Дар хокҳои кишоварзӣ микро¬пластикҳо ба гурӯҳи ифлоскунандае табдил меёбанд, ки ҳарчи бештар таваҷҷуҳро ҷалб мекунад. Микропластикҳое, ки тавассути роҳҳое чун рӯйпӯшҳои пластикӣ, компост, обёрӣ бо оби партов, интиқоли атмосферӣ ва пора-пора шудани пластикҳои кишоварзӣ ба хок ворид мешаванд, метавонанд минтақаи решаи растаниҳоро таъсир диҳанд.

Ин таҳқиқоти preprint таъсири се навъи гуногуни микропластик — PVC, PE ва PS — ба сирпиёзро меомӯзад. Муҳаққиқон сирпиёзро дар муҳити идорашавандаи кӯза бо 1000 mg/kg микропластик парвариш карда, ба он дозаи гуногуни натрий силикат илова кардаанд. Ҳадаф фаҳмидани он аст, ки оё навъи микропластик ба афзоиши сирпиёз, рушди реша, сифати лӯнда, метаболизми реша ва микробиоми ризосфера таъсирҳои гуногун ба вуҷуд меорад ё не.

Бозёфтҳо нишон медиҳанд, ки се навъи микропластик вазни тару тозаи лӯндаи сирпиёзро коҳиш медиҳанд. Аммо таъсир яксон нест: PVC, PE ва PS дар дарозии реша, фаъолияти реша, ҷузъҳои сифат, ифодаи генҳо, профили метаболитҳо ва ҷомеаи микробӣ нақшҳои гуногун эҷод мекунанд. Натрий силикат дар баъзе шароитҳо тавонистааст хусусиятҳое монанди фаъолияти реша ё вазни лӯндаро беҳтар кунад; вале дар ҳар полимер ва ҳар доза натиҷаи мусбат надодааст.

Паёми асосии таҳқиқот чунин аст: Микропластикҳои хокро ҳамчун як ифлоскунандаи ягона тасаввур кардан метавонад гумроҳкунанда бошад. Кадом навъи пластик мавҷуд аст, метавонад ҷавоби растаниро ба таври назаррас тағйир диҳад.

Мушкил чист?

Микропластикҳо муддати дароз бештар дар робита бо баҳрҳо ва экосистемаҳои обӣ баррасӣ мешуданд. Аммо хокҳои кишоварзӣ низ метавонанд майдони муҳимми ҷамъшавии микропластик бошанд. Мулчҳои пластикӣ, системаҳои обёрӣ, истифодаи компост, лойи тозакунии об, партовҳои бастабандии кишоварзӣ ва маҳсулоти пластикии пора-порашаванда бо гузашти вақт метавонанд зарраҳои хурди пластикиро дар хок гузоранд.

Микропластикҳое, ки ба хок ворид мешаванд, танҳо як ҷисми бегонаи физикӣ нестанд. Онҳо метавонанд сӯрохиҳои хок, қобилияти нигоҳ доштани об, тамоси решаҳо бо хок, ҳаракати унсурҳои ғизоӣ ва муҳити зисти микробҳоро тағйир диҳанд. Ин низ метавонад афзоиши растаниро ба таври ғайримустақим таъсир диҳад.

Сирпиёз аз ин ҷиҳат маҳсулоти ҷолиб аст. Зеро қисми хӯрдании он лӯндаест, ки дар зери хок инкишоф меёбад. Яъне тағйироти физикӣ, кимиёвӣ ва биологии минтақаи реша метавонад мустақиман бо рушди маҳсулот ва хусусиятҳои сифатӣ пайванд дошта бошад.

Саволи асосии таҳқиқот чунин аст:

Оё микропластикҳои PVC, PE ва PS дар сирпиёз як хел таъсир нишон медиҳанд, ё ҳар полимер дар минтақаи реша, метаболизм ва микробиоми растанӣ изи гуногун мегузорад?

Саволи дуюми муҳим низ чунин аст:

Оё натрий силикат метавонад стресси микропластикиро сабук кунад, ё таъсири он танзимгари шартиест, ки вобаста ба навъи полимер ва доза тағйир меёбад?

Усул чӣ пешниҳод мекунад?

Таҳқиқот ҳамчун озмоиши кӯзаии идорашаванда тарҳрезӣ шудааст. Маводи растании истифодашуда навъи сирпиёзе бо номи “Cangshan garlic” мебошад. Муҳаққиқон муҳити парваришеро омода кардаанд, ки аз омехтаи хок, нахи кокос ва торф иборат аст ва нуриҳои асосиро додаанд.

Се навъи микропластик санҷида шудааст:

• PVC: Поливинилхлорид
• PE: Полиэтилен
• PS: Полистирен

Ҳар навъи микропластик дар сатҳи 1000 mg/kg татбиқ шудааст. Илова бар ин, натрий силикат дар чор сатҳ санҷида шудааст:

• 0 mg/kg
• 500 mg/kg
• 1000 mg/kg
• 3000 mg/kg

Дар гурӯҳи назоратӣ микропластик ва натрий силикат вуҷуд надошт.

Муҳаққиқон сирпиёзро танҳо бо қад, барг ё вазни лӯнда арзёбӣ накардаанд. Таҳлили чандқабата анҷом дода шудааст:

• Афзоиши навда ва биомассаи умумӣ
• Дарозии реша, шумораи нӯги реша, шохашавии реша ва фаъолияти реша
• Вазни тару тозаи лӯнда ва ҷузъҳои сифат
• Аллисин, аминокислотаҳои озод, кислотаи аскорбин, сафедаи ҳалшаванда ва қанди ҳалшаванда
• Баррасии сатҳи реша бо микроскопи электронии сканкунанда
• Транскриптоми реша, яъне профили ифодаи генҳо
• Метаболоми реша, яъне профили молекулаҳои хурд/метаболитҳо
• Метагеноми ризосфера, яъне сохтори ҷомеаи микробӣ дар атрофи реша

Ин равиши бисёрқабата кӯшиш мекунад таъсири микропластикро на танҳо дар сатҳи “растанӣ калон шуд ё не?”, балки дар сатҳи метаболизми реша, ҷавоби стресс ва микробиоми атрофи реша фаҳмад.

Формулаҳо чӣ мегӯянд?

Ин таҳқиқот на бар формулаҳои зичи математикӣ, балки бар ченакҳои биологии чандқабата ва таҳлилҳои додаҳои омикӣ асос ёфтааст.

Дар ин ҷо мантиқи муҳимтарин якҷоя хондани қабатҳои гуногуни додаҳо мебошад.

Таҳлили транскриптомикӣ, нишон медиҳад, ки кадом генҳо бештар ё камтар ифода мешаванд. Масалан, зери стресси микропластик растанӣ метавонад генҳои марбут ба девори ҳуҷайра, дифои антиоксидантӣ ё сигнали гормониро бештар фаъол кунад.

Таҳлили метаболомикӣ, нишон медиҳад, ки дар реша кадом молекулаҳои хурд зиёд ё кам мешаванд. Қандҳо, аминокислотаҳо, пайвастҳои фенолӣ, ҳосилаҳои кислотаи равғанӣ ва метаболитҳои антиоксидантӣ метавонанд нишон диҳанд, ки растанӣ зери стресс чӣ гуна аз нав барномарезӣ мешавад.

Таҳлили метагеномикӣ, нишон медиҳад, ки ҷомеаи микробии атрофи реша ба кадом гурӯҳҳо мегузарад. Микробҳои минтақаи реша барои гардиши ғизо, таҳаммули стресс ва ҳамкории растанӣ-микроб муҳиманд.

Вақте ин се қабати додаҳо якҷоя хонда мешаванд, чунин саволро додан мумкин аст:

Оё тағйире, ки дар намуди берунии растанӣ дида мешавад, бо фаъолияти генҳо дар реша, профили метаболитҳо ва тағйири ҷомеаи микробӣ мувофиқ аст?

Дар таҳқиқот махсусан ин роҳҳо пеш меоянд:

• Биосинтези фенилпропаноидҳо
• Метаболизми глутатион
• Метаболизми липидҳо
• Метаболизми карбогидратҳо
• Метаболизми аминокислотаҳо

Инҳо хатҳои асосии биологӣ мебошанд, ки бо танзими девори ҳуҷайраи растанӣ, тавозуни стресси оксидативӣ, сохтори мембрана, истифодаи энергия ва тавозуни карбон-нитроген алоқаманданд.

Паёми асосии график / ҷадвал / схема

Паёми асосии тасвирҳои мақола чунин ҷамъбаст мешавад:

Гурӯҳи аввали тасвирҳо рушди навдаҳои сирпиёзро дар дозаи гуногуни микропластик ва натрий силикат нишон медиҳад. Паёми асосӣ чунин аст: Намуди растанӣ, қад, хусусиятҳои барг ва биомассаи умумӣ танҳо аз мавҷудияти микропластик вобаста нестанд; онҳо вобаста ба навъи полимер ва дозаи натрий силикат низ тағйир меёбанд. Дар баъзе таркибҳо афзоиш дастгирӣ мешавад, дар баъзе таркибҳо коҳиш дида мешавад.

Тасвири меъмории реша нишон медиҳад, ки микропластикҳо метавонанд системаи решаро ба самтҳои гуногун таъсир диҳанд. Гарчанде микропластики PS танҳо худ аз худ гӯё дарозии умумии решаро зиёд кардааст, PE ва PS фаъолияти решаро коҳиш додаанд. Ин фарқи муҳим аст: решаи дарозтар ҳамеша маънои решаи солимтар ё фаъолтарро надорад. Реша метавонад дароз шавад, аммо вазифаи метаболикии он паст шавад.

Тасвирҳои SEM нишон медиҳанд, ки дар сатҳи реша дар баъзе гурӯҳҳои коркард тағйироти визуалӣ ба монанди ноҳамворӣ, сатҳҳои номунтазам ё нишонаҳои монанд ба вайроншавии марзи бофта вуҷуд доранд. Аммо мақола дар ин ҷо эҳтиёткор аст: ин тасвирҳо далели таркиби кимиёвӣ нестанд. Яъне қатъӣ гуфтан мумкин нест, ки сохторҳои заррамонанди дидашуда мустақиман ҷамъшавии натрий силикат ё часпидани микропластик мебошанд.

Графикҳои сифати лӯнда нишон медиҳанд, ки PVC, PE ва PS вазни тару тозаи лӯндаро нисбат ба гурӯҳи назоратӣ паст мекунанд. Дар гурӯҳи PS коҳиш аз ҳама равшантар менамояд. Натрий силикат дар баъзе гурӯҳҳо вазни лӯндаро зиёд кардааст; масалан, PE500 ва баъзе дозаҳoи PS арзишҳои баландтар нишон додаанд. Аммо ин таъсир дар ҳамаи дозаҳo яксон нест.

Графикҳои аллисин ва ҷузъҳои сифат нишон медиҳанд, ки микропластик ва натрий силикат на танҳо ҳосилнокӣ, балки нишондиҳандаҳои сифатро низ тағйир дода метавонанд. Аллисин дар баъзе таркибҳои натрий силикат зиёд шудааст. Нишондиҳандаҳое мисли аминокислотаҳои озод, кислотаи аскорбин, сафедаи ҳалшаванда ва қанди ҳалшаванда бошад, вобаста ба таркиби полимер-доза ба самтҳои гуногун тағйир ёфтаанд.

Тасвирҳои транскриптомикӣ нишон медиҳанд, ки PVC, PE ва PS дар реша шумораи гуногуни тағйироти ифодаи ген ба вуҷуд меоранд. PVC ва PS тағйироти васеътари ифодаи генро ба вуҷуд овардаанд, дар ҳоле ки PE ҷавоби маҳдудтари транскриптомикӣ эҷод кардааст. Ин нишон медиҳад, ки растанӣ ҳар навъи микропластикро ҳамчун як стресси биологии яксон дарк намекунад.

Тасвирҳои метаболомикӣ нишон медиҳанд, ки PE ва PS нисбат ба PVC метаболитҳои гуногуни бештар ба вуҷуд меоранд. Ин ҳолат нишон медиҳад, ки полимере, ки дар сатҳи ген ҷавоби қавитар медиҳад, ҳамеша полимере нест, ки дар сатҳи метаболит ҷавоби қавитар медиҳад.

Тасвирҳои микробиомӣ нишон медиҳанд, ки филумҳои бартари бактерияҳо дар ризосфера умуман монанд боқӣ мондаанд; аммо дар сатҳи ҷинс баъзе гурӯҳҳо вобаста ба табобатҳо фарқ кардаанд. Яъне ҳатто агар микропластикҳо тамоми экосистемаи микробиро комилан тағйир надиҳанд, метавонанд таносуби баъзе гурӯҳҳои муҳимми микробҳоро дар атрофи реша тағйир диҳанд.

Озмоишҳо чӣ гуна гузаронида шуданд?

Озмоиш дар Чин, дар майдони Shandong Agricultural University гузаронида шудааст. Сирпиёзҳо дар кӯзаҳои пластикӣ парвариш шуда, пеш аз кишт микропластикҳо ва натрий силикат ба муҳити парвариш омехта карда шудаанд.

Дар маҷмӯъ 13 гурӯҳи коркард вуҷуд дорад:

• Назорат
• PVC
• PVC500
• PVC1000
• PVC3000
• PE
• PE500
• PE1000
• PE3000
• PS
• PS500
• PS1000
• PS3000

Дар ҳар гурӯҳ се такрори биологӣ истифода шудааст ва дар ҳар кӯза 10 растании сирпиёз парвариш ёфтааст.

Ченкуниҳо дар ду давраи асосӣ анҷом дода шудаанд. Якум давраи васеъшавии лӯнда, дуюм давраи ҳосилғундорӣ мебошад. Дар давраи васеъшавии лӯнда намунаҳои реша, барг ва ризосфера гирифта шудаанд. Дар ҳосилғундорӣ бошад, вазни лӯнда ва хусусиятҳои сифатӣ чен карда шудаанд.

Меъмории реша бо сканер ва нармафзори WinRHIZO арзёбӣ шудааст. Фаъолияти реша бо усули TTC чен карда шудааст. Ферментҳои антиоксидантӣ ва нишондиҳандаҳои стресс ба монанди MDA бо усулҳои спектрофотометрӣ муайян карда шудаанд.

Барои таҳлили транскриптомикӣ RNA-и реша пайдарпайхонӣ шудааст; барои таҳлили метаболомикӣ намунаҳои реша бо UPLC-MS/MS санҷида шудаанд; барои микробиоми ризосфера пайдарпайхонии метагеномикӣ анҷом дода шудааст.

Таҳлилҳои омикӣ на барои ҳамаи 13 гурӯҳ, балки барои гурӯҳҳои интихобшудаи дорои қувваи намояндагӣ анҷом дода шудаанд: назорат, PVC, PVC1000, PE, PE1000, PS ва PS1000.

Натиҷаҳо чӣ нишон медиҳанд?

Натиҷаи аввалини муҳимми таҳқиқот он аст, ки микропластикҳо вазни тару тозаи лӯндаи сирпиёзро коҳиш медиҳанд. Микропластикҳои PVC, PE ва PS нисбат ба гурӯҳи назоратӣ вазни тару тозаи лӯндаро мутаносибан тақрибан %8,9, %18,8 ва %22,1 кам кардаанд. Ин нишон медиҳад, ки се полимер фишори муштараки ҳосилнокӣ ба вуҷуд меоранд.

Натиҷаи дуюм он аст, ки ҷавоби реша ба полимер вобаста мебошад. Микропластики PS дарозии умумии решаро зиёд кардааст. Аммо PE ва PS фаъолияти решаро ба таври назаррас коҳиш додаанд. Аз ин рӯ дарозии реша набояд танҳо ҳамчун нишондиҳандаи мусбат хонда шавад. Дароз шудани ҷисмонии реша ва фаъол кор кардани он аз ҷиҳати метаболикӣ чизҳои гуногунанд.

Натиҷаи сеюм он аст, ки натрий силикат таъсири шартӣ нишон медиҳад. PE1000 дар дарозии умумии реша арзиши баландтарин додааст. PE1000 ва PS1000 фаъолияти решаро зиёд кардаанд. Аммо дар баъзе татбиқҳои PVC ва дозаи баланд таъсир заиф ё манфӣ будааст. Аз ин рӯ натрий силикат набояд ҳамчун чизе шарҳ дода шавад, ки “ҳар стресси микропластикиро ислоҳ мекунад”.

Натиҷаи чорум ба сифати лӯнда марбут аст. Дар гурӯҳҳои танҳо-микропластик вазни лӯнда паст шуд, дар ҳоле ки натрий силикат дар баъзе таркибҳо вазни лӯнда ё нишондиҳандаҳои сифатӣ мисли аллисинро зиёд кардааст. Аммо ҷавобҳо дар хусусиятҳое мисли аминокислотаҳои озод, кислотаи аскорбин, сафеда ва қанд мураккабанд. Танҳо ба як нишондиҳандаи сифат нигоҳ карда, хулосаи сифати умумӣ баровардан дуруст нест.

Натиҷаи панҷум он аст, ки ифодаи ген дар сатҳи реша ба таври қавӣ тағйир меёбад. Байни гурӯҳи назоратӣ ва PVC, PE ва PS сатҳи ифодаи ҳазорҳо ген тағйир ёфтааст. PVC ва PS нисбат ба PE тағйироти бештари ифодаи ген ба вуҷуд овардаанд. Ин нишон медиҳад, ки ҷавоби стресси растанӣ вобаста ба навъи микропластик дар сатҳи генетикӣ аз ҳам ҷудо мешавад.

Натиҷаи шашум он аст, ки PE ва PS дар сатҳи метаболит тағйироти қавитар ба вуҷуд меоранд. PE ва PS боиси зиёд ё кам шудани садҳо метаболити гуногун шудаанд. Ин метаболитҳо махсусан бо метаболизми карбогидрат, аминокислота, липид ва антиоксидант алоқаманданд.

Натиҷаи ҳафтум он аст, ки биосинтези фенилпропаноидҳо такрор ба такрор пеш меояд. Ин роҳ бо мустаҳкамшавии девори ҳуҷайра, пайвастҳои фенолӣ, пешмоддаҳои лигнин ва дифои антиоксидантӣ алоқаманд аст. Зери стресси микропластик гумон кардан мумкин аст, ки решаҳои сирпиёз кӯшиш мекунанд девори ҳуҷайра ва тавозуни оксидативиро аз нав танзим кунанд.

Натиҷаи ҳаштум он аст, ки микробиоми ризосфера дар сатҳи ҷинс тағйир меёбад. Гарчанде филумҳои бартари бактерияҳо умуман монанд боқӣ монданд, баъзе ҷинсҳои бактерияҳо вобаста ба гурӯҳҳои коркард фарқ карданд. Ин нишон медиҳад, ки стресси микропластик на танҳо дар дохили растанӣ, балки дар шабакаи микробии атрофи реша низ из мегузорад.

Чаро ин муҳим аст?

Ин таҳқиқот нишон медиҳад, ки ифлосшавии микропластикӣ дар маҳсулоти кишоварзӣ масъалаи якандоза нест. Агар микропластикҳо танҳо дар сатҳи “дар хок пластик ҳаст” баррасӣ шаванд, қисми муҳимми хатар аз назар дур монда метавонад.

Зеро полимерҳои гуногун метавонанд рафтори гуногун дошта бошанд. PVC, PE ва PS аз ҷиҳати зичӣ, кимиёи сатҳ, гидрофобият, рафтори пиршавӣ ва ҳамкориҳои хок-реша-микроб яксон нестанд. Аз ин рӯ таъсирҳои онҳо ба растанӣ низ маҷбур нестанд яксон бошанд.

Дар растаниҳое мисли сирпиёз, ки узви хӯрданӣ дар зери хок ташаккул меёбад, минтақаи реша махсусан муҳим аст. Меъмории реша, фаъолияти он, микроорганизмҳои атрофи он ва ҷараёни карбон-ғизо ба лӯнда якҷоя иҷрои маҳсулотро муайян мекунанд.

Паёми муҳимтарини таҳқиқот барои хонандаи Verianla чунин аст:

Барои фаҳмидани хатари микропластик танҳо ба қади растанӣ ё вазни умумӣ нигоҳ кардан кофӣ нест. Бояд дид, ки реша чӣ гуна аз нав барномарезӣ мешавад, кадом роҳҳои метаболикӣ тағйир меёбанд ва микробиоми ризосфера ба кадом самт меғеҷад.

Ин равиш нишон медиҳад, ки дар оянда арзёбии хатари микропластик дар растаниҳои ғизоӣ бояд бештар полимер-меҳвар анҷом дода шавад.

Нуктаҳои эҳтиёт

Ин мақола preprint аст ва аз арзёбии ҳамсолон нагузаштааст. Бозёфтҳо баъд аз раванди арзёбии илмӣ метавонанд тағйир ёбанд.

Таҳқиқот бо як навъи сирпиёз анҷом дода шудааст. Навъҳои гуногуни сирпиёз ё дигар растаниҳои реша/лӯнда метавонанд ҷавоби дигар диҳанд.

Дозаи микропластик дар як сатҳ аст: 1000 mg/kg. Дар шароити воқеии саҳро сатҳи микропластик, андозаи зарра, ҳолати пиршавӣ, шакл ва омехта метавонад хеле тағйирёбандатар бошад.

Озмоиш дар шароити кӯза анҷом дода шудааст. Дар шароити саҳро бориш, обёрӣ, ҳарорат, биологияи хок, пиршавии микропластик ва ҳамкории растанӣ-микроб мураккабтар аст.

Таъсири натрий силикат ҳамеша мусбат нест. Дар баъзе коркардҳо дарозии реша, фаъолияти реша ё вазни лӯнда зиёд мешавад, дар баъзе таркибҳо бошад таъсир заиф ё манфӣ аст. Аз ин рӯ натрий силикат набояд ҳамчун роҳи умумии ҳал барои микропластик пешниҳод шавад.

Тасвирҳои SEM тағйироти морфологиро дар сатҳи реша нишон медиҳанд; аммо таркиби кимиёвии сохторҳои дидашударо қатъӣ исбот намекунанд. Аз ин рӯ ин тасвирҳо набояд ҳамчун “қабати муҳофизатии силикат ба вуҷуд омад” шарҳ дода шаванд.

Таҳлилҳои омикӣ дар ҳафт гурӯҳи интихобшудаи коркард анҷом дода шудаанд; ҳамаи 13 таркиб дар сатҳи омикӣ баррасӣ нашудаанд.

Таҳлилҳои коррелятсионӣ робитаи сабабу натиҷаро намесозанд. Метаболит бо ҷинси микроб ё хусусияти сифат метавонад ҳамзамон тағйир ёбад; аммо ин мустақиман нишон намедиҳад, ки яке сабаби дигаре аст.

Хулоса

Ин таҳқиқоти preprint нишон медиҳад, ки микропластикҳои хокҳои кишоварзӣ дар сирпиёз таъсирҳои вобаста ба навъи полимер ба вуҷуд меоранд. Микропластикҳои PVC, PE ва PS вазни тару тозаи лӯндаро коҳиш додаанд; аммо дар меъмории реша, фаъолияти реша, хусусиятҳои сифати лӯнда, ифодаи генҳои реша, профили метаболитҳо ва микробиоми ризосфера таъсири яксон нишон надодаанд.

Натрий силикат дар баъзе шароитҳо тавонистааст ҷавобҳои сирпиёзро танзим кунад ва баъзе хусусиятҳо, ба монанди фаъолияти реша ё вазни лӯндаро беҳтар намояд. Аммо ин таъсир ба навъи полимер, доза ва хусусияти ченшаванда вобаста аст. Бинобар ин натрий силикат набояд ҳамчун воситаи универсалии беҳтарсозӣ бар зидди стресси микропластик, балки ҳамчун танзимгаре арзёбӣ шавад, ки дар шароити муайян метавонад муассир бошад.

Паёми қавитарини таҳқиқот чунин аст: Хатари микропластик дар хок бо саволи “пластик ҳаст?” не, балки бо саволҳои “кадом полимер ҳаст, дар минтақаи реша чӣ мекунад, метаболизми растанӣ ва микробиомро чӣ гуна тағйир медиҳад?” фаҳмида мешавад.

Ёддошти манбаъ ва усул

Ин навишта шарҳи соддакардашудаи тоҷикӣ аз таҳқиқоти preprint-и аз арзёбии ҳамсолон нагузашта бо номи “Polymer-specific toxicity of soil microplastics to garlic (Allium sativum L.): Multi-omics insights into root metabolic reprogramming, rhizosphere microbiome shifts, and sodium silicate modulation” мебошад. Матн тарҷумаи калима ба калима нест; ҳадаф, усул, паёми асосии графикҳо, таҳлилҳои омикӣ, натиҷаҳо ва маҳдудиятҳо барои хонандаи Verianla ба таври аслӣ аз нав шарҳ дода шудаанд.

Таҳқиқот ба сирпиёзи Cangshan, микропластикҳои PVC/PE/PS, дозаҳoи гуногуни натрий силикат, озмоиши кӯзаии идорашаванда, меъмории реша, сифати лӯнда, мушоҳидаи сатҳи реша бо SEM, таҳлилҳои транскриптомикӣ, метаболомикӣ ва метагеномикии ризосфера асос меёбад. Бозёфтҳо пешниҳоди мустақими татбиқ барои шароити воқеии саҳро нестанд; онҳо бояд ҳамчун таҳқиқоти идорашаванда барои фаҳмидани ҷавобҳои растанӣ-реша-микроб вобаста ба навъи микропластик арзёбӣ шаванд.