Ин таҳқиқот фарқи сатҳи металлҳо ва унсурҳои микроиро дар намунаҳои мӯи 31 бемори Паркинсон ва 30 шахси солими аз рӯи синну солу ҷинс мувофиқшуда арзёбӣ мекунад. Ҳадаф танҳо муайян кардани зиёд ё кам будани металлҳо нест; таҳқиқот ҳамчунин месанҷад, ки ин нишондиҳандаҳо бо MDS-UPDRS III, марҳилаи Hoehn ва Yahr ва давомнокии беморӣ иртибот доранд ё не.

Намунаҳои мӯй аз минтақаи оксипиталии сар гирифта шуданд, барои кам кардани ифлосшавии беруна шуста шуданд ва бо кислотаи нитрат ва пероксиди гидроген барои таҳлил омода гардиданд. Сатҳи Al, As, Cd, Co, Cr, Cu, Fe, Mn, Ni, Pb ва Zn бо усули ICP-OES чен карда шуд. As, Cd ва Co аз ҳадди ошкорсозӣ поён буданд ва ба таҳлили оморӣ дохил нашуданд.

Дар матни натиҷаҳо гуфта мешавад, ки дар гурӯҳи Паркинсон алюминий дар мӯй аз назоратҳо пасттар, вале руҳ, никел ва сурб баландтар аст. Барои хром, мис, оҳан ва марганец фарқи маънодор гузориш нашудааст. Аммо худи ҷадвали асосӣ барои никел самти баръакс нишон медиҳад: миёнаи гурӯҳи Паркинсон 0,79 ва гурӯҳи назорат 1,72 мебошад. Аз ин рӯ натиҷаи никел бояд то ислоҳи ҷадвал бо эҳтиёт хонда шавад.

Дар дохили гурӯҳи Паркинсон сатҳи руҳ бо се нишондиҳандаи клиникӣ робитаи манфӣ ва маънодор дошт:

• MDS-UPDRS III: r = −0,53; p = 0,002
• Марҳилаи Hoehn ва Yahr: r = −0,49; p = 0,005
• Давомнокии беморӣ: r = −0,50; p = 0,004

Ин маънои онро дорад, ки дар байни беморони Паркинсон арзиши нисбатан пасти руҳи мӯй бо нишонаҳои мотории вазнинтар, марҳилаи пешрафтатар ва давомнокии дарозтари беморӣ якҷо дида шудааст. Вале ин робита сабабиятро нишон намедиҳад. Тарҳи таҳқиқот буришӣ аст; ҳар иштирокчӣ танҳо як бор чен карда шудааст.

Масъалаи асосии таҳқиқот чист?

Паркинсон бемории нейродегенеративии пешраванда аст, ки бо гум шудани нейронҳои допаминергӣ дар substantia nigra pars compacta ва ҷамъшавии α-синуклеини нодуруст печида дар ҷисмчаҳои Lewy тавсиф мешавад. Дар пайдоиш ва пешрафти он омилҳои генетикӣ, пиршавӣ ва омилҳои муҳити зист якҷо нақш доранд. Металлҳо аз сабаби робита бо стресс оксидативӣ, вайроншавии митохондрия, нейроилтиҳоб, пероксидшавии липидҳо ва ҷамъшавии сафедаҳо таваҷҷуҳи махсус доранд.

Таҳқиқот ду саволро месанҷад: оё сатҳи унсурҳои мӯй дар беморони Паркинсон ва назоратҳо фарқ мекунад; ва оё дар худи беморон унсурҳои муайян бо вазнинии моторӣ, марҳила ё давомнокии беморӣ алоқаманданд.

Чаро таҳлили мӯй истифода шуд?

Муаллифон менависанд, ки хун ва пешоб бештар таъсири наздики вақтро инъикос мекунанд, дар ҳоле ки мӯй метавонад ҷамъшавии дарозмуддатари унсурҳоро нишон диҳад. Гирифтани мӯй ғайриинвазивӣ, осон барои нигоҳдорӣ ва барои арзёбии таъсири муҳит муфид аст. Бо вуҷуди ин, сатҳи унсур дар мӯй маънои сатҳи ҳамон унсур дар мағзро надорад. Мӯй аз ифлосшавии беруна, маҳсулоти нигоҳубини мӯй, ғизо, ҷаббиш, ихроҷ ва суръати афзоиши мӯй таъсир мегирад. Дар ин кор хун, хуноба, пешоб, моеъи мағзӣ ё бофтаи мағз муқоиса нашудааст.

Тарҳи таҳқиқот ва иштирокчиён

Фарқи синну сол p = 0,84 ва фарқи ҷинс p = 1,00 буд. Ин мувофиқсозӣ таъсири синну сол ва ҷинсро кам мекунад, вале ғизо, сатҳи иҷтимоӣ-иқтисодӣ, ҷои зиндагӣ, об, доруҳо ва таъсирҳои гузаштаи муҳитро пурра нест намекунад. Беморон аз шуъбаи неврологияи Kocaeli Medicalpark Hospital байни июни 2024 ва январи 2025 гирифта шуданд. Шартҳо: мутобиқат ба меъёрҳои UK Brain Bank, синни 40 сол ё бештар ва ризоияти хаттӣ.

Дар ҳар ду гурӯҳ бемориҳои ҷиддии дилу раг, нафас, гурда, ҷигар ва неврологӣ, сироятҳои фаъол, ихтилоли ҷаббиши рӯда, истифодаи витамин ё минерал, тамокукашӣ, сӯиистифодаи спирт, таъсири маълум ба металлҳо ва имплант ё протези металлӣ хориҷ карда шуданд. Бо вуҷуди ин, навъ, доза ва давомнокии доруҳои зиддипаркинсонӣ муфассал таҳлил нашудаанд.

Арзёбии клиникӣ

Вазнинии моторӣ бо MDS-UPDRS III чен шуд; миёна 38,0 ± 13,33 буд. Марҳилаи Hoehn ва Yahr 2,50 ± 0,93 ва давомнокии беморӣ 7,94 ± 4,26 сол гузориш шудааст. Аломатҳои ғайримоторӣ, когнитивӣ, депрессия, хоб, дисфунксияи автономӣ ё сифати зиндагӣ арзёбӣ нашудаанд.

Омодасозии намуна

1. Дар рӯзи намунагирӣ иштирокчӣ мӯйро шустааст.
2. 0,5–1,0 g мӯй аз минтақаи оксипиталӣ гирифта шудааст.
3. Мӯй ба пораҳои тақрибан 5 mm бурида шудааст.
4. Бо маҳлули этилэтер–ацетон шуста шудааст.
5. Бо %5 EDTA коркард шудааст.
6. Бо оби деионизатсияшудаи баландсифат шуста шудааст.
7. Тақрибан 0,5 g намуна бо HNO3 ва H2O2 ҳазм карда шудааст.
8. Баъд аз иловакунии об ва филтркунӣ бо ICP-OES чен шудааст.

Дар мақола барои ҳар унсур ҳадди ошкорсозӣ, хатҳои калибровка, маводи назорати сифат, такрорпазирӣ, номуайянии ченкунӣ, бозёфт ва воҳиди консентратсия дода нашудааст. Набудани воҳидҳо тафсири арзишҳоеро, мисли Zn = 206,83 ё Pb = 3,60, маҳдуд мекунад.

Натиҷаҳои гурӯҳӣ

Натиҷаи Al нишон медиҳад, ки ҳама металлҳо ҳатман дар Паркинсон зиёд намешаванд. Натиҷаи Pb бо таҳқиқоти пешин дар бораи таъсири дарозмуддати сурб мувофиқ баррасӣ шудааст, вале бо шиддати моторӣ ё давомнокии беморӣ робитаи маънодор надошт. Натиҷаи Fe низ хотиррасон мекунад, ки оҳани мӯй бо ҷамъшавии минтақавии оҳан дар substantia nigra як ченак нест.

Нақши руҳ

Руҳ аз рӯи фарқи гурӯҳӣ яке аз нишондиҳандаҳои қавитар буд: 206,83 дар гурӯҳи Паркинсон ва 67,29 дар назоратҳо. Муаллифон руҳро унсури муҳим барои ҳимояи антиоксидантӣ, танзими иммунӣ, интиқоли синаптикӣ ва гомеостази сафедаҳо медонанд. Аммо ду сатҳи таҳлил ҷудоанд: байни гурӯҳҳо руҳ дар Паркинсон баландтар аст; дар дохили гурӯҳи Паркинсон руҳи пасттар бо бемории вазнинтар алоқаманд аст. Ин ду натиҷа ҳатман якдигарро рад намекунанд, вале графикҳои тақсимоти инфиродӣ ва маълумоти тӯлонӣ лозиманд.

Барои MDS-UPDRS III, r² ≈ 0,28 аст; ин танҳо ҳиссаи тағйирёбии муштаракро дар робитаи хаттӣ нишон медиҳад, на сабабият. Барои Hoehn ва Yahr истифодаи Pearson бо шкалаи тартибӣ низ эҳтиёт мехоҳад. Барои давомнокӣ, робитаи манфӣ нишон намедиҳад, ки дар як шахс руҳ дар тӯли солҳо ҳатман кам мешавад.

Мушкилоти гузоришдиҳӣ

Ҷадвали натиҷаҳо чанд мушкили дохилӣ дорад. Барои Al, Cu, Fe ва Zn як t = 1,97 бо p-ҳои хеле гуногун дода шудааст, ки математикӣ мутобиқ ба назар намерасад. Барои Co гуфта мешавад, ки сатҳҳо поён аз ҳадди ошкорсозӣ буданд, вале дар ҷадвал миёна ва t оварда шудааст. Барои Ni самти фарқ дар матн ва ҷадвал зид аст. Стандартҳои парокандагӣ ва воҳидҳо ҳам нестанд. Ин мушкилот истифодаи натиҷаҳоро ҳамчун далели қатъии биомаркерӣ маҳдуд мекунанд.

Таҳқиқот чӣ мегӯяд?

• Дар ин намуна баъзе сатҳҳои унсурҳои мӯй байни гурӯҳҳо фарқ доштанд.
• Al дар гурӯҳи Паркинсон пасттар буд.
• Pb ва Zn дар гурӯҳи Паркинсон баландтар буданд.
• Ni аз сабаби зиддияти матн ва ҷадвал номуайян аст.
• Cr, Cu, Fe ва Mn фарқи маънодор надоштанд.
• Дар дохили гурӯҳи Паркинсон Zn пасттар бо MDS-UPDRS III баландтар, Hoehn ва Yahr пешрафтатар ва давомнокии дарозтар робита дошт.

Таҳқиқот чӣ намегӯяд?

• Нишон намедиҳад, ки металлҳои вазнин сабаби қатъии Паркинсон мебошанд.
• Нишон намедиҳад, ки таҳлили мӯй метавонад ташхиси Паркинсон гузорад.
• Нишон намедиҳад, ки иловаи руҳ аломатҳоро беҳтар мекунад.
• Нишон намедиҳад, ки кам кардани сурб бемориро бозмедорад.
• Нишон намедиҳад, ки сатҳи унсурҳо дар мӯй ба сатҳи мағз баробар аст.

Аҳамияти имрӯз ва оянда

Натиҷаи нисбатан пайвастаи руҳ онро номзади таҳқиқоти минбаъда мекунад, вале барои биомаркер шудан стандартҳои ченкунӣ, воҳидҳо, диапазони меъёрӣ, ҳассосият, махсусият, таҳқиқоти мустақил ва пайгирии тӯлонӣ лозиманд. Таҳқиқоти оянда бояд мӯйро бо хун, пешоб, хуноба ва моеъи мағзӣ муқоиса кунанд, ғизо ва доруҳоро модел кунанд ва аломатҳои ғайримоториро низ дохил намоянд.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Хулосаи техникӣ

Хулосаи техникӣ чунин аст: руҳ дар ин таҳқиқот ҳамчун робитаи номзадӣ бо вазнинии клиникӣ пайдо шудааст, вале бо сабаби намунаи хурд, тарҳи буришӣ, набудани воҳидҳо, мушкилоти оморӣ ва набудани ченакҳои марказии асаб он биомаркери тасдиқшуда нест.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Ин матн ба таҳқиқоти Bekir Enes Demiryürek, Seda Karayünlü Bozbaş, Onur Gümüş, Songül Şenadım, Rıza Sonkaya ва Mustafa Ceylan бо унвони “Heavy Metal Accumulation in Parkinson's Disease: An Evaluation of Hair Analysis” асос ёфтааст. Кор ҳамчун preprint дар SSRN пешниҳод шудааст ва дар он огоҳии “This preprint research paper has not been peer reviewed” ва “Preprint not peer reviewed” мавҷуд аст. Ин озмоиши клиникӣ, мудохилаи табобатӣ ё пайгирии тӯлонӣ нест. Таҳқиқот сабабият, ташхис, самаранокии иловаи руҳ ё бехатарии ягон табобатро исбот намекунад.