Ushbu tadqiqot Airbus A320 burun qoʻnish moslamasi gʻildiragini yechish uchun Aircraft Maintenance Manual (AMM) Task 32-41-12-000-001-A protsedurasini bosqichma-bosqich bajaradigan, yuqori darajadagi realizmga ega virtual reallik (Virtual Reality, VR) texnik xizmat koʻrsatish oʻquv platformasini ishlab chiqish va uning dastlabki pilot qoʻllanilishini oʻrganadi. Platforma haqiqiy texnik xizmat koʻrsatish protsedurasidagi vazifalar ketma-ketligi va majburiy xavfsizlik bosqichlarini virtual muhitga koʻchiradigan, Unity asosida ishlaydigan va toʻliq oʻlchamli 3D CAD aktivlaridan foydalanadigan interaktiv oʻquv tizimidir. Ishlab chiqish Agile asosidagi Analysis, Design, Development va Testing & Feedback sikllari orqali olib borilgan; tizim Vietnam Aviation Academyda 24 nafar koʻngilli talaba bilan pilot tarzda qoʻllangan. Talabalar fikrlari protsedurani tushunish, qiziqish va amaliy koʻnikmaga sezilgan hissa nuqtai nazaridan asosan ijobiy boʻlgan boʻlsa-da, tadqiqot obyektiv oʻquv muvaffaqiyatini oʻlchamagan, an’anaviy ta’lim bilan nazoratli tajriba oʻtkazmagan va qisqa muddatli oʻz-oʻzini hisobot qilishga tayangan.

Tadqiqotning texnik hissasi faqat VR muhitini yaratishdan iborat emas. AMM vazifalari mikro-oʻzaro ta’sirlarga ajratilgan, foydalanuvchilar keyingi texnik xizmat bosqichiga oʻtishi uchun protseduraviy old shartlar dasturiy mantiqqa bogʻlangan, Airbus texnik hujjatlaridan olingan geometrik ma’lumotlar asosida toʻliq oʻlchamli komponentlar modellashtirilgan va platformaning turli versiyalari FPS, harorat va xotira sarfi kabi tizim metrikalari bilan kuzatilgan. Soʻnggi versiyalarda oʻrtacha ishlash 30 FPS darajasida barqarorlashgan, xotira sarfi taxminan 460 MB va bildirilgan apparat harorati 40 °C darajasida qolgan.

Pilot ta’limdan keyingi beshta Likert bandida talabalarning %100’i VR murakkab samolyot texnik xizmat protseduralarini tushunishga yordam beradi degan ijobiy javob bergan. An’anaviy oʻrganish usullariga nisbatan sezilgan samaradorlik va texnik xizmat sohasiga qiziqishni oshirish bandlarida ijobiy javoblar ulushi %95,8; amaliy koʻnikmalarni oʻrganishga sezilgan hissada %91,7; foydalanish imkoniyatida esa %66,7 deb bildirilgan. Bu natijalar talabalarning tajribaga oid idrokini koʻrsatadi; oʻlchangan koʻnikma oshishi yoki haqiqiy samolyotdagi texnik xizmat samaradorligining dalili emas.

Muammoning manbai: haqiqiy texnik xizmat ta’limiga kirish nega qiyin?

Samolyotga texnik xizmat koʻrsatish faqat nazariy bilim berish orqali oʻrganiladigan faoliyat emas. Texnik xizmat xodimlari muayyan samolyot turlari, tizimlar, asboblar, xavfsizlik bosqichlari va vazifa ketma-ketliklari boʻyicha amaliyot bajarishi kerak. Biroq haqiqiy samolyot, maxsus asbob-uskunalar va texnik xizmat muhitlariga kirish qimmat; texnik xizmat ishlari xavfsizlik nuqtai nazaridan nazorat qilinadigan sharoitlarni talab qiladi va haqiqiy uskunadan ta’lim maqsadida doimiy foydalanish har doim ham mumkin emas. Akademik muassasalarda bu cheklovlar kuchayganda talabalar amaliyot imkoniyatlari kamayishi mumkin.

Tadqiqot koʻrib chiqqan adabiyotdagi boʻshliq aynan shu nuqtada. Aviatsiyada ilgari VR asosidagi ta’lim misollari boʻlganiga qaramay, tadqiqotchilar tijoriy samolyot texnik xizmatida OEM hujjatlariga aniq bogʻlangan, bosqichlari sanoat protsedurasiga moslashtirilgan, yuqori interaktivlikka ega va akademik jihatdan tushuntirilgan ilovalar cheklanganini ta’kidlaydi. Shu sababli tadqiqot oddiy nazorat roʻyxati simulyatsiyasidan farqli ravishda haqiqiy texnik xizmat protsedurasining vazifa mantiqi va majburiy ketma-ketlik aloqalarini raqamli tizimga koʻchirishni maqsad qilgan.

AMMga mos VR texnik xizmat ta’limi qanday ishlaydi?

AMMga mos VR texnik xizmat ta’limi haqiqiy Aircraft Maintenance Manual ichidagi texnik xizmat protsedurasini foydalanuvchi bajaradigan kichik oʻzaro ta’sirlarga ajratadi va har bir vazifaning old shartlarini virtual muhitda majburiy qiladi. Ushbu tadqiqotda Airbus A320 burun qoʻnish moslamasi gʻildiragini yechish protsedurasi tahlil qilingan, tayyorgarlik va yechish faoliyatlari raqamli vazifalar sifatida modellashtirilgan va foydalanuvchi faqat zarur oldingi bosqichlar tugallangandan keyin keyingi texnik xizmat amallariga oʻta oladigan tarzda oʻzaro ta’sir mantiqi qurilgan.

Manba tanlagan texnik xizmat vazifasi

Tadqiqot markazidagi vazifa Airbus A320 burun qoʻnish moslamasi gʻildiragini yechishdir. Qoʻllanilgan asosiy protsedura AMM Task 32-41-12-000-001-A deb koʻrsatilgan. Bu tanlov faqat vizual jihatdan qiziqarli VR sahnasini yaratish uchun qilinmagan. Burun qoʻnish moslamasi gʻildirak va shina guruhini yechish xavfsizlik tayyorgarliklari, kokpit amallari, samolyotni jismonan xavfsiz holatga keltirish, gidravlik domkratdan foydalanish, shina bosimini tushirish va mexanik qismlarni ma’lum ketma-ketlikda yechish kabi oʻzaro bogʻliq amallarni oʻz ichiga oladi.

Haqiqiy protsedurani 12 asosiy virtual vazifaga aylantirish

Bu vazifalar zanjirining ta’limiy ahamiyati talabaning faqat “qaysi qismni yechishini” koʻrishidan kengroq. Kokpit ichida bajarilishi kerak boʻlgan xavfsizlik amallari bilan samolyot tashqarisidagi mexanik amallar bir xil protsedura zanjirining qismlaridir. Shunday qilib, texnik xizmat mustaqil obyektlar ustida bajariladigan VR oʻyinidan chiqarilib, protseduraviy bogʻliqliklarga ega vazifalar tizimi sifatida modellashtirilgan.

Vazifalar oʻrtasidagi oʻtishlar nega erkin qoldirilmadi?

Platforma uchun tayyorlangan vazifa mantiqida foydalanuvchi, virtual qism, asbob va vazifalar oʻrtasida bevosita va shartli aloqalar belgilangan. Vazifaning majburiy old sharti bajarilmagan boʻlsa, keyingi bosqichni bajarishga ruxsat berilmasligi haqiqiy texnik xizmat protsedurasidagi ketma-ketlik intizomini dasturiy ta’minot ichida ifodalaydi. Bu yondashuv ayniqsa xavfsizlik-kritik ta’limda muhim; chunki maqsad faqat toʻgʻri natijaga erishish emas, amallarni toʻgʻri ketma-ketlikda bajarishni oʻrganishdir.

Agile ishlab chiqish sikli

Bu toʻrt bosqich bir yoʻnalishli sharshara modeli kabi faqat bir marta qoʻllanmagan. Muammolar va fikr-mulohazalar ishlab chiqish jarayonini qayta oldingi bosqichlarga olib borishi mumkin boʻlgan. Manfaatdor tomonlar guruhiga tadqiqotchilar, sertifikatlangan samolyot texnik xizmat mutaxassisi, oʻqituvchilar va dasturiy ta’minot/3D ishlab chiqishga hissa qoʻshgan talabalar kirgan. Vazifalarni boshqarish uchun ClickUp, kodni birlashtirish va versiyalarni nazorat qilish uchun GitLab ishlatilgan.

1:1 geometriyadan real vaqt VR aktiviga

Ishlab chiqish bosqichi taxminan 1700 inson-soat davom etgani bildirilgan. Airbus A320 samolyoti, burun qoʻnish moslamasi tizimi, tegishli asboblar va texnik xizmat uskunalari toʻliq oʻlchamli 3D aktivlar koʻrinishida tayyorlangan. Geometrik xususiyatlarni Airbus OEM texnik hujjatlaridan olish virtual obyektlarning oʻlcham va shakl jihatidan texnik xizmat vazifasiga mos tasvirlanishini maqsad qilgan.

3D aktivlar ishlab chiqarishda CAD dasturlari va SolidWorks; sirt va vizual tahrirlashda Blender; real vaqt simulyatsiyasida C# asosidagi Unity ishlatilgan. Yuqori poligonli aktivlar VR qurilmasiga bevosita oʻtkazilmagan, retopology orqali poligonlar soni kamaytirilgan va asosiy sirt tafsilotlari saqlashga harakat qilingan. Fizika hisoblari yukini kamaytirish uchun soddalashtirilgan collider tuzilmalari tayyorlangan, yoritish ma’lumotlari Unity ichida lightmap sifatida oldindan hisoblangan.

Bu texnik zanjir quyidagicha umumlashtirilishi mumkin:

OEM geometrik ma’lumoti → CAD modellari → tekstura/retopology → soddalashtirilgan collider → Unity integratsiyasi → lightmap → Oculus Quest VR qurilmasi.

VR apparati va foydalanuvchi oʻzaro ta’siri

Maqsadli apparat Oculus Quest 2 yoki Quest 3 hisoblanadi. Quest 2 Android asosidagi mustaqil VR garnitura va ikkita kontroller bilan ishlatilgan. Boshqaruv tartibida trigger foydalanuvchi interfeysi bilan oʻzaro ta’sirda, joystick virtual muhitda harakatlanishda, A va X tugmalari vazifaga yoʻnaltirilgan amallarda, B tugmasi asosiy menyuni ochishda, grip tugmalari esa virtual obyektlarni ushlashda ishlatilgan.

Tadqiqot faqat samolyot tashqarisidagi gʻildirak hududini simulyatsiya qilmagan. AMM vazifalari bajariladigan ikki asosiy ish maydoni — park rampasi va samolyot kokpiti — ham virtual muhitga kiritilgan. Shunday qilib, foydalanuvchi kokpitda xavfsizlik yorliqlash amallarini yakunlab, keyin samolyot tashqarisidagi mexanik vazifalarga oʻta olgan.

Ushbu tadqiqotda yuqori realizm darajasi nimani anglatadi?

Ushbu tadqiqotda yuqori realizm darajasi faqat fotorealistik grafikani anglatmaydi; 1:1 geometrik modellar, toʻgʻri texnik xizmat asboblari, haqiqiy ish maydonlari, AMMdagi vazifalar ketma-ketligi, majburiy xavfsizlik bosqichlari va foydalanuvchi oʻzaro ta’sirlarining birgalikda virtual muhitga koʻchirilishini ifodalaydi. Demak, vizual oʻxshashlik platformaning faqat bir komponentidir; protseduraviy toʻgʻrilik tadqiqotning markaziy dizayn mezonidir.

Bu farq muhim. VR muhiti juda batafsil tasvirlar yaratsa ham, texnik xizmat vazifalari ketma-ketligini erkin qoldirsa yoki xavfsizlik bosqichlarini oʻtkazib yuborishga imkon bersa, haqiqiy texnik xizmat ta’limini protseduraviy jihatdan toʻgʻri ifodalamasligi mumkin. Tadqiqot yondashuvi vizual realizm bilan birga vazifalar oʻrtasidagi oʻtishlar va texnik xizmat mantiqini ham raqamli tizimga bogʻlashga harakat qilgan.

Mutaxassislar tomonidan tekshirish

Testing & Feedback bosqichida ikki nafar samolyot texnik xizmat mutaxassisi platformani protseduraga sodiqlik va texnik muammolar nuqtai nazaridan baholagan. Manbada ushbu mutaxassislar oʻn yildan ortiq bevosita tajribaga va CAAV tomonidan tasdiqlangan, EASA/FAA standartlariga mos malakalarga ega ekani bildiriladi. Ushbu mutaxassislar bahosi VR vazifalarining AMM operatsion ketma-ketligiga muvofiqligini tekshirish uchun ishlab chiqish sikliga kiritilgan.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

Pilot ta’lim dizayni

Pilot tadqiqot Vietnam Aviation Academyda 24 nafar koʻngilli aviatsiya muhandisligi/texnik xizmat talabasi bilan qulay tanlash usulida oʻtkazilgan. Ishtirokchilar 18–25 yosh oraligʻida. Talabalarning %75’i ikkinchi, %25’i uchinchi kursda. Oldingi VR tajribasi boʻyicha taxminan %57’i kam tajriba, taxminan %32’i umuman tajribasi yoʻqligini, taxminan %11’i oʻrtacha tajriba bildirgan.

Samolyot texnik xizmatiga tanishlik boʻyicha talabalarning %50’i oʻzini “biroz tanish”, taxminan %32’i “oʻrtacha tanish”, taxminan %18’i esa “umuman tanish emas” deb baholagan. Yuqori tanishlik bildirgan ishtirokchi boʻlmagan.

Sinfda beshta Quest qurilmasi ishlatilgan va talabalar ilovani 4–6 kishilik guruhlarda sinab koʻrgan. Qurilmalardan mustaqil televizor ekranlariga Wi-Fi orqali tasvir uzatilgan. Tadqiqotning etik tasdigʻi Vietnam Aviation Academy Ethical Review Committee tomonidan No. 1866/QÐ-HVHK bilan berilgan va ishtirokchilardan xabardor rozilik olingan.

Talabalar idroki qanday oʻlchandi?

Ta’limdan keyingi oʻlchov beshta 5 ballik Likert bandi va toʻrtta ochiq savoldan iborat boʻlgan. Likert shkalasida 1–2 salbiy, 3 neytral, 4–5 ijobiy deb tasniflangan. Maqolada median, kvartillararo oraliq (IQR) va median uchun %90 ishonch intervallari berilgan.

Dastlabki toʻrtta bandda salbiy javob kuzatilmagan. Biroq foydalanish imkoniyati bandi boshqalarga qaraganda koʻproq xilma-xil. Ijobiy fikr koʻpchilik boʻlsa-da, taxminan har uch ishtirokchidan biri neytral yoki salbiy javob bergan. Bu farq ochiq javoblarda qayd etilgan apparat narxi, qurilmaga kirish va kontrollerlardan foydalanish qiyinchiliklari bilan birga baholanishi kerak.

Ochiq javoblar

Sezilgan foydalar haqidagi savolga 13 ta foydalanish mumkin boʻlgan javob berilgan va eng koʻp tilga olingan mavzu bevosita oʻzaro ta’sir boʻlgan (n = 5). Realistik vizuallashtirish (n = 3) va amaliy qulaylik (n = 3) ham takrorlangan mavzulardir. Talabalar motivatsiya, protseduralarni tushunish va xavfsizlikni oʻrganish boʻyicha ham ijobiy fikr bildirgan.

Qiyinchiliklar haqidagi savolga 15 ta foydalanish mumkin boʻlgan javob berilgan. Olti talaba muammo bildirmagan, toʻqqiz talaba kamida bitta muammoni qayd etgan. Eng koʻp bildirilgan muammolar VR boshqaruv tizimiga oʻrganmaganlik (n = 3) va narx yoki cheklangan kirish (n = 3) boʻlgan. Cybersickness ikki ishtirokchi tomonidan qayd etilgan; seans vaqtining cheklanganligi va haptic feedback yoʻqligi bittadan javobda bildirilgan.

Takomillashtirish takliflarida texnik xizmat vazifalari xilma-xilligini oshirish (n = 4) eng aniq talab boʻlgan. Dasturiy xatolarni tuzatish, grafikani yaxshilash, teginish boʻyicha qayta aloqa qoʻshish, foydalanishni osonlashtirish va tez-tez ta’lim oʻtkazish ham taklif qilingan.

Texnik ishlash natijalari

Platformani faqat foydalanuvchi idroki bilan baholamaslik uchun beshta ishlab chiqish versiyasida Quest 2 qurilmasida tizim ishlash oʻlchovlari ham qayd etilgan.

FPS oshishida lightmap baking, collider soddalashtirish va mesh poligonlari sonini kamaytirish; harorat nazoratida poligonlarni kamaytirish, xotirani boshqarish va sodda colliderlardan foydalanish; xotira tomonida esa teksturani optimallashtirish va xotirani boshqarish asosiy texnik omillar sifatida koʻrsatilgan.

Quest 2 apparatining 90 Hz ekran yangilanish chastotasiga ega boʻlishi bilan ilovaning bildirilgan oʻrtacha FPS qiymati bir xil metrik emas. Manbada soʻnggi ishlab chiqish versiyalarida ilova oʻrtacha 30 FPS darajasiga yetgani bildiriladi; shu sababli 90 Hz apparat xususiyati “ilova 90 FPSda ishlaydi” deb talqin qilinmasligi kerak.

Ushbu tadqiqot VR ta’limi oʻquv muvaffaqiyatini oshirishini isbotlaydimi?

Yoʻq. Tadqiqot talabalarning VR tajribasiga oid idroki asosan ijobiy ekanini koʻrsatadi, biroq obyektiv bilim yoki koʻnikma testi, tasodifiy taqsimlangan nazorat guruhi, an’anaviy ta’lim bilan qiyosiy tajriba yoki uzoq muddatli saqlanish oʻlchovi mavjud boʻlmagani uchun VR real oʻquv yutugʻini sababiy ravishda oshirishini isbotlamaydi. Natijalar 24 kishilik qulay tanlangan guruhning qisqa muddatli tajribadan keyingi oʻz-oʻzini hisobotlari sifatida talqin qilinishi kerak.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlaydigan xulosalar

Tadqiqot Airbus A320 NLG gʻildiragini yechish protsedurasini OEM hujjatlariga bogʻlangan, vazifa bogʻliqliklariga ega va toʻliq oʻlchamli virtual komponentlardan foydalanadigan VR tizimiga aylantirish mumkinligini koʻrsatadi. Platforma tanlangan apparatda soʻnggi ishlab chiqish versiyalarida barqaror texnik oʻlchovlar bergan va pilot foydalanuvchilar guruhining koʻpchiligidan ijobiy idrok fikrini olgan.

Tadqiqot shuningdek akademiya va sanoat tajribasini umumiy Agile ishlab chiqish jarayonida birlashtirish texnik xizmat protsedurasiga bogʻlangan oʻquv dasturini ishlab chiqish uchun qoʻllash mumkin boʻlgan yondashuv ekanini koʻrsatadi. Biroq bu yerda “qoʻllash mumkin” degani manbada yaratilgan va sinovdan oʻtkazilgan platformani anglatadi; barcha ta’lim muassasalarida bir xil xarajat, ishlab chiqish muddati yoki natijalar olinadi degani emas.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlamaydigan xulosalar

Manba VR ta’limi an’anaviy ta’limga nisbatan talabalarning haqiqiy texnik xizmat samaradorligini qat’iy oshirishini isbotlamaydi. Haqiqiy Airbus A320da vazifani bajarish vaqti, xato darajasi, protsedura buzilishi, uzoq muddatli bilimni saqlash yoki haqiqiy texnik xizmat malakasi oʻlchanmagan.

Xuddi shuningdek, talabalarning “amaliy koʻnikmaga hissa” bahosi haqiqiy motor koʻnikma transferiga teng emas. Bu natija ishtirokchi idrokidir. Haqiqiy samolyotda oʻlchangan koʻnikma transferi uchun alohida tajribaviy tekshiruv talab qilinadi.

Cheklovlar

Namuna faqat 24 talabadan iborat va qulay tanlash qoʻllangan. Aralashuv muddati qisqa va baholash bitta vaqt nuqtasida bajarilgan. Natijalar oʻz-oʻzini hisobotga asoslangan. Tadqiqotda obyektiv oʻquv natijasi oʻlchovi yoki an’anaviy ta’lim bilan qiyosiy tajribaviy dizayn mavjud emas.

Ishtirokchilarning kurs darajasi, akademik tajribasi, oldindan VR ishlatganligi va samolyot texnik xizmatiga tanishligi sezilgan foydalanish qulayligi va foydalanish imkoniyatiga ta’sir qilishi mumkin. Tadqiqot boshlangʻich darajadagi ta’lim bilan muayyan samolyot turiga yoʻnaltirilgan texnik xizmat ta’limining oʻrganish ehtiyojlarini alohida baholamagan va texnik xizmat kompetensiyasining dolzarbligiga oid talablarni oʻrganmagan.

Masshtablashdagi yana bir cheklov kontent ishlab chiqarishdir. Dasturiy arxitekturani boshqa modullarga kengaytirish mumkinligi yangi samolyot turi uchun kontent avtomatik ravishda tayyor boʻladi degani emas. Samolyot turiga xos qismlar, asboblar, geometriyalar, teksturalar va oʻzaro ta’sirlarni qayta tayyorlash koʻp mehnat talab qiladigan jarayondir.

Kelajakdagi tadqiqot yoʻnalishlari

Mualliflar boshqaruvdan foydalanish va haptic feedbackdagi muammolarni kamaytirish uchun HaptX Gloves G1 yoki SenseGlove Nova kabi qoʻlqop turidagi haptic qurilmalarni oʻrganishni rejalashtirgan. Platformani PowerPlant va Structures kabi boshqa samolyot tizimlariga, Airbus A350 va Boeing 737 kabi boshqa samolyot turlariga kengaytirish; turli yorugʻlik va koʻrinish sharoitlarini simulyatsiya qilish va foydalanuvchiga real vaqtda yoʻl-yoʻriq bera oladigan AI asosidagi suhbat tizimlarini qoʻshish ham kelajakdagi tadqiqot mavzulari qatoriga kiradi.

Eng muhim metodologik kelajakdagi qadam kattaroq namuna va obyektiv natija koʻrsatkichlari bilan baholash oʻtkazishdir. Manba ayniqsa quasi-experimental usullar kabi kuchliroq tadqiqot dizaynlari orqali VR ta’limining haqiqiy oʻrganish ta’sirini sinashni kelajak maqsadi sifatida koʻrsatadi.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl sarlavha: High-Fidelity VR Simulation for Aircraft Maintenance Training

Mualliflar: Hoang The Nguyen; An Hoang Huynh; Thuan Van Luu; Son The Nguyen

Yozishmalar uchun muallif: Hoang The Nguyen

Muassasalar: Faculty of Aeronautical Engineering, Vietnam Aviation Academy, Vietnam; Aviation Management (BCD Cluster), Singapore Institute of Technology, Singapore; Vietjet Aviation Academy, Vietnam; Faculty of Applied Science, School of Engineering, The University of British Columbia, Okanagan Campus, Canada.

Jurnal: Aerospace

Nashriyot: MDPI

Jild / Son / Maqola: 13 / 5 / 423

DOI: 10.3390/aerospace13050423

Sanalar: Yuborilgan: 4 dekabr 2025; qayta koʻrib chiqilgan: 25 fevral 2026; qabul qilingan: 4 mart 2026; nashr qilingan: 1 may 2026.

Manba turi: Taqrizdan oʻtgan tadqiqot maqolasi; VR tizimini ishlab chiqish, texnik platformani baholash va izlanish xarakteridagi pilot foydalanuvchi tadqiqoti.

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Asosiy tadqiqot tizimi: Airbus A320 burun qoʻnish moslamasi gʻildiragini yechish; AMM Task 32-41-12-000-001-A.

Dasturiy ta’minot va ishlab chiqarish: CAD/SolidWorks, Blender, C# asosidagi Unity, ClickUp va GitLab.

VR apparati: Oculus Quest 2 va mos Quest 3 konfiguratsiyasi.

Ishlab chiqish ish yuklamasi: Taxminan 1700 inson-soat.

Pilot namuna: Vietnam Aviation Academydan 24 nafar koʻngilli talaba; qulay tanlash.

Etika: Vietnam Aviation Academy Ethical Review Committee, No. 1866/QÐ-HVHK; ishtirokchilardan xabardor rozilik olingan.

Moliyalashtirish: Tadqiqotning bir qismi Vietnam Ministry of Transport tomonidan DT2310 raqamli grant doirasida moliyalashtirilgan. Maqolani nashr qilish uchun tashqi moliyalashtirish olinmagan.

Ma’lumotlarning mavjudligi: Mualliflar ma’lumotlar maqola ichida mavjudligini bildiradi.

Manfaatlar toʻqnashuvi: Mualliflar manfaatlar toʻqnashuvi yoʻqligini bildirgan.

Mualliflar hissasi: Hoang The Nguyen konseptuallashtirish, metodologiya, dasturiy ta’minot, tekshirish, formal tahlil, tadqiqot, resurslar, ma’lumotlarni kuratsiya qilish, dastlabki qoralama, koʻrib chiqish/tahrirlash, vizuallashtirish, maslahat, loyiha boshqaruvi va moliyalashtirishni jalb qilish rollarida qatnashgan. An Hoang Huynh metodologiya, tekshirish, tadqiqot va koʻrib chiqish/tahrirlashga; Thuan Van Luu metodologiya, dasturiy ta’minot, tadqiqot, resurslar va koʻrib chiqish/tahrirlashga; Son The Nguyen dasturiy ta’minot, tekshirish, tadqiqot, ma’lumotlarni kuratsiya qilish, koʻrib chiqish/tahrirlash, vizuallashtirish va loyiha boshqaruviga hissa qoʻshgan.

Qoʻshimcha material: Maqolada VR texnik xizmat simulyatsiyasining dinamik qoʻllanilishini koʻrsatadigan “Video S1: Immersive VR Demonstration of Aircraft Maintenance Simulation” nomli qoʻllab-quvvatlovchi video borligi bildiriladi.

Asosiy talqin chegarasi: Texnik platforma ishlashi haqiqiy tizim yozuvlari bilan baholangan; ta’lim natijalari esa 24 talabaning qisqa muddatli qoʻllashdan keyingi idrokiga asoslangan. Bu ikki dalil darajasi aralashtirilmasligi kerak. Tizim ishlashi oʻlchangan boʻlishi oʻquv muvaffaqiyati obyektiv tarzda oʻlchanganini anglatmaydi.