Амниятро дигар танҳо бо ҳифзи сарҳадҳо, тавозуни артишҳо ё эҳтимоли ҷанги байни давлатҳо шарҳ додан мумкин нест. Имрӯз ҳамлаҳои киберӣ, муҳоҷирати вобаста ба иқлим, ноамнии ғизо ва об, шабакаҳои ҷинояткории созмонёфта, ҷанги гибридӣ, дезинформатсия, пандемия ва тағйироти технологӣ, монанди зеҳни сунъӣ, ҳамзамон ба низомҳои амниятӣ таъсир мерасонанд. Аз ин рӯ, идоракунии амният аз модели классикии ҳарбӣ ва давлатмеҳвар ба сӯи меъмории фарохтари идоракунии хавф таҳаввул меёбад.

Ин рисолаи докторӣ ояндаи идоракунии байналмилалии амниятро дар минтақаҳои хавфи баланд меомӯзад. Минтақаҳои асосии диққат Ховари Миёна, Африқои Ҷануби Сахара, Аврупои Шарқӣ ва Осиёи Ҷанубӣ мебошанд. Гарчанде ин минтақаҳо сохторҳои таърихӣ, сиёсӣ ва институтсионалии гуногун доранд, бо як мушкили муштарак рӯ ба рӯянд: таҳдидҳо бо ҳам пайвастаанд ва як ниҳод, як кишвар ё як абзори амниятӣ танҳо наметавонад ин мураккабиро идора кунад.

Саҳми асосии таҳқиқ модели IFSGF мебошад, ки Integrated Future Security Governance Framework, яъне Чаҳорчӯбаи ҳамгирошудаи идоракунии амнияти оянда ном дорад. Ин модел қабатҳое чун идоракунии стратегӣ, иктишофи хавф, идоракунии амалиётӣ, тобоварӣ ва мутобиқшавӣ, иштироки ҷонибҳои манфиатдорро бо идоракунии ҳамгирошудаи хавф, технология ва идоракунии рақамӣ, амнияти иқлимӣ ва инсонӣ, идоракунии мутобиқшавандаи институтсионалӣ ва шабакаҳои ҳамкории идоракунӣ муттаҳид мекунад.

Мушкил чист?

Дар қисми зиёди асри бист идоракунии амният асосан тавассути иқтидори ҳарбии давлатҳо, иттифоқҳо, боздорандагӣ ва амнияти сарҳадӣ баррасӣ мешуд. Ин равиш дар давраҳое, ки ҷангҳои байнидавлатӣ ва таҳдидҳои ҳарбӣ бартарӣ доштанд, маъно дошт. Аммо муҳити амниятии асри бисту як хеле пароканда ва мураккабтар шудааст.

Дар минтақаҳои хавфи баланди имрӯз мушкилҳо танҳо ба вуҷуд намеоянд. Заъфи институтсионалӣ дар як кишвар метавонад шабакаҳои ҷинояткории созмонёфтаи фаромарзиро қавӣ кунад. Тағйирёбии иқлим камбуди обро афзоиш медиҳад; камбуди об ба кишоварзӣ, муҳоҷират, таниши иҷтимоӣ ва суботи сиёсӣ таъсир мерасонад. Ҳамлаҳои киберӣ метавонанд зерсохтори муҳимро ҳадаф гиранд. Дезинформатсия метавонад эътимоди ҷамъиятӣ ва равандҳои интихоботиро суст кунад. Буҳронҳои тандурустӣ, монанди пандемия, метавонанд тобоварии иқтисодӣ ва эътимоднокии ниҳодҳои давлатӣро латма зананд.

Аз ин рӯ, масъалаи асосӣ танҳо саволи «кадом таҳдид бузургтар аст?» нест. Саволи муҳимтар чунин аст: вақте чанд таҳдид ҳамзамон ва бо тақвияти ҳамдигар ба вуҷуд меоянд, ниҳодҳои байналмилалӣ, давлатҳо, созмонҳои минтақавӣ, бахши хусусӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ чӣ гуна метавонанд ин хавфҳои мураккабро якҷо идора кунанд?

Холигии марказие, ки таҳқиқ баррасӣ мекунад, дар ҳамин ҷо пайдо мешавад. Сохторҳои мавҷудаи идоракунии амният аксаран ба бахшҳо ҷудо, байни ниҳодҳо пароканда ва нисбат ба буҳронҳо реактивӣ боқӣ мондаанд. Дар ҳоле ки идоракунии муассири амният дар минтақаҳои хавфи баланд бояд пешбинӣ, тавлиди иктишофи хавф, ҳамоҳангсозии байни фаъолон, саводнокии технологӣ, тобоварии иқлимӣ ва ҷанбаҳои амнияти иҷтимоиро якҷо баррасӣ кунад.

Усул чӣ пешниҳод мекунад?

Таҳқиқ ба тарҳи сифатӣ ва иктишофии пажӯҳиш такя мекунад. Ба ҷои моделсозии миқдорӣ ё озмоиши саҳроӣ, он тавассути адабиёти академӣ, нашрияҳои ҳукуматӣ, гузоришҳои созмонҳои байналмилалӣ, санадҳои сиёсӣ ва арзёбиҳои стратегии амниятӣ таҳлили васеи ҳуҷҷатҳоро анҷом медиҳад.

Усул бар чор ҷузъи асосӣ бунёд шудааст. Аввал таҳлили мавзӯӣ аст. Ин таҳлил барои муайян кардани мавзӯъҳои асосии такроршаванда дар адабиёти идоракунии амният ва гузоришҳои ниҳодҳо хизмат мекунад. Масалан, мавзӯъҳое чун мутобиқшавӣ, тобоварӣ, технология, амнияти иқлимӣ, амнияти инсонӣ, ҳамоҳангсозии ҷонибҳои манфиатдор ва омӯзиши институтсионалӣ ба ин тарз намоён мешаванд.

Ҷузъи дуюм таҳлили ҳуҷҷатҳо мебошад. Таҳқиқ тамоюлҳои дар ниҳодҳои амниятӣ, созмонҳои байналмилалӣ ва санадҳои сиёсӣ ҷойдоштаро омӯхта, ҷиҳатҳои қавӣ ва заифи меъмории мавҷудаи идоракуниро арзёбӣ мекунад.

Ҷузъи сеюм арзёбии муқоисавии минтақавӣ аст. Ховари Миёна, Африқои Ҷануби Сахара, Аврупои Шарқӣ ва Осиёи Ҷанубӣ муқоиса мешаванд. Ин муқоиса нишон медиҳад, ки ҳар минтақа афзалиятҳои гуногуни амниятӣ дорад, аммо баъзе омилҳои муваффақият ба шакли муштарак такрор мешаванд.

Ҷузъи чорум синтези консептуалӣ аст. Таҳқиқ бо якҷо кардани натиҷаҳо модели оянданигари идоракуниро бо номи Integrated Future Security Governance Framework таҳия мекунад. Ин модел танҳо вазъи мавҷударо шарҳ намедиҳад; ҳамчунин кӯшиш мекунад муайян кунад, ки ниҳодҳо дар оянда ба кадом иқтидорҳо ниёз хоҳанд дошт.

Дар заминаи назариявӣ чор равиш бартарӣ доранд: Security Governance Theory, Human Security Theory, Risk Society Theory ва Complex Adaptive Systems Theory. Бо истифодаи якҷояи ин назарияҳо ҳадаф он аст, ки амният на танҳо аз дидгоҳи ҳарбӣ ё давлатмеҳвар, балки бо ҷанбаҳои инсон, муҳити зист, технология, ниҳод, хавф ва мутобиқшавии система фаҳмида шавад.

Формулаҳо чиро нишон медиҳанд?

Дар таҳқиқ формулаи математикӣ, модели оморӣ ё муодилаи ададӣ вуҷуд надорад. Пажӯҳиш таҳлили сифатӣ, муқоисавӣ ва консептуалии идоракунии амният мебошад. Аз ин рӯ, формулаи аслии математикӣ барои интиқол вуҷуд надорад.

Аммо мантиқи асосии таҳқиқро барои хонандаи Verianla метавон бо муносибати соддаи идоракунӣ чунин нишон дод:

Ин ифода дар таҳқиқ айнан ҳамчун формула ҷой надорад; он намоиши редаксиониест, ки натиҷаи асосии рисоларо ба таври фаҳмо ҷамъбаст мекунад.

Сабаби мураккаб шудани мушкилҳои амниятӣ дар минтақаҳои хавфи баландро низ метавон чунин сода кард:

Ин муносибат нишон медиҳад, ки мушкилҳои муосири амниятӣ аз як манбаъ пайдо намешаванд; онҳо аз омезиши омилҳои сиёсӣ, экологӣ, технологӣ, иқтисодӣ ва институтсионалӣ афзоиш меёбанд.

Модели IFSGF-и пешниҳодкардаи таҳқиқро низ метавон ба таври сода чунин хонд:

Панҷ қабати идоракунӣ чунинанд:

Панҷ сутуни стратегиро бошад метавон чунин ҷамъбаст кард:

Ин нишондиҳандаҳо барои сода кардани сохтори консептуалии таҳқиқ омода шудаанд. Онҳо даъвои дақиқии математикӣ надоранд; танҳо барои шарҳи визуалӣ ва таҳлилии мантиқи модел хизмат мекунанд.

Паёми асосии график, ҷадвал ва схема

Мантиқи схемавии асосии таҳқиқ идоракунии амниятро на ҳамчун фаъолияти якқабатаи давлатӣ, балки ҳамчун низоми бисёрқабата баррасӣ мекунад. Дар ин низом қабули қарорҳои стратегӣ, иктишофи хавф, татбиқи амалиётӣ, тобоварӣ пас аз буҳрон ва иштироки ҷонибҳои манфиатдор на қисмҳои ҷудо, балки унсурҳои пурракунандаи ҳамдигар мебошанд.

Паёми муҳимтарини чаҳорчӯбаи IFSGF ин аст, ки ниҳодҳои амниятии оянда бояд танҳо сохторҳои вокунишкунанда ба таҳдидҳо набошанд. Ниҳодҳо бояд хавфҳоро пешакӣ бинанд, иттилооти аз фаъолони гуногун омадаро якҷо кунанд, воқеиятҳои маҳаллиро ба ҳисоб гиранд ва пас аз буҳрон танҳо ба ҳолати пешина барнагарданд, балки ба сохтори қавитар таҳаввул ёбанд.

Муқоисаи минтақавӣ нишон медиҳад, ки минтақаҳои хавфи баланд мушкилҳои яксонро ба як шакл таҷриба намекунанд. Дар Ховари Миёна ва Аврупои Шарқӣ рақобати геополитикӣ ва танишҳои стратегии амниятӣ равшантар мебошанд. Дар Африқои Ҷануби Сахара рушди иқтисодӣ, иқтидори институтсионалӣ, камбуди захираҳо ва ҷанбаҳои амнияти инсонӣ бештар ба пеш мебароянд. Дар Осиёи Ҷанубӣ бошад, фишори иқлимӣ, аҳолӣ, ниёзҳои рушд ва танишҳои геополитикӣ якҷо амал мекунанд.

Мавзӯи технология дуҷониба аст. Зеҳни сунъӣ, додаҳои калон, низомҳои киберамният, таҳлили пешгӯишаванда ва абзорҳои назорати рақамӣ метавонанд иқтидори огоҳии барвақт ва қабули қарорҳои ниҳодҳои амниятиро афзоиш диҳанд. Аммо ҳамин технологияҳо осебпазирии нав низ ба вуҷуд меоранд. Ҳамлаҳои киберӣ, масъалаҳои махфияти додаҳо, вобастагии технологӣ, ғаразҳои алгоритмӣ ва назорати низомҳои автономӣ минтақаҳои нави хавф дар идоракунии амнияти оянда мебошанд.

Амнияти иқлимӣ яке аз паёмҳои асосии схемавии таҳқиқ аст. Тағйирёбии иқлим метавонад таҳдиди мустақими ҳарбӣ набошад; аммо бо афзоиши камбуди об, ноамнии ғизо, муҳоҷират, хавфи саломатӣ, осебпазирии иқтисодӣ ва танишҳои иҷтимоӣ муҳити амниятиро вазнинтар мекунад. Аз ин рӯ, иқлим бояд на берун аз сиёсати амниятӣ, балки дар маркази он арзёбӣ шавад.

Дар охир, схемаи иштироки ҷонибҳои манфиатдор паёми муҳим медиҳад. Идоракунии амнияти оянда танҳо аз ҷониби ҳукуматҳо ва артишҳо анҷом дода намешавад. Созмонҳои байналмилалӣ, ташкилотҳои минтақавӣ, ширкатҳои технологӣ, фаъолони кӯмаки башардӯстона, мақомоти маҳаллӣ, муассисаҳои академӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ ва ҷомеаҳои маҳаллӣ бояд дар идоракунии амният нақши бештар гиранд.

Озмоишҳо чӣ гуна анҷом дода шудаанд?

Ин таҳқиқ озмоиши лабораторӣ, пажӯҳиши саҳроии пурсишӣ ё моделсозии ададӣ анҷом намедиҳад. Пажӯҳиш бар тарҳи сифатии иктишофӣ асос ёфтааст. Додаҳои истифодашуда аз манбаъҳои дуюмдараҷа, яъне нашрияҳои академӣ, гузоришҳои ниҳодҳои байналмилалӣ, санадҳои ҳукуматӣ, арзёбиҳои стратегии амниятӣ ва ҳуҷҷатҳои сиёсӣ гирифта шудаанд.

Раванди таҳлил дар се сатҳи асосӣ пеш меравад. Дар сатҳи аввал баррасии адабиёт анҷом дода мешавад. Дар ин марҳила рушди таърихии идоракунии амният, таҳдидҳои анъанавӣ ва ғайрианъанавӣ, амнияти инсонӣ, ҷомеаи хавф, низомҳои мураккаби мутобиқшаванда, технология ва амнияти иқлимӣ арзёбӣ мешаванд.

Дар сатҳи дуюм таҳлили мавзӯӣ татбиқ мешавад. Мафҳумҳо ва мушкилҳои идоракунӣ, ки дар матнҳо такрор мешаванд, муайян карда мешаванд. Мавзӯъҳое чун мутобиқшавӣ, тобоварӣ, ҳамоҳангсозии ҷонибҳои манфиатдор, омодагии технологӣ, пешбинии стратегӣ, роҳбарӣ, мубодилаи иттилоот ва омӯзиши институтсионалӣ дар ин марҳила ба пеш мебароянд.

Дар сатҳи сеюм таҳлили муқоисавии минтақавӣ анҷом дода мешавад. Ховари Миёна, Африқои Ҷануби Сахара, Аврупои Шарқӣ ва Осиёи Ҷанубӣ ҳамчун муҳитҳои гуногуни амниятӣ баррасӣ мешаванд. Барои ҳар минтақа афзалиятҳои таҳдид, иқтидори институтсионалӣ, омодагии технологӣ, хавфи иқлимӣ, гуногунии фаъолон ва мушкилҳои идоракунӣ муқоиса мешаванд.

Дар марҳилаи ниҳоӣ синтези консептуалӣ анҷом дода мешавад. Ин синтез асоси сохтани модели IFSGF мегардад. Модел бо муттаҳид кардани чаҳорчӯбаҳои назариявии адабиёт ва омилҳои муштараки муваффақият аз таҳлили минтақавӣ меъмории оянданигари идоракунии амниятро пешниҳод мекунад.

Натиҷаҳо чиро нишон медиҳанд?

Натиҷаи аввал ин аст, ки идоракунии байналмилалии амният аз модели давлатмеҳвар ва ҳарбимеҳвар ба модели бисёрафъол, бисёрбахш ва хавфмеҳвар таҳаввул меёбад. Давлатҳо ҳанӯз аҳамияти марказӣ доранд, аммо дигар танҳо кофӣ нестанд. Созмонҳои байналмилалӣ, бахши хусусӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ, таъминкунандагони технология ва ҷомеаҳои маҳаллӣ ба қисми муҳити амниятӣ табдил ёфтаанд.

Натиҷаи дуюм ин аст, ки таҳдидҳо то дараҷае ба ҳам даромехтаанд, ки онҳоро аз ҳам ҷудо кардан душвор аст. Ҳамлаи киберӣ танҳо мушкили техникӣ нест; он метавонад ба зерсохтори муҳим, иқтисод, эътимоди ҷамъиятӣ ва суботи сиёсӣ таъсир расонад. Буҳрони иқлим танҳо масъалаи муҳити зист нест; он метавонад амнияти захираҳо, муҳоҷират, саломатӣ ва динамикаи низоъро тағйир диҳад. Пандемия танҳо буҳрони тандурустӣ нест; он метавонад ба иқтидори давлат, занҷири таъминот, эътимоди иҷтимоӣ ва тобоварии иқтисодӣ таъсири амниятӣ расонад.

Натиҷаи сеюм ин аст, ки технология ҳам имконият ва ҳам хавф мебошад. Зеҳни сунъӣ, додаҳои калон ва низомҳои рақамӣ метавонанд барои огоҳии барвақт, таҳлили хавф ва идоракунии буҳрон абзорҳои қавӣ фароҳам кунанд. Аммо технология ҳамзамон сатҳи ҳамлаҳои кибериро васеъ мекунад, масъалаҳои ахлоқӣ ба вуҷуд меорад, хавфҳои амнияти додаҳоро зиёд мекунад ва ниҳодҳои вобаста ба технологияро ба осебпазирии нав мекушояд.

Натиҷаи чорум ин аст, ки тағйирёбии иқлим бояд ҳамчун зарбкунандаи таҳдид баррасӣ шавад. Фишори иқлимӣ метавонад дар минтақаҳое, ки аллакай осебпазиранд, ба об, ғизо, саломатӣ, муҳоҷират ва суботи иқтисодӣ таъсир расонда, мушкилҳои амниятиро вазнинтар кунад.

Натиҷаи панҷум ин аст, ки самаранокии идоракунӣ ба баъзе омилҳои муштарак вобаста аст. Гарчанде фарқиятҳои минтақавӣ вуҷуд доранд, мутобиқшавӣ, тобоварӣ, омодагии технологӣ, роҳбарӣ, ҳамоҳангсозии ҷонибҳои манфиатдор ва омӯзиши институтсионалӣ ҳамчун муайянкунандаҳои такроршавандаи идоракунии муваффақи амният пайдо мешаванд.

Натиҷаи шашум ин аст, ки модели IFSGF саҳми асосии таҳқиқ мебошад. Ин модел идоракунии амниятро на танҳо ҳамчун посух ба таҳдид, балки ҳамчун омезиши пешбинии стратегӣ, иктишофи хавф, иқтидори амалиётӣ, тобоварӣ ва иштироки ҷонибҳои манфиатдор мебинад.

Чаро ин муҳим аст?

Ин таҳқиқ муҳим аст, зеро баҳси амниятро аз чаҳорчӯбаи маҳдуди ҳарбӣ берун оварда, ба дурнамои васеътари идоракунии хавфи ҷаҳонӣ мебарад. Ноустуворӣ дар минтақаҳои хавфи баланд аксар вақт танҳо аз низои мусаллаҳона ба вуҷуд намеояд. Камбуди иқтидори институтсионалӣ, фишори иқлимӣ, осебпазирии иқтисодӣ, парокандагии иҷтимоӣ, норасоии технологӣ, иттилооти бардурӯғ ва шабакаҳои ҷинояткории фаромарзӣ якҷо амал мекунанд.

Аз ин рӯ, ниҳодҳои амниятии оянда танҳо бо қувваи ҳарбӣ, назорати сарҳадӣ ё мудохилаи пас аз буҳрон муваффақ шуда наметавонанд. Таҳлили пешгирикунанда, огоҳии барвақт, мубодилаи додаҳо, рушди иқтидори маҳаллӣ, амнияти инсонӣ, тобоварии иқлимӣ ва идоракунии технология бояд ба қисмҳои як меъмории ягонаи амниятӣ табдил ёбанд.

Аҳамияти сиёсати таҳқиқ низ дар ҳамин аст. Агар ниҳодҳо таҳдидҳоро мисли парвандаҳои ҷудогона идора карданро идома диҳанд, метавонанд робитаҳои воқеии ҷаҳонро аз даст диҳанд. Вақте киберамният, иқлим, муҳоҷират, тандурустии ҷамъиятӣ, ҷинояткории созмонёфта ва рақобати геополитикӣ дар як низом баррасӣ намешаванд, мудохилаҳо метавонанд нопурра ё дер бошанд.

Аз нигоҳи академӣ таҳқиқ бо якҷо кардани назарияи идоракунии амният бо равишҳои амнияти инсонӣ, ҷомеаи хавф ва низомҳои мураккаби мутобиқшаванда забони фарогиртари таҳлилро пешниҳод мекунад. Аз нигоҳи амалӣ бошад, ба ниҳодҳои амниятӣ чунин паём медиҳад: омодагӣ ба оянда танҳо захираҳои бештарро талаб намекунад; он ҳамоҳангсозии беҳтар, омӯзиши тезтар ва тарҳи чандиртари институтсионалиро талаб мекунад.

Нуктаҳои диққат

Нуктаи аввал ин аст, ки таҳқиқ рисолаи докторӣ мебошад. Рисола синтези фарогири адабиёт ва ҳуҷҷатҳоро пешниҳод мекунад, аммо мусоҳибаҳои мустақими саҳроӣ, маҷмӯи додаҳои миқдорӣ ё озмоиши таҷрибавӣ надорад. Аз ин рӯ, натиҷаҳо бояд ҳамчун хулосаҳои консептуалӣ ва муқоисавӣ, ки ба баррасии васеи манбаъҳо такя доранд, хонда шаванд.

Нуктаи дуюм маҳдудияти манбаъҳои дастраси умумӣ дар соҳаи амният мебошад. Баъзе иттилооти марбут ба амнияти байналмилалӣ ва идоракунии буҳрон метавонад махфӣ ё дастнорас бошад. Таҳқиқ ба манбаъҳои академӣ, институтсионалӣ ва сиёсие такя мекунад, ки барои умум дастрасанд. Ин махсусан дар бораи ҷузъиёти амалиётии амният маҳдудияти табиӣ ба вуҷуд меорад.

Нуктаи сеюм гуногунии минтақаҳои хавфи баланд аст. Ховари Миёна, Африқои Ҷануби Сахара, Аврупои Шарқӣ ва Осиёи Ҷанубӣ дар дохили худ кишварҳо, ниҳодҳо ва динамикаҳои буҳронии хеле гуногун доранд. Аз ин рӯ, ҳангоми умумисозии натиҷаҳои минтақавӣ бояд эҳтиёт кард.

Нуктаи чорум табиати пешгӯии оянда аст. Таҳқиқ модели оянданигари идоракуниро пешниҳод мекунад, аммо муҳити амниятӣ номуайян аст. Пешрафтҳои технологӣ, ҷангҳо, рӯйдодҳои иқлимӣ, шикастҳои сиёсӣ ё буҳронҳои нав метавонанд пешбиниҳои мавҷударо тағйир диҳанд. Аз ин рӯ, модел бояд на ҳамчун пешгӯии қатъӣ, балки ҳамчун чаҳорчӯбаи стратегии мутобиқшаванда дида шавад.

Нуктаи панҷум хушбинӣ нисбат ба технология аст. Зеҳни сунъӣ ва додаҳои калон метавонанд дар идоракунии амният муфид бошанд; аммо агар бе назорати демократӣ, махфият, ҳисоботдиҳӣ, ғарази алгоритмӣ ва озодиҳои шаҳрвандӣ истифода шаванд, метавонанд ба ҷои тақвияти амният хавфҳои нав эҷод кунанд.

Дар ниҳоят, ин мундариҷа тавсияи сиёсати амниятӣ ё мудохилаи амалиётӣ нест. Стратегияҳои амниятӣ дар минтақаҳои хавфи баланд бояд дар якҷоягӣ бо контексти маҳаллӣ, ҳуқуқ, ҳуқуқи инсон, равандҳои дипломатӣ ва арзёбии ниҳодҳои коршинос баррасӣ шаванд.

Хулоса

Ин таҳқиқ як таҳаввули бунёдиро дар бораи ояндаи идоракунии байналмилалии амният намоён мекунад. Амният дигар соҳае нест, ки танҳо бо иқтидори ҳарбии давлатҳо идора шавад. Таҳдидҳои киберӣ, ҷанги гибридӣ, буҳрони иқлимӣ, пандемия, муҳоҷират, ҷинояткории созмонёфта, шикастҳои технологӣ ва осебпазирии иҷтимоӣ майдонҳои мураккаби хавферо месозанд, ки якҷо амал мекунанд.

Паёми асосии рисола чунин аст: идоракунии амният дар минтақаҳои хавфи баланд танҳо тавассути модели ҳамгирошуда, мутобиқшаванда, дорои саводнокии технологӣ, ба назаргирандаи амнияти иқлимӣ ва инсонӣ, бисёрафъол ва тобоварӣмеҳвар тақвият дода мешавад.

Модели IFSGF ҳамчун посух ба ин ниёз таҳия шудааст. Модел қабатҳое чун идоракунии стратегӣ, иктишофи хавф, иқтидори амалиётӣ, тобоварӣ ва иштироки ҷонибҳои манфиатдорро бо идоракунии ҳамгирошудаи хавф, идоракунии рақамӣ, амнияти иқлимӣ ва инсонӣ, мутобиқшавии институтсионалӣ ва шабакаҳои ҳамкорӣ якҷо мекунад.

Барои Verianla арзиши асосии таҳқиқ дар он аст, ки мафҳуми амниятро ҳамчун мушкили васеътари системавӣ баррасӣ мекунад. Амнияти оянда на танҳо бо артишҳои қавитар, балки бо ниҳодҳои тобовартар, мубодилаи беҳтари иттилоот, истифодаи оқилонаи технология, иштироки фарогиртари ҷонибҳои манфиатдор ва иқтидори барвақттари хондани хавф шакл мегирад.

Ёддошт оид ба манбаъ ва усул

Ин мундариҷа бар асоси рисолаи доктории Bashar Jabbar Abdulsattar бо унвони “The Future of International Security Governance in High-Risk Regions” омода шудааст. Таҳқиқ идоракунии байналмилалии амният, минтақаҳои хавфи баланд, амалиётҳои хавфи ҷаҳонӣ, таҳаввули технологӣ, амнияти иқлимӣ, амнияти инсонӣ, тобоварии институтсионалӣ ва Integrated Future Security Governance Framework-ро тавассути пажӯҳиши сифатии иктишофӣ, таҳлили мавзӯӣ, таҳлили ҳуҷҷатҳо, арзёбии муқоисавии минтақавӣ ва синтези консептуалӣ баррасӣ мекунад.

Ин мундариҷа тарҷумаи калима ба калима нест; ғояи асосии таҳқиқ мутобиқ ба хатти нашрии Verianla содда карда шуда, ба мақолаи аслии редаксионии тоҷикӣ табдил дода шудааст.