
Ushbu maqola, huquq akademiyasining "duygusiz aql" da'vasiga so'roq beradi. Huquqchislar ko'pincha manbalaringni tarttiganligini, tushunchalarni tartiblantganligini va mantiq qo'llash orqali to'g'ri xulosasingga etganligini aytadilar. Lekin muallif, ushbu jarayon duygulardan pok emasligini ta'kidiayapti. Huquq bilimi, faqat mantiq va usul bilan emas; go'zallik, qo'rquv, tashish qo'rquvi, tan olish ehtiyoji, mehnat qilish istakligi, status va tegishlilik kabi duygular kuchida ham shakllanadi.
Tadqiqotning markazidagi ikkita tushuncha "epistemik qaror berish" va "epistemik mushavara" dirlar. Epistemik qaror berish, ma'lum ma'lumotning to'g'ri yoki to'lov qabul qilish unididir. Epistemik mushavara esa huquq akademikasi kabi akademik jamiyat'ning qaysi bilimning qabul qilinarligiga birgalikda qaror beradigan jarayonidur. Muallif fikricha bu ikkala jaray ham duygular bilan to'g'ri bog'liqdir.
Maqola shuningdek "normativ aleksitimiya" tushunchasini ishlatadigu. Aleksitimiya, kishi o'z duygularini tan olish va nomlash murakkabligidur. Normativ aleksitimiya - akademik jamiyat "ciddi bilim insoni duygularini chetga qo'yishi kerak" normasi sabab o'z duygular ta'siriga ko'ra olmay bo'ldirgandagina holatidur. Muallif asosiy xabari: Huquq bilimini yanada yaxshi ishlab chiqarish uchun duygularni rad etish emas, balki ularning fikrlashda qanday qatnashganligini ko'rish kerak.
Muammo Nima?
Huquq akademiyasi ko'pincha o'zini oqila, tartibli va ob'yektiv sohasi sifatida suratlar. Huquqchi manbalarga qaraydi, tushunchalarni ajratadi, dal'avalarni tarttiadi va geçerli xulosasingga etadi. Ushbu ideal huquq ta'limi va akademik yozish madaniyatida kuchldir. Lekin maqola, ushbu idealning bir turdagi tayyorlash o'tkaziluvanliligini dalillayadi: huquqchi insan-ki va insonning fikrlashi duygulardan ajratma'la'ayrapti.
Muammo, duygularning bo'lmasligida emas; duygularning yo'q bo'lgandek qaralishida. Agar akademik jamiyat o'z qo'rquvlarini, tegishlilik ehtiyojlarin, status kaygiyalarini, estetik afzalliklarini va tan olish istaklarin ko'rmasdan qolsa, bu duygularning bilim ishlab chiqaruv'ga ta'sirni denetala olmadigan ko'lida qoladi. Shunda duygular yo'q disappear; faqat ko'rinarli bo'lmay qoladi.
Ushbu vaziyat huquqda o'ziga xos muhimdir. Chunki huquq, faqat tashqarida jismoniy ob'yektlarni ko'ruvchi sohasi emas. Huquq; tushunchalar, normlar, geçerlilik da'volari, muassasalar, talqinlar va jamiyatni qabul qilish orqali yaratilgan bilim sohasidir. Huquq qoidasining qanday tushuntirilgani, qaysi talqin oqila qaralgani va qaysi nazarya samarali bo'lgani, akademik jamiyat'ning qabul jarayoniga bog'liqdir.
Makola'ng savoli xali: Huquqiy rostlik va geçerlilik qarorlarida duygular qanchalik rol o'ynaydi? Yanada muhim, huquq akademiyasi bu rolni nima uchun ko'rmoqchi emas?
Usul Nima Taklif Etadi?
Tadqiqot klassik ma'noda amaliy usulni olmaydi. Muallif huquq nazariyasi, falsafa, psixologiya, ong falsafasi va duygu tadqiqotlari orqali tushunchaviy sa'wol yuritadi. Makolaning maqsadi duygularning huquq bilimini ta'siri ostiga olyariniug istatistik jihatdan isbotlash emas; bu ta'sirchan o'zini qanday ko'rsatishi mumkinligini oydin qilmasidir.
Muallif, Pierre Schlag'ning huquq estetikasi yondashuvidan foydalanadi. Bu yerda estetika faqat go'zal ma'nosini bermasligi emas; huquqning dunyo'ni qanday ko'rgani, tushunchalarni qanday tartiblantgani, qaysi suratlarda o'ylayotgani va qaysi shaklni "huquqiy" deb qabul qoshi'gani tushuntirradi. Ushbu shareiti ko'ra huquq, faqat qoidalar to'plami emas; belli ko'rish, tasniflash va fikrlash tarzibi bilan yaratilgan bilim ob'yektidir.
Makola ushbu estetika yondashuvni duygularga kengaytirradi. Agar huquq estetik shakllar huquq fikrlashni shakllantiratusha, duygularar ham qaysi fikrning jallovchi, ishonchli, xavfli, faxri, tashish va qabul qilinmasligi ko'ringanligini aniqlaya olyarinda buladi.
Tadqiqot ikkita asosiy jaray taklif etadi. Birinchisi epistemik qaror berish jarayidir. Bu, huquqchining "bu dal'ava to'g'ri", "bu talqin geçerli", "bu nazarya ishonchli" dedigan unididir. Ikkinchisi epistemik mushuva'rdir. Bu, huquq akademiyasi kabi jamiyat'ning qaysi bilimning qabul qilinarligiga birgalikda anlaşmalar qurdigan jarayonidur.
Ushbu ikkala jaray'ning duygular tomoni turlicha. Epistemik qaror berishda go'zallik, ölüm qo'rquvi, tashish qo'rquvi, tan olish ehtiyoji va mehnat qilish istakli oldinga chiqadi. Epistemik mushavara'da esa maqtov, tegishlilik, mustaqillik, status va rol duygulari belgilab beradigan bo'ldi.
Formulalar Nima Anlatadi?
Ushbu tadqiqot matematik formulalar qo'llanmasidan ibor emas. Makolaning tuzilmasi raqamiy modeldan ko'ra tushunchaviy farqlar orqali qadam keladi. Shuning uchun bu yerda berilgan MathJax ifodarlari, tadqiqotdagi mantiqni soddalaştirgin tushunchaviy sxemalardir.
Tadqiqot'ning asosiy da'vosi quyidagicha xulasalandi:
Ushbu ifodalanish, huquq bilimining mantiq tashqarisi bo'lgani ma'nosini bermasligi mumkin. Tushuntirish kerakasi, huquq bilimi faqat mantiqiy chiqaruvdan ibor emasligi. Huquq bilimi; mantiq, usul, jamiyatni qabul, akademik tarixiy tarix va duygular yo'naltirish ushlagandagina sohhada ishlab chiqarildi.
Tadqiqot'ning yanada to'liq tushunchaviy sxemasi quyidagicha kuriladi:
Huquqiy rostlik, huquq sohasi ostida talqin, norm, tushuncha yoki dal'ava'ning to'g'ri va geçerli deb qabul qilinishidir. Muallif bunning ham birgina qaror unarligi ham akademik jamiyat'ning qo'shma qabul jarayonlari orqali yaratilganligini ta'kidiayapti.
Duygularning ushbu tuzilishga kiritilmasi quyidagicha ko'rsatiladi:
Bu yerda duygular yo'naltirish; fikrni go'zal, xavfsiz, xatarali, statusga ortida, tashish va qabul qilinishi ko'rinish ta'sirlarin ifoda beradi.
Epistemik mushavara uchun esa quyidagi sxema ishlatisiladi:
Bu, fikrning faqat to'g'ri bo'lgani uchun emas, shuningdek jamiyatning ostida qanday surattar, kim tomonidan savunaniluvenga, kimni statusga ortida, kimni xatarala va kimni birgalikda to'pladigan uchun ham qabul gordiginini tushuntiradi.
Tadqiqot'ning tanqid qilgan vaziyat'ni quyidagicha ifodalanashi mumkin:
Muallif'ning "normativ aleksitimiya" digan muammoni esin: akademik jamiyat duygularni chetga qo'ysa, aslida ularning bilim ishlab chiqaruv'ga ta'sirni kamroq, kontrolsuz tarzda bilim ishlab chiqaruv'ga kiritadi.
Grafik, Jadval va Sxema Asosiy Xabari
Tadqiqotda klassik grafik yoki ma'lumot jadval'ri yo'q. Matnning tuzilmasi tushunchaviy sarlavhalar va teorik farqlashuvlar orqali ketadi. Asosiy sxema, huquq bilimining faqat shaxsiy aql yürütish emas, shuningdek jamiyatni qabul va duygalar yo'naltirish orqali yaratilganligini ko'rsatadi.
Birinchi asosiy xabar, huquqiy rostlik'ning "duygusiz" emasligidir. Huquq talqini sodda, nozik, tartibli va ishonchli bo'lganda osonroq qabul ko'radi. Bu, go'zallik'ning va tartib istaklining bilim ishlab chiqaruv'da rol o'ynayanligini ko'rsatadi.
Ikkinchi asosiy xabar, qo'rquv'ning huquq fikrida yaratuvchi olish mumkinligidir. Ölüm qo'rquvi, aniqlilik qarama-qarshiligida aniqlik istaklini kuchaytaradi. Tashish qo'rquvi esa akademik jamiyatga moslashuv, jamiyat normasi takrorlash va har turli fikrlashdan saqlanuv xatti-harakating ozgaray olyarida boladi.
Uchinchi asosiy xabar, akademik tan olish va mehnat madaniyating bilim ishlab chiqaruv'ni ta'siri ostiga olyarida buladi. Ba'zi tadqiqotlar asliy fikr sungan uchun emas, juda mehnat qo'llingan ko'rinmagani, ko'p manba o'z ichiga olmagani va og'ir ish ko'rinmagani uchun qiymatli qaraladi.
To'rtinchi asosiy xabar, huquq akademiyasi'da fikirlarganing faqat isbotash bilan emas, mushavara bilan ham qabul ko'ringanligidur. Maqtov, tegishlilik, mustaqillik, status va rol duygulari; fikrning nasil qabul qilinarligiga va akademik jamiyat'da yer topish imkoniyatiga ta'siri kartadir.
Tajribalar Qanday Qilingan?
Ushbu tadqiqot amaliy tadqiqot emas. Yangi sorvoya, istatistik tahlil, matnni madaniy terish, holat kodlanmasi yoki raqamli ma'lumot to'plamini bermasligi. Muallif soda jihatdan, duygularning huquq akademik fikrlashda ta'sirini amaliy jihatdan isbotlashdan ko'ra, bu ta'sirlarin oydin qilmasin maqsad qilganligini belgilaydi.
Makola teorik misollar, falsafiy tushunchalar, psixologik tushuntirilanish va huquq akademiyasining ish jarayon'iga nisbatan kuzatuvlar orqali qadam ketadi. Masalan Einstein va Poincaré taqqoslami, ilmiy nazariyalarni qabul'da soddalik, zarovat va estetik jaliganligini ko'rsatish uchun ishlatilib otar.
Huquq sohasidagi muhokamalar yanada ko'p akademik yozuv, doktrin, teorik maktab, tushuncha tasniflash va akademik jamiyat xatti-harakating orqali qaraladi. Muallif, huquq akademiyasi'ni o'z duygularni bastiraş eğilimining, qaysi bilimning qabul qilinarligiga ta'siri olishi mumkinligini ta'kidiayapti.
Shuning uchun tadqiqotning usuli "isbotlash" emas, "oydin qilish"dir. Makola, o'quvchidan billi akademik tushunchla; huquq akademisyeni o'zi yozgarken, o'qiganda, baholayotganda va boshqalarning fikirlarini qabul qalganda qanday duygularning ta'siri ostiga bo'lganligini soq'shni kutadi.
Natijalar Nima Ko'rsatadi?
Tadqiqot'ning asosiy xulosa'si, huquq bilimi duygulardan tamomila mustaqil ishlab chiqarilmas ekanligidir. Duygularar faqat akademik hayat'ning cheti garniri emas; qaysi huquqiy taklif'ning oqila, nozik, ciddi, xatarali, xavfsiz yoki qabul qilinarligiga ta'siri kartakdir.
Makola, go'zallik'ning bilim ishlab chiqaruf'da ta'sirina e'tibor beradi. Sodda, nozik va tartibli nazariyalar yanada osonroq qabul ko'radi. Bu ba'zan yaxshi narsa bo'lishi mumkin; chunki soda va nozik fikrlashani kuchlaytaradi. Lekin go'zallik birgina to'g'rilik o'lchovi bo'lib qolsa, murakkab lekin yanada haqiqiy tushuntrilash tashqarida qoladi.
Qo'rquv ham muhim xulosa bo'limidir. Ölüm va aniqlilik qo'rquvi, huquqni juda tartibli, doimiy va hisob-kitob mumkin bo'lgan sxema sifatida ko'rish istaklini besleydi. Tashish qo'rquvi esa akademik jamiyat'ning hozoirgi tiliga, usulga yoki siyosiy hamtashadiga moslashuv eğilimini orttirradi.
Tan olish ehtiyoji, akademik ishlab chiqaruf'ning yo'nalishini ta'siri kartada bo'ladi. Akademisyen faqat haqiqatni qidiraş uchun emas, shuningdek ko'rinish, qabul, alqtirish va status kazanish uchun ham yozadi. Bu tabiiy insan ehtiyojidir; lekin chetga qolsa, bilim ishlab chiqaruv'ni havfsiz, takrarlash va statusga uygun sohalariga siqaradi.
Mehnat qilish ehtiyoji makolaning qiziqarli nuqtalaridan biri. Akademik dunyo'da juda mehnat, ko'p manba, uzun dizanomalar va og'ir ish ba'zan o'zi qiymatli bo'ladi. Oylar, bilim ishlab chiqaruf'ning asosiy o'lchovi faqat qanchalik mehnat qo'llinganligini emas, lekin nima haqiqatan tushuntilib chiqqanligi va nima yanada tarzda ko'rsatilganligidir.
Bu Nima Uchun Muhim?
Ushbu tadqiqot, huquq akademiyasi'ning o'z-o'zidan yanada halol baholashi uchun muhimdir. Huquqchilar duygularni rad etganda yanada ob'yektiv bo'lmasligi mumkin. Buning o'rniga, duygularning bilim ishlab chiqaruv'ga qanday aralashanligini ko'rmasdan, o'z akl yürütish'ini yanada kambag'al denetala oladi.
Huquq bilimi, jamiyat'ning normalarini, huquqlarini, muassasalarini va adolat tushunchasini ta'siri oltiga qo'yadi. Shuning uchun huquqiy bilim'ning qanday ishlab chiqarilgani faqat akademik masala emas. Qaysi nazariyalar qabul ko'rishi, qaysi talqinlar tashqarida qolishi, qaysi fikirlarin "ciddi" deb qaralishi va qaysi ovozlar marjinallaştirilishi huquq madaniyatini shakllantiradi.
Makola bundan tashqari huquq ta'limiga ham bilvosita ogohlantirish beradi. O'quvchilar faqat qoida, manba va usulni o'rgansa etarli emas. Huquqchi o'z duygular konumini, tegishliligini, qo'rquvlarini, status beklentisini va tan olish ehtiyojini tan ola olishai kerak. Ushbu bilshundarlik, zaif emas; kuchli huquqiy akl yürütish berita.'
Verianla o'quvchisi uchun matn'ning eng muhim xabari: Aql va duygu bir-birining dushman bo'lish majburan emas. Fikrlashni buzgan narsasi duyguga ega bo'lgan emas, duygularning fikrlashga qanday aralashanligini hech ko'rmaslik'dir.
E'tibor Berish Kerak Bo'lgan Nuqtalar
Tadqiqot'ning eng muhim cheklo'anmasi, amaliy dalillar bermashligidir. Muallif duygularning huquqiy bilimini ta'siri ostiga olyariniug istatistik jihatdan o'lchamasdi. Shuning uchun matn, isbotlanmash psixologiya qonuni sifatida emas, balki kuchli nazariy taklif va tanqidiy o'qilish sifatida baholanmasi kerak.
Ikkinchi e'tibor nuqtasi, huquq akademiyasi'ga nisbatan kuzatuvlar'ning umumiy qilinarligi. Turli huquq madaniyatlari, mamlakatlar, akademik an'analari va huquq sohalari duygularlar bilan turli tarzda munosabat qura olyarida bulyaradi. Makolaning da'volari ayniqsa G'arbiy markaz huquq akademiyasi konteksti ostida o'qilmasi kerak.
Uchinchi e'tibor nuqtasi, duygularning bilim ishlab chiqaruf'da rolini qabul qilish, nisbiylik ma'nosini bermasligidur. Muallif "hammasi duygu, rostlik yo'q" demasligi. Yanada ehtiyot da'vosi: rostlik va geçerlik qarorlar, ijtimoiy va duygular jarayonlardan mutlaqo ajratma'la'ayrapti emasligidur.
To'rtinchi e'tibor nuqtasi, duygularning bilim ishlab chiqaruf'da roli hamisiga salbiy ko'rilmasli. Go'zallik, maqtov, tegishlilik va tan olgan kimi ba'zan yanada yaxshi fikrlashni, yanada ijodiy nazariyalar kurilishni va yanada ochiq akademik mushavara'ni qo'llab-quvallanadi. Muammo duygularning bo'lmasligida emas, chetga qola olmasligi'da.
Beshinchi e'tibor nuqtasi, huquq praksisi bilan huquq akademiyasi'ning aralashtirilmasligidur. Makola ayniqsa huquq akademiyasi va huquqiy bilim ishlab chiqaruf'iga diqqat qaratadi. Sudya qarorlar, qonun chiqarish jarayonlar yoki advokaturasi strateg'iyalar uchun bevosita normatif taklif sifatida o'qilmasligi kerak. Ushbu kontent huquqiy tavsiya emas.
Xulosa
"Acts of Truth" tadqiqot'si, huquq akademiyasi'ning o'z ratsional imag'iga tanqidiy ayna tutadi. Huquqchilar ko'pincha faqat manba, usul va mantiq bilan fikrlantganlarin gumanadi. Oysa ushbu makola'nga ko'ra huquqiy bilim ishlab chiqaruf'da go'zallik, qo'rquv, tashish qo'rquvi, tan olish istakligi, mehnat madaniyati, status va tegishlilik kabi duygularar ham rol o'ynaydi.
Muallif'ning eng kuchli tushunchalardan biri normativ aleksitimiyadir. Huquq akademiyasi duygularni tashqarida qo'ysa, o'z duygular yo'naltirish'ini tan ola olmayatgani holatiga ketish mumkin. Bu yanada ob'yektiv firlashga emas, ko'rinarmas duygularning yanada kontrolsiz tarzda ishlab chiqaruf'ga ta'sirga yo'naladi.
Makolaning asosiy hissasi, huquq bilimi irratsional qilmasligidur. Aksincha, yanada yaxshi akl yürütish shartlarida birining duygular bilshundarlik ekanligini ta'kidiayapti. Huquq bilimi haqiqatan yanada ochiq, yanada halol va yanada tanqidiy bo'lmoqchi bo'lsa, faqat nima fikrlantganimizni emas, nima uchun o'sha fikrni to'g'ri tushuntatganligini ham so'rash kerak.
Manba va Usul Noti
Ushbu kontent, Thomas Schultz tomonidan tayyorlangan "Acts of Truth: Emotions and the Validation of Legal Knowledge" sarlavhalı teorik huquq tadqiqot'i asosida yaratildi. Tadqiqot; huquq bilimi, huquqiy rostlik, epistemik qaror berish, epistemik mushavara, normativ aleksitimiya va duygularning huquq akademiyasi'dagi roli ustida tushunchaviy sa'wol yuritadi.
Ushbu kontent sochma-sozli tarjima emas; tadqiqot'ning asosiy fikri Verianla nashriyt sxemasi ostida soddalaştirilib, ozgina Uzbek tahrirlash maqolasiga aylantirildi.
Makolada da'volarlari, amaliy jihatdan isbotlanmash natijalari sifatida emas; huquq akademiyasining bilim ishlab chiqaruf jarayonlari'na nisbatan nazariy va tanqidiy o'qilish sifatida qaralishi kerak. Kontent huquqiy tavsiya emas.

Izoh qoldiring
E-pochta manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy maydonlar * bilan belgilangan