Iqlim krizisi barcha dunyoni ta'sir etmoqda; lekin krizning yaratilishiga hamma bir xil darajada hissa qo'shmagandi va hamma bir xil iqtisodiy, texnologik yoki institutisional qobilyatga ega emas. Shuning uchun xalqaro atrof huquqida uzun vaqtdan beri muhokama qilinib keladigan asosiy bitta tamoyil bor: Common but Differentiated Responsibilities, ya'ni Umumiy lekin Ferqlashtiruvchi Mas'uliyatlar.

Ushbu tamoyil sodda qilib aytganda shuni aytadi: Atrofni himoya qilish maqsadi umumiydir; lekin ushbu maqsadga erishayotganda davlatlarning mas'uliyatlari bir xil bo'lmasligi kerak. Tarixan ko'proq atrof tahribiga va sera gazi emissiyalariga sebab bo'lgan, ko'proq kuchli moliyaviy va texnologik qobilyatga ega bo'lgan mamlakatlar ko'proq yuk ko'tarishi kerak. Rivojlanib keladigan mamlakatlar esa rivojlanish ehtiyoji va cheklangan qobiliyatlari hisobga olinganda ferqlashtiruvchi yuk-orts bilan baholansa kerak.

Ushbu tadqiqotning asosiy da'vosi, CBDR tamoyilining Jahan Janubi uchun faqat texnik bitta atrof huquqi tamoyili emasligidadir. Ushbu tamoyil, xalqaro huquqning "hamma uchun bir xil qoida" aytadigan universalchilash so'ziga qarama-qarshi, dunyoning tarixiy va iqtisodiy tarzida tengsiz qurilganligini eslatib beruvchi kuchli bir adolat argumentdir.

Yozuvchilar, Jahan Shimolining ushbu tamoyilni vaqt ichida zaif qilganligini, qayta talqin qilganligini va bog'lanishligi kuchini kamaytirishga harakat qilganligini savunadi. Shunga qarama-qarshi Jahan Janubining CBDR tamoyilini qayta o'zlashtirish, umumiy bir huquqiy va diplomatik kampaniya o'tkazish va tamoyilni xalqaro o'rf-odat huquqi darajasiga olib borishga harakat qilish kerakligini ileri sura.

Muammo Nima?

Xalqaro atrof huquqidagi eng katta muammolardan biri "umumiy muammo" bilan "tengsiz mas'uliyat" o'rtasidagi gerilim. Iqlim o'zgarishi, biologik xilma-xillik yo'qolishi, atrof buzilishi va okean asidlanishi kabi krizislar barcha insoniyatni qayg'urguzadi. Ammo ushbu krizislarning tarixiy yuksi, iqtisodiy foydasini va chiqindisi tengsiz taqsimlandi.

Industriyalashtirgan mamlakatlar, uzun vaqtlari davomida fosil yoqilg'iga asoslangan rivojlanish modeliga esa orttilib chiqdi. Ushbu o'sish, global atrof ustidan og'ir ta'sirlar qo'ydi. Shunga qarama-qarshi ko'p sonli rivojlanib keladigan mamlakatlar, tarixiy emissiyalarga kamroq hissa qo'shmasiga qaramay, iqlim krizining ta'siriga ko'proq ochiq bo'lib ketdi. Ustiga yana ushbu mamlakatlarning moslashish, azaltish, texnologiya va moliya qobilyati ko'pincha cheklanganidir.

Bu nuqta da tengligi va adolatni bir xil ma'noni ayta olmaydi. Barcha mamlakatga bir xil yuk berish ko'rinishdagi teng bo'lishi mumkin; lekin tarixiy mas'uliyatni, iqtisodiy qobilyatni va rivojlanish ehtiyojni rad etgani uchun adolatsiz natija yaratadi. Ushbu tadqiqotning tanqid qiladigan asosiy nuqta shudir.

Maqola, xalqaro huquqning universalchilash so'zini ham sorgulaydsi. Universalchilash, barcha uchun bir xil qoida ma'nosiga kelsa ko'rinishdagi teng bo'ladi. Ammo yozuvchilar, ushbu universalchilash til ko'pincha Jahan Shimolining qiziqlarini umumiy insoniyat qiziqlari kabi sunganligini savunadi. Shundai qilib xalqaro huquq, chindan tarafsiz hudud olmakdan ko'proq, kuchli akte larning tushunchasini va muassasalarini o'zgartiradigan kurash sohasiga bulib ketadi.

CBDR tamoyil ushbu kuraşda kritik muhim. Chunki tamoyil, atrof himoya yuk-ortlarni tarixiy odam qo'shilligi, iqtisodiy qobilyat va rivojlanish ehtiyoji bilan bog'laydi. Lekin yozuvchilar, ushbu tamoyil vaqt ichida zaif qilindikni savunadi; ayniy sof Kyoto keyingi jarayonda "ferqlashtiruvchi mas'uliyat" fikri o'rniga ko'proq esgil, ko'proq ixtiyoriy va ko'proq kam bog'lanish yo'ndashuv kelgan deb savunadi.

Usul Nima Tavsiya Qiladi?

Ushbu tadqiqot tajribaviy yoki nikel bir tadqiqot emas. Usuli; xalqaro huquq nazariyasi, tarixiy tahlil, tushuncha talqini va tanqidiy huquq o'qishiga asoslandi. Maqola uchta asosiy chiziqqa yuribdi.

Birinchi chiziq, xalqaro huquqning qanday "egaga olingan" yoki "qayta ma'no berilgan" savoli. Yozuvchilar; Wittgenstein'ning dil yo'ndashuvi, Habermas'ning muloqot amali nazariyasi, Bourdieu'ning semboil kuch tushunchasi va Foucault'ning huquq-hokumiyat bog'lanishi orqali xalqaro huquqning faqat qoida matnidan iborat emasligini savunadi. Huquq xuddi shundau, tushunchani kim aniqlangani, qaysi dil halal deb qabul bo'lganigani va qaysi epistemik jamiyatlar ohdam qazangani bilan bog'liq.

Ikkinchi chiziq, CBDR tamoyilining tarixiy sayohati. Ushbu tadqiqot, tamoyilning erta izlarini 1919 Versailles Shartnom va ILO muhimidagi qayda-qoida dik borayatga; keyin Bandung Konferensiyasi, Stokholm 1972, Brundtland Hisobi, Rio 1992, Kyoto Protokoli, Bali, Kopenhag, Cancun, Durban va Parij Shartnomasi jarayoni orqali ko'tarilish, tushish va qayta ko'tarilish hikoyasi qurmaydi.

Uchinchi chiziq, Jahan Janubi uchun strategik taklifdir. Yozuvchilar, CBDR tamoyilining qayta o'zlashtirilib turish kerakligini savunadi. Ushbu qayta o'zlashtirish, faqat bir diplomatik talaby emas, xalqaro huquqda tushuncha ishlashi va mazmun mustahkamlash kurashidadir. Ushbu tadqiqot, buni "argumentative campaign" ya'ni argumentlar kampanyasi orqali amalga oshirish mumkinligini ileri sura.

Argumentlar kampanyasi, bir huquqiy tushunchaning akademik, diplomatik va institutisional sohada ketma-ket, izchil va strategik ravishda talafi qilinishidir. Maqsad, CBDR tamoyiliga Jahan Janubining ehtiyojiga moslab yangi va ko'proq kuchli ma'no berish; keyin ushbu ma'noni xalqaro o'rf-odat huquqi darajasiga olib borish.

Formulalar Nima Aytadi?

Ushbu tadqiqotda klassik matematik model yoq; lekin CBDR tamoyilini tushuntirish uchun Rajamani'ga asoslanan bitta "CBDR tenglamasi" o'tiladi beradi. Ushbu ko'rsatma, tamoyilning qaysi qismlari iborat ekanligini sodda ko'rinib qiladi.

Ushbu tenglamada "capacity", davlatlarning iqtisodiy, texnologik va institutisional qobilyatini ifodalaydi. Ko'proq manba, texnologiya va institutisional kuchga ega bo'lgan mamlakatlarning ko'proq mas'uliyat ko'tarish kerakligining fikri bu yerdan keladi.

"Contribution" atrof buzilishiga qilingan hissa qo'shilishni aytadi. Ushbu hissa faqat bugungi emissiyalar bilan cheklash emas; tarixiy emissiyalar, hozirgi hissa qo'shilish va kelajakda kutilgan ta'sirlar birga o'ylaniб turadi. Shuning uchun CBDR, faqat bugunning soni emissiya jadvalinga emas, industriyalashun'ing tarixiy haqqiga ko'ra qaraydi.

"Differential Treatment" rivojlanib keladigan mamlakatlar foyda sof turli muammo ma'nosini ifodalaydi. Bu, hamma uchun atrofni himoya qilish mas'uliyati bo'lgan bir vaqtda, yuk-ortalarning iqtisodiy qobilyat va tarixiy mas'uliyat hisobga olinganda ferqlashtiruvchi bo'lish kerak sini savunadi.

"Leadership of Industrial Countries" industriyalashtirgan mamlakatlarning rahbarlik mas'uliyatini aytadi. Ushbu rahbarlik faqat so'z bilan qo'llab-quvvat emas; moliya, texnologiya transporti, qobilyat rivojlantirish va barqaror rivojlanish uchun aniq qo'llab-quvvat ma'nosini bildiradi.

Ushbu tadqiqotning asosiy huquq-siyosiy bog'lanishi shundayga o'zetlanishi mumkin:

Bu yerda umumiy maqsad, sayyorani himoya qilish. Ferqlashtiruvchi yuk-ort esa ushbu umumiy maqsadga hamma bir xil shakl emas, balki mas'uliyat va qobilyat o'lchovida hissa qo'shish kerakligini ko'rsatadi.

Ushbu tadqiqotning Jahan Janubiga taklif qiladigan strategiyasi sodda qilib shundayga ko'rsatshi mumkin:

Ushbu ko'rsatma, CBDR'ning qayta ma'no berilishi, ushbu ma'noning akademik va diplomatik kampaniya bilan yayilishi va oxirida xalqaro o'rf-odat huquqi xususiyati qazanishi maqsadini aytadi.

Grafik, Tabel va Sxema Asosiy Xabari

Ushbu tadqiqotda klassik ko'rinishdagi grafik yoki nikel tabel yoq. Ammo matnning butun quroli, CBDR tamoyilining uchta bosqichli bir huquq-siyosiy sayohati yasagan bir sxema kabi o'qiladi: ko'tarilish, tushish va qayta ko'tarilish.

Birinchi bosqich ko'tarilish. Ferqlashtiruvchi mas'uliyat fikri, rivojlanib keladigan mamlakatlarning rivojlanish huquqi bilan atrof himoya yuk-ortlari o'rtasida balans kurish ehtiyoji dan tusunga keladi. Bandung Konferensiasi, Stokholm jarayoni, Brundtland Hisobi va Rio 1992 ushbu ko'tarilishing muhim to'xtama. Rio Bildirisi'ning 7-tamoyili, davlatlarning atrofni himoya qilish da umumiy lekin ferqlashtiruvchi mas'uliyatlari bo'lganligini ochiq ifodaladi.

Ikkinchi bosqich tushish. Kyoto Protokoli, rivojlangan va rivojlanib keyadigan mamlakatlar o'rtasida aniqroq bir yuk-ort ferqini quradi. Lekin ushbu ferq, ayniy sof Jahan Shimolida ciddi tanqidga tusharаdi. AQSh avvalida bo'lgan ba'zi rivojlangan mamlakatlar, Xitoy va Hindiston kabi mamlakatlarning bog'lanuvchi azaltish maqsadi tashqarida qolishini "adolatli emas" bitta quroli sifatida taqdim etadi. Shundai qilib CBDR, atrof adolat tamoyilidan ko'proq, ta'sir qaytaruvchi yoki tengsiz bir yuk-ort bo'linishiga o'xshaydi ko'rsatilmoqda boshlandi.

Uchinchi bosqich, tamoyilning zaif bo'lgan shaklda qayta qaytishi. Parij Shartnom CBDR'ni "different national circumstances" ya'ni turli milliy shart-sharoit ishi da qayta qo'llaydi. Ushbu ibora, bir tomonda esgiklik bersa; boshqa tomonda ushbu tadqiqotga ko'ra CBDR'ning markazida bo'lgan ferqlashtiruvchi mas'uliyat fikrni yumshash. Shundai qilib mas'uliyat, tarixiy hissa qo'shilish va qobilyat o'rniga mamlakatlar ning o'zlari belgilagan va'da ga ko'proq qoldirib ketildi.

Metndagi eng muhim sxema xabari, huquqning faqat matnlardan emas, o'sha matnlarga berilgan ma'nolardan iborat ekanligidadir. CBDR bir xil so'z bilan yuritshi mumkin; lekin qaysi akte uni qaysi maqsad uchun talqin qilsa, tamoyilning amaliy natijasi o'zgaradi. Shuning uchun yozuvchilar, Jahan Janubining tamoyilni faqat talafa qilmasdan, qayta aniqlash va o'z huquqiy tilini yaratish kerakligini tavsiya qiladi.

Yana bir asosiy xabari, xalqaro huquqda epistemik jamiyatlarning rolidir. Akademisyenlar, diplomatlar, xalqaro muassasa mutaxassislari va huquqcular qaysi tushuncha qanday tushunsh kerakligini aniqlashi mumkin. Shuning uchun CBDR kurashi faqat muzakara stolida emas; maqolatarda, konferentisiyalarda, sud ko'rinishlarida, xalqaro tashkilotlarda va diplomatik hujjatlarda ham yuribdi.

Tajribalar Qanday Olib Borilgan?

Ushbu tadqiqot tajribaviy bitta tadqiqot emas. Laboratoriya tajribasi, so'rov, statistik model yoki ma'lumot to'plami tahlili ishlatilmadi. Usul, xalqaro huquq hujjatlari, atrof huquq tamoyillari, akademik adabiyot, tarixiy muzakara jarayonlari va tanqidiy huquq nazariyasi orqali olib borilgan tushuncha tahlilidir.

Birinchi bölümde xalqaro huquqning qanday sahiplenilgani muhokama qilinadi. Dil, sembol kuch, epistemik jamiyatlar, muassasalar va neokolonyal munosabatlar orqali xalqaro huquqning "tarafsiz" ko'rinsa ham kuch munosabatlari bilan shakllantiriladi savunadi.

Ikkinchi bölümde CBDR tamoyilining tarixiy rivojlanish ko'rib chiqiladi. Stokholm 1972, Brundtland Hisobi, Rio 1992, UNFCCC, Kyoto Protokoli, Bali Amali Rejasi, Kopenhag Shartnomas, Cancun Shartnomasi, Durban Platformasi va Parij Shartnom da orqali tamoyilning qanday kuch qaza ndi, qanday zaif qilindi va qanday qayta tartibga kelgani aytiladi.

Uchinchi bölümde qayta o'zlashtirish strategiyasi tavsiya qilinadi. Ushbu strategiya, argumentar kampaniya tushunchasi ustiga qurilgan. Yozuvchilar, xalqaro huquqning faqat davlatning farzandi va opinio juris bilan emas, ishonch olish va ketma-ket argumentlar bilan ham qurilganligini savunadi.

Ushbu qarashlash bo'yicha Jahan Janubi, CBDR tamoyilini qayta kuchlantirish istagansa faqat iqlim muzakaralarda talab qo'ymasdan qolinsa olmaydi. Akademik, diplomatik va institutisional sohalarda umumiy bitta hikoya yaratishi kerak; ushbu hikoyani doimiy takror etishi kerak; mutaxassislar, davlat vakillari, xalqaro muassasalar va fuqarolar jamiyat orqali yangi bir huquqiy ma'no yaratish kerak.

Natijalar Nima Ko'rsatadi?

Birinchi natija, CBDR tamoyilining Jahan Janubi nuqta-i nazar strategik huquq vosita ekanligidadir. Ushbu tamoyil, atrof himoya yuk-ortalarni rivojlanish huquq, tarixiy mas'uliyat va qobilyat farqi bilan o'ylash ga majbur qiladi.

Ikkinchi natija, xalqaro huquqning tarafsiz bitta hudud emasligidadir. Ushbu tadqiqotga ko'ra Jahan Shimol, tushunchalarni, muassasalarni va huquqiy tilni o'z kundaligiga ko'ra shaklantirib olgandir. CBDR'ning vaqt ichida zaif bo'lishi ham ushbu o'zlashtirish jarayonining bir misoli sifatida o'qiladi.

Uchinchi natija, CBDR tamoyilining Rio 1992 va Kyoto jarayonida kuchli bir ko'tarilish yasagan, lekin Kyoto keyingi davr da tanqid va qayta talqin orqali zaif qilindiki. Bali, Kopenhag, Cancun va Durban jarayonlari ushbu tushishning muhim qadamlari sifatida taqdim qilinadi.

To'rtinchi natija, Parij Shartnom CBDR'ni to'liq yo'q qilmagani, lekin uni "farqli milliy shart-sharoit" ibarasi bilan ko'proq esgil va ko'proq kam bog'lanush bitta quroli ga o'tkazganigidadir. Bu, ba'zi talqinlarga ko'ra amaliy ushul bersa ham, ushbu tadqiqotga ko'ra tamoyilning adolat markaziy o'zdagi tuyg'uni zaif qiladi.

Beshinchi natija, CBDR'ning qayta ko'tarilish imkoni mavjud ekanligidadir. Milliy sudlarida, xalqaro maslahat ko'rinishlarida va iqlim huquq muhokama larida tamoyilga qilingan qo'llamalar, uni to'liq o'lmish bitta tamoyil emasligini ko'rsatadi. Ammo yozuvchilar, ushbu ko'tarilish o'z-o'zidan bo'lmasligini; Jahan Janubining ongli va tashkiliy bitta huquq kampanyasi o'tkazishi kerakligini savunadi.

Oltinchi natija, CBDR'ning o'rf-odat huquqi haligi aylanish Jahan Janubi nuqta-i nazar muhim bo'lishi mumkinligidadir. Chunki bog'lanush, xalqaro atrof huquqida tamoyilning faqat siyosiy so'zlar emas, ko'proq kuchli bitta huquqiy asosga aylanish ni ta'min qila olmadi.

Bu Nima Uchun Muhim?

Iqlim krizida eng kritik savollardan biri shundaki: Bir xil sayyaroro himoya qilish majburingardamiz, hamma bir xil yuk ko'tarashumimi? Ushbu tadqiqot, javobning sodda olmasa qiladi. Chunki atrof krizining tarixiy sabablar, iqtisodiy foydalari va bugungi chiqindi tengsiz taqsimlandi.

Jahan Janub mamlakatları ko'pincha rivojlanish ehtiyoji va iqlim ta'siriga qirg'oqlik bilan o'rtasida bilan qarshi qarshidir. Birot tomonda xodjaylik kamayish, asosiy va aloqalarni qurish, industriyalashish va energiyaga kirish ko'tarilishini xohlar. Boshqa tomonda iqlim krizining chiqindi ham ko'tarish majbur. Ushbu ikkilama bosim, CBDR tamoyilini faqat nazariy emas, amaliy ham muhim qiladi.

Ushbu tadqiqot iqlim adolatining faqat "emissiya azaltish" masala emasligini eslatib beradi. Moliya, texnologiya transporti, qobilyat rivojlantirish, tarixiy mas'uliyat, rivojlanish huquq va xalqaro huquqning kimin tili bilan yozilgani iqlim adolatning qismi.

Shuning uchun CBDR muhokama, atrof huquq qanchalik klobal tengsizlik muhokama. Agar tamoyil zaif qilindisa, iqlim krizining yuki tarixiy olmay kamtar mas'ul lekin ko'proq qirg'oq bo'lgan mamlakatlar ga o'tadi mumkin. Agar tamoyil kuchlantirisa, atrof himoya bilan rivojlanish huquq o'rtasida ko'proq adolatli bitta balans qurilsa mumkin.

Verianla nuqta-i nazar ushbu tadqiqotning qiymatsi, huquq matnlari ortasidagi kuch kurashisini ko'rinib qilishida. Bitta tamoyilning matnda bo'lish etarli emas; o'sha tamoyilning kim tomonidan, qanday ma'no bilan, qaysi forumlarda va qanday bog'lanush kuchi bilan talafi qilinayotgani belgilovchi.

Ehtibor Nuqtalari

Birinchi ehtibor nuqtasi, ushbu tadqiqotning taslaq xususiyatidir. Metn "draft paper" sifatida taqdim qilingan. Shuning uchun argumentlar, dipalanota, quroli va natijalar bunga o'zgarishi mumkin. Hakam tilgan tugatma nashr kabi emas, muhokama qilishga ochilgan kuchli huquq maqalasi taslagi sifatida o'qilishi kerak.

Ikkinchi ehtibor nuqtasi, ushbu tadqiqotning aniq normativ pozisyonida. Maqala, Jahan Janub perspektiva dan yozilgan va CBDR'ning qayta o'zlashtirilib turish ni talafa qiladi. Bu, matnni kuchli va siyosiy nuqta-i nazar dan oydin qiladi; lekin boshqa huquqcolar, ayniy sof Parij Shartnom'ning esgil ferqlashtirish modelni ko'proq musbat talqin qilsa mumkin.

Uchinchi ehtibor nuqtasi, CBDR'ning o'rf-odat huquqi haligi aylanishi ba'zida bahsli bo'lganigidadir. Xalqaro huquqda o'rf-odat huquq, odatda davlat farzandi va huquqiy majburiyat inoni ishofa bilan bog'lanadi. Ushbu tadqiqot esa argumentar kampaniyalarning ushbu jarayoniga ta'sirini ko'proq mustahkam ta'kidlaydi. Ushbu yo'ndashuv yangilikchi lekin bahsga ochiq.

To'rtinchi ehtibor nuqtasi, Jahan Janub ning bitta blok kabi o'ylansa olmasa kerakligidadir. Jahan Janub ichida ham turli iqtisodiy kuchlar, emissiya profillar, energiya ehtiyojlar va siyosiy qiziqlar mavjud. Shuning uchun umumiy bitta CBDR kampanyasi qurish oson bo'lmasligi mumkin.

Beshinchi ehtibor nuqtasi, iqlim adulatining faqat Shimol-Janub farkiga tushuntirib bo'lmasligidadir. Tarixiy mas'uliyat muhim bo'lsa; bugungi katta emissiya manbalar, milliy ichki tengsizliklar, kompaniya mas'uliyati, mahalliy jamiyat huquqlari va kelajak avlodlar ham muhokama ga kiritilishi kerak.

Oxiri uchun ushbu kontent huquqiy maslahat emas. Xalqaro atrof huquq, iqlim shartnomalar va davlat yuk-ortlar muayyan voqea, mamlakat, sud va shartnom kontekstida mutaxassis huquqcular tomonidan baholansa kerak.

Xulosa

Ushbu tadqiqot, CBDR tamoyilini xalqaro atrof huquqining texnik tamoyilidan ko'tarib Jahan Janub ning huquq va adolat kurashining markaziga olib borayotgandir. Asosiy fikr aniq: Iqlim krizi umumiy; lekin mas'uliyatlar tarixiy hissa qo'shilish, iqtisodiy qobilyat va rivojlanish ehtiyoji hisobga olinganda tengsiz taqsimlansa olmadi.

Yozuvchilar, xalqaro huquqning tushuncha va argumentlar orqali qurilganligini savunadi. Agar huquqiy til uzun vaqt Jahan Shimol epistemik jamiyatlari tomonidan shaklantirilgan bo'lsa, Jahan Janubining ham o'z tushunchalarni, o'z argumentlarni va o'z huquqiy strategiyasini qurishi kerak.

CBDR'ning tarixi ushbu kurashni ochiq ko'rsatadi. Tamoyil Rio 1992 va Kyoto jarayonida kuch qozangandi, Kyoto keyingi davr da zaif qilindi, Parij Shartnom'ning yanada esgil lekin yanada bahsli bitta shakl da qaytdi. Bugun esa sud qarorları, maslahat ko'rinishlari va iqlim adolat muhokalalari sababi qayta tirilingani imkoni taşib turadi.

Ushbu tadqiqotning tavsiyasi, Jahan Janubining CBDR'ni qayta o'zlashtirish va buning uchun xalqaro o'rf-odat huquq darajasiga olib borish uchun uzun soluxgina bitta argumentar kampaniya o'tkazish. Ushbu kampaniya faqat davlatler ga emas; akademisyenlar, diplomatlа, xalqaro muassasalar, fuqarolar jamiyat va huquqcilarga ham vazifa yükleydi.

Verianla nuqta-i nazar tadqiqotning asosiy xabari shundagi: Iqlim adulati faqat "emissiya hisoblash" masala emas. Xuddi shundau huquqning tilini kining kurayotgani, mas'uliyatning qanday aniqlangan va rivojlanish huquq bilan atrof himoya o'rtasidagi balansning kiming foyda sof yozilganli iqlim adolatning qismidir.

Manba va Usul Notasi

Ushbu kontent, Fabian Cardenas va Andres Felipe Amaya tomonidan tayyorlangan "Reclaiming Common but Differentiated Responsibilities Principle: A Southern Critique of Environmental Action" nomli taslaq tadqiqot asosida tayyorlangan. Ushbu tadqiqot; CBDR tamoyili, xalqaro atrof huquq, Jahan Janub, Jahan Shimol, xalqaro huquqning o'zlashtirilib turishi, Rio Bildirisi, Kyoto Protokoli, Parij Shartnomasi, argumentar kampaniyalar va CBDR'ning o'rf-odat huquq haligi kuchlantirilib turishi fikrni ko'rib chiqib turadi.

Ushbu kontent birebir ko'chirish emas; tadqiqotning asosiy fikri Verianla nashr qatoriga moslab soddalashtirilgan va ozgina O'zbek muharrir maqolasiga o'tkazilgan.