Inson–generativ sun’iy intellekt hamkorlikdagi dizayni, ta’lim maqsadlari, standartlar va sifatga oid qarorlarni inson dizayneri belgilaydigan; generativ sun’iy intellekt esa hikoya va vizual eskizlarni yaratishga hissa qoʻshadigan, natijalar inson tomonidan tekshirilib, zarur boʻlsa qayta yaratiladigan takrorlanuvchi oʻquv dizayni yondashuvidir. Ushbu tadqiqot Google Gemini’dan shunday hamkor dizayn sherigi sifatida foydalanish orqali kompyuter fanlari va sun’iy intellekt mavzularini qamrab oladigan toʻrtta komiks asosidagi oʻquv materiali qanday ishlab chiqilganini va bu materiallar boshlangʻich ta’limning yuqori sinflaridagi 11 nafar oʻquvchi tomonidan qanday boshdan kechirilganini oʻrganadi. Oʻquvchilarning katta qismi komikslarni qiziqarli deb topgan; sakkiz oʻquvchi vizuallar kompyuter fanlari va sun’iy intellekt tushunchalarini anglashlariga yordam berganini bildirgan; oʻquvchilar sun’iy intellektning ham foydalari, ham xavflarini tilga olgan va toʻqqiz oʻquvchi kelajakda oʻrganishni istaydigan aniq bir sun’iy intellekt mavzusini belgilagan. Biroq tadqiqot oʻquv muvaffaqiyati tajribasi emas; natijalar kichik namunadan olingan sifatli va dastlabki oʻquvchi tajribalarini ifodalaydi.

Tadqiqotning asosiy dizayn gʻoyasi generativ sun’iy intellekt oʻqituvchi yoki oʻquv dizaynerining oʻrnini egallashi emas, balki insonning pedagogik nazorati ostida ishlab chiqarish imkoniyatlarini kengaytirishidir. Inson dizayneri maqsadli standartni, oʻrganish maqsadini, dialogni, yosh darajasini, vizual formatni va xavfsizlik chegaralarini belgilaydi; Google Gemini vizual yaratadi; inson dizayneri natijani aniqlik va moslik nuqtayi nazaridan tekshiradi; muvaffaqiyatsiz chiqishlar yangi promptlar bilan tuzatiladi; qabul qilingan vizuallar esa Canva’da yakuniy sinf materialiga aylantiriladi.

Tadqiqot hal qilishga urinayotgan muammo

Tadqiqotning boshlangʻich nuqtasi shundan iboratki, sun’iy intellekt AQShdagi K-12 kompyuter fanlari standartlarida tobora koʻrinarlilik kasb etayotgan boʻlsa-da, ayniqsa boshlangʻich maktab darajasida sinfda bevosita foydalanish mumkin boʻlgan, standartlarga moslashtirilgan va rivojlanish darajasiga mos sun’iy intellekt oʻquv materiallari cheklangan. Tadqiqotchilar bu boʻshliqni faqat “oʻquvchilarga sun’iy intellektni oʻrgatish” muammosi sifatida emas, balki pedagoglarning generativ sun’iy intellektdan mas’uliyatli foydalanib oʻquv materiallarini loyihalashi muammosi sifatida ham koʻrib chiqqan.

Tadqiqotda generativ sun’iy intellekt passiv matn yoki rasm yaratish vositasi sifatida joylashtirilmaydi. Tadqiqotchilar inson dizaynerlari pedagogik qaror qabul qilish vakolatini saqlab qoladigan, ammo sun’iy intellekt hikoya va vizual ishlab chiqarishda faol qatnashadigan hamkorlikdagi dizayn modelini quradi. Shu sababli tadqiqot markazida ham yaratilgan toʻrtta komiks, ham ushbu materiallarni yuzaga keltirgan inson–AI oʻzaro ta’sir jarayoni turadi.

Tadqiqot savoli

Tadqiqotning asosiy savoli boshlangʻich ta’limning yuqori sinflaridagi oʻquvchilar inson va generativ sun’iy intellekt tomonidan hamkorlikda ishlab chiqilgan komiks asosidagi hikoyalarni ishtirok, vizual dizayn, ta’limiy qiymat hamda kompyuter fanlari va sun’iy intellektga nisbatan uygʻongan qiziqish jihatidan qanday boshdan kechirishidir. Tadqiqotchilar, ayniqsa, oʻquvchilarning illyustratsiyalar, panel tuzilishi, vizual signallar va qahramonlar haqidagi fikrlarini hamda kompyuter fanlari va sun’iy intellekt tushunchalariga qanday ma’no berishlarini oʻrgangan.

Standartlarga moslashtirish

Dizayn jarayoni Alabama shtatining 2025 Digital Literacy and Computer Science (DLCS) Course of Study hujjatidagi Emerging Technology sohasi bilan bogʻlangan. Manbadagi moslashtirish 3–5. sinf standartlaridan foydalanadi: 3. sinfda yangi texnologiyalardan oʻrganish va kundalik hayotda qanday foydalanish mumkinligini oʻrganish va tushuntirish; 4. sinfda ularning foyda va qiyinchiliklarini tahlil qilib muhokama qilish; 5. sinfda esa yangi texnologiyalarning jamiyatga ijobiy va salbiy ta’sirlarini baholash darajalariga oʻtiladi.

Bu yerda muhim bir manba tafsiloti bor: maqolaning xulosa va maqsad qismida toʻrtta oʻquv materiali 4–6. sinflar uchun ta’riflangan boʻlsa, DLCS standartlariga moslashtirish 3–5. sinf darajalarida amalga oshirilgan. Oʻquvchilar bilan suhbat bosqichida esa namuna 4. va 5. sinfga oʻtayotgan oʻquvchilardan iborat boʻlgan. Shuning uchun ushbu uch daraja haqidagi ma’lumotlar bir xil narsa deb qabul qilinmasligi kerak.

Inson–GenAI Hamkorlikdagi Dizayn Ish Jarayoni Qanday Ishlaydi?

Tadqiqotdagi hamkorlikdagi dizayn jarayoni inson dizaynerining ta’lim maqsadlari va prompt chegaralarini belgilashi bilan boshlanadi; Google Gemini ushbu kirishlardan komiks vizuallarini yaratadi; insonlar chiqishlarni beshta sifat mezoni bilan baholaydi; muvaffaqiyatsiz tasvirlar uchun prompt tuzatilib, ishlab chiqarish takrorlanadi va faqat qabul qilingan mazmun Canva’da yakuniy sinf materialiga aylantiriladi.

“Guardrail” yondashuvining vazifasi

Tadqiqotchilar promptlardan faqat “shu rasmni yarat” shaklida foydalanmagan. Promptlarga va keyingi tuzatish bosqichlariga sun’iy intellektning ma’lum xato shakllarini cheklashga qaratilgan qoidalar qoʻshilgan. Bular notoʻgʻri yoki ishonchsiz ma’lumot ishlab chiqarilishini nazorat qilish, demografik tarafkashliklarni kamaytirish, qahramonning turli panellarda bir xil koʻrinishini ta’minlash, qahramonlarni yosh darajasiga mos saqlash va madaniy jihatdan keraksiz stereotiplardan qochishni oʻz ichiga oladi.

Bu yondashuvning muhim jihati barcha muammolarni birinchi promptdayoq oldindan koʻrib boʻlmasligini qabul qilishdir. Masalan, tadqiqotda qahramonning kiyimi yoki tashqi koʻrinishining oʻzgarishi, istalmagan fikr/nutq pufakchalari paydo boʻlishi, matn xatolari va aloqasiz vizual elementlar kabi muammolar ishlab chiqarilgandan keyin aniqlangan; dizaynerlar mos yozuv tasviri, tuzatish prompti yoki salbiy cheklovdan foydalanib yangi ishlab chiqarish bosqichlarini amalga oshirgan. Demak, “guardrail” faqat boshlangʻich koʻrsatma emas, balki ishlab chiqarish davomida rivojlanadigan xatoni tuzatish mexanizmidir.

Google Gemini va Canva’ning turli vazifalari

Google Gemini’ning vazifasi asosan inson tomonidan yaratilgan promptlardan komiks vizuallarini ishlab chiqarishdir. Canva esa sun’iy intellekt yaratgan tasvirning oʻrnini bosuvchi ikkinchi generativ model sifatida emas; qabul qilingan vizuallar nutq pufakchalari, matn qutilari, panel joylashuvi va toʻgʻri yozilgan tipografiya bilan yakuniy sinf materialiga aylantiriladigan tahrirlash qatlami sifatida ishlatilgan. Bu farq muhim, chunki tadqiqotda AI yaratgan ayrim yozuv xatolari tasvirni qayta-qayta yaratish oʻrniga yakuniy dizayn bosqichida ishonchli terish orqali tuzatilgan.

CTML Tamoyillari Komiks Dizaynida Qanday Qoʻllanildi?

Mayerning Kognitiv Multimedia Oʻrganish Nazariyasi (Cognitive Theory of Multimedia Learning, CTML) tadqiqotda sun’iy intellekt promptlarini avtomatlashtiruvchi algoritm emas, balki inson dizaynerlarining qaysi vizual va ogʻzaki elementlarni qabul qilishiga qaror berishini yoʻnaltiruvchi pedagogik doiradir; tadqiqot ayniqsa soʻz va vizuallarni birga taqdim etish, keraksiz mazmunni chiqarib tashlash, diqqatni yoʻnaltirish, bogʻliq elementlarni yaqin va bir vaqtda taqdim etish, mazmunni qismlarga ajratish, dastlabki bilim berish, yanada shaxsiy bayon va oʻquvchining faol fikrlashini ta’minlaydigan faoliyatlarga e’tibor qaratadi.

Ikki kanal, cheklangan sigʻim va faol qayta ishlash

CTMLning nazariy asosi uchta asosiy farazga tayanadi. Birinchisi, oʻquvchilar ogʻzaki va vizual ma’lumotni alohida, biroq oʻzaro ta’sirlashuvchi kanallarda qayta ishlashidir. Ikkinchisi, har bir kanal bir vaqtning oʻzida qayta ishlay oladigan ma’lumot miqdori cheklanganidir. Uchinchisi esa mazmunli oʻrganish passiv ta’sirlanish orqali emas, balki tegishli ma’lumotni tanlash, ongda tartibga solish va avvalgi bilim bilan integratsiya qilish jarayonlari orqali yuz berishidir.

Shu sababli komiks shakli faqat estetik tanlov sifatida ishlatilmagan. Tegishli rasm bilan tegishli matnni bir panelda yoki bir-biriga yaqin joylashtirish, bir sahnada juda koʻp tushunchalarni jamlamaslik va har bir panelni muayyan asosiy gʻoyaga qaratish oʻquvchining cheklangan kognitiv sigʻimini oʻrganish maqsadiga aloqador ma’lumotga yoʻnaltirish uchun qoʻllangan.

Tadqiqotda e’tibor qaratilgan toʻqqiz tamoyil

Masalan, The AI Adventures hikoyasida kamera, skanerlash va xaritalash kabi tushunchalar alohida panellarda rivojlantiriladi; nutq pufakchalari tegishli qahramonlarga yaqin joylashtiriladi. The AI Journey with Milo & Zada hikoyasida aqlli tizimning chiroqlarni yoqishi kabi hodisa bilan qahramonning unga bergan javobini yonma-yon koʻrsatish vaqt yaqinligi gʻoyasiga xizmat qiladi. Think Like an Engineer hikoyasida esa sudralib yuruvchi hayvon rezervuarining “juda sovuq” va “juda issiq” holatlari alohida muammolarga boʻlinadi; soʻng oʻquvchi xavfsiz harorat nazorati uchun shartli mantiq haqida oʻylashga yoʻnaltiriladi.

A ilovasidagi moslashtirishga koʻra Multimedia, Coherence, Signaling, Spatial Contiguity, Temporal Contiguity, Segmenting, Pre-training va Personalization toʻrtta hikoyaning barchasida qoʻllangan. Generative Activity esa The AI Journey with Milo & Zada dan tashqari qolgan uchta hikoyada belgilangan.

Generativ sun’iy intellektning dizayndagi afzalligi nega oʻzi yetarli emas?

Tadqiqot generativ sun’iy intellekt bitta oʻqituvchi yoki dizaynerga odatda yozuvchi va illyustrator koʻmagini talab qilishi mumkin boʻlgan hikoya hamda vizuallarni yaratishda yordam bera olishini koʻrsatish bilan birga, avtomatik ishlab chiqarish sinf sifati darajasidagi material degani emasligini ham alohida koʻrsatadi. Qahramon va uslub izchilligi, tasvir aniqligi, notoʻgʻri yozuv va yorliqlar, aloqasiz obyektlar, vizual gallyutsinatsiyalar va muvaffaqiyatsiz tuzatish urinishlari tadqiqotchilar duch kelgan asosiy muammolardir.

Tadqiqot Usuli va Natijalari

1-bosqich — Inson–AI hamkorlikdagi oʻquv dizayni

Birinchi bosqichda tadqiqotchilar avval materiallarni Alabama DLCS Emerging Technology standartlari bilan moslashtirgan, keyin inson–GenAI hamkorlikdagi ishlab chiqarish siklini qoʻllagan. Inson kirishi toʻliq tadqiqotchilar tomonidan tayyorlangan. Har bir panel uchun maqsadli standart, oʻrganish maqsadi, sahnadagi dialog, maqsadli sinf darajasi, komiks shakli va ishlatiladigan til ohangi belgilangan.

Google Gemini’ning “version-pro” versiyasi tadqiqotda komiks uslubidagi tasvirlarning asosiy generativ vositasi sifatida xabar qilingan. Yaratilgan har bir tasvir dastlabki ikki muallif tomonidan beshta asosiy mezon boʻyicha koʻrib chiqilgan: sahnaning dialogga mosligi, yoshga mosligi, vizual aniqlik, sun’iy intellekt gallyutsinatsiyalarining yoʻqligi va yetarli tasvir aniqligi. Mezondan biri bajarilmaganda prompt oʻzgartirilgan va vizual qayta yaratilgan.

Qabul qilingan vizuallar keyin Canva’da birlashtirilgan; matn qutilari, nutq pufakchalari, panel joylashuvi va tipografiya shu yerda yakunlangan. Bu bosqich, ayniqsa, AI yaratgan yozuvlar xato boʻlishi mumkin boʻlgan holatlarda muhim boʻlgan.

2-bosqich — Oʻquvchi tajribasini oʻrganish

Ikkinchi bosqichda AQShning janubi-sharqidagi shahar atrofi xususiyatiga ega universitet shahrida tashkil etilgan bir haftalik kodlash yozgi oromgohida qatnashgan 11 nafar yuqori boshlangʻich sinf oʻquvchisi ixtiyoriy ravishda suhbatlarda qatnashgan. Namuna yetti nafar oʻgʻil va toʻrt nafar qiz oʻquvchidan iborat boʻlgan; etnik kelib chiqish va maktab haqidagi ma’lumot yigʻilmagan. Olti oʻquvchi 4. sinfga, besh oʻquvchi esa 5. sinfga oʻtish arafasida edi. Tadqiqot Institutional Review Board tasdigʻi ostida olib borilgan va ota-onaning imzolangan roziligi hamda oʻquvchi assent-i olingan.

Har bir oʻquvchi bilan yakkama-yakka oʻtkazilgan yarim tuzilmali suhbatlar taxminan 10–12 daqiqa davom etgan. Savollar komikslarning oʻquvchida hosil qilgan ishtiroki, vizual dizayn tajribasi, ta’limiy qiymati hamda kompyuter fanlari va sun’iy intellektga qiziqishi ustida jamlangan.

Tematik tahlil qanday oʻtkazildi?

Suhbat ma’lumotlari olti bosqichli tematik tahlil jarayoni bilan oʻrganilgan. Birinchi muallif transkriptlarni qayta-qayta oʻqib ma’lumotlar bilan tanishgan; mazmunli oʻquvchi iboralarini qoʻlda kodlagan; bogʻliq kodlarni kengroq mavzular ostida jamlagan; nomzod mavzularni barcha ma’lumotlar bilan solishtirib qayta koʻrib chiqqan; mavzularni ta’riflab nomlagan va nihoyat natijalarni misollar bilan hisobot qilgan. Ikkinchi va uchinchi muallif kodlashni oʻzaro tekshirgan va kodlash jarayonida birinchi muallif bilan kelishuvga erishgan.

Bu usul miqdoriy gipoteza testi emas. Tadqiqotda p qiymati, ishonch oraligʻi, ta’sir kattaligi, regressiya modeli yoki eksperimental nazorat guruhi xabar qilinmagan. Asosiy tahlil birligi oʻquvchilarning suhbatdagi bayonotlaridagi ma’no naqshlaridir.

Natija 1 — Komiks asosidagi oʻrganishda ishtirok

Oʻn bir oʻquvchidan sakkiztasi umuman komiks shaklini yoki oʻqigan muayyan hikoyalarini yoqtirganini bildirgan. Oʻquvchilar tajribani asosan qiziqarli, yangi va tushunarli deb ta’riflagan. Tadqiqotchilar ushbu namuna uchun komiks shakli sun’iy intellekt mavzularini tanishtirishda qiziqish uygʻotuvchi muhit boʻlishi mumkinligi haqida dastlabki kuzatuv bildirgan.

Natija 2 — Vizuallar kompyuter fanlari va sun’iy intellekt tushunchalarini anglashni qoʻllab-quvvatladi

Oʻn bir oʻquvchidan sakkiztasi rasmlar kompyuter fanlari va sun’iy intellekt mazmunini tushunishlariga yordam berganini bildirgan. Ayrim oʻquvchilar, ayniqsa, matn va rasmning birga ishlashi tushunchani anglashni osonlashtirganini aytgan. Nutq pufakchalari, ranglar va yorliqlar kabi vizual signallarning muhim qismlarga e’tiborni jalb qilishi ham oʻquvchilar tomonidan foydali deb topilgan.

Bu natija CTMLning multimedia, signaling va coherence tamoyillariga mos keladi: rasm va soʻzlarning bir-birini qoʻllab-quvvatlashi, muhim ma’lumotning vizual signallar bilan ajratib koʻrsatilishi va keraksiz mazmunning kamaytirilishi oʻquvchilar diqqatini oʻrganish maqsadida ushlab turishi mumkin. Biroq ushbu tadqiqot mazkur tamoyillar oʻquv muvaffaqiyatida sababiy oʻsishni keltirib chiqarganini eksperimental tarzda koʻrsatmagan.

Natija 3 — Oʻquvchilar sun’iy intellektning ham foydalarini, ham xavflarini tanidi

Oʻn bir oʻquvchidan sakkiztasi hikoyalardan soʻng muayyan sun’iy intellekt ilovalari yoki qobiliyatlarini ta’riflagan. Oʻquvchilar misollari orasida uy ishlariga yordam, transport vositalari, uy vazifasini qoʻllab-quvvatlash, foydalanish imkoniyati va xavfsizlikka oid qoʻllanishlar boʻlgan. Shu bilan birga ishonchlilik, maxfiylik va kuzatuv kabi xavflar ham oʻquvchilarning javoblarida paydo boʻlgan.

Bu natija muhim, chunki tadqiqot maqsadlaridan biri sun’iy intellektni faqat foydali yoki faqat xavfli texnologiya sifatida taqdim etish emas, balki oʻquvchilar foyda va xavflarni birgalikda baholay oladigan ta’lim kontekstini yaratishdir. Ayniqsa, kameradan foydalanadigan robot ssenariysi oʻquvchilarning maxfiylik va kuzatuv haqidagi oʻz xavotirlarini ifodalashiga olib kelgan.

Natija 4 — Sun’iy intellekt haqida yangi savollar va qiziqish paydo boʻldi

Komikslarni oʻqigandan soʻng oʻquvchilar sun’iy intellekt haqida koʻproq ma’lumot olishni istashlarini bildirgan. Oʻn bir oʻquvchidan toʻqqiztasi kelajakda oʻrganishni istaydigan aniq bir mavzuni ayta olgan. Bular qatoriga sun’iy intellekt qanday paydo boʻlgani, kim tomonidan ishlab chiqilgani, ma’lumotni qanday qayta ishlashi, tasvir va ma’lumotlarni qanday tanishi, sun’iy intellekt dasturlash, robotlar va sun’iy intellektning hikoya yoki tasvir yaratish usuli kirgan.

Bu Tadqiqot Oʻquvchilarning Oʻrganishida Sababiy Ta’sirni Isbotlaydimi?

Yoʻq. Tadqiqot inson–GenAI hamkorlikdagi dizayni orqali ishlab chiqilgan materiallar oʻquvchilar tomonidan qiziqarli va tushunarli deb topilganiga doir dastlabki sifatli dalil taqdim etadi; ammo nazorat guruhi, randomizatsiya, old-test/soʻng-test, miqdoriy oʻquv muvaffaqiyati oʻlchovi yoki uzoq muddatli kuzatuv mavjud emasligi sababli komikslar yoki GenAI yordamidagi dizayn oʻquvchilarning oʻrganishini sababiy tarzda oshiradi degan xulosaga kelib boʻlmaydi.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlaydigan jihatlar

• Inson nazorati ostidagi va standartlarga moslashtirilgan GenAI hamkorlikdagi dizayn jarayonini toʻrtta sinf materialini yaratishda qoʻllash mumkinligi.
• GenAI chiqishlarida qahramon izchilligi, notoʻgʻri yozuv, istalmagan obyekt va gallyutsinatsiya kabi muammolar inson tekshiruvi va takroriy prompt tuzatishlarini talab qilishi.
• Ushbu namunada oʻquvchilarning koʻpchiligi komiks formatiga ijobiy munosabat bildirgani.
• Ushbu namunada koʻplab oʻquvchilar rasm va matnning birga taqdim etilishini tushunishni qoʻllab-quvvatlovchi deb qabul qilgani.
• Oʻquvchilar sun’iy intellektning ham qoʻllanish sohalarini, ham maxfiylik va ishonchlilik kabi xavflarini tilga ola bilgani.
• Oʻquvchilarning muhim qismi sun’iy intellekt haqida koʻproq oʻrganishni istaydigan aniq mavzularni belgilagani.

Tadqiqot qoʻllab-quvvatlamaydigan jihatlar

• GenAI bilan ishlab chiqilgan komikslar an’anaviy ta’limdan samaraliroq ekaniga doir eksperimental ustunlik da’vosi.
• Komikslar oʻquvchilarning imtihon natijalarini muayyan miqdorda oshiradi degan da’vo.
• Natijalarni barcha boshlangʻich maktab oʻquvchilariga, turli mamlakatlardagi oʻquvchilarga yoki barcha sinf darajalariga bevosita umumlashtirish.
• Google Gemini boshqa GenAI platformalaridan ustun degan xulosa.
• Oʻqituvchi yoki oʻquv dizayneri GenAI tomonidan almashtirilishi mumkin degan xulosa.
• Qisqa muddatli qiziqish uzoq muddatli kompyuter fanlari ta’limi tanlovlariga aylanishi haqidagi xulosa.

Asosiy cheklovlar

Tadqiqotchilar ishni dizaynga asoslangan sifatli tadqiqot sifatida tavsiflaydi. Namuna atigi 11 oʻquvchidan iborat boʻlib, muayyan yozgi oromgoh kontekstidan olingan. Tadqiqot faqat bitta generativ sun’iy intellekt platformasi — Google Gemini’dan foydalangan. Turli modellar bir xil promptlarga turli chiqishlar berishi mumkin. Bundan tashqari, tadqiqot muayyan CTML tamoyillari asosida ishlab chiqilgan materiallarni oʻrganadi; har bir alohida tamoyilning oʻquvchiga ta’siri qanchalik ekani alohida tajribalar bilan oʻlchanmagan.

Kelajakdagi tadqiqotlar uchun kattaroq namunalar, real sinf amaliyotlari, eksperimental taqqoslashlar, uzunlamasına oʻrganish oʻlchovlari, bir nechta GenAI platformasini taqqoslash hamda turli dastlabki bilim darajalari yoki oʻrganish ehtiyojlariga ega oʻquvchilarni oʻrganish tavsiya etiladi. Aniqlik, tarafkashlik, shaffoflik, ma’lumotlar maxfiyligi va oʻqituvchi nazorati ham kelajakdagi inson–AI hamkorlikdagi dizayn modellarining asosiy etik oʻzgaruvchilari sifatida koʻrib chiqilishi kerak.

Manba va Usul Haqida Izoh

Asl tadqiqot: Generative Artificial Intelligence as a Collaborative Designer for Elementary Computer Science Education

Mualliflar: Fatema Nasrin; Mohammad Mohi Uddin; Feiya Luo.

Muassasa: Instructional Technology, College of Education, University of Alabama, Tuscaloosa, Alabama, AQSh.

Corresponding author: Feiya Luo.

Jurnal: Education Sciences.

Nashriyot: MDPI.

Yil / jild / son / maqola raqami: 2026; 16(9); 1426.

Nashr sanasi: 2 sentyabr 2026.

DOI: 10.3390/educsci16091426

Manba turi: Taqrizdan oʻtgan ochiq kirishli tadqiqot maqolasi; dizayn holati va sifatli oʻquvchi suhbati tarkibiy qismlarini birlashtiradi.

Litsenziya: Creative Commons Attribution (CC BY). Shunga qaramay, Verianla matni manba maqolaning jumla, paragraf, jadval yoki vizual taqdimotini koʻchirish oʻrniga ilmiy faktlar va usul asosida mustaqil ravishda tuzilgan.

Moliyalashtirish: Tadqiqot National Science Foundation tomonidan 2342738 raqamli mukofot doirasida moliyalashtirilgan.

Ma’lumotlar mavjudligi: Shaxssizlantirilgan ma’lumotlar asosli soʻrov boʻyicha taqdim etilishi mumkinligi bildirilgan.

Manfaatlar toʻqnashuvi:Mualliflar tadqiqot bilan bogʻliq manfaatlar toʻqnashuvini bildirmagan.

Etika: Oʻquvchilar bilan suhbat bosqichi Institutional Review Board tomonidan tasdiqlangani; ota-onaning imzolangan roziligi va oʻquvchi assent-i olingani bildirilgan. Manba matnida ushbu boʻlimda aniq IRB protokol raqami berilmagan.

Mualliflar hissasi

Manbaning CRediT bayonotiga koʻra konseptuallashtirish va metodologiya Feiya Luo hamda Fatema Nasrin; tekshirish uch muallif; formal tahlil va tadqiqot Fatema Nasrin; resurslar, nazorat, loyiha boshqaruvi va moliyalashtirishni jalb qilish Feiya Luo; ma’lumotlarni kuratsiya qilish Fatema Nasrin; dastlabki qoralama Fatema Nasrin hamda Mohammad Mohi Uddin; koʻrib chiqish va tahrirlash uch muallif; vizuallashtirish esa Fatema Nasrin hamda Mohammad Mohi Uddin tomonidan bajarilgan.

Manba ichidagi izchillik qaydlari

Manbadagi sinf darajasi ifodalarini bitta son oraligʻiga keltirib boʻlmaydi: xulosa va maqsad bayonida materiallar 4–6. sinflar uchun taqdim etilgan boʻlsa, DLCS moslashtirishi 3–5. sinflarga, oʻquvchi namunasi esa 4. va 5. sinfga oʻtayotgan oʻquvchilarga tegishlidir.

CTML nuqtayi nazaridan ham manba ichida nomuvofiqlik mavjud. Usul boʻlimida Embodiment tamoyili bosma komiks dizayniga qoʻllanmaydigan tamoyillar qatorida sanaladi va A ilovasidagi jadvalda toʻrtta hikoya uchun qoʻllanmagan deb koʻrsatiladi. Bunga qarama-qarshi ravishda, muhokama boʻlimida Embodiment tamoyili Zappy, Milo va Zada kabi qahramonlardan ijodiy foydalanishni ragʻbatlantirgani yozilgan. Verianla bu ikki bayonotdan birini jimlik bilan tuzatmagan yoki boshqasining oʻrniga qoʻymagan.

Tadqiqot jami 11 ishtirokchini bildirgan boʻlsa-da, natijalar boʻlimidagi ayrim oʻquvchi iqtiboslarida P12 kodi ishlatilgan. Manba ishtirokchi raqamlari nega ketma-ket emasligini tushuntirmagani sababli bu holat haqida qoʻshimcha taxmin qilinmagan.

Yakuniy talqin chegarasi: Tadqiqotning eng kuchli hissasi “GenAI oʻquvchi muvaffaqiyatini oshiradi” degan xulosani isbotlash emas. Asosiy hissa generativ sun’iy intellektni pedagogik standartlar, CTML tamoyillari, guardrail’lar va doimiy inson nazorati ostida oʻquv materiallarini yaratishga qanday jalb qilish mumkinligini batafsil dizayn holati orqali koʻrsatishi va kichik oʻquvchi namunasidan ushbu materiallar qanday boshdan kechirilganiga doir dastlabki sifatli ma’lumot taqdim etishidir.