Аспирин, дигоксин, амиодарон ва фуросемид чаҳор моддаи фаъол мебошанд, ки дар равандҳои гуногуни дилу рагҳо, аз ҷумла фаъолияти тромбоцитҳо, қувваи кашишхӯрии дил, ритми дил ва сарбории моеъ дар бадан истифода мешаванд. Андозагирии ин молекулаҳо, ки сохторҳои кимиёвӣ ва рафтори хроматографии онҳо аз ҳамдигар ба таври назаррас фарқ мекунанд, бо ҷудо кардани онҳо дар як шароити ягонаи таҳлилӣ, аз нигоҳи таҳияи усули аналитикӣ вазифаи осон нест.

P. Sankar ва ҳамкоронаш барои муайянкунии ҳамзамони ин чаҳор моддаи фаъол дар як таҳқиқоти хроматографӣ усули хроматографияи моеъии баландсамари фазаи баръакси изократӣ, яъне RP-HPLC-ро таҳия кардаанд. Муҳаққиқон ҳадаф гузоштаанд, ки усул на танҳо андозагирии доруҳоро таъмин кунад, балки ҷудо шудани онҳоро аз маҳсулоти таҷзияе, ки зери стресси кислотагӣ, асосӣ, оксидшавӣ, гармӣ ва фотолитикӣ ба вуҷуд меоянд, низ имкон диҳад.

Ҷудокунии моддаҳо дар сутуни ACE C18 бо андозаи 250 × 4,6 mm ва андозаи зарраҳо 5 µm, ки ҳамроҳ бо сутуни муҳофизатӣ истифода мешуд, анҷом дода шудааст. Ҳамчун ҷузъҳои фазаи ҳаракаткунанда ацетонитрил, метанол ва кислотаи трифторацетикии 0,05 фоиз истифода шудаанд. Суръати ҷараён 1,0 mL/дақиқа, ҳаҷми тазриқ 20 µL, дарозии мавҷи ошкоркунии UV 234 nm ва вақти умумии таҳлил 20 дақиқа гузориш шудааст.

Дар шароити таҳияшуда дигоксин дар 3,918 дақиқа, аспирин дар 4,482 дақиқа, фуросемид дар 4,852 дақиқа ва амиодарон дар 14,282 дақиқа элюатсия шудааст. Ҳамин тавр, се моддаи фаъол дар тақрибан панҷ дақиқаи аввали хроматограмма, амиодарон бошад дар минтақаи ба таври равшан дертар ошкор шудааст.

Дар таҳқиқот гузориш шудааст, ки дар фосилаи 25–75 µg/mL ҷавоби хаттӣ ба даст омадааст. Коэффисиентҳои муайянкунӣ барои дигоксин 1,0000, барои аспирин ва амиодарон 0,9999 ва барои фуросемид 0,9993 дода шудаанд. Ин қиматҳо нишон медиҳанд, ки дар фосилаи консентратсияи таҳқиқшуда байни масоҳати пик ва консентратсияи аналит робитаи қавии хаттӣ вуҷуд дорад.

Дар таҳқиқоти дурустӣ сатҳҳои иловаи 80, 100 ва 120 фоиз истифода шудаанд. Бозёфтҳои миёнаи дар ҷадвал гузоришшуда барои аспирин дар фосилаи 100,59–100,99 фоиз, барои дигоксин 100,24–101,27 фоиз, барои амиодарон 100,57–101,15 фоиз ва барои фуросемид 100,22–101,34 фоиз мебошанд. Ҳамаи қиматҳои дахлдори инҳирофи стандартии нисбӣ аз 2 фоиз камтар боқӣ мондаанд.

Дар таҳқиқоти дақиқии дохилирӯзӣ ва байнирӯзӣ низ қиматҳои RSD аз 2 фоиз камтар буданд. Дар озмоишҳои устуворӣ, ки тобоварии усул ба тағйироти хурди ҳарорати сутун ва дарозии мавҷи ошкоркунӣ арзёбӣ шуд, қиматҳои RSD дар фосилаи 0,10–0,91 фоиз ва натиҷаҳои андозагирӣ тақрибан дар фосилаи 98,00–101,75 фоиз боқӣ монданд.

Натиҷаи барҷастатарини озмоишҳои таҷзияи маҷбурӣ дар шароити асосӣ мушоҳида шуд. Пас аз истифодаи 0,1 M NaOH миқдорҳои боқимондаи гузоришшуда барои аспирин 85,74 фоиз, барои дигоксин 80,36 фоиз, барои амиодарон 95,82 фоиз ва барои фуросемид 90,53 фоиз буданд. Дар байни ин натиҷаҳо талафоти аз ҳама калон зери стресси асосӣ дар дигоксин ва баъдан дар аспирин мушоҳида шудааст.

Талафоти гузоришшуда зери кислота, оксидшавӣ, гармӣ, шароити муҳит ва нури UV нисбат ба шароити асосӣ маҳдудтар буданд. Дар таҳлили 24-соатаи маҳлулҳои стандартӣ ва намунавӣ тағйир нисбат ба оғоз барои аспирин 1,10 фоиз, барои дигоксин 0,84 фоиз, барои амиодарон 0,37 фоиз ва барои фуросемид 0,80 фоиз гузориш шудааст.

Таҳқиқот изҳор мекунад, ки усул метавонад чаҳор моддаи фаъолро дар як таҳлил ҷудо кунад ва дар параметрҳои асосии валидатсия тағйирпазирии паст нишон диҳад. Бо вуҷуди ин, равшан нишон дода нашудааст, ки ҷузъҳои фазаи ҳаракаткунанда бо кадом таносубҳои ҳаҷмӣ омехта шудаанд. Ҳарорати сутун дар бахши усул 40°C, вале дар ҷадвали шароит «ҳарорати муҳит» дода шудааст. Дар бораи сатҳи калибронӣ ва шумораи такрорҳо низ байни бахшҳои гуногуни матн номувофиқиҳо мавҷуданд.

Илова бар ин, гарчанде гуфта шудааст, ки маҳсулоти таҷзия ҳамчун пикҳои ҷудогона ҷудо шудаанд, коэффисиентҳои ҳалшавии пикҳо, хроматограммаҳои таҷзияи маҷбурӣ, натиҷаҳои ададии покии пик ва шахсияти маҳсулоти таҷзия пешниҳод нашудаанд. Аз ин рӯ, ҳарчанд усул як равиши аналитикии умедбахшро пешниҳод мекунад, пеш аз татбиқи мустақим байни лабораторияҳо ҷузъиёти нопурраи таҷрибавӣ бояд равшан карда шуда, санҷиши мустақил анҷом дода шавад.

Масъалаи аналитикие, ки таҳқиқот кӯшиш мекунад ҳал намояд

Дар назорати сифати дорусозӣ танҳо нишон додани мавҷудияти моддаи фаъол кофӣ нест. Моддаи фаъол бояд ба миқдори дуруст мавҷуд бошад, бе омехтагӣ бо ҷузъҳои дигар чен карда шавад ва аз маҳсулоти таҷзияе, ки бо гузашти вақт метавонанд пайдо шаванд, ҷудо карда шавад.

Вақте ки дар як формулятсия ё барномаи таҳлилӣ зиёда аз як моддаи фаъол мавҷуд аст, ин талабот мураккабтар мешавад. Ҳар як молекула метавонад:

• Қутбияти гуногун дошта бошад,
• Андозаи молекулавии гуногун дошта бошад,
• Рафтори гуногуни кислота-асосӣ дошта бошад,
• Ҳалшавандагии гуногун дошта бошад,
• Қувваи гуногуни таъсири мутақобила бо сатҳи сутун дошта бошад.

Аз ин рӯ, шароити фазаи ҳаракаткунандае, ки як молекуларо хуб ҷудо мекунад, метавонад боиси хеле барвақт баромадани молекулаи дигар, болои ҳам омадани пикҳо ё аз ҳад зиёд дар сутун нигоҳ доштани он гардад.

Масъалаи асосии таҳқиқот муайян кардани шароити умумиест, ки андозагирии аспирин, дигоксин, амиодарон ва фуросемидро дар як таҳлили изократии RP-HPLC имкон диҳад.

Чаро чаҳор моддаи фаъол дар як усул баррасӣ шуданд?

Дар муқаддимаи таҳқиқот гуфта мешавад, ки ин доруҳо метавонанд барои ҳадафҳои гуногун дар бемориҳои дилу раг истифода шаванд:

• Аспирин: Кислотаи ацетилсалицилӣ, ки циклооксигеназаро бебозгашт бозмедорад ва бо мақсади зиддитромбоцитӣ истифода мешавад.
• Дигоксин: Na⁺/K⁺-ATPазаро боздошта, гликозиди дилӣ, ки ба қувваи кашишхӯрии миокард таъсир мерасонад.
• Амиодарон: Доруи зиддиаритмии синфи III бо таъсири васеъ.
• Фуросемид: Диуретики пурқуввати ҳалқавӣ, ки дар нигоҳдории моеъ вобаста ба норасоии дил ва гипертония истифода мешавад.

Дар Шакли 1 сохторҳои кимиёвии чаҳор молекула якҷо нишон дода шудаанд. Аспирин сохтори нисбатан хурди ароматикӣ дорад, дар ҳоле ки дигоксин ядрои калони стероидӣ ва воҳидҳои қандиро дар бар мегирад. Амиодарон бо сохтори васеи ароматикӣ, ки йод дорад, ва фуросемид бо гурӯҳҳои хлор, сулфонамид ва кислотаи карбоксилӣ фарқ мекунанд.

Таҳқиқот ин фарқиятҳои молекулавиро бо модели миқдории сохтор-хроматография таҳлил накардааст. Бо вуҷуди ин, гуногунии сохторҳо ба таври визуалӣ нишон медиҳад, ки чаро ҷудокунии чаҳор пайваст дар як сутун ва як шароити фазаи ҳаракаткунанда ба оптимизатсияи усул ниёз дорад.

Холигии адабиёти илмӣ чӣ гуна муайян карда шуд?

Муҳаққиқон қайд кардаанд, ки барои таҳлили ҳамзамони аспирин бо клопидогрел, розувастатин, прасугрел ё дигар моддаҳои фаъол ва фуросемид бо дигар диуретикҳо усулҳои гуногуни HPLC мавҷуданд. Барои дигоксин ва амиодарон низ усулҳои HPLC ё LC-MS/MS дар намунаҳои плазма, формулятсияҳои дорусозӣ ва ҳалшавӣ гузориш шудаанд.

Баръакс, иддао шудааст, ки усули валидатсияшудае, ки ҳамаи чаҳор доруро дар як таҳлили ягонаи RP-HPLC якҷоя муайян кунад, вуҷуд надорад. Даъвои навоварии таҳқиқот ба ҳамин нуқта такя мекунад.

Бо усули таҳияшуда ҳадаф ин буд, ки лаборатория:

• Ба ҷойи чаҳор таҳлили ҷудогона як таҳлил анҷом диҳад,
• Вақти таҳлилро кам кунад,
• Истифодаи ҳалкунандаҳоро коҳиш диҳад,
• Назорати сифати намунаҳои бисёрҷузъиро осон кунад.

Аммо дар таҳқиқот муқоисаи воқеии хароҷоти лабораторӣ ё ҳисоби истеъмоли ҳалкунанда барои ҳар усул пешниҳод нашудааст. Афзалиятҳои хароҷот ва самаранокӣ хулосаҳои амалӣ мебошанд, ки ба қобилияти усул барои чен кардани чаҳор ҷузъ дар як таҳлил асос ёфтаанд.

RP-HPLC чӣ маъно дорад?

Дар хроматографияи моеъии баландсамар намунаи моеъ бо ёрии фазаи ҳаракаткунанда аз сутуни бо зарраҳои майда пуршуда гузаронида мешавад. Азбаски молекулаҳои намуна байни фазаи собити сутун ва фазаи ҳаракаткунанда ба дараҷаҳои гуногун тақсим мешаванд, онҳо дар вақтҳои гуногун аз сутун мебароянд.

Дар HPLC-и фазаи баръакс сатҳи сутун нисбатан гидрофобӣ буда, фазаи ҳаракаткунанда аз об ва ҷузъҳои ҳалкунандаи органикӣ иборат аст. Ҳар қадар молекула бо сатҳи сутун қавитар таъсир кунад, ҳамон қадар метавонад дар сутун дарозтар бимонад. Бо вуҷуди ин, вақти нигоҳдорӣ танҳо ба гидрофобият вобаста нест; ҳолати ионизатсия, таркиби фазаи ҳаракаткунанда, ҳарорат ва сохтори молекулавӣ низ ба натиҷа таъсир мерасонанд.

Дар таҳқиқот сутуни ACE-и дорои фазаи пайвастшудаи C18 истифода шудааст. Ифодаи C18 сохтори сутуни фазаи баръаксро нишон медиҳад, ки дар он занҷирҳои дарози карбон ба сатҳи силика пайваст шудаанд.

Элюатсияи изократӣ чӣ маъно дорад?

Дар усули изократӣ таркиби фазаи ҳаракаткунанда дар тамоми таҳлил доимӣ нигоҳ дошта мешавад. Дар усули градиентӣ бошад, ҳиссаи ҳалкунандаи органикӣ ё дигар ҷузъҳои фазаи ҳаракаткунанда бо гузашти вақт тағйир дода мешавад.

Татбиқи усулҳои изократӣ ва интиқоли онҳо байни дастгоҳҳо метавонад нисбатан осон бошад. Аммо вақте ки ҷузъҳои дорои хусусиятҳои хеле гуногуни нигоҳдорӣ дар як таҳлил мавҷуданд, бояд байни ҷудокунии пайвастҳои барвақтбароянда ва дар вақти қобили қабул элюатсия шудани пайвасти дербароянда тавозун барқарор карда шавад.

Дар ин таҳқиқот дигоксин, аспирин ва фуросемид дар панҷ дақиқаи аввал дар вақтҳои ба ҳам наздик баромаданд, дар ҳоле ки амиодарон дар 14,282 дақиқа элюатсия шуд. Ҳадаф аз шароити изократӣ ҳам ҷудо кардани гурӯҳи сеҷузъии барвақт ва ҳам баровардани амиодарон дар дохили таҳлили 20-дақиқаӣ буд.

Дастгоҳ ва низоми сутуни истифодашуда

Таҳлилҳо бо низоми HPLC-и силсилаи Shimadzu LC-40 анҷом дода шуданд. Низом аз ҷузъҳои зерин иборат аст:

• Насоси чоргона,
• Газбарори онлайнии DGU-40,
• Детектори массиви фотодиодии SPD-M40,
• Намунагирандаи автоматии SIL-40C,
• Нармафзори ҷамъоварӣ ва коркарди додаҳо LabSolutions 7.1.

Барои ҷудокунӣ сутуни ACE C18 ҳамроҳ бо сутуни муҳофизатӣ истифода шудааст:

• Дарозии сутун: 250 mm,
• Диаметри дохилӣ: 4,6 mm,
• Андозаи зарраҳо: 5 µm.

Фазаи ҳаракаткунанда ва ҳалкунандаҳои тунуккунанда

Дар таҳқиқот ҷузъҳои фазаи ҳаракаткунанда чунин гузориш шудаанд:

• Кислотаи трифторацетикии 0,05 фоиз,
• Ацетонитрил,
• Метанол.

Элюатсия ба таври изократӣ анҷом дода шудааст. Аммо дар PDF таносубҳои ҳаҷмии ин се ҷузъ дар фазаи ниҳоии ҳаракаткунанда дода нашудаанд. Ифодаҳои «100 фоиз ацетонитрил», «100 фоиз метанол» ва «0,05 фоиз TFA» каналҳои ҷудогонаи ҳалкунандаҳоро тавсиф мекунанд; онҳо таносуби омехтаи дар ҷараёни таҳлили аналитикӣ насосшавандаро нишон намедиҳанд.

Ду ҳалкунандаи тунуккунандаи ҷудогона гузориш шудааст:

• Ҳалкунандаи тунуккунандаи A: Метанол:ацетонитрил, 50:50 ҳаҷм/ҳаҷм.
• Ҳалкунандаи тунуккунандаи B: Об:ацетонитрил, 50:50 ҳаҷм/ҳаҷм.

Гуфта шудааст, ки фазаи ҳаракаткунанда пеш аз истифода бо соникатсия аз газ озод карда шуда, аз филтри мембранавии 0,45 µm гузаронида шудааст.

Шароити хроматографӣ

Шароити асосии дар бахши усул гузоришшуда чунинанд:

• Суръати ҷараён: 1,0 mL/дақиқа,
• Ҳаҷми тазриқ: 20 µL,
• Дарозии мавҷи ошкоркунӣ: 234 nm,
• Вақти умумии таҳлил: 20 дақиқа,
• Ҳарорати сутун: дар матни усул 40°C.

Дар ҷадвали шароит ҳарорати сутун ҳамчун «ambient», яъне ҳарорати муҳит, навишта шудааст. Истифодаи 38 ва 42°C дар озмоишҳои устуворӣ бошад, ба он ишора мекунад, ки ҳарорати номиналӣ 40°C аст. Ин фарқияти гузоришдиҳӣ бояд барои татбиқи айнан усул дар лабораторияи дигар равшан карда шавад.

Маҳлулҳои стандартӣ чӣ гуна омода шуданд?

Дар таҳқиқот гуфта шудааст, ки аз аспирин, дигоксин, амиодарон ва фуросемид алоҳида 25 mg баркашида шуда, бо ҳалкунандаи тунуккунандаи A ҳал карда шудаанд. Матн менависад, ки 50 mL ҳалкунанда истифода шуда, маҳлул 0,5 mg/mL аст, вале дар ҳамон ҷумла аз колбаҳои ҳаҷмии 100 mL низ ёд мешавад.

Агар 25 mg модда то 50 mL расонида шавад:

\[ C=\frac{25\ \mathrm{mg}}{50\ \mathrm{mL}}=0{,}5\ \mathrm{mg/mL} \]

Дар ин ҷо:

• C, консентратсияи маҳлули захиравиро,
• 25 mg, миқдори моддаи фаъоли баркашидашударо,
• 50 mL, ҳаҷми ниҳоии фарзшударо ифода мекунад.

Қимати 0,5 mg/mL дар матн бо ҳаҷми ниҳоии 50 mL мувофиқ аст. Агар ҳаҷми ниҳоӣ 100 mL мебуд, консентратсия 0,25 mg/mL мешуд. Аз ин рӯ, байни ҳаҷми колбаи ҳаҷмӣ ва консентратсияи захиравии гузоришшуда номуайянии гузоришдиҳӣ вуҷуд дорад.

Гуфта шудааст, ки аз маҳлули захиравӣ 2,5 mL гирифта, то 50 mL тунук карда шудааст. Агар консентратсияи маҳлули ибтидоии захиравӣ 0,5 mg/mL қабул шавад, консентратсияи маҳлули корӣ чунин хоҳад буд:

\[ C_2=\frac{C_1V_1}{V_2} =\frac{0{,}5\ \mathrm{mg/mL}\times2{,}5\ \mathrm{mL}} {50\ \mathrm{mL}} =0{,}025\ \mathrm{mg/mL} \]

\[ 0{,}025\ \mathrm{mg/mL}=25\ \mu\mathrm{g/mL} \]

Ин қимат бо консентратсияи стандартии 0,025 mg/mL, ки дар таҳқиқоти мувофиқати система гузориш шудааст, мувофиқ аст.

Дар оптимизатсияи усул кадом шароитҳо санҷида шуданд?

Дар Шакли 2 се озмоиши хроматографӣ муқоиса шудаанд.

Озмоиши аввал: буфери фосфат ва ацетонитрил

Дар шароити аввал, ки буфери 20 mM калий дигидрогенортофосфат, pH 3,0 ва ацетонитрил истифода шуданд:

• Хатти асосӣ вайрон шудааст,
• Шумораи плитаҳои назариявӣ паст будааст,
• Думдоршавии пик қобили қабул набудааст.

Озмоиши дуюм: TFA-и 0,1 фоиз

Дар шароите, ки ацетонитрил, метанол ва кислотаи трифторацетикии 0,1 фоиз истифода шудаанд, гуфта шудааст, ки пайвастҳо барвақт элюатсия шуда, шаклҳои пик мувофиқ набудаанд.

Шароити интихобшуда: TFA-и 0,05 фоиз

Дар шароити сеюм, ки ацетонитрил, метанол ва кислотаи трифторацетикии 0,05 фоиз истифода шуданд:

• Пикҳои симметрӣтар,
• Вақтҳои нигоҳдории мувофиқтар,
• Қиматҳои баланди плитаи назариявӣ,
• Думдоршавии қобили қабул,
• Пикҳои дар хатти асосӣ ҷудошуда ба даст омадаанд.

Дар Шакли 2c пикҳои дигоксин, аспирин ва фуросемид дар бахши танги тақрибан 4–5 дақиқаи хроматограмма ҷойгиранд, дар ҳоле ки амиодарон тақрибан дар 14 дақиқа дида мешавад.

Вақтҳои нигоҳдорӣ чиро нишон медиҳанд?

Фарқи вақти нигоҳдорӣ байни аспирин ва фуросемид ҳамагӣ:

\[ 4{,}852-4{,}482=0{,}370\ \mathrm{dakika} \]

Фарқи байни дигоксин ва аспирин бошад:

\[ 4{,}482-3{,}918=0{,}564\ \mathrm{dakika} \]

буд. Муҳаққиқон гузориш медиҳанд, ки пикҳо дар хатти асосӣ ҷудо шудаанд. Бо вуҷуди ин, таҳқиқот коэффисиентҳои ададии ҳалшавии байни пикҳои ҳамсояро пешниҳод намекунад. Хусусан аз сабаби наздикии аспирин ва фуросемид, гузориш додани қиматҳои ҳалшавӣ метавонист қобилияти ҷудокунии усулро равшантар нишон диҳад.

Чаро мувофиқати система арзёбӣ мешавад?

Мувофиқати система пеш аз таҳлили намунаҳои аналитикӣ месанҷад, ки оё дастгоҳ, сутун ва усул иҷроиши интизоршавандаро нишон медиҳанд ё не. Дар таҳқиқот параметрҳои зерин арзёбӣ шудаанд:

• Вақти нигоҳдорӣ,
• Масоҳати пик,
• Омили думдоршавӣ,
• Шумораи плитаҳои назариявӣ.

Дар матн гуфта шудааст, ки RSD-и вақти нигоҳдорӣ ва масоҳати пик аз 2 фоиз камтар, омили думдоршавӣ аз 2 хурдтар ва шумораи плитаҳои назариявӣ аз 500 бештар аст.

Дар Ҷадвали 2 бошад, ба ҷойи қиматҳои мутлақи омили думдоршавӣ ва шумораи плитаҳои назариявӣ қиматҳои RSD-и фоизие дода шудаанд, ки зоҳиран ба ин параметрҳо тааллуқ доранд. Аз ин рӯ, иддаои мувофиқат дар матн ва натиҷаҳои мутлақи мувофиқати система аз рӯи ҷадвал пурра тасдиқ карда намешаванд.

Хосиятмандӣ чӣ гуна арзёбӣ шуд?

Дар озмоиши хосиятмандӣ:

• Ҳалкунандаи холӣ,
• Пласебо,
• Стандарт,
• Хроматограммаҳои намуна муқоиса шудаанд.

Дар Шакли 3 дида мешавад, ки хроматограммаҳои холӣ ва пласебо дар вақтҳои нигоҳдории чаҳор моддаи фаъол пики намоёни халалрасон нишон намедиҳанд; дар хроматограммаҳои стандартӣ ва намуна бошад пикҳои ҳадаф ба вуҷуд омадаанд.

Гуфта шудааст, ки покии пик бо детектори массиви фотодиодӣ арзёбӣ шудааст. Аммо индекси ададии покии пик, ҳадди покӣ ё натиҷаи муқоисаи спектралӣ пешниҳод нашудааст.

Хаттият чӣ гуна арзёбӣ шуд?

Хаттият нишон медиҳад, ки оё бо зиёд шудани консентратсия ҷавоби дастгоҳ ба таври пешбинишаванда ва мутаносиб меафзояд ё не. Дар таҳқиқот каҷҳои калибронӣ бо сохтани графики масоҳати миёнаи пик нисбат ба консентратсия тартиб дода шудаанд.

Муодилаи асосии калибронии хаттӣ:

\[ y=mx+b \]

аст.

• y, масоҳати пики хроматографиро,
• x, консентратсияи аналитро,
• m, нишебиро,
• b, буриши меҳвари y-ро ифода мекунад.

Муодилаҳои дар таҳқиқот гузоришшуда чунинанд:

Дигоксин:

\[ y=38\,752{,}7697x+15\,272{,}2000 \]

\[ R^2=1{,}0000 \]

Аспирин:

\[ y=14\,066{,}7087x-17\,834{,}8000 \]

\[ R^2=0{,}9999 \]

Фуросемид:

\[ y=108\,966{,}1435x+664\,621{,}6000 \]

\[ R^2=0{,}9993 \]

Амиодарон:

\[ y=29\,556{,}5918x-18\,371{,}2000 \]

\[ R^2=0{,}9999 \]

Ҳамаи коэффисиентҳои муайянкунӣ аз 0,999 баландтаранд. Ин қиматҳо дастгирӣ мекунанд, ки дар фосилаи консентратсияи таҳқиқшуда масоҳати пик бо консентратсия робитаи қавии хаттӣ дорад.

Бо вуҷуди ин, дар бахши усул аз 10 сатҳи калибронӣ, ки сатҳҳои 50–150-ро фаро мегиранд, ва дар бахши натиҷаҳо аз шаш маҳлули тунукшуда дар фосилаи 25–75 µg/mL ёд мешавад. Шумора ва консентратсияҳои дақиқи сатҳҳои калибронӣ дар саросари матн ба таври мувофиқ пешниҳод нашудаанд.

Дурустӣ ва бозёфт чиро чен мекунанд?

Дурустӣ нишон медиҳад, ки миқдори бо усул ёфтшуда то чӣ андоза ба қимати маълум ё назариявӣ наздик аст. Дар таҳқиқот сатҳҳои иловаи 80, 100 ва 120 фоиз истифода шуда, ҳар сатҳ се маротиба таҳлил шудааст.

Маънои асосии математикии бозёфтро барои шарҳ чунин нишон додан мумкин аст:

\[ \text{Geri kazanım (\%)}= \frac{\text{ölçülen miktar}} {\text{eklenen teorik miktar}} \times100 \]

Натиҷаи наздик ба 100 фоиз нишон медиҳад, ки усул метавонад қисми зиёди миқдори моддаи фаъоли иловашударо дубора чен кунад.

Натиҷаҳои дар Ҷадвали 2 гузоришшуда:

Фосилаҳои бозёфти дар матни натиҷаҳо дода шуда аз қиматҳои ин ҷадвал васеътаранд. Масалан, барои аспирин дар матн фосилаи 99,81–101,84 фоиз навишта шудааст, дар ҳоле ки дар ҷадвал 100,59–100,99 фоиз дида мешавад. Азбаски додаҳои хоми андозагирӣ пешниҳод нашудаанд, муайян кардан имкон надорад, ки ин фарқ такрорҳои дигарро ифода мекунад ё номувофиқии гузоришдиҳӣ аст.

Дақиқӣ ва фоизи RSD

Дақиқӣ арзёбӣ мекунад, ки ченкуниҳои такрорӣ дар шароити якхела ё монанд то чӣ андоза ба ҳам наздиканд. Дар таҳқиқот такрорпазирии дохилирӯзӣ ва дақиқии фосилавии байнирӯзӣ баррасӣ шудааст.

Формулаи фоизии RSD, ки дар таҳқиқот ба таври равшан дода шудааст, чунин аст:

\[ \%RSD= \frac{s}{\bar{x}} \times100 \]

Дар ин ҷо:

• s, инҳирофи стандартии ченкуниҳоро,
• \bar{x}, миёнаи ченкуниҳоро,
• RSD, инҳирофи стандартии нисбиро ифода мекунад.

Ҳар қадар RSD хурдтар бошад, ҳамон қадар фаҳмида мешавад, ки паҳншавии ченкуниҳои такрорӣ нисбат ба миёна тангтар аст.

Дар матни натиҷаҳо қимати RSD-и дохилирӯзии фуросемид 0,94 фоиз навишта шудааст, дар ҳоле ки дар Ҷадвали 2 0,79 фоиз дода шудааст. Ҳар ду қимат аз ҳадди 2 фоизе, ки таҳқиқот истифода кардааст, пасттаранд; аммо барои қимате, ки бояд дақиқ гузориш шавад, матн ва ҷадвал бо ҳам мувофиқ нестанд.

Озмоиши устуворӣ чиро нишон медиҳад?

Устуворӣ арзёбӣ мекунад, ки оё тағйироти хурди қасдан воридшуда ба шароити усул натиҷаро ба таври назаррас тағйир медиҳанд ё не.

Дар таҳқиқот:

• Ҳарорати сутун ба 38 ва 42°C тағйир дода шудааст,
• Дарозии мавҷи ошкоркунӣ 233 ва 237 nm татбиқ шудааст.

Агар ҳарорати номиналӣ 40°C қабул шавад, тағйироти 38 ва 42°C ба ±2°C мувофиқанд. Бо вуҷуди он ки дарозии мавҷи номиналӣ 234 nm аст, қиматҳои 233 ва 237 nm тағйироти баробари ±2 nm-ро ташкил намедиҳанд. Аз ин рӯ, шарҳи «±2 nm» дар матн бо дарозиҳои мавҷи дар ҷадвал додашуда мувофиқ нест.

Дар ҳамаи шароити устуворӣ:

• Қиматҳои RSD дар фосилаи 0,10–0,91 фоиз,
• Натиҷаҳои андозагирӣ дар фосилаи 98,00–101,75 фоиз боқӣ мондаанд.

Пасттарин натиҷаи андозагирии гузоришшуда фосилаест, ки барои дигоксин дар шароити 233 nm то 98,00 фоиз поён меравад. Баландтарин қимат бошад фосилаи аспирин дар шароити 237 nm аст, ки то 101,75 фоиз мерасад.

Чаро таҳқиқоти таҷзияи маҷбурӣ анҷом дода шуд?

Усули аналитикии нишондиҳандаи устуворӣ бояд пики моддаи асосии фаъолро аз ҷузъҳои дигаре, ки ҳангоми таҷзия пайдо мешаванд, ҷудо карда тавонад. Аз ин рӯ, моддаҳои фаъол ба шароитҳои сахттар аз нигаҳдории муқаррарӣ дучор карда мешаванд.

Стрессҳои дар таҳқиқот истифодашуда:

• Стресси кислотагӣ: 0,1 N HCl,
• Стресси асосӣ: 0,1 M NaOH,
• Стресси оксидшавӣ: 0,1 фоиз H₂O₂,
• Стресси гармӣ: ду соат дар 105°C,
• Шароити муҳит: ду рӯз дар ҳарорати хона,
• Стресси фотолитикӣ: ҳафт рӯз дар 254 nm,
• Стресси фотолитикӣ: ҳафт рӯз дар 366 nm.

Ҷадвали таҷзияро чӣ гуна бояд хонд?

Қиматҳои Ҷадвали 4 на фоизи таҷзияшударо, балки фоизи доруи боқимондаи пас аз стресс ченшударо нишон медиҳанд. Таносуби тахминии талафотро бо робитаи зерин ҳисоб кардан мумкин аст:

\[ \text{Yaklaşık kayıp (\%)}= 100-\text{kalan miktar (\%)} \]

Чаро стресси асосӣ фарқ мекунад?

Талафоти тахминии дар шароити асосӣ ҳисобшуда:

• Дигоксин: 19,64 фоиз,
• Аспирин: 14,26 фоиз,
• Фуросемид: 9,47 фоиз,
• Амиодарон: 4,18 фоиз аст.

Ҳамин тавр, барои ҳамаи чаҳор дору талафоти барҷастатарини ҷадвал зери стресси асосӣ мушоҳида мешавад. Дигоксин ва аспирин махсусан талафоти баланд нишон додаанд.

Таҳқиқот маҳсулоти кимиёвии ин талафотро муайян накарда ва механизмҳои таҷзияро ҳал накардааст. Аз ин рӯ, натиҷаҳо нишон медиҳанд, ки кадом доруҳо зери кадом стресс бештар кам шудаанд; онҳо сохтори молекулаҳои пайдошударо шарҳ намедиҳанд.

Ҳудуди иддаои усули нишондиҳандаи устуворӣ

Муҳаққиқон мегӯянд, ки пайвастҳои асосӣ аз маҳсулоти таҷзия ҷудо шудаанд. Аммо дар PDF:

• Хроматограммаҳои ҷудогонаи таҷзияи маҷбурӣ,
• Қиматҳои ҳалшавӣ байни пики асосӣ ва наздиктарин пики таҷзия,
• Натиҷаҳои ададии покии пик бо массиви фотодиодӣ,
• Тавозуни масса,
• Шахсияти маҳсулоти таҷзия пешниҳод нашудааст.

Аз ин рӯ, додаҳои пешниҳодшуда нишон медиҳанд, ки миқдори дору зери стресс тағйир меёбад. Аммо далел дар бораи ҷудо шудани усул аз маҳсулоти таҷзия дар таҳқиқот дар сатҳи ҷамъбастӣ боқӣ мондааст.

Устувории маҳлул

Маҳлулҳои стандартӣ ва намунавӣ дар фосилаҳои 0, 6, 12, 18 ва 24 соат арзёбӣ шудаанд. Гарчанде як сутун дар сарлавҳаи ҷадвал ҳамчун «соати 8» дида мешавад, навишта шудани «соати 0–18» дар сутуни муқоиса нишон медиҳад, ки ин нуқта эҳтимолан соати 18 аст.

Меъёри қабули таҳқиқот ± 2 фоиз аст ва гуфта шудааст, ки ҳамаи натиҷаҳо дар дохили ин ҳад боқӣ мондаанд. Тағйироти аз ҳама калон дар 24 соат барои аспирин 1,10 фоиз аст.

Усул барои кадом истифода таҳия шудааст?

Муҳаққиқон мегӯянд, ки усул метавонад барои назорати муқаррарии сифати формулятсияҳои дорусозӣ ва арзёбии устуворӣ истифода шавад.

Таҳқиқот барои ҳадафҳои зерин пешбинӣ нашудааст:

• Андозагирии сатҳи дигоксин ё амиодарон дар хуни бемор,
• Мониторинги терапевтии дору,
• Таҳлили фармакокинетикӣ,
• Таҳқиқоти биоэквивалентӣ,
• Муқоисаи самаранокии клиникии доруҳо,
• Муайян кардани вояи инфиродӣ барои бемор.

Азбаски плазма, зардоб, пешоб ё ягон матритсаи дигари биологӣ таҳлил нашудааст, наметавон хулоса кард, ки усул дар намунаҳои биологӣ истифода мешавад.

Аҳамияти таҳқиқот аз нигоҳи гузашта

Таҳқиқоти пешинаи хроматографӣ асосан яке аз ин доруҳо ё комбинатсияҳои маҳдуди ду-се доруро баррасӣ кардаанд. Ин таҳқиқот тарҳи усулеро пешниҳод мекунад, ки чаҳор моддаи фаъоли гуногуни дилу рагро бо як сутуни умумии C18 ва як таҳлили изократӣ чен мекунад.

Аҳамияти он аз нигоҳи имрӯз

Муайян кардани якчанд моддаи фаъол дар як таҳлил метавонад ба кам кардани вақти истифодаи дастгоҳ ва қадамҳои таҳлилӣ дар лабораторияҳои назорати сифат кӯмак кунад. Ба даст овардани чаҳор пик дар як таҳлили бистдақиқаӣ барои таъсиси платформаи умумии аналитикӣ ба ҷойи усулҳои ҷудогона нуқтаи ибтидоии амалӣ пешниҳод мекунад.

Бо вуҷуди ин, шарти асосии интиқолпазирии усул он аст, ки таносубҳои фазаи ҳаракаткунанда ва ҷузъиёти омодасозии намуна ба таври равшан муайян карда шаванд. Дар preprint-и мавҷуда баъзе аз ин ҷузъиёт нопурра ё номувофиқанд.

Барои оянда чӣ бояд анҷом дода шавад

• Таносубҳои TFA, ацетонитрил ва метанол дар фазаи ҳаракаткунанда бояд дақиқ дода шаванд.
• Бояд равшан карда шавад, ки ҳарорати сутун ҳарорати муҳит аст ё 40°C.
• Шумораи сатҳҳои калибронӣ ва консентратсияҳои дақиқи онҳо бояд ислоҳ карда шаванд.
• Ҳаҷми ниҳоӣ ва консентратсияи воқеии маҳлули захиравӣ бояд ба таври равшан навишта шавад.
• Барои мувофиқати система шумораи мутлақи плитаҳо ва омилҳои думдоршавӣ бояд дода шаванд.
• Коэффисиентҳои ҳалшавии пикҳои ҳамсоя бояд гузориш шаванд.
• Қиматҳои LOD ва LOQ бояд муайян ё пешниҳод карда шаванд.
• Хроматограммаҳои таҷзияи маҷбурӣ ва натиҷаҳои ададии покии пик бояд илова карда шаванд.
• Тавозуни массаи таҷзия бояд арзёбӣ шавад.
• Интиқоли усул бояд дар лабораторияи мустақил ё бо партияҳои гуногуни сутун санҷида шавад.
• Омодасозии намуна ва таъсири матритса дар маҳсулоти воқеии дорусозӣ бояд муфассал тасдиқ карда шаванд.

Ҷиҳатҳои қавии таҳқиқот

• Чаҳор моддаи фаъол бо сохторҳои кимиёвии гуногун дар як таҳлил баррасӣ шудаанд.
• Бо муқоисаи фазаҳои ҳаракаткунанда ва шароити гуногуни ҷараён оптимизатсияи усул анҷом дода шудааст.
• Низоми HPLC бо детектори массиви фотодиодӣ истифода шудааст.
• Хроматограммаҳои холӣ, пласебо, стандартӣ ва намунавӣ муқоиса шудаанд.
• Озмоишҳои хаттият, дурустӣ, дақиқӣ ва устуворӣ анҷом дода шудаанд.
• Шароити сершумори стресс, аз ҷумла кислота, асос, оксидшавӣ, ҳарорат, муҳит ва ду дарозии мавҷи UV арзёбӣ шудаанд.
• Устувории 24-соатаи маҳлул таҳқиқ шудааст.
• Ҳамаи коэффисиентҳои муайянкунии калибронӣ аз 0,999 баландтаранд.
• Қиматҳои RSD дар озмоишҳои бозёфт ва дақиқӣ аз 2 фоиз камтар боқӣ мондаанд.
• Усул таҳлили изократии 20-дақиқаиро пешниҳод мекунад.

Маҳдудиятҳои таҳқиқот

• Таҳқиқот preprint аст, ки аз арзёбии ҳамтоён нагузаштааст.
• Таносубҳои ниҳоии омехтаи ҷузъҳои фазаи ҳаракаткунанда дода нашудаанд.
• Ҳарорати сутун дар бахши усул 40°C, вале дар ҷадвал ҳарорати муҳит навишта шудааст.
• Барои маҳлули захиравӣ ифодаҳои 50 mL ва 100 mL дар як тавсифи омодасозӣ ҷой доранд.
• Дар бахши хаттият алоҳида аз 10 сатҳ ва шаш маҳлули тунукшуда ёд шудааст.
• Пайдарпаии дақиқи консентратсияҳои стандартҳои калибронӣ дода нашудааст.
• Барои мувофиқати система дар бахши усул панҷ такрор ва дар ҷадвалҳо шаш такрор нишон дода шудааст.
• Шумораи мутлақи плитаҳои назариявӣ ва омилҳои думдоршавӣ ба таври равшан гузориш нашудаанд.
• Қиматҳои ададии ҳалшавӣ байни пикҳо пешниҳод нашудаанд.
• Натиҷаҳои ададии покии пик дода нашудаанд.
• Бо вуҷуди зикри ҳассосият, натиҷаҳои LOD ва LOQ мавҷуд нестанд.
• Фосилаҳои матнии бахши дурустӣ бо қиматҳои Ҷадвали 2 яксон нестанд.
• Қимати дақиқии дохилирӯзии фуросемид дар матн ва ҷадвал гуногун гузориш шудааст.
• Гарчанде барои устуворӣ «±2 nm» гуфта шудааст, 233 ва 237 nm истифода шудаанд.
• Сохтори маҳсулоти таҷзияи маҷбурӣ муайян карда нашудааст.
• Хроматограммаҳои таҷзияи маҷбурӣ пешниҳод нашудаанд.
• Тавозуни массаи таҷзия арзёбӣ нашудааст.
• Дараҷаи покии стандартҳои моддаҳои фаъол ва маълумоти пайгирии сертификатсияшуда дода нашудааст.
• Формулятсияи муфассали як маҳсулоти муайяни тиҷоратӣ ва натиҷаҳои воқеии assay-и маҳсулот пешниҳод нашудаанд.
• Намунаҳои биологӣ ё беморони клиникӣ таҳқиқ нашудаанд.

Таҳқиқот чӣ мегӯяд?

• Чаҳор моддаи фаъол дар як таҳлили изократӣ дар сутуни ACE C18 муайян карда шудаанд.
• Дигоксин, аспирин ва фуросемид тақрибан дар панҷ дақиқаи аввал; амиодарон дар 14,282 дақиқа элюатсия шудааст.
• Вақти умумии таҳлил 20 дақиқа аст.
• Дар 234 nm барои чаҳор моддаи фаъол пикҳои ченшаванда ба даст омадаанд.
• Дар фосилаи гузоришшудаи 25–75 µg/mL ҷавоби қавии хаттӣ мушоҳида шудааст.
• Дар натиҷаҳои дурустӣ ва дақиқӣ қиматҳои пасти RSD ба даст омадаанд.
• Тағйироти хурди ҳарорат ва дарозии мавҷ натиҷаҳои усулро ба таври назаррас тағйир надодаанд.
• Стресси асосӣ барои ҳамаи чаҳор моддаи фаъол нисбат ба дигар стрессҳо талафоти бештар ба вуҷуд овардааст.
• Тағйирот дар маҳлулҳо дар 24 соат аз 2 фоиз камтар боқӣ мондааст.

Таҳқиқот чӣ намегӯяд?

• Он нишон намедиҳад, ки усул барои мониторинги терапевтии дору дар хуни бемор мувофиқ аст.
• Он арзёбӣ намекунад, ки истифодаи клиникии якҷояи чаҳор дору бехатар ё самаранок аст.
• Он вояҳои клиникии доруҳо ё натиҷаҳои табобатро муқоиса намекунад.
• Он шахсияти кимиёвии маҳсулоти таҷзияро муайян намекунад.
• Азбаски таносубҳои фазаи ҳаракаткунанда дода нашудаанд, он нишон намедиҳад, ки усул ба таври пурра бозтавлидшаванда аст.
• Он ҳалшавии ададии пикҳои ҳамсояро гузориш намекунад.
• Он иҷроиши LOD ва LOQ-и усулро дар консентратсияҳои хеле паст нишон намедиҳад.
• Он исбот намекунад, ки усул барои ҳамаи таркибҳои маҳсулоти дорусозӣ ва моддаҳои ёрирасон бе халал кор мекунад.
• Он нишон намедиҳад, ки усул дар лабораторияҳои гуногун ё дар низомҳои гуногуни HPLC валидатсия шудааст.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Хулосаи техникии усул

Натиҷаҳои нигоҳдорӣ ва мувофиқати система

Ҷадвал ба ҷойи шумораи мутлақи плитаҳои назариявӣ ва омили думдоршавӣ қиматҳои фоизии RSD-ро медиҳад, ки зоҳиран ба такрорпазирии ин параметрҳо тааллуқ доранд.

Натиҷаҳои хаттият

Хулосаи умумии дурустӣ ва дақиқӣ

Хулосаи натиҷаҳои устуворӣ

Таносубҳои тахминии талафот дар шароити стресс

Ин қиматҳои талафот ҳисобҳои тавзеҳӣ мебошанд, ки бо тарҳ кардани миқдорҳои боқимондаи гузоришшуда аз 100 ба даст омадаанд. Онҳо миқдор ё шахсияти маҳсулоти таҷзияро мустақиман ифода намекунанд.

Паёми илмии шаклҳо

Арзёбии умумии натиҷаҳои техникӣ

• Ҳамаи чаҳор аналит дар як сутуни C18 ва шароити ошкоркунии 234 nm чен карда шудаанд.
• Гарчанде се пики барвақт ба ҳам наздиканд, муҳаққиқон ҷудошавӣ дар хатти асосиро гузориш кардаанд.
• Амиодарон нисбат ба се ҷузъи дигар ба таври равшан дертар элюатсия шудааст.
• Каҷҳои калибронӣ дар фосилаи таҳқиқшуда хаттияти қавӣ нишон додаанд.
• Бозёфтҳо тақрибан дар атрофи 100 фоиз буданд.
• Натиҷаҳои дақиқии дохилирӯзӣ ва байнирӯзӣ тағйирпазирии паст нишон доданд.
• Тағйироти хурд дар ҳарорат ва дарозии мавҷ дар натиҷаҳо инҳирофи калон ба вуҷуд наоварданд.
• Шароити сахттарини таҷзияи маҷбурӣ муҳити асосӣ аст.
• Маҳлулҳо дар давоми 24 соат дар дохили ҳадди тағйироти 2 фоиз, ки таҳқиқот истифода кардааст, боқӣ монданд.
• Таносуби фазаи ҳаракаткунанда, натиҷаҳои мутлақи мувофиқати система ва хроматограммаҳои стресс маълумоти асосии нопурра барои бозтавлидшавии усул мебошанд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Ин мундариҷа ба таҳқиқоте такя мекунад, ки аз ҷониби P. Sankar, S. Padmavathi, Vijayan, S. Anbazhagan ва K. Reeta Vijayarani таҳия шудааст ва унвони он “Analytical method development and validation of simultaneous estimation of aspirin, digoxin, amiodarone, and furosemide by RP-HPLC” мебошад.

Ин таҳқиқот як мақолаи preprint-и илмӣ мебошад, ки усули изократии RP-HPLC-ро барои муайян кардани аспирин, дигоксин, амиодарон ва фуросемид дар як таҳлили хроматографӣ таҳия карда, иҷроиши асосии аналитикии усулро арзёбӣ мекунад.

Дар матн огоҳии равшани «This preprint research paper has not been peer reviewed» ҷой дорад. Аз ин рӯ, таҳқиқот аз арзёбии ҳамтоён нагузаштааст. Дар PDF маълумоте нест, ки мақола аз ҷониби маҷалла қабул шуда бошад ё нусхаи ниҳоии арзёбишуда нашр шуда бошад.

Муаллифон гуфтаанд, ки усул мутобиқи ICH Q2(R1) аз ҷиҳати мувофиқати система, хосиятмандӣ, хаттият, дурустӣ, дақиқӣ ва устуворӣ арзёбӣ шудааст. Озмоишҳои стресси кислотагӣ, асосӣ, оксидшавӣ, гармӣ, муҳит ва фотолитикӣ низ анҷом дода шудаанд.

Таҳқиқот клиникӣ нест. Бемор, хун, плазма, зардоб ё дигар намунаи биологӣ таҳқиқ нашудааст. Самаранокии табобатии доруҳо, бехатарии истифодаи якҷоя, вояҳо ё сатҳи онҳо дар хуни беморон арзёбӣ нашудааст.

Усул барои назорати сифати дорусозӣ таҳия шудааст. Гарчанде фосилаи танги терапевтии дигоксин дар муқаддима зикр шудааст, усули пешниҳодшуда барои мониторинги терапевтии дору ҳамчун усули плазма ё зардоб валидатсия нашудааст.

Таҳқиқот мегӯяд, ки фазаи ҳаракаткунанда аз кислотаи трифторацетикии 0,05 фоиз, ацетонитрил ва метанол иборат аст; аммо таносубҳои ниҳоии ҳаҷмии ҷузъҳоро намедиҳад. Дар бораи ҳарорати сутун, ҳаҷми маҳлули захиравӣ, сатҳи калибронӣ ва шумораи такрорҳо байни бахшҳои гуногуни матн фарқиятҳои гузоришдиҳӣ вуҷуд доранд.

Гарчанде гуфта шудааст, ки маҳсулоти таҷзия аз пикҳои асосии дору ҷудо шудаанд, хроматограммаҳои таҷзияи маҷбурӣ, қиматҳои ададии покии пик, коэффисиентҳои ҳалшавӣ ва шахсияти маҳсулоти таҷзия пешниҳод нашудаанд. Аз ин рӯ, иддаои нишон додани устуворӣ бояд дар доираи додаҳои пешниҳодшудаи preprint бо эҳтиёт арзёбӣ шавад.

Муаллифон гузориш додаанд, ки маблағгузории беруна ва бархӯрди манфиатҳо вуҷуд надорад ва додаҳои дастгиркунандаи таҳқиқот дар дохили мақола ҷой доранд.

Ин мундариҷаи туркӣ танҳо дар асоси тавсифҳои усул, хроматограммаҳо, ҷадвалҳо, натиҷаҳои ададӣ ва шарҳҳои муаллифон дар PDF-и боршуда омода шудааст. Ягон иддаои берун аз PDF дар бораи муваффақияти клиникӣ, бехатарии бемор, иҷроиши байнилаборатории валидатсияшуда ё татбиқпазирии қатъӣ дар ҳамаи маҳсулоти дорусозӣ илова нашудааст.