Сирояти системаи марказии асаб вобаста ба дастгоҳи нейрохирургӣ сирояти марбут ба хизматрасонии тиббӣ мебошад, ки дар беморони дорои дастгоҳҳое чун шунт ё дренаж барои идора кардани гардиш ё фишори моеъи мағзи сару ҳароммағз (BOS; cerebrospinal fluid, CSF) бо нишонаҳои клиникӣ ва далелҳои микробиологӣ муайян мешавад. Таҳқиқоти ретроспективии Kalliopi Avgoulea ва ҳамкоронаш профили микробиологӣ, намунаҳои муқовимат ба доруҳои зиддимикробӣ ва натиҷаҳои клиникии ин сироятҳоро дар беморони дорои дастгоҳ дар маркази нейрохирургии сатҳи сеюм дар Афина аз августи 2022 то июли 2024 омӯхтааст.

Дар давраи таҳқиқ аз 825 намунаи BOS, ки барои ташхиси микробиологӣ фиристода шуданд, дар 178 намуна (%21,58) афзоиши микробӣ ошкор гардид ва онҳо ба 102 бемори алоҳидаи нейрохирургӣ тааллуқ доштанд. Аз ин 102 нафар 68 нафар шунт ё дренажи BOS доштанд ва 29 бемор ба меъёрҳои сирояти СМА вобаста ба дастгоҳ ҷавобгӯ буданд. Манбаъ ин нишондиҳандаро %43 гузориш медиҳад. Аммо махраҷ ҳамаи имплантатсияҳои дастгоҳ дар беморхона нест, балки 68 шахси дорои дастгоҳ аз миёни беморони культура-мусбат аст; бинобар ин %43 набояд ҳамчун инсиденси умумии проспективии сирояти дастгоҳ дар сатҳи беморхона тафсир шавад.

Аз 29 бемори сироятёфта 21 нафар дренажи берунӣ ва ҳашт нафар шунт доштанд. Нишондиҳандаи сироят барои ҳар дастгоҳ дар шунтҳо 8/19 (%42) ва дар дренажҳои берунӣ 21/49 (%43) буд; байни навъи дастгоҳ ва сироят фарқи аз ҷиҳати оморӣ муҳим ёфт нашуд. Аз 40 патоген Acinetobacter baumannii бо %40 ангезандаи бартаридошта буд; бисёр изолятҳои грам-манфӣ муқовимат ба карбапенем ва хусусиятҳои дигари муқовимати серидоравӣ нишон доданд. Дар 22 бемор (%76) беҳбудии клиникӣ ва/ё бартарафшавии сироят гузориш шуд, чор бемор (%13,8) фавтиданд.

Чаро шунтҳо ва дренажҳои нейрохирургӣ хатари сироят эҷод мекунанд?

Шунтҳо ва дренажҳои BOS метавонанд барои идоракунии гидросефалия, назорати фишори дохили косахонаи сар, додани дору ё пешгирии осеби мағзи сар истифода шаванд. Аммо ҷойгиркунии инвазивии онҳо роҳеро барои расидани микроорганизмҳо ба сатҳи дастгоҳ ва ташаккули колонизатсия фароҳам меорад.

Хатари сироят танҳо ба мавҷудияти дастгоҳ вобаста нест. Усулҳои ҷарроҳӣ, давомнокии мондани дастгоҳ, бемориҳои ҳамроҳ, шароити эҳёгарӣ, вирулентнокии микроорганизм, таъсири антибиотикҳо ва тадбирҳои назорати сироят метавонанд ҳамзамон нақш дошта бошанд.

Аз ин рӯ, ҳадафи таҳқиқот танҳо посух ба саволи «шунт хавфноктар аст ё дренаж?» нест. Он ҳамчунин хусусиятҳои лаборатории BOS, микроорганизмҳои ангезанда, профилҳои муқовимат, сироятҳои такрорӣ ё пайдарпай ва натиҷаҳои клиникии пас аз табобатро якҷо меомӯзад.

Оё хатари сироят байни шунт ва дренажи берунӣ фарқ дошт?

Дар гурӯҳи интихобшуда фарқи муҳим муайян нашуд: дар шунтҳо 8/19 (%42) ва дар дренажҳои берунӣ 21/49 (%43) сироят буд; RR 0,98 (%95 ФЭ 0,53–1,82), OR 0,97 (%95 ФЭ 0,33–2,83) ва санҷиши χ² p=0,955 гузориш шуданд. Натиҷа танҳо ба ин намунаи ретроспективии якмарказӣ дахл дорад ва баробар будани хатари ду дастгоҳро дар ҳамаи аҳолии нейрохирургӣ исбот намекунад.

Фосилаҳои васеи эътимод ва мавҷудияти ҳамагӣ ҳашт сирояти шунт нишон медиҳанд, ки дақиқии оморӣ аз сабаби намунаи хурд маҳдуд аст.

Хусусиятҳои беморон

Синни 29 бемор 24–82 сол, синни медианӣ 59 ва interquartile range 16,5 сол буд. %76 беморон зан буданд.

Сабаби маъмултарини бистарӣ резексияи массаи дохили косахонаи сар буд: 16 бемор (%55). Пас аз он чор бемор (%14) бо ҷарроҳии аневризмаи кафидаи мағзи сар ва се бемор (%10) бо эксизияи невромаи акустикӣ қарор доштанд.

Оё натиҷаҳои муқаррарии BOS сирояти СМА вобаста ба дастгоҳро рад мекунанд?

Не. Аз 38 намунаи мусбат ва такрорнашудаи BOS дар як намуна шумораи ҳуҷайраҳо, глюкоза ва сафеда дар ҳудуди муқаррарӣ буданд; дар баъзе намунаҳо бо вуҷуди муқаррарӣ будани глюкоза ва сафеда плеоситоз вуҷуд дошт. Пас, сироятро танҳо бо биохимияи муқаррарии BOS рад кардан мумкин нест; нишонаҳои клиникӣ ва культураи микробиологӣ бояд якҷо арзёбӣ шаванд.

Профили лаборатории BOS

Аз 29 бемор 38 намунаи мусбат ва такрорнашудаи BOS таҳлил шуд. Дар як намуна нормоситоз, нормогликоррахия ва нормопротеиноррахия якҷо буданд. Дар 37 намунаи дигар плеоситоз ошкор шуд.

Дар таҳқиқ ≤5 WBC/µL нормоситоз ва >5 WBC/µL плеоситоз ҳисоб шуд. Барои глюкозаи BOS 45–80 mg/dL ҳудуди муқаррарӣ, <45 mg/dL гипогликоррахия ва >85 mg/dL гипергликоррахия муайян гардид. Барои сафедаи умумӣ 10–45 mg/dL ҳудуди муқаррарӣ ва >50 mg/dL гиперпротеиноррахия қабул шуд.

Ташхиси сироят чӣ гуна гузошта шуд?

Муҳаққиқон дастури соли 2017-и Infectious Diseases Society of America оид ба вентрикулит ва менингити марбут ба хизматрасонии тиббиро ба назар гирифтанд. Барои дохилшавӣ се шарт ҳамзамон талаб мешуд:

1. Як ё чанд культураи мусбати BOS.
2. Нишонаҳои мувофиқ ба вентрикулит ё менингит; манбаъ дарди шадиди сар, қайкунӣ, сомноленсия ва тағйири ҳолати рӯҳиро мисол меорад.
3. Дархости машварати бемориҳои сироятӣ.

Арзиши лейкосит ё глюкозаи BOS танҳо меъёри радкунӣ нест.

Кадом микроорганизмҳо ёфт шуданд?

Ҳамагӣ 40 патоген ҷудо шуд. Тақсимот бартарии бактерияҳои грам-манфии беморхонавиро нишон медиҳад.

A. baumannii дар ҳамаи чор нимсола ҷудо шуда, ангезандаи бартаридошта монд. CoNS низ дар ҳамаи нимсолаҳо дида шуд. Candida auris танҳо дар нимсолаи охир, соли 2024, сабт шуд.

Сироятҳои полимикробӣ ва пайдарпай

Дар шаш бемор ҷараёни ғайриодӣ мушоҳида шуд. Дар як бемори дорои шунт A. baumannii ва K. pneumoniae якҷо ҷудо шуданд. Панҷ бемор сирояти пайдарпай доштанд; чор нафар дренаж ва як нафар шунт доштанд.

Дар яке аз тӯлонитарин занҷираҳо тартиби P. putida → P. aeruginosa → A. baumannii → C. albicans → CoNS → C. auris гузориш шуд.

Профили муқовимати патогени бартаридошта чӣ гуна буд?

Acinetobacter baumannii ҳама ба карбапенемҳо муқовим ва %62,5 ба колистин муқовим буданд. Ҳамаи панҷ изоляти Klebsiella pneumoniae карбапенемаза истеҳсол мекарданд: се KPC, як NDM ва як KPC+NDM. Ҳамаи чор изоляти Pseudomonas aeruginosa ба карбапенем муқовим буданд; се VIM доштанд, аммо ҳама ба колистин ҳассос буданд. Ин профилҳо экологияи маҳаллии як марказро инъикос мекунанд ва набояд ба дигар беморхонаҳо мустақиман умумӣ карда шаванд.

Дигар натиҷаҳои муқовимат

• K. pneumoniae %40 ба колистин муқовим буданд.
• Як изоляти K. oxytoca XDR буд, KPC истеҳсол мекард ва ба колистин муқовим буд.
• %80 изолятҳои CoNS ба метисиллин муқовим буданд.
• Дар як CoNS муқовимат ба linezolid ошкор шуд.
• E. faecium фенотипи муқовим ба гликопептид дошт; манбаъ онро хоси генотипи vanA медонад, аммо тасдиқи геномӣ намедиҳад.
• Як изоляти S. aureus ба антибиотикҳои санҷидашуда ва метисиллин ҳассос буд.

Изолятҳои замбуруғӣ

C. albicans ба зиддизамбуруғҳои санҷидашуда ҳассос буд. C. auris ба fluconazole муқовим ва C. parapsilosis ба fluconazole ва voriconazole муқовим буд. Ҳамаи хамирмояҳо ба гурӯҳҳои echinocandin, polyene ва pyrimidine analogue ҳассос буданд.

Усул ва натиҷаҳои таҳқиқ

Тарҳи таҳқиқ ва муҳити клиникӣ

Ин арзёбии ретроспективии беморони шуъбаи нейрохирургии “G. Gennimatas” General Hospital of Athens дар августи 2022–июли 2024 мебошад. Аз беморони гумонбар ба сирояти СМА BOS гирифта, ба Clinical Microbiology Laboratory фиристоданд.

Таҳлили ҳуҷайравӣ ва биохимиявии BOS

Ҳуҷайраҳои сафед ва сурхи хун бо камераи Neubauer арзёбӣ шуданд. Глюкоза ва сафедаи умумӣ бо системаи Alinity чен шуданд.

Культура ва шиносоии микробиологӣ

Намунаҳо аввал бо рангҳои Gram ва Giemsa арзёбӣ, сипас ба муҳитҳои интихобӣ ва дифференсиалӣ кишт шуданд. MacConkey agar, агарҳои хунӣ ва шоколадӣ ва Sabouraud dextrose agar бо хлорамфеникол ва гентамисин истифода шуданд.

Плитаҳои MacConkey, хунӣ ва Sabouraud дар 37 °C аэробӣ; агари шоколадӣ дар 37 °C, %8–10 CO2 ва %70 намӣ микроаэрофилӣ инкубатсия шуд.

Шиносоӣ бо морфологияи колония, озмоишҳои биохимиявӣ ва системаҳои автоматии VITEK-2 ва MALDI-TOF MS анҷом шуд.

Санҷиши ҳассосият ба зиддимикробҳо

Ҳассосияти бактерияҳо бо VITEK 2 санҷида шуд. Барои Vancomycin MIC ва ҳолатҳои санҷиданашаванда gradient strip истифода шуд. Ҳассосият ба Colistin бо broth microdilution муайян гардид.

Дар изолятҳои Carbapenem-resistant бо NG-TEST CARBA-5 lateral-flow immunoassay карбапенемазаҳои KPC, OXA-48, VIM, IMP ва NDM ҷустуҷӯ шуданд.

Барои хамирмоя MICRONAUT-AM-и broth microdilution истифода шуд. MIC тибқи EUCAST Clinical Breakpoint Guidelines тафсир гардид; Candida auris бо CDC tentative MIC breakpoints арзёбӣ шуд.

Санҷиши молекулавӣ

Дар панҷ ҳолат BioFire BCID2 дар BOS off-label истифода шуд. PCR се A. baumannii, як C. albicans ва як C. tropicalis муайян кард. Натиҷаҳо бо культура мувофиқ буданд.

Намунаҳои такрорӣ

Натиҷаҳои такрории як бемор барои пешгирии такрори нолозим як бор арзёбӣ шуданд. Сироятҳои пайдарпай ё такрорӣ ҳамчун падидаи клиникӣ алоҳида сабт шуданд.

Таърифи натиҷаи клиникӣ

Натиҷаи мусбат бо рафъи аломатҳо, бозгашти фаъолияти маърифатӣ ба сатҳи ибтидоӣ ва исботи нобудшавии патоген дар культураи назоратии BOS муайян шуд.

Таҳлили оморӣ

Маълумот бо GNU PSPP Statistical Analysis Software version 2.0.0-g5b54d1 таҳлил шуд. Relative risk ва %95 confidence interval бо ҷадвалҳои салибӣ ҳисоб ва тағйирёбандаҳои категориявӣ бо χ² арзёбӣ шуданд. p<0,05 дутарафа ҳадди аҳамият буд.

A. baumannii низ бо навъи муайяни дастгоҳ робитаи омории муҳим надошт.

Табобат ва натиҷаҳои клиникӣ

Дар сироятҳои грам-манфӣ intrathecal colistin истифода шуд. Табобати Klebsiella аз профили карбапенемаза вобаста буд: барои KPC intravenous ceftazidime/avibactam ва барои NDM ceftazidime/avibactam–fosfomycin–colistin.

Дар ҳолатҳои VIM-и P. aeruginosa intravenous meropenem–colistin; дар ҳолатҳои colistin-resistant A. baumannii intrathecal vancomycin ва colistin бо таркибҳои intravenous истифода шуданд. Баъзе таркибҳо аз рӯи синергияи in vitro интихоб шуданд.

Барои Gram-positive cocci linezolid ва vancomycin, барои ҳолати ягонаи ҳассоси S. aureus cloxacillin истифода шуд. Барои хамирмоя liposomal amphotericin ҳам intravenous ва ҳам intrathecal дода шуд.

Инҳо таҷрибаҳои ретроспективии марказанд ва тавсияи табобатии Verianla нестанд.

Зиндамонӣ ва фавт

Аз 29 бемор 22 нафар (%76) беҳбудӣ ва/ё рафъи сироят доштанд. Чор нафар (%13,8) фавтиданд; се нафар дренажи берунӣ доштанд.

Фавт дар гурӯҳи шунт %12,5 ва дренаж %14,2 буд. Се аз чор фавт бо carbapenem-resistant K. pneumoniae (NDM), P. aeruginosa (VIM) ва A. baumannii вобаста буданд. Бемори чорум чанд сирояти пайдарпай дошт.

Аз сабаби кам будани фавтҳо таҳлили қавии муқоисавии пешомад имконнопазир буд.

Хулосаҳои дастгиришуда

• Дар гурӯҳи интихобшуда нишондиҳандаҳои сирояти шунт ва дренажи берунӣ хеле наздик буданд.
• Байни навъи дастгоҳ ва сирояти СМА робитаи омории муҳим ёфт нашуд.
• A. baumannii ангезандаи маъмултарин буд.
• Carbapenem resistance дар изолятҳои грам-манфӣ бори муҳими микробиологист.
• Параметрҳои BOS дар баъзе сироятҳо метавонанд муқаррарӣ ё наздик ба ҳад бошанд.
• Сироятҳои полимикробӣ ва пайдарпай кам, вале муҳим буданд.
• Профили марказро эпидемиологияи маҳаллии MDRO сахт шакл медиҳад.

Хулосаҳои дастгиринашуда

• Наметавон гуфт, ки шунт ва дренаж дар ҳамаи беморхонаҳо хатари яксон доранд.
• %43 инсиденси ҳақиқии проспективии ҳамаи имплантатсияҳо нест.
• Бартарии ягон таркиби антибиотикӣ назоратшуда исбот нашудааст.
• Таркибҳои табобатӣ тасодуфӣ муқоиса нашудаанд.
• Саҳми сабабии механизми муқовимат ба фавт ҷудо карда нашуд.
• Тақсимоти як марказ ба дигар кишварҳо ё беморхонаҳо мустақиман умумӣ намешавад.
• Бе пайдарпайии геномӣ робитаи клонӣ ё занҷираи интиқол муайян нашуд.

Маҳдудиятҳои асосӣ

Таҳқиқ якмарказӣ ва аз эпидемиологияи маҳаллӣ сахт вобаста аст.

Тарҳи ретроспективӣ ба ғарази интихоб осебпазир аст. Ҳолатҳои культура-манфӣ ё сабуке, ки бе культура беҳтар шуданд, метавонанд берун монда бошанд.

Намуна хурд аст; танҳо ҳашт сирояти шунт қувваи омории муқоисаҳоро маҳдуд мекунад.

Бе пайдарпайии геномӣ патогенҳои аз культураи классикӣ гурезанда ва робитаҳои эпидемиологӣ арзёбӣ нашуданд.

Муаллифон таҳқиқоти проспективӣ ва беҳтараш бисёрмарказии когортиро зарур медонанд.

Ёддошти манбаъ ва усул

Унвони аслӣ: A Retrospective Study of Neurosurgical Device-Related Infections over a Two-Year Period in a Tertiary Hellenic Setting

Муаллифон: Kalliopi Avgoulea; Andronikos Spyrou; Emmanouella Kalogianni; Andria Yiaskouri; Anastasia Athanasopoulou; Anastasios Tsakalos; Maria Kamperogianni; Maria Orfanidou.

Corresponding author: Kalliopi Avgoulea.

Муассисаҳо: Clinical Microbiology Laboratory ва Department of Internal Medicine and Infectious Diseases, General Hospital of Athens “G. Gennimatas”, Athens, Greece.

Маҷалла: Acta Microbiologica Hellenica.

Ношир: MDPI аз номи Hellenic Society for Microbiology.

Сабти библиографӣ: 2026, Volume 71, Article 21.

DOI: 10.3390/amh71030021

Санаи нашр: 10 июли 2026.

Санаҳои таҳрирӣ: Received 3 November 2025; Revised 3 July 2026; Accepted 7 July 2026.

Навъи манбаъ: Таҳқиқоти баррасишудаи ретроспективии якмарказии клиникӣ-микробиологӣ.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution (CC BY).

Давраи таҳқиқ: Августи 2022–июли 2024.

Ҷараёни асосии маълумот: 825 намунаи BOS; 178 намунаи культура-мусбат; 102 бемор; 68 дорои дастгоҳ; 29 сирояти СМА; 38 культураи мусбати такрорнашуда; 40 патоген.

Таърифи сироят: Як культураи мусбати BOS + нишонаи вентрикулит/менингит + машварати бемориҳои сироятӣ.

Шиносоии микробиологӣ: Культура ва биохимияи анъанавӣ, VITEK-2 ва MALDI-TOF MS.

Ҳассосияти зиддимикробӣ: VITEK 2, gradient strip MIC, broth microdilution барои colistin, CARBA-5 ва broth microdilution барои хамирмоя.

Стандарти тафсир: EUCAST Clinical Breakpoint Guidelines барои бактерияҳо; Candida auris CDC tentative MIC breakpoints.

Усули иловагии молекулавӣ: BioFire BCID2 off-label дар BOS-и панҷ ҳолат.

Омор: GNU PSPP 2.0.0-g5b54d1; Relative Risk, Odds Ratio, фосилаҳои эътимоди %95 ва χ²; p<0,05 дутарафа.

Маблағгузорӣ: Маблағгузории беруна набуд.

Этика: General Hospital of Athens “G. Gennimatas” Scientific Council approval code 9826.

Ризоияти огоҳона: Аз сабаби тарҳи ретроспективӣ ва шинохтанашавии беморон waived шуд.

Дастрасии маълумот: Бо сабаби махфият оммавӣ нест; маълумоти беном бо тасдиқи муассиса аз corresponding author дастрас аст.

Ихтилофи манфиатҳо: Муаллифон ихтилофи манфиатҳоро гузориш надоданд.

Саҳми муаллифон: Conceptualization: M.O.; methodology: K.A., A.S., E.K., A.Y., A.A., A.T., M.K. ва M.O.; software: K.A.; validation: K.A. ва M.O.; formal analysis: K.A.; investigation: ҳамаи муаллифон; resources: K.A.; data curation: K.A., A.S. ва M.O.; original draft: K.A.; review/editing: K.A., A.S. ва M.O.; visualization: K.A. ва M.O.; supervision: K.A. ва M.O.; project administration: K.A. ва M.O.

Ёддошти дохили манбаъ: Таърифи MSSA дар натиҷаҳо бо тавзеҳи ҷадвали ихтисорот мувофиқ нест. Азбаски натиҷаҳо ягона S. aureus-ро ба метисиллин ҳассос мегӯянд, маънои “methicillin-susceptible” нигоҳ дошта шуд.

Ҳадди асосии тафсир: Натиҷаҳо ба гурӯҳи интихобшудаи культура-мусбати як марказ дахл доранд. %43 “incidence” набояд инсиденси проспективии ҳамаи имплантатсияҳои шунт/дренаж дониста шавад.