Iztirobga bardoshlilik (Distress Tolerance, DT) — inson salbiy his-tuyg‘ular, ichki taranglik yoki jismoniy noqulaylik kabi qiyin holatlarga duch kelganda darhol chetlashish, bostirish yoki boshqa samarasiz boshqarish strategiyalariga o‘tmasdan shu tajriba bilan qolish qobiliyatini qanday idrok etishidir. Ushbu tadqiqot DTni faqat shaxs ichidagi psixologik xususiyat sifatida emas, balki oflayn va onlayn ijtimoiy tajribalar bilan bog‘liq konstrukt sifatida ko‘rish mumkinmi, degan savolni o‘rgandi. Italiyada onlayn so‘rov orqali jalb qilingan 18–85 yoshdagi 252 ishtirokchida oflayn va onlayn mattering, anti-mattering hamda ijtimoiy media kapitali; korrelyatsiya, ko‘p omilli chiziqli regressiya va psixologik tarmoq tahlili yordamida DT bilan birgalikda tekshirildi.

Natijalar ayniqsa oflayn munosabatlarga oid tajribalar DT bilan barqarorroq bog‘lanishlar ko‘rsatganini aniqladi. Boshqalar uchun muhim, ko‘rilgan va qadrlanadigan inson ekanini his qilish oflayn muhitda yuqoriroq DT bilan bog‘liq bo‘lsa; oflayn muhitda ko‘rinmas yoki ahamiyatsiz his qilish pastroq DT bilan bog‘liq. Onlayn anti-mattering ham pastroq DT bilan bog‘liq topildi, biroq onlayn mattering uchun ahamiyatli bog‘lanish aniqlanmadi.

Kutilganidan farqli ravishda, ijtimoiy media kapitalining ijtimoiy bog‘lanish o‘lchovi DT bilan ijobiy emas, salbiy bog‘liq bo‘ldi. Bu natija onlayn ijtimoiy aloqalar o‘z mohiyatiga ko‘ra zararli ekanini ko‘rsatmaydi. Mualliflar kuchli onlayn aloqalar ayrim vaziyatlarda ijtimoiy taqqoslash, guruh me’yorlari, doimo mavjud bo‘lish talabi va ijtimoiy ortiqcha yuklanish kabi jarayonlar bilan birga kechishi mumkinligini muhokama qiladilar; biroq bu mexanizmlar tadqiqotda bevosita o‘lchanmagan.

Tarmoq tahlili ham umumiy modelni qo‘llab-quvvatladi: DT oflayn mattering, oflayn anti-mattering, onlayn anti-mattering va ijtimoiy media kapitalining ijtimoiy o‘lchovi bilan bevosita tarmoq bog‘lanishlariga ega. Shu bilan birga, tadqiqot ko‘ndalang kesimli bo‘lib, tarmoq markaziyligi natijalarining bir qismi bootstrap tahlilida beqaror topilgan. Shu sababli tadqiqot ijtimoiy munosabatlar DTga sabab bo‘lishini yoki ma’lum bir o‘zgaruvchi tarmoqning sababiy markazi ekanini ko‘rsatmaydi.

Iztirobga Bardoshlilik Nima?

Iztirobga bardoshlilik insonning salbiy emotsional yoki jismoniy ichki holatlarga bardosh bera olishi haqidagi idrokini va bu holatlar bilan chetlashmasdan aloqada qolish qobiliyatini anglatadi.

Manba DTni klassik coping, ya’ni stressni yengishdan ajratadi. Stressni yengish ko‘pincha muayyan stress manbai talablarini boshqarish uchun qo‘llanadigan strategiyalarni anglatsa, DT yuzaga kelgan noqulay ichki tajribaga inson qanchalik bardosh bera olishiga qaratiladi.

Ushbu tadqiqotda qo‘llangan Distress Tolerance Scale to‘rtta kichik o‘lchovni o‘z ichiga oladi:

Shkaladan olingan yuqoriroq umumiy ball idrok etilgan iztirobga bardoshlilikning yuqoriroq darajasini bildiradi.

Mattering va Anti-Mattering Nima?

Mattering — inson o‘zini boshqalar uchun muhim, ko‘rilgan, qadrlangan va yo‘qligi seziladigan shaxs deb idrok etishidir. Anti-mattering esa inson o‘zini ko‘rinmas, ahamiyatsiz, qadrsiz yoki boshqalarning e’tiboriga loyiq emasdek his qilishidir.

Bu ikki tushuncha shunchaki bir-birining matematik teskarisi emas. Mattering ijtimoiy jihatdan muhim his qilishning ijobiy tajribasini; anti-mattering esa ayniqsa ko‘rinmaslik va ahamiyatsizlik tajribasini o‘lchaydi.

Ushbu tadqiqotning muhim yangiliklaridan biri har ikki konstruktni:

• oflayn/yuzma-yuz munosabatlarda,
• onlayn o‘zaro ta’sirlarda

alohida-alohida ko‘rib chiqishidir.

Oflayn mattering nega muhim bo‘lishi mumkin?

Tadqiqotda oflayn mattering umumiy DT bilan ijobiy bog‘liq. Inson yuzma-yuz munosabatlarda o‘zini ko‘rilgan va muhim deb his qilishi idrok etilgan iztirobga bardosh berish qobiliyatining yuqoriroq bo‘lishi bilan birga uchraydi.

Mualliflarning nazariy talqiniga ko‘ra, oflayn munosabatlardan keladigan tan olinishi va tasdiqlanish signallari insonning idrok etilgan coping resurslarini kuchaytirishi, tahdidni baholashni kamaytirishi va qiyin his-tuyg‘ular bilan qolishni osonlashtirishi mumkin.

Biroq bular ushbu tadqiqotda bevosita sinovdan o‘tkazilgan vositachi mexanizmlar emas.

Anti-mattering nega boshqa turdagi ijtimoiy signal bo‘lishi mumkin?

Insonning yuzma-yuz munosabatlarda o‘zini ko‘rinmas yoki ahamiyatsiz his qilishi ijtimoiy tahdid signali sifatida boshdan kechirilishi mumkin.

Manba buni nazariy jihatdan:

• ruminatsiya,
• chetlashish,
• idrok etilgan coping resursining pastligi,
• his-tuyg‘ularni boshqarish qiyinchiliklari

bilan bog‘laydi.

Tadqiqotning o‘z ma’lumotlarida oflayn anti-mattering umumiy DT bilan tekshirilgan ijtimoiy o‘zgaruvchilar orasidagi eng kuchli nol-darajali korrelyatsiyalardan birini ko‘rsatgan.

Onlayn Muhim His Qilish bilan Oflayn Muhim His Qilish Bir Xil Tarzda Bog‘liq Edimi?

Yo‘q. Oflayn mattering yuqoriroq DT bilan ahamiyatli darajada bog‘liq bo‘lgan bo‘lsa, onlayn mattering uchun ahamiyatli bog‘lanish topilmadi. Aksincha, anti-mattering ham oflayn, ham onlayn muhitda pastroq DT bilan bog‘liq bo‘ldi.

*Manba ichidagi hisobot izohi: Natijalar matnida onlayn anti-mattering uchun p<0,01 yozilgan bo‘lsa, 2-jadvalda p<0,001 berilgan. Bu yerda jadval qiymati ko‘rsatildi va manba ichidagi tafovut alohida ko‘rinadigan holatda saqlandi.

Salbiy onlayn signallar nega ko‘proq ko‘zga tashlanishi mumkin?

Mualliflar onlayn mattering bilan bog‘lanish topilmagan, biroq onlayn anti-mattering bilan salbiy bog‘lanish aniqlanganini salbiy ijtimoiy signallar ijobiy signallarga qaraganda diqqatni ko‘proq tortishi mumkinligi bilan izohlaydilar.

Onlayn muhitda:

• e’tiborsiz qoldirilish,
• ahamiyatsiz deb ko‘rilish,
• boshqalarga nisbatan kamroq ijtimoiy javob olish

insonning o‘z qadriga oid salbiy kognitsiyalarni kuchaytirishi mumkin.

Biroq bu mexanizmlar tadqiqotda eksperimental tarzda sinovdan o‘tkazilmagan.

Ijtimoiy Media Kapitali Nega Kutilganiga Teskari Ravishda DT bilan Salbiy Bog‘liq Edi?

Tadqiqot ijtimoiy media kapitalining ijtimoiy bog‘lanish o‘lchovi yuqoriroq DT bilan bog‘liq bo‘lishini taxmin qilgan, biroq natija teskari yo‘nalishda chiqdi. Ijtimoiy media orqali ko‘proq bog‘langanlikni his qilish umumiy DT va ayrim DT kichik o‘lchovlarida pastroq ballar bilan bog‘liq bo‘ldi.

Ijtimoiy media kapitali — inson ijtimoiy media va ilovalar orqali rivojlantiradigan yoki saqlab turadigan ijtimoiy resurslarni anglatadi.

Qo‘llangan shkalada ikki o‘lchov mavjud:

DT bilan salbiy bog‘lanish faqat ijtimoiy bog‘lanish o‘lchovida yuzaga chiqdi. Ijtimoiy mediadan foydalanish samaradorligi DT bilan ahamiyatli bog‘liq emas.

Salbiy bog‘lanish “onlayn ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash zararli” deganimi?

Yo‘q. Manba bu talqinni ochiq rad etadi.

Ijtimoiy media kapitali muammoli yoki qaramlik darajasidagi foydalanish o‘lchovi emas. Insonning onlayn aloqalari ko‘p bo‘lishi bir vaqtning o‘zida qo‘llab-quvvatlash, umumiy qiziqishlar va tegishlilik hissini ham ta’minlashi mumkin.

Mualliflar salbiy bog‘lanishning ehtimoliy izohlari qatorida:

• juda bir xil tarkibli onlayn guruhlar,
• guruh me’yorlariga moslashish bosimi,
• ijtimoiy taqqoslash,
• ijtimoiy ortiqcha yuklanish,
• doimo mavjud bo‘lish talabi,
• tengdoshlar ma’qullashiga ortiqcha qaramlik

kabi jarayonlarni muhokama qiladilar.

Ammo bu o‘zgaruvchilar tadqiqotda o‘lchanmagani sababli natija faqat gipoteza yaratuvchi darajadadir.

Raqamli Hayot Muvozanati bu tadqiqotda qanday rol o‘ynaydi?

Raqamli Hayot Muvozanati (Digital Life Balance, DLB) — insonning oflayn hayoti bilan raqamli hayoti o‘rtasida idrok etadigan muvozanatini ifodalovchi nazariy doiradir.

Manba ham ortiqcha, ham yetarli bo‘lmagan texnologiya foydalanishi bu muvozanatni buzishi mumkinligini; funksional raqamli hayot faqat ekran oldida o‘tkazilgan vaqt bilan emas, balki oflayn va onlayn hayot bir-biri bilan qanchalik mos ekaniga qarab baholanishi kerakligini ilgari suradigan oldingi adabiyotga tayangan.

Ushbu tadqiqotda DLB bevosita o‘lchanmagan. Tadqiqotchilar DLB modelidan:

oflayn munosabat ehtiyojlari ↔ onlayn ijtimoiy xulq ↔ DT

o‘rtasidagi ehtimoliy aloqalarni talqin qilish uchun foydalangan.

Uchta gipotezaning natijasi

Regressiya tahlili nimani qo‘shdi?

Korrelyatsiya tahlili o‘zgaruvchilarni juftliklarda taqqoslagan bo‘lsa, regressiya bir nechta ijtimoiy o‘zgaruvchi bir modelda bo‘lganida qaysilari mustaqil bog‘lanishni saqlab qolishini tekshirdi.

Model uchun R²=0,162, tuzatilgan R²=0,146.

Bu natija ijtimoiy omillar DTdagi barcha dispersiyani tushuntirmasligini aniq ko‘rsatadi. DT dispersiyasining taxminan %84 qismi ushbu regressiya modelidan tashqarida qoladi.

DTning kichik o‘lchovlarida natijalar bir xil edimi?

Yo‘q. Ijtimoiy o‘zgaruvchilar DTning barcha kichik o‘lchovlarida bir xil tarzda ishlamagan.

Ushbu o‘lchovlararo farq DTni yagona va bir jinsli psixologik xususiyat sifatida ko‘rish ayrim bog‘lanishlarni ko‘rinmas qilib qo‘yishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Tarmoq tahlili nimani boshqacha qildi?

Tarmoq tahlili har bir o‘zgaruvchini tugun sifatida ko‘rib, boshqa o‘zgaruvchilarning ta’siri hisobga olingandan keyin qoladigan tuzatilgan qisman korrelyatsiyalarni bog‘lanish sifatida ko‘rsatdi.

Tarmoqda yettita tugun mavjud:

• DT,
• oflayn mattering,
• oflayn anti-mattering,
• onlayn mattering,
• onlayn anti-mattering,
• ijtimoiy media kapitali – samaradorlik,
• ijtimoiy media kapitali – ijtimoiy.

Tarmoqning “eng muhim” tuguni qaysi edi?

Bitta tugun barcha markaziylik o‘lchovlarida eng muhim emas.

Oflayn anti-mattering eng yuqori betweenness qiymatiga va eng katta mutlaq expected influence qiymatiga ega. Oflayn mattering eng yuqori closeness qiymatini ko‘rsatdi. SMC-Social esa strength bo‘yicha yuqori markaziylik ko‘rsatdi.

Biroq bootstrap natijalari ayniqsa betweenness va closeness ko‘rsatkichlari beqaror ekanini ko‘rsatdi.

Shuning uchun “anti-mattering tarmoqning sababiy markazi” yoki “eng muhim psixologik o‘zgaruvchi shu” degan xulosani chiqarib bo‘lmaydi.

10-sahifadagi 1-rasm qanday o‘qilishi kerak?

11-sahifadagi 2-rasm nimani ko‘rsatadi?

2-rasm yetti o‘zgaruvchi o‘rtasidagi tuzatilgan qisman korrelyatsiyalarni psixologik tarmoq shaklida ko‘rsatadi.

Grafikda ayniqsa uchta konstrukt guruhi e’tiborni tortadi:

• DTning oflayn mattering va anti-mattering bilan bog‘lanishlari,
• onlayn mattering bilan ijtimoiy media kapitalining ijtimoiy o‘lchovi o‘rtasidagi bog‘lanish,
• ijtimoiy media kapitalining samaradorlik va ijtimoiy o‘lchovlari o‘rtasidagi kuchli bog‘lanish.

Tarmoqdagi eng katta mutlaq bog‘lanishlardan ikkitasi:

M-Offline ↔ AN-Offline = −0,463
SMC-Efficacy ↔ SMC-Social = 0,457

deb hisobot qilingan.

Bu bog‘lanishlar ikki konstrukt o‘rtasidagi shartli aloqani ko‘rsatadi; biri ikkinchisiga sabab bo‘lishini anglatmaydi.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Tadqiqot dizayni

Tadqiqot ko‘ndalang kesimli dizayn va o‘zini o‘zi tanlash asosidagi namunaga ega.

Ishtirokchilar Google Forms orqali anonim onlayn so‘rovni to‘ldirdilar. So‘rov Facebook va Instagram kabi ijtimoiy media platformalarida tarqatildi.

Dastlabki kiritish mezonida 14 yosh va undan katta bo‘lish ko‘rsatilgan bo‘lsa-da, yakuniy namunadagi eng yosh ishtirokchi 18 yoshda; shu sababli tadqiqot amalda kattalar namunasiga asoslangan.

Apriori quvvat tahlili

Namuna to‘plashdan oldin G*Power 3.1.9.6 yordamida quvvat tahlili o‘tkazilgan.

Mualliflar ushbu hisob-kitoblarga ko‘ra 252 kishilik namunani qo‘llangan tahlillar uchun yetarli deb hisoblagan.

Ishtirokchilar

Demografik toifalar manbada shu shaklda hisobot qilingan; toifalar tuzilishi bu yerda qayta tasniflanmagan.

Qo‘llangan o‘lchov vositalari

Tavsifiy natijalar

Statistik tahlil

Taqsimotlar skewness ±2 va kurtosis ±7 chegaralariga ko‘ra normal deb qabul qilindi va Pearson korrelyatsiyalaridan foydalanildi.

Keyin:

• ko‘p omilli chiziqli regressiya,
• Gaussian Graphical Model,
• EBICglasso regulyarizatsiyasi,
• γ=0,5 tuning parametri,
• 1000 bootstrap

qo‘llandi.

Tahlillar SPSS 23 va JASP 0.19.1.0 yordamida amalga oshirildi.

Jinsni nazorat qilish natijani o‘zgartirdimi?

Manba xabar berilgan asosiy korrelyatsiyalar jins nazorat qilinganda ham ahamiyatliligini saqlaganini bildiradi.

Shu bilan birga, yosh va jins barcha tahlillarga bir xil tarzda kiritilmagan. Ayniqsa tarmoq tahlilida demografik o‘zgaruvchilar tizimli ravishda modellashtirilmagan.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlaydigan jihatlar

• Oflayn mattering idrok etilgan yuqoriroq DT bilan bog‘liq.
• Oflayn anti-mattering idrok etilgan pastroq DT bilan bog‘liq.
• Onlayn anti-mattering pastroq DT bilan nol-darajali korrelyatsiya ko‘rsatadi.
• Onlayn mattering umumiy DT bilan ahamiyatli bog‘lanish ko‘rsatmagan.
• Ijtimoiy media kapitalining ijtimoiy o‘lchovi umumiy DT bilan salbiy bog‘liq topilgan.
• Oflayn munosabat ko‘rsatkichlari korrelyatsiya, regressiya va tarmoq tahlilida DT bilan onlayn ko‘rsatkichlarga qaraganda izchilroq bog‘lanishlarni ko‘rsatadi.
• DTning turli kichik o‘lchovlari ijtimoiy o‘zgaruvchilar bilan bir xil tarzda bog‘liq emas.
• DTni faqat ichki shaxsiy xususiyat sifatida emas, balki ijtimoiy kontekst bilan bog‘liq psixologik resurs sifatida o‘rganish maqsadga muvofiq.

Tadqiqot qo‘llab-quvvatlamaydigan jihatlar

• Oflayn mattering yuqori DTga sabab bo‘lishi ko‘rsatilmagan.
• Anti-mattering DTning pasayishiga sabab bo‘lishi ko‘rsatilmagan.
• Yuqori DT insonning yaxshiroq ijtimoiy munosabatlar qurishiga sabab bo‘lishi ham ko‘rsatilmagan.
• Onlayn mattering DTni oshirishi qo‘llab-quvvatlanmagan.
• Ijtimoiy media kapitali umuman himoya qiluvchi omil ekani qo‘llab-quvvatlanmagan.
• Ijtimoiy media kapitali o‘z mohiyatiga ko‘ra zararli ekani ko‘rsatilmagan.
• Ijtimoiy taqqoslash, guruh bosimi yoki ijtimoiy ortiqcha yuklanish salbiy SMC–DT bog‘lanishining isbotlangan mexanizmlari emas.
• Tarmoq markaziyligi sababiy ahamiyat yoki aralashuv nishonini isbotlamaydi.
• Ushbu tadqiqot Raqamli Hayot Muvozanatining o‘zini bevosita o‘lchamagan.
• Natijalarni o‘smirlarga bevosita umumlashtirib bo‘lmaydi; yakuniy namunada 18 yoshdan kichik ishtirokchi yo‘q.

Amaliyot nuqtayi nazaridan bu nimani anglatadi?

Mualliflar DTni klinik yoki profilaktik baholashda faqat individual his-tuyg‘ularni boshqarish qobiliyati sifatida ko‘rmaslik kerakligini taklif qiladilar.

DT o‘lchovi bilan bir qatorda insonning:

• muhim munosabatlarida o‘zini qanchalik ko‘rilgan deb his qilishi,
• o‘zini ko‘rinmas yoki ahamiyatsiz his qilishi-qilmasligi,
• oflayn qo‘llab-quvvatlash tarmog‘i,
• raqamli ijtimoiy munosabatlarining sifati

ham baholanishi mumkin.

Manba, shuningdek, klassik DT va his-tuyg‘ularni boshqarish ko‘nikmalarini insonning “hech kim uchun muhim emasman” kabi e’tiqodlari hamda real hayotda qo‘llab-quvvatlovchi ijtimoiy tajribalar yaratish jarayonlari bilan birgalikda ko‘rib chiqish mumkinligini muhokama qiladi.

Bu takliflar tadqiqotning kuzatuv natijalaridan kelib chiqqan; tadqiqotda aralashuv qo‘llanmagan yoki bu yondashuvlarning samaradorligi sinovdan o‘tkazilmagan.

Raqamli baholash nega alohida kerak bo‘lishi mumkin?

Ijtimoiy media kapitalining ijtimoiy o‘lchovi bilan aniqlangan salbiy bog‘lanish sababli mualliflar ayrim insonlarda:

• ijtimoiy taqqoslash,
• doimo onlayn bo‘lish bosimi,
• munosabatlarda ortiqcha yuklanish,
• raqamli chegaralarning zaifligi

kabi holatlarni alohida baholashni tavsiya qiladilar.

Biroq tadqiqotda maxsus “onlayn iztirobga bardoshlilik” shkalasi qo‘llanmagan. Shu sababli raqamli kontekstga xos DT jarayonlarini umumiy DTS bilan bevosita ajratib bo‘lmaydi.

O‘smirlar haqida xulosa chiqarish mumkinmi?

Yakuniy namuna faqat 18 yosh va undan katta kattalardan iborat.

Manba o‘smirlikni ijtimoiy mansublik va tengdoshlar munosabatlari ayniqsa muhim bo‘lgan davr sifatida muhokama qiladi hamda kelajakda o‘smirlar namunalarini alohida o‘rganishni taklif etadi.

Shu sababli maktabga asoslangan yoki o‘smirlarga yo‘naltirilgan amaliyotlar ushbu tadqiqotning bevosita natijasi emas, balki kelajakdagi tadqiqot va aralashuv taklifidir.

Cheklovlar

Tadqiqotning eng asosiy cheklovi uning ko‘ndalang kesimli ekanidir. O‘zgaruvchilar bir tadqiqot davrida o‘lchangani sababli vaqt ketma-ketligi va sababiy yo‘nalishni aniqlab bo‘lmaydi.

Namuna ehtimollik asosida tanlanmagan va ishtirokchilar ijtimoiy media orqali o‘z xohishlari bilan tadqiqotga qo‘shilganlar. Bu texnologiyadan foydalanuvchi yoki onlayn tadqiqotlarda qatnashishga moyilroq insonlarning namunada ortiqcha ifodalanishiga olib kelishi mumkin.

Yosh oralig‘i 18–85 kabi juda keng va namunada cisgender ayollar ko‘pchilikni tashkil etadi. DT, mattering, anti-mattering va ijtimoiy media tajribalari yosh va jinsga ko‘ra o‘zgarishi mumkin bo‘lsa-da, bu o‘zgaruvchilar barcha modellarda tizimli ravishda nazorat qilinmagan.

Regressiyalarda prediktorlarni avval korrelyatsiyada ahamiyatli bo‘lishiga qarab tanlash Tip I xato ehtimolini oshirishi mumkin.

Tarmoq atigi yetti tugunni o‘z ichiga olgani sababli kichik tarmoqlarning beqarorlik muammosi mavjud. Bootstrap, ayniqsa, closeness va betweenness natijalarini ehtiyotkorlik bilan talqin qilish zarurligini ko‘rsatgan.

DT faqat o‘z-o‘zini hisobot qilish orqali o‘lchangan. Xulqiy DT vazifalari bilan o‘z-o‘zini hisobot DT o‘lchovlari faqat zaif bog‘lanishlar ko‘rsatishi mumkinligi oldingi adabiyotda qayd etilgan; shu sababli ushbu tadqiqot natijalari idrok etilgan DT bilan cheklangan.

Barcha asosiy o‘zgaruvchilar bir xil baholash seansida o‘z-o‘zini hisobot qilish orqali to‘plangani sababli umumiy-usul dispersiyasi kuzatilgan bog‘lanishlarni aslidan kuchliroq ko‘rsatishi mumkin.

Nihoyat, onlayn tajribalar o‘lchangan bo‘lsa-da, maxsus onlayn DT shkalasi qo‘llanmagan. Shu sababli onlayn natijalar raqamli muhitga xos iztirobga bardoshlilikni ifodalaydi, deb bo‘lmaydi.

Kelajakdagi tadqiqotlar

Manba, ayniqsa:

• bo‘ylama dizaynlar,
• eksperimental tadqiqotlar,
• demografik jihatdan muvozanatliroq namunalar,
• o‘smir va yoshlar namunalari,
• onlayn kontekstga xos DT o‘lchovlari,
• ko‘p darajali ijtimoiy tarmoq modellari,
• onlayn guruhning kollektiv resurslari bilan individual DT o‘rtasidagi bog‘lanish,
• DT bilan Raqamli Hayot Muvozanati o‘rtasidagi yo‘naltirilgan bog‘lanishlar

ustida ishlash zarurligini bildiradi.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Dealing with Stress Through Social Resources: A Complex Approach to the Investigation of Social Antecedents and Distress Tolerance

Mualliflar: Simone Basili; Marina Baroni; Giulia Colombini; Andrea Guazzini; Mirko Duradoni.

Mas’ul muallif: Giulia Colombini.

Muassasalar: Department of Education, Literatures, Intercultural Studies, Languages and Psychology, University of Florence, Florence, Italy; Department of Human and Social Sciences, Mercatorum University, Rome, Italy.

Jurnal: Psychology International.

Nashriyot: MDPI, Basel, Switzerland.

Jild / maqola: 2026, 8, 44.

DOI: 10.3390/psycholint8030044

Yuborilgan: 11 may 2026.

Tahrir: 2 iyul 2026.

Qabul: 3 iyul 2026.

Nashr: 7 iyul 2026.

Manba turi: Taqrizdan o‘tgan, ko‘ndalang kesimli, onlayn o‘z-o‘zini hisobot qilishga asoslangan empirik psixologiya tadqiqoti; korrelyatsiya, ko‘p omilli chiziqli regressiya va psixologik tarmoq tahlilini o‘z ichiga oladi.

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Namuna: 252 katta yoshli; yosh 18–85; o‘rtacha 40,5 ± 17,0253 yil.

Namuna olish: O‘zini o‘zi tanlashga asoslangan, ehtimollik bo‘lmagan onlayn namuna; Google Forms; ijtimoiy media orqali tarqatish.

Asosiy natija: Idrok etilgan iztirobga bardoshlilik.

Asosiy ijtimoiy o‘zgaruvchilar: Oflayn mattering, oflayn anti-mattering, onlayn mattering, onlayn anti-mattering va ijtimoiy media kapitali.

O‘lchov vositalari: Distress Tolerance Scale; General Mattering Scale; Anti-Mattering Scale; Mattering Online Scale; Anti-Mattering Online Scale; Social Media Capital Scale.

Statistika: Tavsifiy statistika, Pearson korrelyatsiyasi, ko‘p omilli chiziqli regressiya, Gaussian Graphical Model, EBICglasso va 1000 takrorli bootstrap.

Tarmoq sozlamasi: γ=0,5; 7 tugun; namuna/tugun nisbati 36.

Dasturiy ta’minot: SPSS 23 va JASP 0.19.1.0.

Umumiy DT regressiya natijasi: Oflayn mattering β=0,189; oflayn anti-mattering β=−0,192; SMC-Social β=−0,162; model R²=0,162.

Tarmoqda DTning bevosita bog‘lanishlari: M-Offline=0,141; AN-Offline=−0,180; AN-Online=−0,076; SMC-Social=−0,115.

Moliyalashtirish: Tadqiqot tashqi moliyalashtirish olmagan.

Etika: Helsinki deklaratsiyasiga muvofiq olib borilgan. So‘rov anonim bo‘lgani va shaxsni aniqlash mumkin bo‘lgan shaxsiy ma’lumotlar to‘planmagani sababli etik kengash tasdig‘i manbada “waived” deb ko‘rsatilgan; ma’lumot to‘plash AB GDPR 2016/679 talablariga muvofiq amalga oshirilgan.

Axborotli rozilik: Barcha ishtirokchilardan olingan.

Ma’lumotlar mavjudligi: Ma’lumotlarni asosli so‘rov bo‘yicha mas’ul muallifdan olish mumkin.

Manfaatlar to‘qnashuvi: Mualliflar manfaatlar to‘qnashuvini bildirmagan.

Muallif hissalari: Konseptuallashtirish S.B., M.B., G.C., A.G. va M.D.; metodologiya S.B., M.B. va M.D.; formal tahlil S.B., M.B. va M.D.; tadqiqot S.B., M.B. va G.C.; ma’lumotlar kuratsiyasi A.G. va M.D.; dastlabki qoralama S.B., M.B. va M.D.; ko‘rib chiqish/tahrirlash G.C., A.G. va M.D.; nazorat A.G. va M.D.

Asosiy ilmiy chegara: Tadqiqot ijtimoiy munosabatlar bilan idrok etilgan iztirobga bardoshlilik o‘rtasidagi ko‘ndalang kesimli bog‘lanishlarni ko‘rsatadi. Ijtimoiy omillar DTning sababi ekani, DT ijtimoiy munosabatlarni belgilashi yoki tarmoqdagi markaziy o‘zgaruvchilar aralashuv nuqtayi nazaridan sababiy nishonlar ekani ko‘rsatilmagan. Onlayn ijtimoiy kapital bilan aniqlangan salbiy bog‘lanish ham ijtimoiy media yoki onlayn ijtimoiy aloqalar o‘z mohiyatiga ko‘ra zararli degani emas.

Manba ichidagi hisobot izohi: H1 ham oflayn, ham onlayn mattering uchun ijobiy bog‘lanishni bashorat qilganiga qaramay, onlayn mattering ahamiyatli topilmagan; muhokama bo‘limi baribir H1ni qo‘llab-quvvatlangan deb tavsiflaydi. Bundan tashqari, onlayn anti-mattering korrelyatsiyasining p qiymati natijalar matnida p<0,01, 2-jadvalda p<0,001 deb berilgan. Ushbu tafovutlar manbadagi shaklida ko‘rinadigan qilib saqlangan.