Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB; post-traumatic stress disorder, PTSD), psikolojik belirtilerin yanı sıra yüksek sağlık hizmeti kullanımıyla ilişkili olabilen bir ruh sağlığı durumudur. Bu retrospektif kohort çalışması, tıbbi kannabis kullanımının TSSB hastalarında son altı aydaki acil bakım, acil servis ve hastaneye yatış kullanımıyla ilişkisini incelemiştir. Araştırmacılar 1946 TSSB hastasından elde edilen Leafwell verilerini kullanmış; bunların 1261'ini en az bir yıllık tıbbi kannabis maruziyeti bulunan grup, 685'ini ise son bir yılda kannabis kullanmadığını bildiren grup olarak sınıflandırmıştır. Ana analiz, gözlenen grup farklılıklarını dengelemek amacıyla ters olasılık ağırlıklandırmasını regresyon düzeltmesiyle birleştiren IPWRA yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Düzeltilmiş tahminlerde tıbbi kannabis maruziyeti, acil bakım ve acil servis kullanımının daha düşük olasılığıyla ilişkili bulunmuştur; hastaneye yatışta da daha düşük bir tahmin elde edilmiş ancak bu sonuç istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır. Çalışmanın gözlemsel ve öz-bildirime dayalı yapısı nedeniyle bu bulgular tıbbi kannabisin sağlık hizmeti kullanımını doğrudan azalttığını kanıtlamaz.

Ana IPWRA modelinde acil bakım için tahmin edilen kullanım olasılıkları tıbbi kannabis grubunda %4,32, maruziyeti olmayan grupta %6,71; acil servis için sırasıyla %4,98 ve %7,67; hastaneye yatış için %2,81 ve %3,81 olmuştur. Kaynak bu farkları acil bakım için %35,62, acil servis için %35,07 ve hastaneye yatış için %26,25 göreli fark olarak raporlamaktadır. İlk iki sonuç istatistiksel olarak anlamlıdır; hastaneye yatış sonucu değildir.

Propensity score matching (PSM), augmented inverse probability weighting (AIPW) ve makine öğrenmesi destekli IPW analizleri de acil bakım ve acil servis sonuçlarında benzer yön ve büyüklükte ilişkiler üretmiştir. Bununla birlikte çalışma randomize değildir; kannabisin dozu, formülasyonu, kullanım sıklığı ve tedaviye uyum ayrıntılı olarak ölçülmemiştir. Bu nedenle elde edilen istatistiksel dayanıklılık, nedenselliğin kesin olarak kanıtlandığı anlamına gelmez.

Araştırma problemi

TSSB; uyku bozukluğu, kabuslar, travmatik olaya ilişkin istemsiz anılar, yoğun uyarılmışlık ve konsantrasyon güçlüğü gibi belirtilerle seyredebilir. Kaynak çalışma, TSSB'nin yalnız psikolojik yük oluşturmadığını, aynı zamanda acil bakım, hastane ve ruh sağlığı hizmetlerinin daha sık kullanılmasıyla ilişkili olabileceğini vurgulamaktadır.

Bu sağlık hizmeti yükünü artırabilecek unsurlardan biri kronik ağrıdır. TSSB ve kronik ağrı aynı kişide birlikte bulunabilir; fiziksel ve psikolojik belirtilerin birleşmesi, sağlık hizmeti ihtiyacını artıran karmaşık bir klinik tablo oluşturabilir. Kaynak yazarları bu nedenle tıbbi kannabis kullanımının yalnız belirti düzeyinde değil, sağlık sistemi kullanımında ölçülebilir bir farklılıkla ilişkili olup olmadığını araştırmıştır.

Tıbbi kannabis bu çalışmada ne anlama geliyor?

Bu çalışmada “tıbbi kannabis tedavisi”, belirli bir standart preparatın, sabit dozun veya kontrollü farmakolojik protokolün uygulanması anlamına gelmemektedir. Maruziyet grubu, Leafwell üzerinden tıbbi kannabis kartı edinmiş, en az yaklaşık bir yıl tıbbi kannabis kullanmış ve yeniden sertifikasyon için başvurmuş TSSB hastalarından oluşmaktadır. Maruziyeti olmayan grup ise Leafwell'e ilk kez başvuran ve önceki bir yılda tıbbi veya rekreasyonel kannabis kullanmadığını bildiren TSSB hastalarından oluşturulmuştur.

Bu tanım çalışma sonucunun yorumlanmasında merkezî önemdedir. Kaynak, kullanılan kannabis ürünlerinin tam bileşimini, THC/CBD oranlarını, dozlarını, uygulama yollarını veya bireysel kullanım düzenini ayrıntılı biçimde modellememiştir. Dolayısıyla sonuçlar belirli bir kannabis ürünü veya dozu için etkinlik tahmini değildir.

Biyolojik gerekçe çalışmanın doğrudan ölçtüğü bir mekanizma değildir

Kaynak makalenin giriş ve tartışma bölümleri, endokannabinoid sistemi (ECS), CB1 reseptörü, anandamid olarak da bilinen N-arachidonoylethanolamide (AEA), 2-arachidonoylglycerol (2-AG), hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) ekseni ve stres yanıtı arasındaki literatür bağlantılarını tartışmaktadır. Bu çerçevede endokannabinoid sinyalinin stres yanıtının düzenlenmesinde rol oynayabileceği ve önceki çalışmaların bazı TSSB belirtilerinde tıbbi kannabis kullanımıyla iyileşmeler raporladığı aktarılmaktadır.

Ancak mevcut kohort çalışması CB1 aktivitesini, AEA veya 2-AG düzeylerini, kortizolü, HPA ekseni aktivitesini ya da nörobiyolojik mekanizmaları ölçmemiştir. Bu nedenle biyolojik açıklamalar, çalışmanın kendi verileriyle doğrulanmış mekanizmalar değil; araştırma sorusuna dayanak sağlayan literatür bağlamıdır.

IPWRA Yöntemi Nedir ve Bu Çalışmada Neden Kullanılmıştır?

Inverse probability weighting with regression adjustment (IPWRA), gözlemsel verilerde tedavi veya maruziyet grupları arasındaki ölçülmüş başlangıç farklılıklarını azaltarak ortalama tedavi etkisini tahmin etmeyi amaçlayan ve ters olasılık ağırlıklandırmasını regresyon düzeltmesiyle birleştiren çift dayanıklı bir analiz yaklaşımıdır. Bu çalışmada IPWRA; yaş, cinsiyet, ırk/etnik köken, sigara, alkol, kronik ağrı, TSSB şiddeti, yaşam kalitesi ve uygun modellerde sağlık sigortası gibi değişkenler açısından tıbbi kannabis kullanan ve kullanmayan grupları istatistiksel olarak daha karşılaştırılabilir hale getirmek için kullanılmıştır.

IPWRA'nın temel mantığı, “tedavi grubu ile kontrol grubu başlangıçta aynı değildi; bu farkların ölçülebildiği kısmını istatistiksel olarak dengeleyelim” yaklaşımıdır. Çalışmada tedavi modeli için her kişinin tıbbi kannabis grubunda bulunma olasılığı tahmin edilmiş, bu olasılıklardan ağırlıklar oluşturulmuş ve sağlık hizmeti sonuçları regresyon düzeltmesiyle birlikte değerlendirilmiştir.

Yazarların açıkladığı iki temel varsayım vardır. Birincisi, tedavi seçimini ve sonucu birlikte etkileyen önemli karıştırıcıların ölçülmüş ve modele dahil edilmiş olmasıdır. İkincisi, benzer özelliklere sahip kişiler için hem tıbbi kannabis grubunda hem de karşılaştırma grubunda bulunma olasılığının sıfırdan büyük olması; başka bir ifadeyle gruplar arasında yeterli common support/overlap bulunmasıdır.

Kaynak Figür 1'de iki grubun eğilim skoru dağılımları önemli ölçüde örtüşmektedir. Ağırlıklandırma sonrasında kovaryatların standartlaştırılmış farkları genel olarak sıfıra yaklaşmış, varyans oranları bire yaklaşmıştır. Aşırı tanımlama testinin genel p değeri 0,212 olarak verilmiş; yazarlar bunu ağırlıklandırılmış gruplar arasında yeterli kovaryat dengesi bulunduğu şeklinde yorumlamıştır.

ATE neyi ifade ediyor?

Average treatment effect (ATE), potansiyel-sonuç çerçevesinde bütün hedef popülasyon tıbbi kannabis maruziyeti altında olsaydı beklenen sonuç ile aynı popülasyon maruziyet altında olmasaydı beklenen sonuç arasındaki ortalama farkı tahmin etmeyi amaçlar. Bu çalışmada ATE üç ikili sonuç için hesaplanmıştır: son altı ayda en az bir acil bakım başvurusu, en az bir acil servis başvurusu ve en az bir hastaneye yatış.

Gözlemsel çalışmalarda “ATE” teriminin kullanılması tek başına randomizasyon veya kesin nedensellik anlamına gelmez. Tahminin nedensel yorumu, özellikle ölçülmemiş karıştırıcıların bulunmadığı varsayımına bağlıdır. Kaynak yazarları da artık karıştırıcılık olasılığının tamamen ortadan kaldırılamayacağını sınırlılıklar arasında belirtmektedir.

Ham oranlar ile düzeltilmiş sonuçları karıştırmamak gerekir

Grupların doğrudan gözlenen ham oranlarında tıbbi kannabis maruziyeti olan katılımcıların %4,0'ı acil bakım, %4,8'i acil servis ve %2,5'i hastaneye yatış bildirmiştir. Maruziyeti olmayan grupta karşılık gelen oranlar %8,9, %10,1 ve %4,8'dir.

Ancak çalışmanın temel çıkarımı ham oranlardan değil IPWRA ile kovaryatlar dengelendikten sonra elde edilen potansiyel-sonuç ortalamalarından yapılmıştır. Bu nedenle “%35,6 daha düşük” veya “%35,1 daha düşük” ifadeleri ham %4,0–%8,9 veya %4,8–%10,1 karşılaştırmalarının doğrudan yüzdesi değildir; IPWRA modelindeki düzeltilmiş olasılıklara dayanan göreli farklardır.

Tıbbi Kannabis Kullanımı Acil Sağlık Hizmeti Kullanımını Azalttı mı?

Çalışmanın desteklediği ifade, tıbbi kannabis maruziyetinin daha düşük acil bakım ve acil servis kullanımıyla ilişkili olduğudur; çalışma bu azalmanın tıbbi kannabis tarafından kesin olarak oluşturulduğunu kanıtlamaz. Ana IPWRA analizinde acil bakım için düzeltilmiş olasılık %4,32'ye karşı %6,71, acil servis için %4,98'e karşı %7,67'dir ve her iki ATE katsayısı da p < 0,05 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlıdır.

Acil bakım katsayısının yaklaşık −0,024 olması, model ölçeğinde iki potansiyel sonuç arasında yaklaşık 0,024'lük, yani yaklaşık 2,4 yüzde puanlık mutlak olasılık farkına karşılık gelir. Acil servis katsayısı yaklaşık 2,7 yüzde puanlık, hastaneye yatış katsayısı ise yaklaşık 1,0 yüzde puanlık farkı temsil etmektedir. Kaynakta verilen %35,62, %35,07 ve %26,25 değerleri bu mutlak farklardan farklı olarak göreli yüzde farklardır.

Hastaneye yatış neden ayrı değerlendirilmelidir?

Hastaneye yatış yön olarak tıbbi kannabis grubunda daha düşük görünmesine rağmen katsayı istatistiksel anlamlı değildir. Yazarlar, toplam örneklem yaklaşık 2000 kişiye yaklaşsa da hastaneye yatış olayının seyrek olmasının bu sonuç için istatistiksel gücü sınırlandırmış olabileceğini tartışmaktadır. Daha büyük örneklemler veya daha uzun takip süreleri bu ilişkinin daha güvenilir değerlendirilmesini sağlayabilir.

Duyarlılık analizleri neden önemli?

Tek bir modelin sonucu, model seçimine özgü bir artefakt olabilir. Araştırmacılar bu riski değerlendirmek için ana IPWRA modeline ek olarak üç alternatif ATE yöntemi kullanmıştır:

• Propensity Score Matching (PSM): benzer eğilim skorlarına sahip katılımcıları eşleştirmiştir; en yakın komşu yaklaşımı, 0,1 caliper ve en fazla 3:1 eşleştirme kullanılmıştır.
• Augmented Inverse Probability Weighting (AIPW): ters olasılık ağırlıklandırmasını ek düzeltme terimiyle desteklemiştir.
• Inverse Probability Weighting with Machine Learning (IPW-ML): kovaryat dengesini optimize etmek amacıyla LASSO tabanlı makine öğrenmesi ve çapraz doğrulamayla seçilen ceza parametresi kullanmıştır.

Bu üç yöntemde acil bakım ve acil servis sonuçlarının yönü, büyüklüğü ve istatistiksel anlamlılığı ana IPWRA analizine yakın kalmıştır. Hastaneye yatış ise hiçbir alternatif modelde istatistiksel anlamlılık kazanmamıştır. Böylece ana bulgunun yalnız belirli bir ATE algoritmasına bağlı olmadığı gösterilmiştir.

IPWRA tolerans analizi

İkinci duyarlılık analizinde IPWRA için 0,05, 0,075 ve 0,1 tolerans eşikleri uygulanmıştır. Daha sıkı eşiklerle acil bakım ve acil servis katsayılarının mutlak büyüklüğü artmış; aynı zamanda analiz dışında bırakılan katılımcı sayısı da yükselmiştir.

Kaynak metnin anlatı bölümünde 0,1 toleransında 255 kişinin kaybı için %13,6 değeri yazılırken Tablo 5 %13,8 vermektedir. Burada tablo değeri, kaynak içi tutarsızlığı gizlemeden olduğu gibi gösterilmiştir.

Advers olaylar

Kaynak, tedavi grubunda 19 kişinin en az bir advers olay bildirdiğini ve bir kişinin birden fazla olay bildirebilmesi nedeniyle toplam 27 advers olay kaydedildiğini belirtmektedir. En sık bildirilen olaylar yorgunluk/bitkinlik (n = 5), iştah artışı (n = 5) ve bulantı veya kendini hasta hissetme (n = 4) olmuştur. Bildirilen advers olayların günlük yaşam üzerindeki ortalama etkisi 0–10 ölçeğinde 2,43'tür.

Figür 2 ayrıca anksiyete, baş dönmesi, tıbbi kannabise tolerans artışı, hafıza kaybı, paranoya, boğaz ağrısı ve diğer olay kategorilerini göstermektedir. Bu sayıların küçük olması, çalışmanın tıbbi kannabisin genel veya uzun dönem güvenliğini kanıtladığı anlamına gelmez; çalışma advers olayları sistematik kontrollü güvenlik deneyi biçiminde değerlendirmemiştir.

Kaynak metinde “19 of the 1949 patients (1.51%)” ifadesi vardır. Ancak toplam kohort 1946 kişi, tedavi grubu 1261 kişidir ve %1,51 oranı 19/1261 hesabıyla uyumludur. Dolayısıyla “1949” sayısının kaynak-içi yazım veya raporlama tutarsızlığı olduğu görünmektedir; Verianla metni bunu sessizce düzeltilmiş bir kaynak değeri gibi sunmamaktadır.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

• Tıbbi kannabis maruziyeti, ölçülmüş kovaryatlar dengelendikten sonra daha düşük acil bakım kullanımıyla ilişkilidir.
• Tıbbi kannabis maruziyeti daha düşük acil servis kullanımıyla ilişkilidir.
• Bu iki ilişki PSM, AIPW ve IPW-ML analizlerinde benzer biçimde korunmuştur.
• Hastaneye yatış yön olarak daha düşük olsa da istatistiksel anlamlılık göstermemiştir.
• IPWRA ağırlıklandırmasından sonra ölçülmüş kovaryatların dengesi belirgin biçimde iyileşmiştir.
• Tedavi grubunda bildirilen advers olay sayısı çalışmanın kendi veri setinde düşüktür.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar

• Tıbbi kannabisin acil bakım veya acil servis başvurularını kesin olarak nedensel biçimde azalttığı kanıtlanmamıştır.
• Belirli THC/CBD oranının, dozun, ürünün veya uygulama yolunun daha etkili olduğu gösterilmemiştir.
• Tıbbi kannabisin TSSB için mevcut standart tedavilerin yerine geçmesi gerektiği gösterilmemiştir.
• Hastaneye yatışı anlamlı biçimde azalttığı gösterilmemiştir.
• Uzun dönem güvenliğinin kanıtlandığı sonucuna varılamaz.
• Endokannabinoid veya HPA ekseni mekanizmaları bu çalışmanın kendi verileriyle ölçülmemiştir.
• Ölçülmemiş karıştırıcılık ortadan kaldırılmış değildir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Veri kaynağı ve çalışma zamanı

Veriler, tıbbi kannabis kartlarına erişimi kolaylaştıran tele-sağlık şirketi Leafwell tarafından sağlanmıştır. Leafwell 36 ABD eyaletinde faaliyet göstermektedir. Araştırmacılar 15 Haziran–15 Eylül 2024 dönemine ait yapılandırılmış çevrim içi hasta anketlerinden yararlanmıştır.

Katılımcılar en az 18 yaşında ve TSSB tanılı olmak zorundaydı. Maruziyet grubu yeniden sertifikasyon için gelen, en az bir yıllık tıbbi kannabis kullanım geçmişi bulunan hastaları; karşılaştırma grubu ise Leafwell'e ilk kez başvuran ve önceki yıl kannabis kullanmadığını bildiren kişileri kapsamıştır. Yeni hasta olup tıbbi kart almadan önce tıbbi veya rekreasyonel kannabis kullandığını bildiren kişiler dışlanmıştır.

Sonuç değişkenleri

Her iki gruba da son altı ay içinde TSSB ile ilişkili sağlık hizmeti kullanımı sorulmuştur. Üç sonuç ikili değişken olarak kodlanmıştır:

• Son altı ayda en az bir kez acil bakım merkezine başvurma.
• Son altı ayda en az bir kez acil servise başvurma.
• Son altı ayda en az bir kez hastaneye yatma.

Bu sonuçlar elektronik sağlık kayıtlarının doğrudan doğrulanmasından değil, Leafwell onboarding sürecindeki standartlaştırılmış öz-bildirim sorularından elde edilmiştir.

Modele alınan kovaryatlar

Sonuç modeli yaş, cinsiyet, ırk/etnik köken, sigara kullanımı, alkol tüketimi, sağlık sigortası, TSSB şiddeti, kronik ağrı şiddeti ve yaşam kalitesi değişkenlerini içermiştir. TSSB şiddeti Severity of Post-Traumatic Stress Symptoms (NSESS), kronik ağrı Graded Chronic Pain Scale—Revised ve yaşam kalitesi CDC HRQOL-4 kullanılarak sınıflandırılmıştır.

Tedavi/maruziyet modeli aynı değişkenlerin çoğunu kullanmış, sağlık sigortası bu modele dahil edilmemiştir. Yazarlar bunun sağlık sigortası durumunun tıbbi kannabis maruziyetinden bağımsız kabul edilmesine dayandığını belirtmektedir.

Başlangıç grupları birbirinden farklıydı

Ham veriler, tıbbi kannabis ve karşılaştırma gruplarının başlangıçta eşdeğer olmadığını göstermektedir. Tıbbi kannabis grubunun ortalama yaşı 41,92, maruziyeti olmayan grubun ortalama yaşı 37,68 yıldır. Cinsiyet, ırk/etnik köken, alkol kullanımı, sağlık sigortası ve çeşitli sağlık durumu değişkenlerinde de istatistiksel farklılıklar raporlanmıştır. Bu başlangıç dengesizliği, IPWRA gibi nedensel çıkarım yöntemlerinin kullanılmasının temel gerekçesidir.

Ancak Tablo 1'in TSSB şiddeti ve yaşam kalitesi satırlarında grup sütunlarıyla sayı/yüzde dağılımları arasında kaynak-içi tutarsızlık bulunmaktadır. Bu nedenle bu iki değişkenin ham grup yüzdeleri Verianla metninde kesin karşılaştırmalı bulgu olarak yeniden üretilmemiştir.

Bu Bulgular Nedensellik Kanıtlıyor mu?

Hayır. Çalışma, ölçülmüş karıştırıcıları dengelemek için güçlü gözlemsel nedensel çıkarım yöntemleri ve çoklu duyarlılık analizleri kullanmış olsa da randomize değildir; sonuçlar öz-bildirime dayanır ve ölçülmemiş veya artık karıştırıcılık olasılığı devam eder. Bu nedenle en doğru ifade, tıbbi kannabis maruziyetinin daha düşük acil bakım ve acil servis kullanımıyla sağlam bir istatistiksel ilişki gösterdiğidir.

Neden randomizasyonun yokluğu önemlidir?

Tıbbi kannabis kullanan kişiler kullanmayan kişilerden sağlık davranışı, tedavi arayışı, erişim, önceki klinik deneyim, psikososyal özellikler veya ölçülmemiş başka faktörler bakımından farklı olabilir. IPWRA yalnız ölçülmüş kovaryatlar üzerinden dengeleme yapabilir. Modelde bulunmayan bir değişken hem tıbbi kannabis kullanımını hem de acil sağlık hizmeti kullanımını etkiliyorsa artık karıştırıcılık ortaya çıkabilir.

Hatırlama yanlılığı

Acil bakım, acil servis ve hastaneye yatış sonuçları katılımcıların son altı aylık hatırlamasına dayanmıştır. Kaynak yazarları, olayların görece belirgin olması nedeniyle hatırlanmasının rutin sağlık hizmetlerinden kolay olabileceğini belirtmekle birlikte eksik bildirim ihtimalini kabul etmektedir.

Yazarların önemli bir metodolojik uyarısı, hatırlama hatasının gruplar arasında aynı düzeyde olup olmamasına bağlıdır. Eğer yanlış sınıflandırma iki grupta benzerse tahminler sıfıra doğru zayıflayabilir; tıbbi kannabis kullanan hastalar sağlık hizmetleriyle daha fazla etkileşim halinde oldukları için olayları daha doğru hatırlıyorsa fark ters yönde abartılabilir.

Maruziyet ayrıntısının sınırlı olması

Tıbbi kannabis kullanımı “son bir yılda kullanım” üzerinden tanımlanmıştır. Doz, preparat, kannabinoid oranı, kullanım sıklığı, uygulama yolu ve tedaviye uyum gibi ayrıntılar modele dahil edilmemiştir. Sonuçlar bu nedenle “hangi ürün, hangi doz, hangi sıklık?” sorularını cevaplamamaktadır.

Kannabis kullanım bozukluğu ve diğer riskler

Tartışma bölümünde yazarlar kannabis kullanım bozukluğu riskinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulamaktadır. TSSB'nin bu riskle ilişkili olabileceğini belirten önceki literatüre dayanarak, klinisyenlerin önceki madde kullanımını taraması, hastaları zaman içinde izlemesi ve zarar azaltma yaklaşımlarını dikkate alması gerektiğini ifade etmektedirler. Kaynak ayrıca ilaç–ilaç etkileşimlerinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Bu nedenle çalışma “tıbbi kannabis düşük advers olay oranına sahiptir, dolayısıyla güvenlidir” biçiminde genellenemez. Çalışmanın advers olay ölçümü, uzun dönem farmakovijilans veya randomize güvenlik değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Klinik ve akademik anlam

Yazarlar, mevcut tedavilerin yerine konulacak bir yaklaşım önermekten ziyade tıbbi kannabisin dikkatle seçilmiş hastalarda ek tedavi olarak değerlendirilebileceğini tartışmaktadır. Çalışmanın kendi sınırları içinde ana klinik sinyal, akut sağlık hizmeti kullanımında daha düşük olasılıkla ilişkidir.

Akademik açıdan çalışma, gerçek yaşam verilerinde alternatif nedensel çıkarım yöntemlerini karşılaştırmanın önemini gösterir. Ana IPWRA bulgusunun PSM, AIPW ve IPW-ML ile aynı yönde kalması, bulgunun yalnız tek bir model seçimine bağlı olma olasılığını azaltmaktadır. Bununla birlikte model dayanıklılığı, gözlemsel tasarımın ölçülmemiş karıştırıcılık sınırını ortadan kaldırmaz.

Gelecek araştırmalar

Kaynak yazarları nedenselliğin daha güvenilir değerlendirilmesi için uzunlamasına araştırmalar gerektiğini belirtmektedir. Özellikle günlük ve aralıklı kullanım arasındaki doz-yanıt ilişkileri, farklı kannabis ürünleri, farklı dozlar ve uygulama yolları ile psikoterapi veya farmakoterapiyle etkileşimler gelecekte incelenmesi gereken başlıklardır.

Hastaneye yatış gibi düşük sıklıktaki sonuçlar için daha büyük örneklemler veya daha uzun takip süreleri gerekebilir. Aynı zamanda ürün ve kullanım ayrıntılarının sistematik biçimde ölçülmesi, şu anda “tıbbi kannabis maruziyeti” adı altında bir araya getirilen heterojen kullanımların ayrıştırılmasına yardımcı olacaktır.

Kaynak ve Yöntem Notu

Özgün başlık: Impact of Medical Cannabis Treatment on Healthcare Utilization Among PTSD Patients: A Retrospective Cohort Study

Yazarlar: Mitchell L. Doucette, D. Luke Macfarlan, Mark Kasabuski, Junella Chin, Emily Fisher.

Sorumlu yazar: Mitchell L. Doucette.

Kurum: Leafwell, Miami, Florida, ABD.

Dergi: Psychiatry International.

Yayınevi: MDPI, Basel, Switzerland.

Yayın bilgisi: Psychiatry International, 2026, Cilt 7, Makale 128.

DOI: 10.3390/psychiatryint7030128

Gönderim: 23 Haziran 2025.

Revizyon: 2 Eylül 2025.

Kabul: 13 Ocak 2026.

Yayın: 8 Haziran 2026.

Kaynak türü: Retrospektif kohort çalışması; randomize kontrollü deney değildir.

Örneklem: TSSB tanılı 1946 yetişkin; 1261 tıbbi kannabis maruziyet grubunda, 685 maruziyeti olmayan grupta. Ana sonuç modellerinde eksik veriler nedeniyle n = 1847.

Ana yöntem: Inverse Probability Weighting with Regression Adjustment (IPWRA) ile Average Treatment Effect (ATE) tahmini.

Duyarlılık analizleri: Propensity Score Matching (PSM), Augmented Inverse Probability Weighting (AIPW), Inverse Probability Weighting with Machine Learning/LASSO (IPW-ML) ve farklı IPWRA tolerans eşikleri.

Yazılım: Stata 18.0; teffects komutları.

Ana sonuç: Tıbbi kannabis maruziyeti daha düşük acil bakım ve acil servis kullanımıyla istatistiksel olarak anlamlı biçimde ilişkili bulunmuş; hastaneye yatış sonucu daha düşük yönde olsa da istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır.

Temel yöntemsel sınırlar: Randomizasyon yoktur; sağlık hizmeti kullanımı öz-bildirime dayanır; hatırlama yanlılığı mümkündür; doz, formülasyon ve uyum ayrıntıları yoktur; ölçülmemiş ve artık karıştırıcılık olasılığı bulunmaktadır.

Etik durum: Biomedical Research Alliance of New York (BRANY), IRB00000080 kapsamında retrospektif/ikincil araştırma olması nedeniyle etik incelemeden muafiyet verilmiştir. Katılımcıların verilerinin toplu kullanımına ilişkin onam bulunduğu kaynakta belirtilmektedir.

Finansman: Araştırma dış finansman almamıştır.

Veri erişilebilirliği: Çalışmanın özgün katkılarının makale içinde sunulduğu, ek soruların sorumlu yazara yöneltilebileceği belirtilmiştir.

Çıkar çatışması: Bütün yazarlar Leafwell çalışanıdır. Leafwell araştırmanın veri kaynağıdır ve tıbbi kannabis kartı sertifikasyonu ile ilişkili hizmetler sunmaktadır. Şirketin kannabis ürünü üretmediği veya satmadığı, yazarların kannabis üretimi ya da satışında doğrudan mali çıkar bildirmediği; ancak araştırma sonucunun Leafwell'i dolaylı biçimde yararlandırabileceği açıkça beyan edilmiştir.

Lisans: Creative Commons Attribution (CC BY).

Kaynak-içi veri bütünlüğü notu: Tablo 1'in TSSB şiddeti ve yaşam kalitesi satırlarında grup başlıkları ile bazı sayı/yüzde toplamları arasında uyumsuzluk bulunmaktadır. Ayrıca advers olay bölümünde kaynak metni “1949 hasta” yazmasına karşın toplam kohort 1946, tedavi grubu 1261 kişidir; bildirilen %1,51 oranı 19/1261 ile uyumludur. Bu farklılıklar Verianla tarafından gizli biçimde düzeltilmemiş, yorum sınırı olarak açık tutulmuştur.

Verianla içerik yöntemi: Bu yayın kaynak makalenin tam çevirisi veya paragraf-paragraf yeniden yazımı değildir. Kaynağın araştırma problemi, yöntemsel mimarisi, yayımlanmış sayısal sonuçları, duyarlılık analizleri, sınırlılıkları ve çıkar çatışması beyanı korunarak bağımsız bir Türkçe bilimsel öğrenme katmanı oluşturulmuştur. Kaynakta olmayan doz, mekanizma, klinik başarı veya güvenlik sonucu eklenmemiştir.