiy nazariy manbalar: Robert K. Mertonning fan normativ tuzilishi; Karl Popperning ilmiy falsifikatsiyalanish yondashuvi; Henry Etzkowitz va Loet Leydesdorffning Triple Helix modeli; Martha Finnemorening UNESCO va fan siyosati haqidagi ishi; Michel Foucaultning hukumatlilik tushunchasi.
Institutsional manbalar: UNESCO Recommendation on Open Science; James G. McGannning 2020 Global Go To Think Tank Index Reporti; Times Higher Education World University Rankings.
Maʼlumot yaratish: Tadqiqot yangi eksperimental, so‘rov, intervyu yoki bibliometrik maʼlumotlar to‘plamini yaratmaydi.
Verianla usul izohi: Ushbu mazmun manba matnning to‘liq tarjimasi yoki paragrafma-paragraf qayta yozilishi emas. Manbadagi nazariy aktyorlar, tushunchalar, mexanizmlar va xulosa chegaralari ajratilib, mustaqil o‘rgatuvchi tushuntirish arxitekturasida qayta tashkil qilingan. Manbada empirik sinovdan o‘tkazilmagan Foucaultcha talqinlar aniq tarzda nazariy talqin sifatida saqlangan, manbada bo‘lmagan sababiy yoki normativ xulosalar qo‘shilmagan.
Izoh qoldiring
E-pochta manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy maydonlar * bilan belgilangan