Зӯроварии хонаводагӣ танҳо аз як ҳамлаи ҷисмонӣ иборат нест. Он метавонад ҳамчун намунаи қудрат ва назорат рушд кунад, ки аз рафторҳое чун тарсонидан, таҳдид, маҷбуркунии ҷинсӣ, назорати захираҳои иқтисодӣ, дур кардани шахс аз муҳити иҷтимоии худ, истифодаи кӯдакон ҳамчун василаи фишор ва назорати пайвастаи равонӣ иборат аст.

Таҳқиқоти Domestic Violence Policy, ки аз ҷониби Aliaa Helal таҳия шудааст, ду равиши маъмули дахолат барои шахсоне, ки зӯроварии шарики наздикро анҷом медиҳанд, муқоиса мекунад: Модели Duluth ва терапияи маърифатӣ-рафторӣ. Сипас таҳқиқот ҳамчун интихоби сеюм сиёсати бар пояи Терапияи Қабул ва Уҳдадорӣ пешниҳод мекунад.

Модели Duluth зӯроварии шарики наздикро пеш аз ҳама бо муносибатҳои иҷтимоии қудрат тавзеҳ медиҳад, на бо хашми инфиродӣ ё мушкилоти равонӣ. Тибқи фарзияи асосии модел, сохторҳои фарҳангии мардсолор метавонанд дар баъзе мардон андешаро тақвият диҳанд, ки онҳо ҳақ доранд шарики худро назорат кунанд. Аз ин рӯ, дахолат зӯровариро на танҳо ҳамчун аз даст додани назорат, балки ҳамчун қисми рафтори низомманди ҳукмронӣ арзёбӣ мекунад.

“Чархи Қудрат ва Назорат”, ки дар барномаи Duluth истифода мешавад, рафторҳое чун тарсонидан, озори эҳсосӣ, ҷудосозӣ, озори иқтисодӣ, имтиёзи мардона, маҷбуркунӣ ва таҳдид, истифодаи кӯдакон, пастзанӣ, инкор ва айбдоркуниро қисмҳои як низоми ягонаи назорат нишон медиҳад.

Дар муқобил, “Чархи Баробарӣ” музокира ва адолат, шарикии иқтисодӣ, масъулияти муштарак, волидайнии масъул, ростқавлӣ, ҷавобгарӣ, эътимод, дастгирӣ, эҳтиром ва рафтори бе таҳдидро пеш мегузорад. Ҳадаф танҳо қатъ кардани зӯроварии ҷисмонӣ нест, балки бозсозии муносибат аз назорат ва ҳукмронӣ ба сӯи баробарӣ мебошад.

Терапияи маърифатӣ-рафторӣ бошад, зӯровариро бо намунаҳои омӯхташудаи фикр ва рафтор мепайвандад. Ҳадаф муайян кардани эътиқодҳои таҳрифшудаи шахси зӯровар дар бораи шарик, муносибатҳо, занон, қудрат ва низоъ; қатъ кардани занҷираи фикрие, ки ба зӯроварӣ мебарад; ва омӯзонидани малакаҳои муошират, ҳалли масъала, идоракунии хашм ва рафтори бе зӯроварӣ мебошад.

Натиҷаҳои таҳқиқоти қадимтар, ки дар мақола оварда шудаанд, яксон нестанд. Баъзе арзёбиҳо нишон медиҳанд, ки Модели Duluth бо коҳишҳои хурд дар зӯроварии такрорӣ ва гузоришҳои шарикон алоқаманд аст, дар ҳоле ки баъзе таҳқиқотҳо нишон додаанд, ки қисми муҳими онҳое, ки барномаро ба анҷом расондаанд, дубора зӯроварӣ кардаанд. Ба ҳамин монанд, дар баъзе мета-таҳлилҳо барои BDT таъсири маънодор пайдо нашудааст, аммо дар як таҳқиқоти саҳроии дигар BDT бо сатҳи пасттари ҷинояти такрорӣ нисбат ба равиши Duluth алоқаманд дониста шудааст.

Ин зиддиятҳо нишон медиҳанд, ки ба саволи “кадом терапия муассиртар аст?” танҳо аз рӯи номи барнома ҷавоб додан мумкин нест. Сатҳи хавфи иштирокчиён, сатҳи ба анҷом расондани барнома, маҷбурияти судӣ, омодагии мутахассис, давомнокии дахолат, табобатҳои ҳамзамони истифодаи моддаҳо ва он ки зӯроварии такрорӣ бо сабти полис чен шудааст ё бо гузориши шарик, метавонанд натиҷаҳоро тағйир диҳанд.

Равиши сеюме, ки мақола пешниҳод мекунад, Терапияи Қабул ва Уҳдадорӣ мебошад. ACT ба ҷойи кӯшиши бартараф кардани фикру эҳсосоти душвор, ҳадаф дорад шахс тавонад бо онҳо бидуни рӯ овардан ба зӯроварӣ боқӣ монад, рафтори худро мувофиқи арзишҳои интихобкардааш роҳнамоӣ кунад ва чандирии равонии худро инкишоф диҳад.

Дар равиши ACT, таҷрибаи хашм, рашк, радшавӣ, шарм ё ҳисси аз даст додани назорат аз амал кардани зӯроварӣ бар асоси ин эҳсосот ҷудо карда мешавад. Пайдо шудани эҳсосот ва фикрҳои номатлуб метавонад ногузир бошад; аммо онҳо набояд ҳатман рафторро муайян кунанд.

Таҳқиқот шаш раванди асосии ACT-ро таъкид мекунад:

1. Қабул,
2. фосила гирифтан аз фикрҳо,
3. тамос бо лаҳзаи ҳозира,
4. худ ҳамчун замина,
5. муайян кардани арзишҳо,
6. амали устувори мувофиқ бо арзишҳо.

Тавассути ин равандҳо ҳадаф он аст, ки иштирокчӣ фикрҳоеро чун “Вақте хашмгин мешавам, бояд назорат кунам”, “Вақте шарикам ба ман мухолифат мекунад, ӯ беэҳтиромӣ мекунад” ё “Ягона роҳи халос шудан аз ин эҳсос ҳамла кардан аст” на ҳамчун ҳақиқатҳои бечунучаро, балки ҳамчун рӯйдодҳои зеҳнӣ бубинад.

Таҳқиқоти ACT ва ACTV, ки мақола ба онҳо такя мекунад, ишора мекунанд, ки дар мардони иштирокчии барнома баъзе натиҷаҳои ҷинояти такрорӣ ва гузоришҳои ҷабрдида метавонанд нисбат ба барномаҳои Duluth ё BDT-и анъанавӣ мусоидтар бошанд. Бо вуҷуди ин, ин далелҳо набояд ҳамчун натиҷаҳои қатъӣ ва қобили татбиқ ба ҳамаи шахсони зӯровар арзёбӣ шаванд.

Пешниҳоди сиёсӣ пешбинӣ мекунад, ки ба шахсони зӯровар барномаҳои бар пояи ACT дода шаванд ва шахсони ҷабрдида барои нишонаҳои осеб ва муносибатҳои оянда дастгирии маърифатӣ-рафторӣ гиранд. Дар бахшҳои баъдии матн манфиатҳои ACT барои волидайни осебдида ва кӯдакон низ муҳокима мешаванд.

Аммо ҳудудҳои пешниҳод пурра муайян нашудаанд. Рӯшан нест, ки ба ҷабрдидагон ACT, BDT ё ҳарду пешниҳод мешавад; барномаҳои ҷинояткор ва ҷабрдида чӣ гуна аз ҳам ҷудо мешаванд; амнияти кӯдакон чӣ гуна таъмин мегардад; парвандаҳои хавфи баланд чӣ гуна муайян мешаванд ва терапия бо чораҳои адолати ҷиноятӣ чӣ гуна ҳамоҳанг карда мешавад.

Пешниҳоди баҳсноктарини таҳқиқот ин аст, ки шахсоне, ки ба зӯроварии хонаводагӣ айбдор шудаанд, вале нисбат ба онҳо парвандаи ҷиноятӣ ё маҳкумият вуҷуд надорад, низ ба барномаи ACT ҷалб карда шаванд. Матн инро роҳи пешгирии ҳамлаҳои оянда муаррифӣ мекунад, аммо масъалаҳое чун презумпсияи бегуноҳӣ, айбдоркунии бардурӯғ, иштироки ихтиёрӣ, эътирози ҳуқуқӣ ва мақоме, ки қарор дар бораи барномаро қабул мекунад, баррасӣ намекунад.

Аз ин рӯ, таҳқиқот бояд бештар ҳамчун тарҳи сиёсие хонда шавад, ки зарурати арзёбии бештари ACT-ро дар барномаҳои дахолат ба ҷинояткорон ҷонибдорӣ мекунад, на ҳамчун сиёсати миллии омода ба татбиқ ва собитшуда.

Оё Зӯроварии Хонаводагӣ ва Зӯроварии Шарики Наздик Як Чизанд?

Мақола мафҳумҳои “domestic violence” ва “intimate partner violence”-ро асосан ба ҷойи ҳам истифода мебарад. Аммо доираи ин ду мафҳум комилан яксон нест.

Зӯроварии шарики наздик ба зӯроварии ҷисмонӣ, ҷинсӣ, равонӣ ё иқтисодӣ байни ҳамсари ҳозира ё пешина, дӯстдошта ё шарикони романтикӣ ишора мекунад.

Зӯроварии хонаводагӣ бошад, метавонад ба таври васеътар зӯроварӣ нисбат ба кӯдакон, пиронсолон ё дигар аъзои оилаи ҳамон хонаводаро низ дар бар гирад.

Барномаҳои Duluth, BDT ва ACTV, ки дар таҳқиқот арзёбӣ мешаванд, асосан ба мардоне равона шудаанд, ки нисбат ба шарикони зан зӯроварӣ кардаанд ва аксаран аз ҷониби низоми адолат ба дахолат фиристода шудаанд. Аз ин рӯ, заминаи далелии мақола ҳамаи намудҳои зӯроварии хонаводагиро ба як андоза намояндагӣ намекунад.

Зӯроварӣ Ҳамчун Намунаи Қудрат ва Назорат

Таҳқиқот зӯроварии хонаводагиро ҳамчун маҷмӯи рафторҳое муайян мекунад, ки барои ба даст овардани қудрат бар шахси дигар ё нигоҳ доштани назорати мавҷуда истифода мешаванд.

Ин рафторҳо метавонанд чунин бошанд:

• Ҳамлаи ҷисмонӣ ё таҳдиди ҳамла,
• маҷбуркунии ҷинсӣ,
• таҳқир, пастзанӣ ва танқиди пайваста,
• назорати телефон, ҳаракат ва муносибатҳои иҷтимоӣ,
• дур кардани шахс аз оила ва дӯстонаш,
• маҳдуд кардани дастрасӣ ба пул ё имкони кор,
• истифодаи кӯдакон ҳамчун василаи таҳдид ё фишор,
• инкор кардани зӯроварӣ ва бор кардани масъулият ба ҷабрдида.

Ин нигоҳ ба арзёбии ҳамлаҳои ҷисмонӣ ҳамчун таркишҳои алоҳидаи хашм мухолиф аст. Зӯроварии ҷисмонӣ метавонад танҳо қисми намоёни низоми васеътари назорат бошад.

Саволи Сиёсии Таҳқиқот

Мақола дар атрофи се саволи асосии сиёсӣ пеш меравад:

1. Оё Модели Duluth зӯроварии такрорӣ ва ҷабрдидаро коҳиш медиҳад?
2. Оё терапияи маърифатӣ-рафторӣ метавонад мушкилоти фикрӣ ва малакаҳоеро, ки ба рафтори зӯроварона мебаранд, тағйир диҳад?
3. Оё Терапияи Қабул ва Уҳдадорӣ метавонад интихоби муассиртаре бошад, ки маҳдудиятҳои ҳар ду равишро паси сар кунад?

Муаллиф танҳо моделҳои табобатро шарҳ намедиҳад; ӯ пешниҳод мекунад, ки ACT ба сиёсати ҷамъиятӣ табдил дода шуда, тавассути низомҳои адолат ва солимии равонӣ паҳн карда шавад.

Модели Duluth Чӣ Гуна Ба Вуҷуд Омад?

Модели Duluth соли 1981 дар доираи Domestic Abuse Intervention Project дар Duluth, Minnesota таҳия шудааст. Ин модел барномаи равонтаълимӣ мебошад, ки аз равишҳои феминистӣ ва омӯзиши иҷтимоӣ таъсир гирифтааст.

Фарзияҳои асосии модел чунинанд:

• Зӯроварӣ танҳо натиҷаи хашми идоранашуда нест.
• Шахси зӯровар метавонад рафтори худро барои ба даст овардани қудрат истифода барад.
• Нобаробарии ҷинсӣ, имтиёзи мардона ва мавқеи дуюмдараҷаи занон метавонанд ин рафторҳоро дастгирӣ кунанд.
• Ҷинояткор бояд рафтори худро шиносад ва масъулиятро қабул кунад.
• Муносибат бояд бар пояи баробарӣ, на ҳукмронӣ, бозсозӣ шавад.

Аз ин рӯ, равиши Duluth танҳо ба коҳиш додани стресс ё холӣ кардани хашми шахси зӯровар тамаркуз намекунад. Он мекӯшад андешаи ҳаққи назорат кардан, айбдор кардани шарик ва камаҳамият нишон додани зӯровариро тағйир диҳад.

Ҳашт Соҳаи Чархи Қудрат ва Назорат

Чархи Баробарӣ Чиро Пешниҳод Мекунад?

Модели Duluth танҳо рафторҳои зарароварро муайян намекунад. Он ҳамчунин мехоҳад рафторҳои муносибатеро омӯзонад, ки бояд ҷойи онҳоро гиранд.

Далелҳои Овардашуда Дар Бораи Модели Duluth

Мақола мета-таҳлили 22 таҳқиқоти Babcock, Green ва Robie-ро ҳамчун далели асосӣ ба ҷонибдории Модели Duluth истифода мебарад.

Тавре ки дар PDF оварда шудааст, дар баррасӣ:

• Панҷ таҳқиқоти таҷрибавӣ,
• 17 таҳқиқоти нимтаҷрибавӣ,
• ченкуниҳои зӯроварии такрорӣ бар асоси сабтҳои полис,
• ченкуниҳои ҷабрдидание, ки шарикон гузориш додаанд

арзёбӣ шудаанд.

Мақола мегӯяд, ки иштирокчиёни барномаи Duluth нисбат ба онҳое, ки иштирок накардаанд, зӯроварии такрории камтар нишон додаанд ва шарикони онҳо низ зӯроварии камтар гузориш додаанд.

Бо вуҷуди ин, гуфта мешавад, ки дар 13 таҳқиқоти нимтаҷрибавӣ шахсоне, ки барномаро тарк кардаанд, ҳамчун гурӯҳи муқоиса истифода шудаанд. Онҳое, ки барномаро ба анҷом расондаанд ва онҳое, ки тарк кардаанд, метавонанд аз оғоз аз рӯи ангеза, сатҳи хавф, шароити зиндагӣ ё назорати низоми адолат фарқ дошта бошанд.

Аз ин рӯ, дақиқ нест, ки чӣ қадар аз фарқи мушоҳидашуда аз барнома ва чӣ қадар аз интихобшавии иштирокчиён сарчашма мегирад.

Оё Ба Анҷом Расондани Барномаи Duluth Зӯровариро Комилан Қатъ Кард?

Мақола инчунин таҳқиқоти пайгирии дарозмуддати Herman ва ҳамкоронро меорад. Тибқи ин таҳқиқот, зиёда аз сеяки иштирокчиёни барнома дубора ҷиноят содир кардаанд.

Бо вуҷуди ин, иштирокчиён ба ҳисоби миёна коҳишро дар:

• хашмгинии ҷисмонӣ,
• хашмгинии эҳсосӣ,
• хашмгинии лафзӣ,
• нигаришҳои дастгиркунандаи зӯроварӣ

гузориш додаанд.

Ин натиҷа нишон медиҳад, ки арзёбии барномаҳои дахолат ба ҷинояткорон ҳамчун “комилан муваффақ” ё “комилан номуваффақ” нокифоя аст. Дар ҳоле ки баъзе нигаришҳо ва рафторҳо беҳтар мешаванд, гурӯҳи муҳими иштирокчиён метавонад дубора зӯроварӣ кунад.

Терапияи Маърифатӣ-Рафторӣ Зӯровариро Чӣ Гуна Шарҳ Медиҳад?

Равиши BDT қабул мекунад, ки пеш аз рафтори зӯроварона фикрҳо, тафсирҳо, эҳсосот ва ҷавобҳои омӯхташуда вуҷуд доранд.

Масалан, шахс метавонад:

• Андешаи гуногуни шарикашро ҳамчун беэҳтиромӣ тафсир кунад.
• Рашкро ҳамчун далели муҳаббат бинад.
• Аз даст додани назоратро нишонаи заъф донад.
• Зӯровариро ҳамчун роҳи муассири анҷом додани низоъ омӯхта бошад.
• Малакаи мубориза бо хашм ва радшавиро бе зӯроварӣ инкишоф надода бошад.

BDT ҳадаф дорад ин фикрҳоро намоён кунад, дурустии онҳоро арзёбӣ намояд ва занҷираи ҷавоби худкореро, ки ба зӯроварӣ мебарад, қатъ кунад.

Шаш Марҳилаи BDT

1. Арзёбӣ: Омӯхтани намунаҳои зӯроварӣ, ангезандаҳо, эътиқодҳо ва хавфҳо.
2. Бозмафҳумсозӣ: Фаҳмидани он ки рафтор танҳо аз шарик ё шароити беруна сарчашма намегирад.
3. Ба даст овардани малака: Омӯхтани муошират, ҳалли масъала, идоракунии хашм ва ҷавобҳои бе зӯроварӣ.
4. Тақвият ва татбиқи малака: Озмоиши рафторҳои нав бо нақшбозӣ, моделсозӣ ва машқҳо.
5. Умумисозӣ ва нигоҳдорӣ: Истифода бурдани малакаҳои омӯхташуда дар низоъҳои гуногун.
6. Пайгирӣ: Нигоҳ доштани тағйир ва арзёбии хавфи зӯроварии такрорӣ.

Чаро Далелҳои BDT Зиддиятноканд?

Мақола бо истинод ба баррасии Smedslund ва ҳамкорон мегӯяд, ки BDT зӯроварии такрорӣ ё ҷабрдидании шарикро кам накардааст.

Аммо дар ҳамон бахш шумораи таҳқиқот ва маълумоти усулӣ қариб айнан аз мета-таҳлили пештар тавсифшудаи Babcock такрор шудаанд. Аз ин рӯ, гуфтан мумкин нест, ки мақола мета-таҳлили BDT-ро аз ҷиҳати усулӣ дуруст интиқол додааст.

Сипас таҷрибаи саҳроии Cotti ва ҳамкорон оварда мешавад ва гуфта мешавад, ки ин таҳқиқот BDT-ро нисбат ба равиши Duluth муассиртар ёфтааст. Тибқи мақола иштирокчиёни BDT:

• сатҳи пасттари ҷинояти такрорӣ нишон додаанд,
• малакаҳои беҳтари муборизаи ғайризӯроварона инкишоф додаанд,
• фикрҳои худро дар бораи назорат ва ҳукмронӣ тағйир додаанд.

Хулосаи мақола ин аст, ки таҳқиқот дар бораи таъсири BDT яксон нестанд.

Чаро Як Барнома Дар Таҳқиқотҳои Гуногун Натиҷаҳои Гуногун Медиҳад?

• Сатҳи хавфи ибтидоии иштирокчиён метавонад гуногун бошад.
• Ҳатто агар барномаҳо як ном дошта бошанд, муҳтавояшон метавонад фарқ кунад.
• Омодагӣ ва таҷрибаи мутахассисон метавонанд баробар набошанд.
• Иштирок метавонад ихтиёрӣ ё бо амри суд бошад.
• Давомнокии барнома ва шумораи ҷаласаҳо метавонад тағйир ёбад.
• Барои истифодаи моддаҳо ва дигар мушкилоти солимии равонӣ табобатҳои иловагӣ вуҷуд дошта метавонанд.
• Онҳое, ки барномаро тарк мекунанд, метавонанд ба таҳлилҳо ба таври гуногун ворид шаванд.
• Зӯроварии такрорӣ метавонад бо сабти полис, маҳкумият ё гузориши шарик чен шавад.
• Давраҳои пайгирӣ метавонанд аз ҳам фарқ кунанд.
• Дастрасӣ ва пайгирии шахсони ҷабрдида метавонад паст бошад.

Омӯзиши Иҷтимоӣ ва Давраи Зӯроварӣ

Аввалин назарияе, ки мақола пешниҳоди сиёсиро бар он асос мекунад, равиши омӯзиши иҷтимоӣ аст. Тибқи он, кӯдакон бо мушоҳидаи рафторҳо дар муносибатҳои наздик меомӯзанд, ки чӣ чиз муқаррарӣ ва қобили қабул аст.

Кӯдаке, ки дар хонае бо зӯроварии мунтазам калон мешавад, метавонад омӯзад, ки:

• низоъҳоро бо зӯроварӣ ҳал кардан мумкин аст,
• қудрат воситаи назорат кардани тарафи дигар аст,
• таҳдид дар муносибат қобили қабул аст,
• пас аз зӯроварӣ масъулиятро метавон инкор кард.

омӯхта метавонад.

Ин назария маънои онро надорад, ки ҳар касе, ки дар кӯдакӣ зӯровариро дидааст, дар оянда ҳатман зӯровар мешавад. Мақола онро ҳамчун яке аз роҳҳои эҳтимолии омӯзиш пешниҳод мекунад.

Назарияи Назорат

Дар равиши назорат вазифаи асосии зӯроварӣ ба даст овардан ё нигоҳ доштани қудрат дар муносибат аст.

Шахси зӯровар метавонад кӯшиш кунад муайян намояд, ки шарикаш:

• ба куҷо меравад,
• бо кӣ мулоқот мекунад,
• чӣ гуна либос мепӯшад,
• метавонад кор кунад ё не,
• пулро чӣ гуна истифода мебарад,
• метавонад муносибатро тарк кунад ё не.

муайян кунад.

Шахси ҷабрдида бошад, метавонад маҷбур шавад барои коҳиш додани хатари ҳамла рафтори худро пайваста мувофиқи ҷавоби эҳтимолии тарафи дигар танзим кунад. Ин рафторҳои мутобиқшавӣ ризоияти озод нестанд, балки кӯшиши идора кардани хатар буда метавонанд.

Назарияи Пайванд

Мақола мегӯяд, ки муносибате, ки дар кӯдакии барвақт бо парастор ташаккул меёбад, метавонад интизориҳои шахсро дар бораи муносибатҳои наздики минбаъда таъсир диҳад.

Таҷрибаи пайванди ноамн ё изтиробнок метавонад бо равандҳои зерин алоқаманд бошад:

• тарси тарк шудан,
• рашки шадид,
• натавонистани эътимод ба дигарон,
• тасаввури манфии худ,
• тафсири рафтори шарик ҳамчун таҳдид.

бо чунин равандҳо алоқаманд бошад.

Аммо наметавон гуфт, ки мушкилоти пайванди барвақт зӯровариро ногузир мекунад. Мақола ин назарияро на ҳамчун сабаби ягона, балки яке аз соҳаҳои эҳтимолии тавзеҳ истифода мебарад.

Назарияи Ҳувият

Тибқи назарияи ҳувият, рафтор бо он алоқаманд аст, ки шахс худро ва нақши иҷтимоии худро чӣ гуна муайян мекунад.

Агар шахс ҳувияти мардонагии худро бар пояи:

• ҳамеша қавӣ нишон додан,
• пинҳон кардани осебпазирии эҳсосӣ,
• доштани сухани охирин бар шарик,
• ҷавоб додан ба итоат накардан бо қувва

бунёд карда бошад, метавонад рафтори таҷовузкоронаро ҳамчун воситаи муҳофизати ҳувияти худ истифода барад.

Дахолат набояд танҳо бо гуфтани “зӯроварӣ накун” маҳдуд шавад; он бояд ба шахс кӯмак кунад маънои ҳамсари хуб, волидайни хуб ё калонсол буданро бозсозӣ кунад.

Терапияи Қабул ва Уҳдадорӣ Чист?

Терапияи Қабул ва Уҳдадорӣ як равиши терапияи рафторӣ аст, ки ба ҷойи бартараф кардани таҷрибаҳои дохилии душвор ҳадаф дорад муносибати чандиртар бо онҳо ташаккул диҳад.

Ҳадафи асосии ACT инкишоф додани чандирии равонӣ аст. Чандирии равонӣ қобилияти шахс аст, ки ҳатто ҳангоми таҷрибаи фикрҳо, эҳсосот ё ангезаҳои душвор вазъияти ҳозираро дарк карда, рафтори худро мувофиқи арзишҳои дарозмуддат интихоб кунад.

Дар заминаи зӯроварӣ, сахтгирии равонӣ метавонад чунин зоҳир шавад:

• бовар кардан, ки хашм ҳатман бояд берун карда шавад,
• рашкро далели қатъии хатар донистан,
• барои гурехтан аз эҳсоси радшавӣ назоратро истифода бурдан,
• пахш кардани шарм ё нотавонӣ бо ҳамла,
• фикр кардан, ки “агар ба сарам омад, пас дуруст аст”.

Шаш Раванди Асосии ACT

Машқҳои ACT Чӣ Гуна Истифода Мешаванд?

Мақола мисол меорад, ки иштирокчиён кортҳои худназоратӣ дошта бошанд, ки дар вазъияти душвор ба онҳо нигаранд. Шахс метавонад рӯйдоди воқеӣ ё фарзиро бо саволҳои зерин баррасӣ кунад:

• Ба кадом фикр комилан часпидам?
• Вазъиятеро, ки аз сар гузарондам, чӣ гуна арзёбӣ кардам?
• Аз кадом эҳсос ё таҷриба кӯшиш кардам гурезам?
• Рафтори худро чӣ гуна сафед кардам?
• Оё ин рафтор маро ба арзишҳои интихобкардаам наздик кард?
• Дар ҳамон вазъият кадом амали мувофиқ бо арзишҳоямро интихоб карда метавонистам?

Ин кор ба ҷойи ҳатман нест кардани муҳтавои фикр, ҳадаф дорад вазифаи фикрро бар рафтор тағйир диҳад.

ACT Аз BDT ва Модели Duluth Чӣ Фарқ Дорад?

Мақола иддао мекунад, ки ACT ҳамаи унсурҳои Duluth ва BDT-ро дар як барнома муттаҳид мекунад. Тафсири эҳтиёткоронатар ин аст, ки ACT фикрҳои қудрат ва назорат, равандҳои маърифатӣ ва тағйири рафторро дар чаҳорчӯбаи дигари чандирии равонӣ баррасӣ мекунад.

Фарқи ACTV ва ACT-и Умумӣ

Баъзе манбаъҳои мақола барномаи махсуси ACTV, яъне Achieving Change Through Value-Based Behavior-ро меомӯзанд. ACTV шакли барномавии принсипҳои Терапияи Қабул ва Уҳдадорӣ мебошад, ки барои мардони анҷомдиҳандаи зӯроварии шарики наздик мутобиқ карда шудааст.

Ин фарқ муҳим аст:

• ACT модели васеи терапия аст.
• ACTV дахолатест, ки барои гурӯҳи муайяни ҳадаф ва рафтори ҷиноятӣ сохторбандӣ шудааст.
• Натиҷаҳои ACTV нишон намедиҳанд, ки ҳамаи татбиқҳои ACT ҳамон натиҷаро медиҳанд.
• Муҳтавои барнома, омодагии мутахассис ва назорат қисми натиҷаҳо мебошанд.

Дар ҳоле ки матни асосии PDF бештар истилоҳи умумии “ACT”-ро истифода мебарад, дар рӯйхати адабиёт номи ACTV омадааст. Аз ин рӯ, далелҳои барнома ва далелҳои равиши умумии терапия набояд омехта шаванд.

Натиҷаҳои Овардашуда Барои Дахолати Ҷинояткорон Бо ACT ва ACTV

Мақола бо такя ба таҳқиқоти Zarling ва Russell мегӯяд, ки мардони иштирокчии барномаи ACT:

• камтар ба дигар ҷиноятҳои зӯроварона дучор шудаанд,
• рафторҳои дигари ҷиноятӣ, аз ҷумла ҳамла, ғорат ва ҷиноятҳои вобаста ба маводи мухаддирро камтар нишон додаанд,
• шарикони онҳо нисбат ба шарикони иштирокчиёни Duluth зӯроварии шарики наздики камтар гузориш додаанд.

гузориш медиҳад.

Дар таҳқиқоти Lawrence ва ҳамкорон гуфта мешавад, ки сатҳи ҷинояти такрорӣ дар онҳое, ки барномаи анъанавиро ба анҷом нарасондаанд, афзудааст, аммо ҳамин намуна дар гурӯҳи ACTV барои иштирокчиёне, ки танҳо як қисми барномаро гирифтаанд, дида нашудааст.

Мақола ин натиҷаҳоро чунин тафсир мекунад, ки ACT метавонад нисбат ба мушкилоти ба анҷом расондани барнома устувортар бошад.

Бо вуҷуди ин, хулосае, ки иштироки қисман кофӣ аст, бояд бо эҳтиёт арзёбӣ шавад. Матн шарҳ намедиҳад, ки иштироки қисман барои кадом иштирокчиён, дар кадом сатҳи хавф ва дар кадом шароити амниятӣ кофӣ аст.

Натиҷаҳои ACT Барои Волидайн

Мақола инчунин ба таҳқиқоти ACT бо волидайне, ки зӯроварии муносибатиро аз сар гузарондаанд, муроҷиат мекунад.

Тибқи матн, зӯроварии муносибатӣ ва осеб метавонанд:

• қаноатмандӣ аз волидайн буданро коҳиш диҳанд,
• нишонаҳои депрессияро зиёд кунанд,
• ба дуршавӣ дар муносибат бо кӯдак оварда расонанд,
• бо рафтори сахти волидайн алоқаманд бошанд,
• стратегияҳои мусбат ва дастгиркунандаи волидайнро душвор гардонанд.

Гузориш мешавад, ки волидайне, ки ACT гирифтаанд, рафтори мусбати бештари волидайнро гузориш додаанд. Аммо ин натиҷа маънои онро надорад, ки ACT осеби ҳамаи шахсони ҷабрдидаи зӯроварии хонаводагиро табобат мекунад ё ҳамаи натиҷаҳои кӯдаконро ислоҳ мекунад.

Гурӯҳҳои Ҳадафи Сиёсати Пешниҳодшуда

Дар пешниҳоди сиёсӣ якчанд гурӯҳи ҳадаф мавҷуданд:

• Шахсоне, ки барои ҷинояти зӯроварии хонаводагӣ маҳкум шудаанд,
• шахсоне, ки аз ҷониби суд ба барномаи дахолат равона шудаанд,
• шахсоне, ки ба зӯроварии хонаводагӣ айбдор шудаанд, вале маҳкум нашудаанд,
• шахсоне, ки аз ҷониби мутахассисони солимии равонӣ ба барнома равона шудаанд,
• ҷабрдидагоне, ки осеб ва мушкилоти муносибат доранд,
• волидайне, ки таҷрибаи зӯроварии муносибатӣ доранд.

Хавфҳо, вазъи ҳуқуқӣ ва ниёзҳои терапияи ин гурӯҳҳо яксон нестанд. Баррасии онҳо бо як барнома ва як низоми иштирок шояд мувофиқ набошад.

Пешниҳоди Иштироки Маҷбурӣ Бе Маҳкумият

Таҳқиқот пешниҳод мекунад, ки шахсоне, ки нисбат ба онҳо иттиҳоми зӯроварии хонаводагӣ вуҷуд дорад, аммо ҳукми ҷиноятӣ дода нашудааст, низ барои пешгирии ҳамлаҳои оянда бояд дар барномаи ACT иштирок кунанд.

Саволҳое, ки ин пешниҳод ҷавоб намедиҳад:

• Кадом ниҳод иштироки барномаро амр медиҳад?
• Оё танҳо иддао барои дахолати маҷбурӣ кофӣ хоҳад буд?
• Иддаоҳои бардурӯғ ё бадқасдона чӣ гуна фарқ карда мешаванд?
• Оё шахс ҳаққи эътироз ба қарор дорад?
• Оё сабтҳои терапия дар тафтиши ҷиноятӣ истифода мешаванд?
• Махфият чӣ гуна ҳифз мешавад?
• Агар хавф паст бошад, оё интихоби камтар дахолаткунанда истифода мешавад?
• Чӣ гуна чен мешавад, ки барнома воқеан амнияти ҷабрдидаро зиёд мекунад?

То посух додан ба ин саволҳо, пешниҳод дар сатҳи андешаи васеи пешгирӣ мемонад, на сиёсати ҷамъиятии қобили татбиқ.

Дастгирӣ Барои Шахсони Ҷабрдида

Пешниҳоди сиёсӣ дар оғози мақола тавсия медиҳад, ки ба ҷабрдидагон BDT дода шавад, то нишонаҳои фишори пас аз осеб кам ва муносибатҳои солими оянда дастгирӣ шаванд.

Дар бахшҳои баъдӣ бошад, гуфта мешавад, ки ACT низ барои волидайни осебдида ва шахсони ҷабрдидаи зӯроварӣ муфид аст.

Шарҳ дода нашудааст, ки ин ду равиш:

• ба кӣ татбиқ мешаванд,
• бар асоси кадом нишонаҳо интихоб мешаванд,
• якҷо ё ҷудо истифода мешаванд,
• оё ҳангоми идома доштани зӯроварӣ додани терапия бехатар аст,
• чӣ гуна бо паноҳгоҳ ва ҳифзи ҳуқуқӣ алоқаманд мешаванд.

шарҳ дода нашудааст.

Терапия ҷойи амният, истиқлоли иқтисодӣ, паноҳгоҳ, ҳифзи кӯдакон ё дастгирии ҳуқуқиро намегирад. Мақола ин соҳаҳоро дар як низоми муфассали дастгирии ҷабрдида муттаҳид намекунад.

Мутобиқсозии Фарҳангӣ

Таҳқиқот мегӯяд, ки ACT метавонад дар ҷомеаҳои гуногун татбиқ шавад, аммо бояд мувофиқи арзишҳои фарҳангӣ ва тасаввурот дар бораи зӯроварӣ мутобиқ карда шавад.

Мутобиқсозии фарҳангӣ танҳо тарҷумаи забонӣ нест. Он метавонад соҳаҳои зеринро дар бар гирад:

• нақшҳои ҷинсӣ,
• фаҳмиши оила ва издивоҷ,
• доғгузорӣ нисбат ба талоқ ва ҷудоӣ,
• дахолати оилаи васеъ ба муносибат,
• мафҳумҳои ҳокимият ва мардонагӣ,
• нигаришҳо ба кӯмакхоҳӣ,
• эътимод ба низомҳои ҳуқуқӣ ва тандурустӣ.

Бо вуҷуди ин, фарҳанг набояд ҳамчун далели сафедкунандаи зӯроварӣ ё аз байн барандаи масъулият истифода шавад.

Унсурҳои Зарурӣ Барои Татбиқи Сиёсат, Ки Шарҳ Дода Нашудаанд

• Меъёрҳои қабул ва хориҷ кардан аз барнома,
• арзёбии стандартии хавфи зӯроварӣ ва марг,
• протоколи фаврии амният барои парвандаҳои хавфи баланд,
• омодагӣ ва сертификатсияи мутахассисон,
• давомнокии барнома ва шумораи ҷаласаҳо,
• назорати вафодорӣ ба татбиқ,
• ҳамоҳангӣ бо табобати истифодаи моддаҳо ва солимии равонӣ,
• робита бо низоми ҳифзи кӯдакон,
• пайгирии бехатар ва махфии ҷабрдида,
• хароҷоти барнома ва модели маблағгузорӣ,
• раванд ҳангоми тарк кардани барнома,
• пайгирии дарозмуддати зӯроварии такрорӣ,
• арзёбии мустақили таъсир.

Зӯроварии Такрорӣ Чӣ Гуна Бояд Чен Шавад?

Муваффақияти барномаҳои ҷинояткоронро бо як манбаи маълумот боэътимод чен кардан мумкин набошад.

Истифодаи гуногуни ин ченакҳо дар таҳқиқотҳое, ки мақола муҳокима мекунад, муқоисаи мустақими натиҷаҳоро душвор мегардонад.

Самаранокии Хароҷот

Мақола ошкоро мегӯяд, ки дар баррасиҳои Duluth ва BDT маълумоти хароҷот вуҷуд надорад. Барои сиёсати ACT низ инҳо ҳисоб нашудаанд:

• омодагии мутахассисон,
• хароҷоти ҷаласаҳо,
• ҳамоҳангии суд ва назорати шартӣ,
• хароҷоти тарк кардани барнома,
• низоми пайгирии ҷабрдида,
• арзиши иқтисодии зӯроварии такрории пешгиришуда.

ҳисоб нашудаанд.

Муассир ба назар расидани барнома маънои онро надорад, ки он дар миқёси васеъ қобили татбиқ ё аз ҷиҳати хароҷот самаранок аст.

Ҷиҳатҳои Қавии Таҳқиқот

• Зӯроварии хонаводагиро танҳо ҳамчун мушкили хашм арзёбӣ намекунад.
• Назарияҳои қудрат, назорат, маърифат, омӯзиш, пайванд ва ҳувиятро дар як баҳс муттаҳид мекунад.
• Фарқҳои назариявии Модели Duluth ва BDT-ро фаҳмо нишон медиҳад.
• Натиҷаҳои зиддиятноки барномаҳои пешинаи дахолатро намоён мекунад.
• Чандирии равониро ҳамчун механизми муҳими тағйир дар дахолат ба ҷинояткорон муҳокима мекунад.
• Шаш раванди асосии ACT-ро бо рафтори зӯроварона мепайвандад.
• Мегӯяд, ки мушкили ба анҷом расондани барнома метавонад ба натиҷаҳо таъсир расонад.
• Ниёзи мутобиқсозии фарҳангиро эътироф мекунад.
• Натиҷаҳои равонии ҷабрдидагон ва кӯдаконро ба баҳси сиёсӣ ворид мекунад.
• Ба равиши нави дахолат барои таҳқиқоти минбаъда таваҷҷуҳ ҷалб мекунад.

Маҳдудиятҳои Асосии Таҳқиқот

• Мақолаи ниҳоии маҷаллаи ҳамсанҷишуда нест.
• Маълумоти аслии таҳқиқотӣ ё намунаи иштирокчиён надорад.
• Усули баррасии систематикии адабиёт шарҳ дода нашудааст.
• Меъёрҳои интихоби манбаъҳо нишон дода нашудаанд.
• Арзёбии расмии хавфи ғараз барои сифати таҳқиқот гузаронида нашудааст.
• Маълумоти усули баррасии Smedslund бо мета-таҳлили Babcock омехта шудааст.
• Таъсири Модели Duluth аз рӯи натиҷаҳои қадимӣ ва таъсири хурд аз ҳад қатъӣ тафсир шудааст.
• ACT, ACTV ва дахолатҳои умумии арзишмеҳвар ба қадри кофӣ ҷудо нашудаанд.
• Натиҷаҳои ACT асосан ба намунаҳои мардоне такя мекунанд, ки аз ҷониби суд ба барнома фиристода шудаанд.
• Дар бораи занон, LGBTQ+ ё шахсони зӯровар дар сохторҳои гуногуни оилавӣ далели кофӣ пешниҳод нашудааст.
• Зергурӯҳҳо аз рӯи навъи зӯроварӣ, шиддати зӯроварӣ ва хавфи марг ҷудо нашудаанд.
• Амнияти ҷабрдида натиҷаи марказии арзёбии сиёсат қарор дода нашудааст.
• Моделҳои терапияи пешниҳодшуда ба ҷинояткор ва ҷабрдида дар тамоми матн мутобиқ нестанд.
• Асоси ҳуқуқии терапияи маҷбурӣ барои “айбдоршуда, вале маҳкумнашуда” шарҳ дода нашудааст.
• Айбдоркунии бардурӯғ ва кафолатҳои расмиётӣ муҳокима нашудаанд.
• Муайян нашудааст, ки барнома аз ҷониби кӣ, барои чанд вақт ва бо кадом стандарт татбиқ мешавад.
• Барои омодагии мутахассис ва вафодорӣ ба барнома меъёр таҳия нашудааст.
• Амнияти кӯдакон ва нақши ниҳодҳои ҳифзи кӯдакон муфассал нашудааст.
• Хизматрасониҳои ҷабрдида, ба мисли паноҳгоҳ, дастгирии иқтисодӣ ва ҳифзи ҳуқуқӣ, ба модели сиёсӣ ворид нашудаанд.
• Хароҷот ва самаранокии хароҷот арзёбӣ нашудааст.
• Нақшаи пайгирии дарозмуддат ва арзёбии мустақил вуҷуд надорад.

Таҳқиқот Чӣ Мегӯяд?

• Мегӯяд, ки зӯроварии хонаводагӣ намунаи қудрат ва назорат аст.
• Шарҳ медиҳад, ки Модели Duluth фикрҳои вобаста ба ҷинс ва ҳукмрониро ҳадаф мегирад.
• Мегӯяд, ки BDT мекӯшад намунаҳои фикрӣ ва камбуди малакаҳоеро, ки ба зӯроварӣ мебаранд, тағйир диҳад.
• Эътироф мекунад, ки таҳқиқоти Duluth ва BDT натиҷаҳои яксон намедиҳанд.
• Мегӯяд, ки зӯроварии мушоҳидашуда дар кӯдакӣ метавонад ба рафтори муносибатҳои минбаъда таъсир расонад.
• Пешниҳод мекунад, ки равандҳои пайванд, назорат ва ҳувият метавонанд дар рафтори зӯроварона нақш дошта бошанд.
• Мегӯяд, ки чандирии равонӣ метавонад барои коҳиш додани таҷовуз муҳим бошад.
• Шарҳ медиҳад, ки ACT интихоби рафтори арзишмеҳварро сарфи назар аз фикру эҳсосоти душвор меомӯзонад.
• Мегӯяд, ки барномаҳои ACT ё ACTV дар баъзе натиҷаҳои ҷинояти такрорӣ умедбахшанд.
• Пешниҳод мекунад, ки ба шахсони зӯровар дахолати бар пояи ACT дода шавад.
• Мегӯяд, ки ниёзҳои осеб ва волидайнии ҷабрдидагон низ бояд дастгирӣ шаванд.
• Мутобиқсозии дахолат ба заминаи фарҳангиро пешниҳод мекунад.

Таҳқиқот Чӣ Намегӯяд?

• Исбот намекунад, ки ACT барои ҳамаи ҷинояткорони зӯроварии хонаводагӣ ҳатман муассир аст.
• Нишон намедиҳад, ки Модели Duluth аз ҳамаи дахолатҳои дигар бартар аст.
• Исбот намекунад, ки BDT дар ҳеҷ шароит кор намекунад.
• Намегӯяд, ки ҳар касе, ки дар кӯдакӣ зӯровариро дидааст, дар оянда зӯровар мешавад.
• Пешниҳод намекунад, ки мушкили солимии равонӣ сабаби ягонаи зӯроварии хонаводагӣ аст.
• Нишон намедиҳад, ки ACT ҷойи ниёзҳои амният, паноҳгоҳ ва дастгирии иқтисодии ҷабрдидагонро мегирад.
• Пешниҳод намекунад, ки ҷинояткор ва ҷабрдида якҷо терапия гиранд.
• Бевосита чен намекунад, ки барнома хавфи куштор ё осеби вазнинро кам кардааст.
• Нишон намедиҳад, ки ҳар шахси айбдоршуда воқеан зӯроварӣ кардааст.
• Санҷида намешавад, ки терапияи маҷбурӣ бе маҳкумият аз ҷиҳати ҳуқуқӣ дуруст ё муассир аст.
• Хароҷоти сиёсати пешниҳодшударо ҳисоб намекунад.
• Натиҷаҳои сиёсати ACT-ро, ки дар сатҳи миллӣ татбиқ шудааст, арзёбӣ намекунад.

Дарси Асосӣ Барои Сиёсат

Муҳимтарин саҳми таҳқиқот нишон додани он аст, ки барномаҳои дахолат ба ҷинояткорони зӯроварии хонаводагӣ набояд танҳо бо додани маълумот ё омӯзондани идоракунии хашм маҳдуд шаванд.

Эътиқодҳои қудрат ва назорат, таҳрифҳои маърифатӣ, гурез аз таҷриба, ҳувият, пайванд ва малакаҳои рафтор метавонанд дар як ҳодиса ҳамзамон нақш дошта бошанд. Аммо татбиқи як барнома ба ҳамаи иштирокчиён низ кофӣ нест.

Сиёсати далелмеҳвар бояд сохторҳои зеринро якҷо талаб кунад:

• Арзёбии хавф дар сатҳи шахсӣ ва муносибат,
• пайгирии мустақили амнияти ҷабрдида,
• интихоби дахолати мувофиқ ба ниёз ва хавфи ҷинояткор,
• омодагии мутахассис ва вафодорӣ ба барнома,
• пурра кардани сабтҳои полис ва суд бо гузоришҳои шарик,
• протоколҳои амният ҳангоми тарк кардани барнома,
• ҳамоҳангӣ бо дастгирии истифодаи моддаҳо ва солимии равонӣ,
• амният ва некӯаҳволии кӯдакон,
• арзёбии дарозмуддат ва мустақили таъсир.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Хулосаи Тарҳи Таҳқиқот

Роҳи Таҳлилии Таҳқиқот

1. Доира ва аҳамияти иҷтимоии зӯроварии хонаводагӣ шарҳ дода шудааст.
2. Назария ва ҷузъҳои татбиқии Модели Duluth муаррифӣ шудаанд.
3. Мета-таҳлил ва таҳқиқоти пайгирии қадимтар оид ба Duluth ҷамъбаст шудаанд.
4. Назария ва шаш марҳилаи татбиқи BDT шарҳ дода шудаанд.
5. Натиҷаҳои зиддиятноки мета-таҳлил ва таҳқиқоти саҳроӣ оид ба BDT оварда шудаанд.
6. Назарияҳои омӯзиши иҷтимоӣ, назорат, пайванд ва ҳувият муҳокима шудаанд.
7. Равиши чандирии равонии ACT шарҳ дода шудааст.
8. Шаш раванди асосӣ ва машқҳои намунавии ACT муаррифӣ шудаанд.
9. Таҳқиқоти интихобшуда оид ба ҷинояткорон ва волидайн дар ACT ва ACTV ҷамъбаст шудаанд.
10. Татбиқи ACT ҳамчун сиёсати ҷамъиятӣ пешниҳод шудааст.
11. Мутобиқсозии фарҳангӣ, маҳдудияти намуна ва масъалаҳои сабабият зикр шудаанд.

Далелҳои Асосие, Ки Дар Таҳқиқот Истифода Шудаанд

Хусусияти Натиҷаҳо Барои Duluth ва BDT

Хулосаи асосии таҳқиқот дар бораи Duluth ва BDT ин аст, ки барои ҳар ду равиш далели комилан яксон вуҷуд надорад.

Ин натиҷаҳо нишон медиҳанд, ки новобаста аз муҳтавои ду равиш, тарзи татбиқи барнома, интихоби иштирокчиён ва усули ченкунӣ низ муҳиманд.

Занҷираи Далелии Пешниҳоди Сиёсии ACT

Натиҷаҳое, Ки Барои Муваффақияти Сиёсат Бояд Чен Шаванд

• Ҳодисаҳои нави зӯроварии хонаводагӣ, ки ба сабтҳои полис ворид мешаванд,
• маҳкумиятҳои нав ва қарорҳои ҳифзӣ,
• амният ва гузоришҳои зӯроварии ҷабрдидагон,
• рафторҳои назоратӣ ва таҳдидии ғайриҷисмонӣ,
• сатҳи ба анҷом расондан ва тарк кардани барнома,
• фикрҳои дастгиркунандаи зӯроварӣ,
• чандирии равонӣ,
• натиҷаҳои истифодаи моддаҳо ва солимии равонӣ,
• амният ва некӯаҳволии кӯдакон,
• хароҷоти барнома барои ҳар шахс,
• натиҷаҳои дарозмуддати зӯроварии такрорӣ барои ҳадди ақал чанд сол.

Чӣ Барои Таҳқиқоти Оянда Зарур Аст?

• ACTV бояд аз ҷониби гурӯҳҳои гуногун ва мустақили таҳқиқотӣ дубора санҷида шавад.
• ACTV, Duluth ва BDT бояд дар як таҳқиқот мустақиман муқоиса шаванд.
• Барномаҳо бояд бо давомнокӣ, пайгирӣ ва меъёрҳои натиҷаи яксон арзёбӣ шаванд.
• Иштирокчиёни хавфи баланд ва паст бояд ҷудо баррасӣ шаванд.
• Занон ва шахсони дорои ҳувиятҳои гуногуни ҷинсӣ, ки зӯроварӣ мекунанд, бояд ба таҳқиқот ворид шаванд.
• Зӯроварии шарики наздик дар муносибатҳои ҳамҷинс ва шаклҳои гуногуни муносибат бояд арзёбӣ шавад.
• Таъсири барнома дар иштироки маҷбурӣ ва ихтиёрӣ бояд муқоиса шавад.
• Амнияти ҷабрдида ва рафтори ҷинояткор бояд дар як таҳқиқот ҳамзамон пайгирӣ шаванд.
• Онҳое, ки барномаро тарк мекунанд, набояд аз таҳлил хориҷ шаванд.
• Омодагии мутахассис ва вафодорӣ ба барнома бояд мустақилона назорат шавад.
• Бояд санҷида шавад, ки ACT тавассути кадом механизмҳои равонӣ таъсир мекунад.
• Мутобиқсозии фарҳангии барнома бояд ҷудогона арзёбӣ шавад.
• Оқибатҳои ҳуқуқӣ ва ахлоқии дахолат бе маҳкумият бояд омӯхта шаванд.
• Амният ва самаранокии барномаҳои ACT ва BDT барои ҷабрдидагон бояд ҷудогона таҳқиқ шаванд.
• Самаранокии хароҷот ва истифодаҳои алтернативии захираҳои давлатӣ бояд муқоиса шаванд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Номи пурраи аслии таҳқиқот:Domestic Violence Policy

Рӯйхати пурраи муаллифон ва тартиб: Aliaa Helal. Таҳқиқот якмуаллифӣ аст.

Саҳми баробар ё ҳаммуаллифи аввал: Вуҷуд надорад.

Муаллифи тамос: Сабти SSRN Aliaa Helal-ро ҳамчун “Contact Author” нишон медиҳад.

Пайванди муассисавӣ: University of Texas at Austin.

Санаи навиштани таҳқиқот: 3 июни 2022.

Санаи боргузорӣ ба SSRN: 6 июли 2026.

Рақами сабти SSRN: 7015898.

DOI: 10.2139/ssrn.7015898.

Платформаи нашр: SSRN.

Маҷалла: Зикр нашудааст.

Конфронс: Зикр нашудааст.

Ҳолати ҳамсанҷӣ: Тасдиқ нашудааст, ки ин кори ниҳоии маҷалла ё конфронси ҳамсанҷишуда аст. Ҳуҷҷати мавҷуда бояд ҳамчун working paper-и SSRN арзёбӣ шавад.

Пайванди расмии SSRN:Domestic Violence Policy – сабти таҳқиқот дар SSRN

Пайванди DOI:10.2139/ssrn.7015898

Шумораи саҳифаҳо: 13.

Рӯйхати адабиёт: 12 сабти библиографӣ.

Шакл, график ва ҷадвал: Вуҷуд надорад.

Формулаи математикӣ: Вуҷуд надорад.

Маълумоти аслӣ: Таҳқиқот пурсиш, мусоҳиба, таҷриба, таҳқиқоти клиникӣ ё таҳлили нави маълумоти маъмуриро дар бар намегирад.

Навъи таҳқиқот: Арзёбии ривоятии сиёсӣ ва пешниҳоди меъёрии дахолат бар асоси таҳқиқоти интихобшуда.

Равишҳои асосии арзёбишуда: Модели Duluth, терапияи маърифатӣ-рафторӣ ва Терапияи Қабул ва Уҳдадорӣ/ACTV.

Изҳороти истифодаи зеҳни сунъӣ: Дар PDF изҳороте дар бораи истифодаи зеҳни сунъии тавлидӣ ё модели бузурги забонӣ вуҷуд надорад.

Ин мақолаи тоҷикӣ бо баррасии ҳамаи саҳифаҳои PDF-и боршуда, арзёбии сиёсӣ, тавзеҳоти назариявӣ, муқоисаҳои дахолат, пешниҳоди сиёсӣ, маҳдудиятҳо ва рӯйхати адабиёт омода шудааст.

Ягон натиҷаи аслии иштирокчӣ, бузургии таъсир, ҳисоби хароҷот ё муваффақияти татбиқи миллӣ, ки дар PDF вуҷуд надошта бошад, илова нашудааст. Натиҷаҳои овардашудаи таҳқиқот ҳамчун тафсирҳои муаллиф бар асоси манбаъҳои дуюмдараҷа пешниҳод шудаанд.

Дар PDF ҳангоми тавсифи баррасии BDT аз ҷониби Smedslund ва ҳамкорон дида мешавад, ки маълумоти интихоби таҳқиқот аз мета-таҳлили Babcock ва ҳамкорон такрор шудааст. Аз ин рӯ, маълумоти намуна ва усули баррасии Smedslund аз PDF боэътимод гирифта намешавад.

ACT ва ACTV набояд як мафҳум ҳисобида шаванд. ACT равиши умумии психотерапия аст; ACTV бошад барномаи махсусест, ки тағйири рафтори арзишмеҳварро барои шахсони анҷомдиҳандаи зӯроварии шарики наздик сохторбандӣ мекунад. Матни асосии PDF ин фарқро ба қадри кофӣ равшан намекунад.

Хулосаи таҳқиқот, ки “ACT ҳам барои зӯроварон ва ҳам барои ҷабрдидагон муассир аст”, аз таҳқиқоти маҳдуде бо ҳадафҳои гуногун васеъ карда шудааст. Ҷинояти такрории ҷинояткор, нишонаҳои осеб ва волидайнии мусбат як натиҷа нестанд ва барномаҳои алоҳидаи таҳқиқотиро талаб мекунанд.

Маҷбур кардани шахсоне, ки ба зӯроварӣ айбдор шудаанд, вале маҳкум нашудаанд, ба барнома, натиҷаи таҳқиқотӣ нест, балки пешниҳоди сиёсати муаллиф аст. Масъалаҳои расмиёти ҳуқуқӣ, ризоияти ихтиёрӣ, махфият ва хавфи айбдоркунии бардурӯғ дар PDF ҳал нашудаанд.

Таҳқиқот тавсияи табобати инфиродӣ, машварати ҳуқуқӣ ё нақшаи фаврии амният нест. Дар ҳолатҳои зӯроварии хонаводагӣ барномаҳои терапия бояд ҳамроҳ бо амнияти ҷабрдида, ҳифзи ҳуқуқӣ, вазъи кӯдакон ва арзёбии хавфи шахсӣ баррасӣ шаванд.