Bu tədqiqat Airbus A320 burun eniş şassisi təkərinin sökülməsi üçün Aircraft Maintenance Manual (AMM) Task 32-41-12-000-001-A prosedurunu addım-addım tətbiq edən yüksək reallıq səviyyəli virtual reallıq (Virtual Reality, VR) texniki xidmət təlim platformasının hazırlanmasını və ilkin pilot istifadəsini araşdırır. Platforma real texniki xidmət prosedurundakı tapşırıq ardıcıllığını və məcburi təhlükəsizlik addımlarını virtual mühitə köçürən, Unity üzərində işləyən və tam miqyaslı 3D CAD aktivlərindən istifadə edən interaktiv təlim sistemidir. Hazırlanma prosesi Agile əsaslı Analysis, Design, Development və Testing & Feedback dövrləri ilə aparılmış; sistem Vietnam Aviation Academy-də 24 könüllü tələbə ilə pilot şəkildə tətbiq edilmişdir. Tələbə rəyləri prosedurun anlaşılması, maraq və qəbul edilən praktik bacarıq töhfəsi baxımından əsasən müsbət olsa da, tədqiqat obyektiv öyrənmə uğurunu ölçməmiş, ənənəvi təlimlə nəzarətli eksperiment aparmamış və qısamüddətli öz-özünə hesabatlara əsaslanmışdır.

Tədqiqatın texniki töhfəsi yalnız VR mühiti yaratmaqdan ibarət deyil. AMM tapşırıqları mikro qarşılıqlı təsirlərə bölünmüş, istifadəçilərin növbəti texniki xidmət addımına keçə bilməsi üçün prosedur ilkin şərtləri proqram məntiqinə bağlanmış, Airbus texniki sənədlərindən əldə edilən həndəsi məlumatlarla tam miqyaslı komponentlər modelləşdirilmiş və platformanın müxtəlif versiyaları FPS, temperatur və yaddaş istifadəsi kimi sistem metrikləri ilə izlənmişdir. Son versiyalarda orta performans 30 FPS səviyyəsində sabitləşərkən yaddaş istifadəsi təxminən 460 MB, bildirilən aparat temperaturu isə 40 °C səviyyəsində qalmışdır.

Pilot təlimdən sonrakı beş Likert maddəsində tələbələrin %100-ü VR-in mürəkkəb təyyarə texniki xidmət prosedurlarını anlamağa kömək etdiyi barədə müsbət cavab vermişdir. Ənənəvi öyrənmə üsulları ilə müqayisədə qəbul edilən effektivlik və texniki xidmət sahəsinə marağın artırılması maddələrində müsbət cavab nisbəti %95,8; praktik bacarıq öyrənməsinə qəbul edilən töhfədə %91,7; əlçatanlıqda isə %66,7 olaraq bildirilmişdir. Bu nəticələr tələbələrin təcrübə barədə qavrayışını göstərir; ölçülmüş bacarıq artımının və ya real təyyarədə texniki xidmət performansının sübutu deyil.

Problemin mənbəyi: real texniki xidmət təliminə çıxış niyə çətindir?

Təyyarəyə texniki xidmət yalnız nəzəri bilik ötürülməsi ilə öyrənilə bilən fəaliyyət deyil. Texniki xidmət personalı müəyyən təyyarə tipləri, sistemlər, alətlər, təhlükəsizlik addımları və tapşırıq ardıcıllıqları üzrə praktika aparmalıdır. Lakin real təyyarəyə, xüsusi alətlərə və texniki xidmət mühitlərinə çıxış bahadır; texniki xidmət fəaliyyətləri təhlükəsizlik baxımından nəzarətli şərait tələb edir və real avadanlıqdan təlim məqsədilə davamlı istifadə həmişə mümkün olmaya bilər. Akademik müəssisələrdə bu məhdudiyyətlər daha qabarıq olduqda tələbələrin praktika imkanları azala bilər.

Tədqiqatın nəzərdən keçirdiyi ədəbiyyat boşluğu məhz bu nöqtədədir. Aviasiyada daha əvvəl VR əsaslı təlim nümunələri olsa da, tədqiqatçılar kommersiya təyyarələrinin texniki xidmətində OEM sənədlərinə açıq şəkildə bağlı, addımları sənaye proseduru ilə uyğunlaşdırılmış, yüksək interaktivliyə malik və akademik şəkildə təsvir edilmiş tətbiqlərin məhdud olduğunu bildirirlər. Buna görə tədqiqat sadə yoxlama siyahısı simulyasiyasından fərqli olaraq real texniki xidmət prosedurunun tapşırıq məntiqini və məcburi ardıcıllıq əlaqələrini rəqəmsal sistemə köçürməyi hədəfləmişdir.

AMM-ə uyğun VR texniki xidmət təlimi necə işləyir?

AMM-ə uyğun VR texniki xidmət təlimi real Aircraft Maintenance Manual daxilindəki texniki xidmət prosedurunu istifadəçinin yerinə yetirəcəyi kiçik qarşılıqlı təsirlərə ayırır və hər tapşırığın ilkin şərtlərini virtual mühitdə məcburi edir. Bu tədqiqatda Airbus A320 burun eniş şassisi təkərinin sökülməsi proseduru təhlil edilmiş, hazırlıq və sökülmə fəaliyyətləri rəqəmsal tapşırıqlar kimi modelləşdirilmiş və istifadəçinin yalnız zəruri əvvəlki addımlar tamamlandıqdan sonra növbəti texniki xidmət əməliyyatlarına keçə biləcəyi şəkildə qarşılıqlı təsir məntiqi qurulmuşdur.

Mənbənin seçdiyi texniki xidmət tapşırığı

Tədqiqatın mərkəzində Airbus A320 burun eniş şassisi təkərinin sökülməsi tapşırığı dayanır. İstifadə edilən əsas prosedur AMM Task 32-41-12-000-001-A kimi göstərilmişdir. Bu seçim yalnız vizual baxımdan cəlbedici VR səhnəsi yaratmaq məqsədilə edilməmişdir. Burun eniş şassisi təkər və şin qrupunun sökülməsi təhlükəsizlik hazırlıqları, kokpit əməliyyatları, təyyarənin fiziki olaraq təhlükəsiz vəziyyətə gətirilməsi, hidravlik domkratdan istifadə, şin təzyiqinin boşaldılması və mexaniki hissələrin müəyyən ardıcıllıqla sökülməsi kimi bir-biri ilə əlaqəli əməliyyatları əhatə edir.

Real prosedurun 12 əsas virtual tapşırığa çevrilməsi

Bu tapşırıq zəncirinin tədris əhəmiyyəti tələbənin yalnız “hansı hissəni sökəcəyini” görməsindən daha genişdir. Kokpit daxilində yerinə yetirilməli təhlükəsizlik əməliyyatları ilə təyyarənin xaricindəki mexaniki əməliyyatlar eyni prosedur zəncirinin hissələridir. Beləliklə, texniki xidmət müstəqil obyektlər üzərində oynanan VR oyunundan çıxarılaraq prosedur asılılıqları olan tapşırıq sistemi kimi modelləşdirilmişdir.

Tapşırıq keçidləri niyə sərbəst buraxılmadı?

Platforma üçün hazırlanan tapşırıq məntiqində istifadəçi, virtual hissə, alət və tapşırıqlar arasında birbaşa və şərti əlaqələr müəyyən edilmişdir. Tapşırığın məcburi ilkin şərti tamamlanmayıbsa, növbəti addımın icrasına icazə verilməməsi real texniki xidmət prosedurundakı ardıcıllıq intizamını proqram daxilində təmsil edir. Bu yanaşma xüsusilə təhlükəsizlik-kritik təlimdə vacibdir; çünki məqsəd yalnız düzgün nəticəyə çatmaq deyil, əməliyyatları düzgün ardıcıllıqla yerinə yetirməyi öyrənməkdir.

Agile inkişaf dövrü

Bu dörd mərhələ biristiqamətli şəlalə modeli kimi yalnız bir dəfə tətbiq edilməmişdir. Problemlər və geri bildirimlər inkişaf prosesini yenidən əvvəlki mərhələlərə qaytara bilmişdir. Maraqlı tərəflər qrupuna tədqiqatçılar, sertifikatlı təyyarə texniki xidmət mütəxəssisi, müəllim heyəti və proqram/3D hazırlanmasına töhfə verən tələbələr daxil olmuşdur. Tapşırıqların idarə edilməsi üçün ClickUp, kod birləşdirmə və versiyaya nəzarət üçün GitLab istifadə edilmişdir.

1:1 həndəsədən real vaxt VR aktivinə

İnkişaf mərhələsinin təxminən 1700 insan-saat çəkdiyi bildirilmişdir. Airbus A320 təyyarəsi, burun eniş şassisi sistemi, müvafiq alətlər və texniki xidmət avadanlığı tam miqyaslı 3D aktivlər şəklində hazırlanmışdır. Həndəsi xüsusiyyətlərin Airbus OEM texniki sənədlərindən çıxarılması virtual obyektlərin ölçü və forma baxımından texniki xidmət tapşırığına uyğun təmsilini təmin etməyi hədəfləmişdir.

3D aktivlərin hazırlanmasında CAD proqramları və SolidWorks; səth və vizual düzəlişlərdə Blender; real vaxt simulyasiyasında C# əsaslı Unity istifadə edilmişdir. Yüksək poliqonlu aktivlər birbaşa VR cihazına ötürülməmiş, retopologiya ilə poliqon sayı azaldılmış və əsas səth detalları qorunmağa çalışılmışdır. Fizika hesablamalarının yükünü azaltmaq üçün daha sadə collider strukturları hazırlanmış, işıqlandırma məlumatı Unity daxilində lightmap kimi əvvəlcədən hesablanmışdır.

Bu texniki zəncir belə xülasə edilə bilər:

OEM həndəsi məlumatı → CAD modelləri → tekstura/retopologiya → sadələşdirilmiş collider → Unity inteqrasiyası → lightmap → Oculus Quest VR cihazı.

VR avadanlığı və istifadəçi qarşılıqlı təsiri

Hədəf avadanlıq Oculus Quest 2 və ya Quest 3-dür. Quest 2 Android əsaslı müstəqil VR başlığı və iki nəzarətçi ilə istifadə edilmişdir. İdarəetmə sxemində trigger istifadəçi interfeysi ilə qarşılıqlı təsirdə, joystick virtual mühitdə hərəkətdə, A və X düymələri tapşırıq-yönlü əməliyyatlarda, B düyməsi əsas menyunu açmaqda, grip düymələri isə virtual obyektləri tutmaqda istifadə edilmişdir.

Tədqiqat yalnız təyyarənin xaricindəki təkər sahəsini simulyasiya etməmişdir. AMM tapşırıqlarının yerinə yetirildiyi iki əsas iş sahəsi — park rampası və təyyarə kokpiti — də virtual mühitə daxil edilmişdir. Beləliklə, istifadəçinin kokpitdə təhlükəsizlik etiketləmə əməliyyatlarını tamamlayıb sonra təyyarə xaricindəki mexaniki tapşırıqlara keçməsi mümkün olmuşdur.

Bu tədqiqatda yüksək reallıq səviyyəsi nə deməkdir?

Bu tədqiqatda yüksək reallıq səviyyəsi yalnız fotorealistik qrafika demək deyil; 1:1 həndəsi modellərin, düzgün texniki xidmət alətlərinin, real iş sahələrinin, AMM-dəki tapşırıq ardıcıllığının, məcburi təhlükəsizlik addımlarının və istifadəçi qarşılıqlı təsirlərinin birlikdə virtual mühitə köçürülməsini ifadə edir. Buna görə vizual oxşarlıq platformanın yalnız bir komponentidir; prosedur düzgünlüyü tədqiqatın mərkəzi dizayn meyarıdır.

Bu fərq vacibdir. VR mühiti çox ətraflı görüntülər yaratsa belə, texniki xidmət tapşırıqlarının ardıcıllığını sərbəst buraxırsa və ya təhlükəsizlik addımlarını ötürə bilirsə, real texniki xidmət təlimini prosedur baxımından düzgün təmsil etməyə bilər. Tədqiqatın yanaşması vizual reallıqla yanaşı tapşırıq keçidlərini və texniki xidmət məntiqini də rəqəmsal sistemə bağlamağa çalışmışdır.

Ekspert doğrulaması

Testing & Feedback mərhələsində iki təyyarə texniki xidmət peşəkarı platformanı prosedura sədaqət və texniki problemlər baxımından qiymətləndirmişdir. Mənbə bu ekspertlərin on ildən çox birbaşa təcrübəyə və CAAV tərəfindən təsdiqlənmiş, EASA/FAA standartlarına uyğun ixtisaslara malik olduğunu bildirir. Bu ekspert qiymətləndirməsi VR tapşırıqlarının AMM əməliyyat ardıcıllığına uyğunluğunu yoxlamaq üçün inkişaf dövrünə daxil edilmişdir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Pilot təlim dizaynı

Pilot tədqiqat Vietnam Aviation Academy-də 24 könüllü aviasiya mühəndisliyi/texniki xidmət tələbəsi ilə və rahat nümunələmə üsulu ilə aparılmışdır. İştirakçıların yaşı 18–25 arasındadır. Tələbələrin %75-i ikinci, %25-i üçüncü kursdadır. Əvvəlki VR təcrübəsi baxımından təxminən %57-si az təcrübə, təxminən %32-si heç bir təcrübəsinin olmadığını, təxminən %11-i isə orta səviyyəli təcrübə bildirmişdir.

Təyyarəyə texniki xidmətlə tanışlıq baxımından tələbələrin %50-si özünü “bir qədər tanış”, təxminən %32-si “orta səviyyədə tanış”, təxminən %18-i isə “heç tanış deyil” kimi qiymətləndirmişdir. Yüksək tanışlıq bildirən iştirakçı olmamışdır.

Sinifdə beş Quest cihazı istifadə edilmiş və tələbələr tətbiqi 4–6 nəfərlik qruplarda təcrübədən keçirmişdir. Cihazlardan müstəqil televiziya ekranlarına Wi-Fi vasitəsilə görüntü ötürülmüşdür. Tədqiqatın etik təsdiqi Vietnam Aviation Academy Ethical Review Committee tərəfindən No. 1866/QÐ-HVHK ilə verilmiş və iştirakçılardan məlumatlandırılmış razılıq alınmışdır.

Tələbə qavrayışları necə ölçüldü?

Təlimdən sonrakı ölçmə beş ədəd 5 ballıq Likert maddəsindən və dörd açıq uclu sualdan ibarət olmuşdur. Likert şkalasında 1–2 mənfi, 3 neytral, 4–5 müsbət kimi təsnif edilmişdir. Məqalə medianı, kvartillərarası diapazonu (IQR) və median üçün %90 etibar intervallarını bildirir.

İlk dörd maddədə mənfi cavab qeydə alınmamışdır. Lakin əlçatanlıq maddəsi digərlərindən daha heterogendir. Müsbət fikir çoxluq təşkil etsə də, təxminən hər üç iştirakçıdan biri neytral və ya mənfi cavab vermişdir. Bu fərq açıq uclu rəylərdə qeyd edilən avadanlıq xərci, cihazlara çıxış və nəzarətçi istifadəsi çətinlikləri ilə birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Açıq uclu rəylər

Qəbul edilən faydalar sualına 13 istifadə oluna bilən cavab verilmiş və ən çox qeyd edilən mövzu birbaşa qarşılıqlı təsir olmuşdur (n = 5). Realistik vizuallaşdırma (n = 3) və praktik rahatlıq (n = 3) da təkrarlanan mövzular olmuşdur. Tələbələr həmçinin motivasiya, prosedurların anlaşılması və təhlükəsizliyin öyrənilməsi barədə müsbət fikirlər bildirmişlər.

Çətinliklər barədə suala 15 istifadə oluna bilən cavab verilmişdir. Altı tələbə problem bildirmədiyi halda, doqquz tələbə ən azı bir problem qeyd etmişdir. Ən çox bildirilən problemlər VR nəzarət sisteminə öyrəşməmək (n = 3) və xərc və ya məhdud əlçatanlıqdır (n = 3). Cybersickness iki iştirakçı tərəfindən qeyd edilmiş; məhdud seans müddəti və haptik geri bildirim çatışmazlığı hər biri bir cavabda bildirilmişdir.

Təkmilləşdirmə təkliflərində texniki xidmət tapşırıqlarının müxtəlifliyinin artırılması (n = 4) ən qabarıq tələbdir. Proqram səhvlərinin düzəldilməsi, qrafikanın yaxşılaşdırılması, toxunma geribildiriminin əlavə edilməsi, istifadənin asanlaşdırılması və təlimin daha tez-tez keçirilməsi də təklif edilmişdir.

Texniki performans nəticələri

Platformanın yalnız istifadəçi qavrayışı ilə qiymətləndirilməməsi üçün beş inkişaf versiyasında Quest 2 üzərində sistem performansı ölçmələri də qeydə alınmışdır.

FPS artımında lightmap baking, collider sadələşdirilməsi və mesh poliqon sayının azaldılması; temperatur nəzarətində poliqonların azaldılması, yaddaş idarəetməsi və sadə collider istifadəsi; yaddaş tərəfində isə tekstura optimallaşdırması və yaddaş idarəetməsi əsas texniki amillər kimi göstərilmişdir.

Quest 2 avadanlığının 90 Hz ekran yenilənmə tezliyinə malik olması ilə tətbiqin bildirilən orta FPS dəyəri eyni metrik deyil. Mənbə son inkişaf versiyalarında tətbiqin orta hesabla 30 FPS səviyyəsinə çatdığını bildirir; buna görə 90 Hz aparat xüsusiyyəti “tətbiq 90 FPS ilə işləyir” kimi şərh edilməməlidir.

Bu tədqiqat VR təliminin öyrənmə uğurunu sübut edirmi?

Xeyr. Tədqiqat tələbələrin VR təcrübəsi ilə bağlı qavrayışlarının əsasən müsbət olduğunu göstərir, lakin obyektiv bilik və ya bacarıq testi, təsadüfi təyin edilmiş nəzarət qrupu, ənənəvi təlimlə müqayisəli eksperiment və ya uzunmüddətli saxlanma ölçməsi olmadığından VR-in real öyrənmə qazancını artırdığını səbəbli şəkildə sübut etmir. Nəticələr 24 nəfərlik rahat nümunələnmiş qrupun qısamüddətli təcrübədən sonrakı öz-özünə hesabatları kimi şərh edilməlidir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

Tədqiqat Airbus A320 NLG təkər sökmə prosedurunun OEM sənədlərinə bağlı, tapşırıq asılılıqları olan və tam miqyaslı virtual komponentlərdən istifadə edən VR sisteminə çevrilə bildiyini göstərir. Platforma seçilmiş avadanlıqda son inkişaf versiyalarında sabit texniki ölçmələr vermiş və pilot istifadəçi qrupunun əksəriyyətindən müsbət qavrayış rəyi almışdır.

Tədqiqat həmçinin akademiya ilə sənaye ekspertizasının ortaq Agile inkişaf prosesində birləşdirilməsinin texniki xidmət proseduruna bağlı təlim proqram təminatı hazırlamaq üçün tətbiq oluna bilən yanaşma olduğunu göstərir. Bununla belə, “tətbiq oluna bilən” burada mənbədə yaradılmış və sınaqdan keçirilmiş platforma deməkdir; bütün təhsil müəssisələrində eyni xərc, inkişaf müddəti və ya nəticələrin əldə ediləcəyi anlamına gəlmir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

Mənbə VR təliminin ənənəvi təlimlə müqayisədə tələbələrin real texniki xidmət performansını qəti şəkildə artırdığını sübut etmir. Real Airbus A320 üzərində tapşırığın tamamlanma müddəti, xəta nisbəti, prosedur pozuntusu, uzunmüddətli bilik saxlanması və ya real texniki xidmət səriştəsi ölçülməmişdir.

Eyni şəkildə tələbələrin “praktik bacarığa töhfə” qiymətləndirməsi real motor bacarıqlarının transferi ilə eyni deyil. Bu nəticə iştirakçı qavrayışıdır. Real təyyarə üzərində ölçülmüş bacarıq transferi üçün ayrıca eksperimental doğrulama tələb olunur.

Məhdudiyyətlər

Nümunə yalnız 24 tələbədən ibarətdir və rahat nümunələmə istifadə edilmişdir. Müdaxilə müddəti qısadır və qiymətləndirmə bir zaman nöqtəsində aparılmışdır. Nəticələr öz-özünə hesabatlara əsaslanır. Tədqiqatda obyektiv öyrənmə nəticəsi ölçməsi və ya ənənəvi təlimlə müqayisəli eksperimental dizayn yoxdur.

İştirakçıların kurs səviyyəsi, akademik keçmişi, əvvəl VR istifadə etmiş olması və təyyarə texniki xidməti ilə tanışlığı qəbul edilən istifadə rahatlığına və əlçatanlığa təsir göstərə bilər. Tədqiqat həmçinin başlanğıc səviyyəli təlim ilə müəyyən təyyarə tipinə yönəlmiş texniki xidmət təliminin öyrənmə tələblərini ayrıca qiymətləndirməmiş və texniki xidmət səriştəsinin aktuallığına dair tələbləri araşdırmamışdır.

Miqyaslana bilmədə başqa bir məhdudiyyət məzmun istehsalıdır. Proqram arxitekturasının digər modullara genişləndirilə bilməsi yeni təyyarə tipi üçün məzmunun avtomatik hazır olduğu demək deyil. Təyyarə tipinə xas hissələrin, alətlərin, həndəsələrin, teksturaların və qarşılıqlı təsirlərin yenidən hazırlanması əmək tutumlu prosesdir.

Gələcək tədqiqat istiqamətləri

Müəlliflər idarəetmə istifadəsində və haptik geribildirimdə olan problemləri azaltmaq üçün HaptX Gloves G1 və ya SenseGlove Nova kimi əlcək tipli haptik cihazların araşdırılmasını planlaşdırırlar. Platformanın PowerPlant və Structures kimi digər təyyarə sistemlərinə, Airbus A350 və Boeing 737 kimi digər təyyarə tiplərinə genişləndirilməsi; müxtəlif işıq və görünmə şəraitinin simulyasiyası və istifadəçiyə real vaxtda istiqamət verə biləcək AI əsaslı söhbət sistemlərinin əlavə edilməsi də gələcək tədqiqat mövzuları arasındadır.

Ən mühüm metodoloji gələcək addım daha böyük nümunələr və obyektiv nəticə meyarları ilə qiymətləndirmə aparılmasıdır. Mənbə xüsusilə quasi-experimental üsullar kimi daha güclü tədqiqat dizaynları ilə VR təliminin real öyrənmə təsirinin sınaqdan keçirilməsini gələcək hədəf kimi göstərir.

Mənbə və Metod Qeydi

Özgün başlıq: High-Fidelity VR Simulation for Aircraft Maintenance Training

Müəlliflər: Hoang The Nguyen; An Hoang Huynh; Thuan Van Luu; Son The Nguyen

Yazışma müəllifi: Hoang The Nguyen

Qurumlar: Faculty of Aeronautical Engineering, Vietnam Aviation Academy, Vietnam; Aviation Management (BCD Cluster), Singapore Institute of Technology, Singapore; Vietjet Aviation Academy, Vietnam; Faculty of Applied Science, School of Engineering, The University of British Columbia, Okanagan Campus, Canada.

Jurnal: Aerospace

Nəşriyyat: MDPI

Cild / Say / Məqalə: 13 / 5 / 423

DOI: 10.3390/aerospace13050423

Tarixlər: Göndərilmə: 4 dekabr 2025; reviziya: 25 fevral 2026; qəbul: 4 mart 2026; nəşr: 1 may 2026.

Mənbə növü: Hakemli tədqiqat məqaləsi; VR sisteminin hazırlanması, texniki platformanın qiymətləndirilməsi və kəşfiyyat xarakterli pilot istifadəçi tədqiqatı.

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Əsas tədqiqat sistemi: Airbus A320 burun eniş şassisi təkərinin sökülməsi; AMM Task 32-41-12-000-001-A.

Proqram təminatı və istehsal: CAD/SolidWorks, Blender, C# əsaslı Unity, ClickUp və GitLab.

VR avadanlığı: Oculus Quest 2 və uyğun Quest 3 konfiqurasiyası.

İnkişaf iş yükü: Təxminən 1700 insan-saat.

Pilot nümunə: Vietnam Aviation Academy-dən 24 könüllü tələbə; rahat nümunələmə.

Etika: Vietnam Aviation Academy Ethical Review Committee, No. 1866/QÐ-HVHK; iştirakçılardan məlumatlandırılmış razılıq alınmışdır.

Maliyyələşmə: Tədqiqatın bir hissəsi Vietnam Ministry of Transport tərəfindən DT2310 nömrəli qrant çərçivəsində maliyyələşdirilmişdir. Məqalənin nəşri üçün xarici maliyyə alınmamışdır.

Məlumatların əlçatanlığı: Müəlliflər məlumatların məqalə daxilində olduğunu bildirirlər.

Maraqların toqquşması: Müəlliflər maraqların toqquşması olmadığını bəyan edirlər.

Müəllif töhfələri: Hoang The Nguyen konseptuallaşdırma, metodologiya, proqram təminatı, doğrulama, formal təhlil, tədqiqat, resurslar, məlumat kurasiyası, ilkin layihə, nəzərdən keçirmə/redaktə, vizuallaşdırma, məsləhətçilik, layihə idarəetməsi və maliyyə cəlbi rollarında iştirak etmişdir. An Hoang Huynh metodologiya, doğrulama, tədqiqat və nəzərdən keçirmə/redaktəyə; Thuan Van Luu metodologiya, proqram təminatı, tədqiqat, resurslar və nəzərdən keçirmə/redaktəyə; Son The Nguyen proqram təminatı, doğrulama, tədqiqat, məlumat kurasiyası, nəzərdən keçirmə/redaktə, vizuallaşdırma və layihə idarəetməsinə töhfə vermişdir.

Əlavə material: Məqalədə VR texniki xidmət simulyasiyasının dinamik istifadəsini göstərən “Video S1: Immersive VR Demonstration of Aircraft Maintenance Simulation” adlı dəstəkləyici video bildirilir.

Əsas şərh həddi: Texniki platforma performansı real sistem qeydləri ilə qiymətləndirilmişdir; təhsil nəticələri isə 24 tələbənin qısamüddətli tətbiqdən sonrakı qavrayışlarına əsaslanır. Bu iki sübut səviyyəsi bir-biri ilə qarışdırılmamalıdır. Sistem performansının ölçülmüş olması öyrənmə uğurunun obyektiv ölçüldüyü demək deyil.