MyBotBuddy чатботи таълимии зеҳни сунъии тавлидкунанда аст, ки дар омӯзиши барномасозии сатҳи мактаби миёна дархостҳои берун аз мавзуъро маҳдуд мекунад, ба ҷойи додани ҳалли пурра ба ишора ва шарҳ афзалият медиҳад ва ҳадаф дорад дастгирии сохторёфтаву мутобиқ ба барномаи таълимиро таъмин намояд. Ин таҳқиқоти иктишофӣ сохтори муколамаҳои барномасозии 50 хонандаи барномаи O-Level Computing дар Сингапурро бо MyBotBuddy омӯхта, арзёбӣ кардааст, ки ин сохторҳо бо тағйири натиҷа байни пешозмоиши бе ёрӣ ва пасозмоиши бе ёрӣ чӣ гуна алоқаманданд. Муколамаҳои хонандагон бо Epistemic Network Analysis (ENA), рамзгузории қоидабунёди дискурс, таҳлили тавсифии эҳсосот ва таҳлили маҳдуди сифатии муколама баррасӣ шудаанд.

Аз хонандагон 26 нафар дар пасозмоиш холҳои баландтар гирифта, ба гурӯҳи “афзоиши омӯзиш”, 15 нафар бо ҳамон хол ба гурӯҳи “бе тағйир” ва 9 нафар бо холҳои пасттар ба гурӯҳи “коҳиши омӯзиш” тасниф шудаанд. Дар муколамаҳои гурӯҳи афзоиши омӯзиш пайвандҳо миёни кӯшиши ҳалли масъала, саҳми дониш, бозхӯрд ва дархости шарҳ пас аз бозхӯрд сохтори равшантар ва такроршавандаро нишон додаанд. Аз ҷумла, вазни пайванди кӯшиши ҳалли масъала–саҳми дониш 2,6, кӯшиши ҳалли масъала–бозхӯрд 2,5 ва бозхӯрд–дархости шарҳ 2,4 гузориш шудааст.

Қутбияти эҳсосот байни гурӯҳҳо хеле кам фарқ кардааст: дар гурӯҳи афзоиши омӯзиш 0,05, дар гурӯҳи бе тағйир 0,07 ва дар гурӯҳи коҳиши омӯзиш 0,03. Муҳаққиқон таъкид кардаанд, ки забони техникии истифодашуда дар муколамаҳои барномасозӣ метавонад барои абзорҳои умумимақсади таҳлили эҳсосот мувофиқ набошад ва ин фарқиятҳоро танҳо ба таври тавсифӣ шарҳ додаанд.

Хулосаи асосии таҳқиқот ин аст, ки на басомади истифодаи чатбот, балки тарзи муоширати хонанда бо чатбот метавонад бо гурӯҳҳои натиҷаи омӯзиш алоқаманд бошад. Аммо таҳқиқот сабабиятро исбот намекунад. Гурӯҳҳо аз рӯйи натиҷаи ибтидоӣ ислоҳ нашудаанд, санҷишҳои омории истидлолӣ гузаронида нашудаанд, таҳқиқот бо як ҷаласа ва як заминаи барномасозӣ маҳдуд мондааст ва вазифаи ISBN-13, ки дар пешозмоиш истифода шуд, дар марҳилаи дастгиришуда бо чатбот дубора дида шудааст. Аз ин рӯ, натиҷаҳо бояд ҳамчун иктишофӣ ва робитавӣ арзёбӣ шаванд.

Таҳлили Шабакаи Эпистемикӣ Дар Ин Таҳқиқот Чиро Нишон Дод?

Таҳлили Шабакаи Эпистемикӣ (Epistemic Network Analysis, ENA) дар ин таҳқиқот барои ҷамъбаст кардани он истифода шудааст, ки хусусиятҳои дискурсӣ, аз қабили муайян кардани масъала, дархости шарҳ, кӯшиши ҳалли масъала, бозхӯрд ва саҳми дониш, ки дар паёмҳои хонандагон рамзгузорӣ шудаанд, дар як раванди ҳалли масъала то чӣ андоза ҳамзамон пайдо мешаванд; вазнҳои пайванд омори истидлолӣ нестанд, балки қувваҳои тавсифии ҳампайдоиш дар сатҳи гурӯҳ мебошанд.

Чаро танҳо шумораи паёмҳо кофӣ нест?

Ду хонанда метавонанд бо чатбот шумораи якхелаи паёмҳо мубодила кунанд, аммо онҳоро барои ҳадафҳои гуногун истифода баранд. Як хонанда метавонад пайдарпай ҳалли тайёр талаб кунад, дар ҳоле ки хонандаи дигар аввал ҳалли худро санҷида, баъд аз гирифтани бозхӯрд сабаби хатогиро пурсад ва сипас рамзи худро аз нав таҳрир кунад. Шумораи паёмҳо ин ду тарзи муоширатро аз ҳам ҷудо намекунад.

Аз ин рӯ, нақши ENA дар таҳқиқот гузаштан аз саволи “чанд паём фиристода шуд?” ба саволи “кадом навъҳои рафтори омӯзишӣ дар дохили як муколама бо ҳам пайвастанд?” мебошад.

MyBotBuddy ҳамчун чӣ гуна чатбот тарҳрезӣ шудааст?

MyBotBuddy чатботи таълимиест, ки ба дархостҳои соҳаи илми компютер ва рамзнависӣ тамаркуз мекунад. Дархостҳои берун аз мавзуъ филтр ё ба самти дигар равона мешаванд, то муошират бо ҳадафҳои дарс алоқаманд боқӣ монад.

Система ба тавре сохтор дода шудааст, ки ба ҷойи додани ҳалли пурра ба таври мустақим, ба ишора, шарҳ ва роҳнамоии марҳилавӣ афзалият диҳад. Муҳаққиқон ҳадаф доштаанд, ки ин равиш роҳнамоии аз ҳад зиёдро кам кунад ва хонанда дар раванди ҳалли худаш фаъол боқӣ монад.

Дар давоми таҳқиқот ҳамаи хонандагон аз як конфигуратсияи MyBotBuddy истифода кардаанд. Миқёспазирии сатҳи душворӣ барои ҳар шахс ё persona-и мутобиқ фаъол карда нашудааст. Аз ин рӯ, қисми зиёди фарқиятҳои муколама байни хонандагон на аз он бармеоянд, ки система ба шахсони гуногун ба таври худкор душвории гуногун медиҳад, балки аз саволҳои худи хонандагон ва рафтори ҷустуҷӯи ёрӣ бармеоянд.

Се саволи таҳқиқот

1. Сохторҳои муколамаи хонанда–чатбот, ки бо ENA чен шудаанд, байни гурӯҳҳои натиҷаи омӯзиш чӣ гуна фарқ мекунанд?
2. Кадом пайвандҳои дискурсӣ гурӯҳи афзоиши омӯзишро равшантар тавсиф мекунанд?
3. Қутбияти эҳсосии паёмҳои хонандагон байни гурӯҳҳои омӯзиш чӣ гуна тағйир меёбад ва ин ченак нисбат ба сохтори муколама то чӣ андоза тавзеҳдиҳанда аст?

Чаҳорчӯбаи назариявӣ

Муаллифон натиҷаҳоро тавассути се равиши таълимӣ шарҳ додаанд: Минтақаи Наздиктарини Рушди Vygotsky, равиши омӯзиши конструктивистӣ ва Назарияи Бори Когнитивӣ. Ин назарияҳо тағйирёбандаҳое нестанд, ки мустақиман чен ё аз ҷиҳати оморӣ санҷида шудаанд; онҳо чаҳорчӯбаҳои тафсирие мебошанд, ки барои шарҳи намунаҳои мушоҳидашудаи муоширати хонанда–чатбот истифода шудаанд.

Минтақаи Наздиктарини Рушд

Минтақаи Наздиктарини Рушд фосилаи байни он чизеро ифода мекунад, ки хонанда мустақилона иҷро карда метавонад ва он чизеро, ки бо ёрии роҳнамоӣ иҷро карда метавонад. Аз ин нуқтаи назар, чатботи таълимӣ метавонад на ҳамчун воситаи ҳалли масъала ба ҷойи хонанда, балки ҳамчун механизми дастгирие баррасӣ шавад, ки дар вақти лозим ёрии маҳдуд медиҳад.

Дар гурӯҳи афзоиши омӯзиш пайвандҳои қавӣ байни бозхӯрд, кӯшиши ҳалли масъала ва дархости шарҳ бо чунин давраҳои дастгирии марҳилавӣ мутобиқ дониста шудаанд. Аммо таҳқиқот сарҳадҳои воқеии “Минтақаи Наздиктарини Рушд”-и хонандагонро мустақиман чен накардааст.

Омӯзиши конструктивистӣ

Дар равиши конструктивистӣ хонанда донишро ба ҷойи қабул кардани пассивона тавассути санҷидан, арзёбии хатоҳо ва пайвастани дониши пешина бо дониши нав месозад. Дар заминаи барномасозӣ навиштани ҳалли масъала, иҷро кардани он, дидани хато, гирифтани бозхӯрд ва дубора кӯшиш кардан давраи омӯзишиест, ки ба ин раванд мувофиқ аст.

Дар ENA ҳампайдоии кӯшиши ҳалли масъала ва саҳми дониш метавонад бо ифода кардани дониши консептуалии худ аз ҷониби хонандагон ҳангоми сохтани ҳалли масъала мувофиқ бошад. Аммо ҳампайдоии рамзҳои дискурсӣ ченаки мустақими тағйири консепсияи зеҳнӣ нест.

Назарияи Бори Когнитивӣ

Назарияи Бори Когнитивӣ иқтидори маҳдуди хотираи кориро ба назар мегирад. Чатботи хуб сохторёфта метавонад бо шарҳ додани паёми мураккаби хато ё тақсим кардани масъала ба қадамҳои хурдтар бори когнитивии нолозимро кам кунад. Баръакс, додани тамоми ҳалли масъала ба таври мустақим метавонад коркарди фаъолонаи масъала аз ҷониби хонандаро коҳиш диҳад.

Дар ин таҳқиқот бори когнитивӣ мустақиман чен нашудааст. Муколамаҳои бештар пароканда ё муколамаҳое, ки дар онҳо шарҳ дер дархост мешавад, дар гурӯҳи коҳиши омӯзиш танҳо ҳамчун намунаҳое баррасӣ шудаанд, ки метавонанд бо Назарияи Бори Когнитивӣ мувофиқ бошанд; хулоса баровардан мумкин нест, ки бори баланди когнитивӣ чен шудааст.

Категорияҳои дискурс чӣ гуна сохта шуданд?

Рамзгузорӣ раванди қоидабунёде буд, ки ба нишондиҳандаҳои луғавии пешакӣ муайяншуда такя мекард. Як паём метавонист ба зиёда аз як категория мансуб карда шавад. Муаллифон ин равишро барои шаффофият ва такроршавандагӣ интихоб кардаанд, аммо махсус таъкид намудаанд, ки он таснифгари тасдиқшудаи забони табиӣ нест.

Усули қоидабунёд детерминистӣ аст, зеро ҳамон қоидаҳо ба ҳамаи муколамаҳо татбиқ мешаванд. Аз ин рӯ, дар марҳилаи рамзгузории автоматӣ ҳисоби классикии эътимоднокии байни рамзгузорон истифода нашудааст. Бо вуҷуди ин, усул метавонад ифодаҳои ҳаммаъно ё ғайримустақимро аз даст диҳад, заминаи прагматикиро ба қадри кофӣ дарк накунад ё ҷумлаҳои номуайянро нодуруст тасниф кунад.

Вазни пайванди ENA чӣ маъно дорад?

Вазни пайванди ENA нишондиҳандаи ҷамъбастшудаи қувваи ҳампайдоии ду категорияи дискурс дар маълумоти рамзгузоришудаи муколама мебошад. Рақамҳое мисли 2,6 ё 2,5 дар ин таҳқиқот коэффициенти коррелятсия, эҳтимолият, фоиз ё андозаи таъсири сабабӣ нестанд.

Қиматҳое, ки дар heatmap-ҳои манбаъ оварда шудаанд, вазнҳои миёнаи пайванд дар сатҳи гурӯҳ мебошанд. Таҳқиқот барои ин қиматҳо санҷишҳои аҳаммияти истидлолӣ анҷом надодааст.

Figure 1: Гурӯҳи афзоиши омӯзиш

Ин гурӯҳ кӯшишҳои ҳалли масъаларо ҳам бо саҳми дониш ва ҳам бо бозхӯрд сахт пайваст карда, пас аз бозхӯрд рафтори дархости шарҳро бештар намоён истифода кардааст. Муаллифон ин сохторро бо муоширати такроршавандае мувофиқ арзёбӣ мекунанд, ки дар он бозхӯрд дубора ба раванди такмил додани ҳалли масъала ворид мешавад.

Бо вуҷуди ин, пайвандҳои шабака маънои онро надоранд, ки “метакогнитсияи хонанда чен карда шуд”. ENA сохтори намоёни муколамаро ҷамъбаст мекунад; ҳолати зеҳнии хонандаро мустақиман чен намекунад.

Figure 2: Гурӯҳи бе тағйир

Пайванди кӯшиши ҳалли масъала–саҳми дониш дар ин гурӯҳ ҳатто аз гурӯҳи афзоиши омӯзиш қимати баландтари як пайванд дорад. Аз ин рӯ, танҳо бо нигоҳ кардан ба “қавитарин пайванди ягона” натиҷаи омӯзишро шарҳ додан мумкин нест. Таъкиди асосии таҳқиқот ба сохтори умумии шабака ва тарзи пайвастани давраҳои бозхӯрд ва шарҳ равона шудааст.

Манбаъ муоширати ин гурӯҳро ба вазифа нигаронидашуда, вале камтар бозгашткунанда ва тавассути бозхӯрд камтар такроршаванда шарҳ медиҳад.

Figure 3: Гурӯҳи коҳиши омӯзиш

Дар гурӯҳи коҳиши омӯзиш, ҳарчанд пайвандҳои қавии марбут ба бозхӯрд мавҷуд буданд, бо муайян кардани масъала ва дархости шарҳ пайвандҳои ба ҳамин дараҷа қавӣ мушоҳида нашуданд. Муаллифон мегӯянд, ки ин метавонад нишон диҳад, ки бозхӯрд на барои ташхиси нофаҳмӣ ё оғоз кардани ҷустуҷӯи стратегии ёрӣ, балки ҳамчун вокуниш ё тасдиқи саҳмҳои мавҷуда истифода шудааст.

Ин тафсир сабабӣ нест. Натиҷаи пасти пасозмоиш нишон намедиҳад, ки истифодаи чатбот зарар расондааст.

Figure 4 чиро нишон медиҳад?

Figure 4 шумораи миёнаи пайвандҳоро дар гурӯҳҳои натиҷаи омӯзиш муқоиса мекунад. Тибқи шарҳи манбаъ, шумораи миёнаи пайвандҳо дар гурӯҳи коҳиши омӯзиш аз гурӯҳҳои афзоиши омӯзиш ва бе тағйир камтар аст.

Азбаски қиматҳои дақиқи сутунҳои Figure 4 дар матни одии мақола гузориш нашудаанд, Verianla аз ин график рақамҳои нави дақиқ ҳосил намекунад.

Чаро шабакаҳои инфиродӣ муҳиманд?

Figure A1–A3 дар Appendix A шабакаҳои ENA-и хонандагони инфиродиро нишон медиҳанд. Маълум аст, ки ҳатто хонандагони як гурӯҳи натиҷа ҳам сохтори комилан якхелаи шабака надоранд. Аз ин рӯ, миёнаҳои гурӯҳӣ набояд ҳамчун як “навъи хонанда” ё профили тағйирнопазири рафтор тафсир шаванд.

Чаро таҳлили эҳсосот дуюмдараҷа нигоҳ дошта шуд?

Дар таҳқиқот таҳлили эҳсосот бо TextBlob версияи 0.19.0 анҷом дода шудааст. Луғатҳои умумимақсади эҳсосот барои забони табиии рӯзмарра таҳия шудаанд; муколамаҳои барномасозӣ бошанд метавонанд паёмҳои хато, истилоҳҳои рамз ва ифодаҳои техникиро дар бар гиранд.

Ин натиҷа махсусан муҳим аст: гурӯҳе, ки баландтарин холи миёнаи забони мусбатро дорад, гурӯҳи “бе тағйир” мебошад. Аз ин рӯ, мусбаттар ба назар расидани паёмҳои хонанда маънои афзоиши бештари омӯзишро надорад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Сохтори Муоширати Хонанда–Чатбот Бо Афзоиши Омӯзиш Чӣ Гуна Алоқаманд Буд?

Дар ин маҷмӯи маълумот хонандагоне, ки афзоиши омӯзиш нишон доданд, намунаҳои муколамаи бештар пайваста ва такроршавандаро нишон доданд, ки кӯшишҳои ҳалли масъаларо бо саҳми дониш ва бозхӯрд мепайванданд ва пас аз бозхӯрд дархости шарҳро дар бар мегиранд; аммо азбаски таҳқиқот натиҷаи ибтидоиро назорат накардааст ва санҷиши истидлолиро истифода набурдааст, хулоса кардан мумкин нест, ки ин сохторҳо сабаби афзоиши омӯзиш шудаанд.

Тарҳи таҳқиқот

Таҳқиқот тарҳи иктишофӣ дорад. Ҳадаф муайян кардани сохторҳо дар муколамаҳои барномасозие мебошад, ки бо MyBotBuddy ба таври табиӣ ба вуҷуд омадаанд, ва муқоисаи ин сохторҳо бо гурӯҳҳои натиҷавие, ки аз рӯйи тағйири пешозмоиш–пасозмоиши хонандагон ташкил шудаанд.

Иштирокчиён

Дар таҳқиқот 50 хонанда аз барномаи O-Level Computing дар Сингапур иштирок карданд. Иштирок ихтиёрӣ буд ва идентификаторҳои хонандагон пеш аз таҳлил беном карда шуданд.

Пайдарпаии вазифаҳои таҷрибавӣ

1. Хонандагон пешозмоиши рамзнависии санҷиши ISBN-13-ро бе ёрии беруна анҷом доданд.
2. Ҳамон масъалаи барномасозии ISBN-13 бо дастрасӣ ба MyBotBuddy дубора ҳал карда шуд.
3. Ҳамаи паёмҳои мутақобилаи муколамаҳои хонанда–чатбот сабт шуданд.
4. Дастгирии чатбот хориҷ карда шуд.
5. Хонандагон пасозмоиши рамзнависии санҷиши ISBN-10-ро бе ёрии беруна анҷом доданд.
6. Бо истифода аз тағйири холи пасозмоиш–пешозмоиш се гурӯҳи натиҷаи омӯзиш ташкил шуд.

Омилҳои эҳтимолии омехтакунанда дар тарҳи вазифа

Азбаски дар пешозмоиш ва қисми дастгиришуда бо чатбот ҳамон масъалаи ISBN-13 истифода шуд, хонанда ҳамон вазифаро бори дуюм дид. Аз ин рӯ, таъсири машқ ё ошноӣ бо вазифаро аз таъсири дастгирии чатбот пурра ҷудо кардан мумкин нест.

Ғайр аз ин, азбаски пасозмоиш санҷиши ISBN-10-ро истифода бурд, пешозмоиш ва пасозмоиш комилан як вазифаи барномасозӣ нестанд. Ин фарқият интиқоли вазифаро талаб мекунад ва ба тафсири коҳиш ё афзоиши натиҷа номуайянии иловагӣ меорад.

Нармафзори таҳлил

Коркарди матн ва раванди асосии таҳлилӣ бо Python 3.10.7 анҷом дода шудааст. Барои таҳлили эҳсосот TextBlob 0.19.0 истифода шудааст.

Рамзгузории қоидабунёди дискурс

Паёмҳои хонандагон бар асоси нишондиҳандаҳои луғавии пешакӣ муайяншуда ба як ё чанд категорияи дискурсӣ мансуб карда шуданд. Ин система рамзгузории шаффоф ва такроршавандаро таъмин мекунад; аммо азбаски як маъно дар забони табиӣ метавонад бо шаклҳои гуногун ифода шавад, баъзе паёмҳо метавонанд аз даст раванд ё ба категорияи нодуруст мансуб шаванд.

Матритсаи ENA

Категорияҳои рамзгузоришуда сипас ба матритсаҳои пайвандҳои ҳампайдоиш табдил дода шуданд. Пайвандҳо нишон медиҳанд, ки хонанда дар як раванди ҳалли масъала кадом хусусиятҳои дискурсиро якҷоя истифода кардааст.

Тавассути Metadata маълумоти мансубияти ҳар хонанда ба гурӯҳи афзоиши омӯзиш, бе тағйир ё коҳиши омӯзиш бо пайвандҳои ENA якҷо карда шуд.

Оё санҷиши истидлолӣ гузаронида шуд?

Не. Манбаъ ба таври равшан мегӯяд, ки дар муқоисаҳои ниҳоии гурӯҳӣ санҷиши омории истидлолӣ истифода нашудааст. Қиматҳои heatmap ва муқоисаҳои гурӯҳӣ тавсифӣ мебошанд.

Аз ин рӯ, барои вазнҳои пайванд набояд ибораҳое мисли “аз ҷиҳати оморӣ ба таври маънодор баландтар” истифода шаванд.

Таҳлили сифатии дискурс

Барои санҷидани ENA ва рамзгузории автоматӣ дар замина, зернамунаи табақабандишуда аз 12 муколама интихоб шуд: аз ҳар гурӯҳи омӯзиш чор муколама.

Ду муҳаққиқ дар ин муколамаҳо хусусиятҳое чун андешаронии инъикосӣ, ҷустуҷӯи ҷавоби мустақим, ба таври ошкор баён кардани хато ва худназоратии метакогнитивиро мустақилона рамзгузорӣ карда, ихтилофҳоро тавассути муҳокима ҳал намуданд.

Ҳадафи ин қабати сифатӣ арзёбӣ кардани он буд, ки пайвандҳои ENA дар муколамаҳои воқеӣ чӣ гуна зоҳир мешаванд ва нозукиҳое, ки рамзгузории автоматии калидвожабунёд метавонад аз даст диҳад, намоён гарданд.

Намунаи асосии гурӯҳи афзоиши омӯзиш

Дар гурӯҳи афзоиши омӯзиш кӯшишҳои ҳалли масъала танҳо ба таври ҷудогона анҷом дода нашуда, бо саҳми дониш ва бозхӯрди чатбот пайвандҳои қавитар нишон доданд. Қавӣ будани пайванди дархости шарҳ пас аз бозхӯрд низ сохтореро ба вуҷуд овард, ки нишон медиҳад хонандагон бозхӯрдро ба давраи нави пурсиш ё ислоҳ табдил медоданд.

Таҳлили сифатӣ низ дар маҷмӯъ бо он мувофиқ буд, ки хонандагони дорои афзоиши бештар номуайяниҳои худро бештар ошкоро баён мекарданд ва пас аз prompt-ҳои чатбот рамзи худро аз нав таҳрир менамуданд.

Намунаи асосии гурӯҳи бе тағйир

Дар ин гурӯҳ саҳми дониш ва кӯшиши ҳалли масъала сахт якҷо мушоҳида шуданд, аммо давраи бозарзёбӣ тавассути бозхӯрд ва дархости шарҳ ба андозаи гурӯҳи афзоиши омӯзиш марказӣ набуд.

Аз ин рӯ, манбаъ муоширати гурӯҳро ҳамчун сохтори бештар хаттӣ ва ба вазифа нигаронидашуда шарҳ додааст. Аммо азбаски дар дохили гурӯҳ фарқиятҳои инфиродӣ мавҷуданд, ин тавсифро ба ҳамаи хонандагон ҳамчун профили якхелаи рафтор татбиқ кардан мумкин нест.

Намунаи асосии гурӯҳи коҳиши омӯзиш

Дар ин гурӯҳ низ байни бозхӯрд ва саҳми дониш пайванди қавӣ ёфт шуд. Аз ин рӯ, танҳо саволи “оё бозхӯрд истифода шуд?” барои фарқ кардани гурӯҳҳо кофӣ нест.

Фарқ бештар дар он дида мешавад, ки бозхӯрд то чӣ андоза бо муайян кардани масъала, дархости ҳадафманди шарҳ ва давраҳои стратегии худислоҳӣ ҳамгиро шудааст.

Бо вуҷуди ин, холи пасттари пасозмоиш нишон намедиҳад, ки чатбот зараровар буд. Шарҳҳои алтернативӣ, аз ҷумла малакаи ибтидоӣ, бозгашт ба миёна, интиқоли вазифа, хастагӣ ё он ки мафҳумҳо дар муддати кӯтоҳ пурра мустаҳкам нашудаанд, вуҷуд доранд.

Ҳадди натиҷаҳои sentiment

Таҳлили эҳсосот байни гурӯҳҳо танҳо фарқиятҳои хеле хурд нишон дод. Баландтарин polarity-и миёна дар гурӯҳи “бе тағйир” аст; қимати polarity-и гурӯҳи афзоиши омӯзиш пасттар мебошад.

Ин натиҷа дастгирӣ мекунад, ки истифодаи калимаҳои мусбат аз ҷониби хонанда дар муколамаи техникӣ нишондиҳандаи қавӣ барои шарҳи афзоиши баланди омӯзиш нест.

Фарқи байни басомади муошират ва сохтори муошират

Figure 4 нишон медиҳад, ки шумораи миёнаи пайвандҳо дар гурӯҳи коҳиши омӯзиш аз дигар гурӯҳҳо камтар аст. Аммо хулосаи асосии мақола танҳо ин нест, ки муоширати бештар беҳтар аст.

Хусусияти фарқкунандаи гурӯҳи афзоиши омӯзиш дар он аст, ки пайвандҳо байни кӯшиши ҳалли масъала, дониш, бозхӯрд ва ҷустуҷӯи шарҳ давраи бозхӯрди системавитарро ташкил медиҳанд. Аз ин рӯ, манбаъ тавсия медиҳад, ки на ба миқдори гуфтугӯ, балки ба сифат ва сохтори муошират диққат дода шавад.

Принсипҳои тарроҳии аз манбаъ гирифташуда барои чатботҳои таълимӣ

Ин принсипҳо сиёсатҳои чатботе нестанд, ки ба таври рандомизатсияшуда муқобили ҳам санҷида шудаанд. Онҳо гипотезаҳои ибтидоии тарроҳӣ мебошанд, ки аз намунаҳои ENA дар манбаъ ва адабиёти марбут ба таълим бароварда шудаанд.

Давраи пешниҳодшудаи дастгирии бисёрмарҳила

Равиши тарроҳие, ки бештар бо натиҷаҳои таҳқиқот мувофиқ аст, пайдарпаии дастгирии бисёрмарҳилавӣ ба монанди “ишора → кӯшиши хонанда → бозхӯрд → саволи инъикосӣ → кӯшиши нави хонанда” мебошад. Чунин сохтор метавонад чатботро аз муҳаррики ҷавоби автоматӣ бештар ба дастгирии интерактивии таълимӣ наздик кунад.

Аммо таҳқиқоти ҳозира ба таври таҷрибавӣ нишон надодааст, ки ин пайдарпаӣ аз стратегияи дигари чатбот аз ҷиҳати сабабӣ беҳтар аст.

Ҷиҳатҳои қавии таҳқиқот

• Омӯхтани на танҳо шумораи паёмҳо, балки сохтори муколама.
• Таҳлили сабтҳои воқеии муколамаи хонанда–чатбот.
• Истифодаи якҷояи ENA, таҳлили эҳсосот ва таҳлили сифатии муколама.
• Истифодаи як конфигуратсияи чатбот барои ҳамаи хонандагон, ки фарқи шахсисозии аз система бармеомадаро кам мекунад.
• Шаффоф ва такроршаванда будани системаи рамзгузории қоидабунёд.
• Кӯшиши ҷудо кардани шарҳҳои назариявӣ аз рафторҳои мустақиман ченшуда.
• Набастани натиҷаи манфӣ ё паст мустақиман ба зарари чатбот.

Маҳдудиятҳои таҳқиқот

• Ҳаҷми умумии намуна 50 хонанда аст.
• Танҳо як заминаи барномасозӣ ва як пайдарпаии вазифаҳои дастгиришуда бо чатбот омӯхта шудааст.
• Таҳқиқот танҳо муоширати як ҷаласаро дар бар мегирад; рушди рафторҳо бо гузашти вақт маълум нест.
• Гурӯҳҳои омӯзиш аз рӯйи холи ибтидоӣ ислоҳ нашудаанд.
• Вазифаи ISBN-13 дар пешозмоиш дар марҳилаи чатбот такрор шудааст; таъсири машқ ва ошноӣ бо вазифа мумкин аст.
• Азбаски пешозмоиш ISBN-13 ва пасозмоиш ISBN-10 буд, таъсири интиқоли вазифа метавонад ба натиҷаҳо таъсир расонад.
• Рамзгузории қоидабунёди калидвожа метавонад ифодаҳои ҳаммаъно ё нозукиҳои прагматикиро аз даст диҳад.
• TextBlob абзори умумимақсади эҳсосот аст ва метавонад ба муколамаҳои техникии барномасозӣ пурра мувофиқ набошад.
• Барои муқоисаҳои гурӯҳии ENA санҷишҳои омории истидлолӣ гузаронида нашудаанд.
• Бори когнитивӣ, худтанзимкунӣ ё метакогнитсия мустақиман бо усулҳои психометрӣ чен нашудаанд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ мекунад

• Дар ин маҷмӯи маълумот сохторҳои муколамаи хонанда–чатбот байни гурӯҳҳои натиҷаи омӯзиш намунаҳои гуногун нишон доданд.
• Дар гурӯҳи афзоиши омӯзиш пайвандҳои кӯшиши ҳалли масъала, саҳми дониш, бозхӯрд ва дархости шарҳ бештар ҳамгиро ба назар мерасанд.
• Шумораи миёнаи пайвандҳо дар гурӯҳи коҳиши омӯзиш дар Figure 4 аз дигар гурӯҳҳо камтар ба назар мерасад.
• Қиматҳои sentiment polarity байни гурӯҳҳо танҳо фарқиятҳои хурд нишон доданд.
• Сохтори муколама дар ин маҷмӯи маълумот нисбат ба қутбияти эҳсосот ва танҳо басомади муошират ҳамчун хусусияти тавсифии бештар тавзеҳдиҳанда ба назар мерасад.
• Роҳнамоии бисёрмарҳила ва саволҳои инъикосӣ гипотезаҳои тарроҳии арзандаи таҳқиқ барои чатботҳои таълимӣ мебошанд.

Натиҷаҳое, ки таҳқиқот дастгирӣ намекунад

• Исбот нашудааст, ки MyBotBuddy муваффақияти хонандагонро дар барномасозӣ ба таври сабабӣ зиёд мекунад.
• Нишон дода нашудааст, ки коҳиши натиҷа дар гурӯҳи коҳиши омӯзиш аз ҷониби чатбот ба вуҷуд омадааст.
• Нишон дода нашудааст, ки танҳо паёмнависии бештар афзоиши бештари омӯзишро таъмин мекунад.
• Пайвандҳои ENA бори воқеии когнитивӣ ё метакогнитсияи хонандагонро мустақиман чен намекунанд.
• Sentiment polarity-и баландтари 0,07 маънои омӯзиши беҳтарро надорад.
• Натиҷаҳои таҳқиқотро ба ҳамаи хонандагон, ҳамаи вазифаҳои барномасозӣ ё ҳамаи чатботҳои таълимӣ умумӣ кардан мумкин нест.
• Стратегияҳои пешниҳодшудаи тарроҳии чатбот ба таври рандомизатсияшудаи назоратшаванда муқоиса нашудаанд.

Таҳқиқоти оянда

Муаллифон ҷамъоварии маълумоти тӯлонӣ, истифодаи системаҳои эътибортари рамзгузории дискурс, таҳлилҳое, ки натиҷаи ибтидоиро назорат мекунанд, ва таҳқиқотеро тавсия медиҳанд, ки сохторҳое чун худтанзимкунӣ ва бори когнитивиро мустақиман чен мекунанд.

Илова бар ин, санҷидани стратегияҳои чатбот, аз қабили scaffolding-и бисёрмарҳила, prompt-ҳои инъикосӣ ва коҳиши марҳилавии ёрӣ бо тарҳҳои мустақими таҷрибавӣ барои табдил додани робитаҳои иктишофии мавҷуда ба гипотезаҳои сабабӣ муҳим аст.

Этика

Таҳқиқот мувофиқи Эъломияи Helsinki гузаронида шуда, аз ҷониби Nanyang Technological University Institutional Review Board бо IRB-2023-392 дар 16 июни 2023 тасдиқ шудааст. Аз ҳамаи иштирокчиён ризоияти огоҳона гирифта шудааст. Маълумоти хонандагон пеш аз таҳлил беном карда шудааст.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Таҳқиқоти аслӣ: Decoding Student–Chatbot Dialogues: How Interaction Structure Is Associated with Learning Gains in AI-Assisted Programming.

Муаллифон: Ean Teng Khor; Arunaksh Kapoor.

Муаллифи масъул: Ean Teng Khor.

Муассиса 1: National Institute of Education, Nanyang Technological University, Singapore.

Муассиса 2: College of Computing and Data Science, Nanyang Technological University, Singapore.

Маҷалла: AI in Education.

Ношир: MDPI, Basel, Switzerland.

Ҷилд / шумора / мақола: 2(2), 15.

DOI: 10.3390/aieduc2020015.

Навъи мақола: Article; таҳқиқоти иктишофӣ ва робитавии таълимӣ ва таҳлили муколамаи хонанда–чатбот.

Санаҳо: Ворид шуд 10 феврали 2026; бознигарӣ 19 марти 2026; қабул 20 марти 2026; нашр 09 майи 2026.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY).

Иштирокчиён: 50 Singapore O-Level Computing хонанда.

Абзори асосии таълимӣ: MyBotBuddy; чатботи таълимии GenAI, ки ба омӯзиши барномасозӣ нигаронида шудааст, доираи мавзуи маҳдуд дорад ва scaffold-driven мебошад.

Пайдарпаии тест: Пешозмоиши ISBN-13 бе ёрӣ → вазифаи барномасозии ISBN-13 бо дастгирии MyBotBuddy → пасозмоиши ISBN-10 бе ёрӣ.

Таҳлили асосӣ: Рамзгузории қоидабунёди дискурс, Epistemic Network Analysis, таҳлили тавсифии TextBlob sentiment ва таҳлили сифатии табақабандишуда аз 12 транскрипт.

Нармафзор: Python 3.10.7; TextBlob 0.19.0.

Ҳадди оморӣ: Дар муқоисаҳои ниҳоии гурӯҳӣ санҷиши омории истидлолӣ истифода нашудааст; муқоисаҳо тавсифӣ мебошанд.

Этика: Nanyang Technological University Institutional Review Board, IRB-2023-392; 16 июни 2023.

Ризоият: Аз ҳамаи иштирокчиён ризоияти огоҳона гирифта шудааст.

Дастрасии маълумот: Маълумоти хонандагон бо сабаби маҳдудиятҳои махфият ва ахлоқӣ барои умум дастрас нест.

Маблағгузорӣ: Singapore Ministry of Education Academic Research Fund, RG89/22.

Бархӯрди манфиатҳо: Муаллифон изҳор кардаанд, ки бархӯрди манфиатҳо вуҷуд надорад.

Саҳми муаллифон: Консептуализатсия ва методология Ean Teng Khor; санҷиш ва таҳлили расмӣ Ean Teng Khor ва Arunaksh Kapoor; захираҳо, назорат, идоракунии лоиҳа ва дарёфти маблағгузорӣ Ean Teng Khor; тарҳи ибтидоӣ ва бозбинӣ-таҳрир аз ҷониби ҳар ду муаллиф анҷом дода шудааст.

Маҳдудиятҳои асосии методологӣ: Намунаи хурд ва якзаминавӣ, як ҷаласа, ислоҳ нашудани холи ибтидоӣ, такрори вазифаи пешозмоиш дар марҳилаи чатбот, интиқоли вазифа байни ISBN-13 ва ISBN-10, маҳдудиятҳои рамзгузории қоидабунёди дискурс ва мувофиқ набудани пурраи абзори умумимақсади sentiment ба муколамаҳои техникии барномасозӣ.

Ёддошти чаҳорчӯбаи назариявӣ: Минтақаи Наздиктарини Рушд, омӯзиши конструктивистӣ ва Назарияи Бори Когнитивӣ моделҳое нестанд, ки мустақиман санҷида шудаанд. Онҳо линзаҳои назариявие мебошанд, ки барои тафсири шабакаҳои дискурсии мушоҳидашуда истифода шудаанд.

Ёддошти Figure 1–3: Қиматҳои heatmap вазнҳои миёнаи пайванди ENA дар сатҳи гурӯҳ мебошанд; онҳо p-қимат, коэффициенти коррелятсия ё андозаи таъсири сабабӣ нестанд.

Ёддошти Figure 4: Figure caption-и манбаъ мегӯяд, ки шумораи миёнаи пайвандҳо дар гурӯҳи коҳиши омӯзиш аз ду гурӯҳи дигар камтар аст. Азбаски қиматҳои дақиқи гурӯҳӣ дар матни одӣ дода нашудаанд, Verianla аз ин график қимати нави рақамӣ ҳосил намекунад.

Ёддошти Appendix A: Шабакаҳои инфиродии ENA нишон медиҳанд, ки ҳатто хонандагони дохили як гурӯҳи омӯзиш метавонанд сохторҳои гуногуни пайванд дошта бошанд; миёнаҳои гурӯҳӣ набояд ҳамчун профилҳои тағйирнопазири хонандагон тафсир шаванд.

Ёддошти бозбаёни Verianla: Ин матн тарҷумаи пурраи нашри аслӣ ё бознависии сатҳи параграф нест. Бо ҳифзи масъалаи таҳқиқот, намуна, пайдарпаии тест, хусусиятҳои чатбот, системаи рамзгузории дискурс, натиҷаҳои ENA, таҳлили sentiment, таҳлили сифатӣ, тафсирҳои таълимӣ ва маҳдудиятҳои методологии манбаъ, ядрои мустақил ва омӯзишии илмӣ ба забони тоҷикӣ сохта шудааст. Намунаҳои муколама ва тарҳҳои фигураҳои манбаъ айнан дубора нашр нашудаанд.