Тарроҳии акустикии фазоҳои меъморӣ аксар вақт бо ҳадафҳои кам кардани садо, назорат кардани вақти reverberation ё нигоҳ доштани сатҳи фишори садо дар ҳудудҳои муайян анҷом дода мешавад. Ин ченакҳо заруранд; аммо онҳо ба танҳоӣ шарҳ намедиҳанд, ки одамон як фазоро аз ҷиҳати шунавоӣ чӣ гуна таҷриба мекунанд. Аз ду муҳите, ки сатҳи садояшон яксон аст, яке метавонад зинда, оромбахш ва маънодор, дигаре бошад хастакунанда, фишоровар ё нороҳаткунанда дарк шавад.

Ин таҳқиқот ҳадаф дорад soundscape-ро аз ислоҳи техникии баъд аз раванди тарроҳии меъморӣ ба вуруди фаъоли тарроҳӣ дар марҳилаҳои ибтидоӣ табдил диҳад. Муҳаққиқон усули такроршавандаеро пешниҳод мекунанд, ки маълумоти контекстӣ, гӯшкунии интиқодӣ, дахолати меъморӣ ва симулятсияи акустикиро муттаҳид мекунад.

Усул ба диаграммаи Venn асос ёфтааст, ки мувофиқи принсипҳои дарки Gestalt ташкил шудааст. Дар диаграмма «пасзаминаи иттилоотӣ» фаҳмиши муҳити мавҷудаи шунавоиро, «пешзаминаи дахолатӣ» тағйироти шакли меъморӣ, мавод, texture ва консепсияро ва «auralization» пайванде ифода мекунад, ки байни ин ду соҳа бозхӯрди доимӣ таъмин менамояд.

Барои сохтор додан ба раванди гӯшкунӣ модели HURIER ва Integrative Listening Model истифода шудаанд; барои арзёбии идрокии вариантҳои тарроҳӣ бошад модели психологияи муҳитии Mehrabian–Russell, ки ба ҷанбаҳои pleasure, arousal ва dominance такя мекунад, қабул шудааст. Ҳамин тавр, тарроҳӣ на танҳо аз рӯи меъёрҳои акустикӣ ба монанди EDT, T20, SPL, C80 ва D50, балки аз рӯи таъсирҳои асосии эҳсосӣ ва рафторие, ки фазо дар корбар ба вуҷуд меорад, арзёбӣ шудааст.

Усул дар саҳни бинои CREATE-и Донишгоҳи Aalborg татбиқ шудааст. Дар минтақа soundwalk гузаронида шуда, сабтҳои саҳроӣ гирифта шуданд ва садоҳои нақлиёт, гуфтугӯ, қадам, парранда, борон, шамол ва бандар тасниф гардиданд. Саҳн дар Rhino моделсозӣ шуда, ба нармафзори симулятсияи акустикии Treble интиқол ёфт ва дахолатҳои гуногуни меъморӣ auralization шуданд.

Панҷ варианти тарроҳӣ муқоиса шуданд: деворҳои бетонии мавҷуда, чӯб дар нақбҳо ва terrace-ҳо, curtain wall-ҳо, деворҳои каҷ ва кушодагии нави фасад ба самти бандар. Натиҷаҳо нишон доданд, ки тағйири мавод метавонад баъзе қиматҳои акустикиро кам кунад; деворҳои каҷ бошад дар дохили саҳн минтақаҳои равшани акустикӣ ва фарқиятҳои қавии фазоӣ ба вуҷуд оварданд. Кушодагӣ ба самти бандар таъсири пешбинишудаи садои обро ба дараҷаи интизоршуда эҷод накард, зеро садоҳои истифодашудаи бандар нисбат ба дигар унсурҳои акустикии тарроҳӣ заиф буданд.

Хулосаи асосии таҳқиқот ин аст, ки soundscape-и меъморӣ на танҳо бояд чен карда шавад, балки бояд гӯш карда шавад. Муҳаққиқон таҳлили миқдории акустикӣ ва арзёбии сифатии шунавоиро ҳамчун равиши «дуҷониба»-и якдигарро пурракунанда таъриф мекунанд ва бар онанд, ки дар оянда бо илова шудани дарки визуалӣ ва kinesthetic метавон ба системаи фарогиртари арзёбии «бисёрҷониба» гузашт.

Масъалаи асосии таҳқиқот чист?

Қисми зиёди амалияҳои акустикаи меъморӣ ба ченкунии физикии садо ва коҳиши садо асос меёбанд. Тарроҳон одатан ба саволҳои зерин тамаркуз мекунанд:

• Сатҳи фишори садо чанд децибел аст?
• Вақти reverberation чанд аст?
• Коэффисиенти ҷабби садои деворҳо чӣ қадар аст?
• Оё ҳудудҳои меъёрии садо зиёд шудаанд?
• Оё фаҳмоии нутқ кофӣ аст?

Ин саволҳо барои муайян кардани иҷроиши акустикӣ ҳатмӣ мебошанд; аммо сифати шунавоии фазоро танҳо бо ин қиматҳо шарҳ додан имкон надорад. Таҳқиқоти қаблие, ки дар кор иқтибос шудаанд, нишон медиҳанд, ки танҳо тақрибан 20–40 фоизи нороҳатии садое, ки одамон таҷриба мекунанд, мустақиман бо параметрҳои акустикӣ шарҳ дода мешавад.

Ин ҳолат нишон медиҳад, ки таҷрибаи шунавоӣ аз сатҳи физикии садо васеътар аст. Тарзи тафсири садо аз унсурҳои зерин таъсир гирифта метавонад:

• Манбаи садо
• Мақсади истифодаи фазо
• Интизориҳои шахс
• Таҷрибаҳои пешина
• Имкони назорат кардани садо
• Мутобиқати садо бо муҳити визуалӣ
• Вақт, фасл ва контексти иҷтимоӣ

Масалан, садои об дар боғ метавонад оромбахш бошад; аммо дар дохили бино, агар ҳамчун нишонаи вайронии қубурҳо дарк шавад, метавонад изтироб ба вуҷуд орад. Ба ҳамин монанд, гуфтугӯи одамон дар қаҳвахона ҳисси зиндагӣ медиҳад, вале дар минтақаи корӣ метавонад диққатро парешон кунад.

Масъалаи асосии таҳқиқот ин аст, ки ин ҷанбаҳои контекстӣ ва идрокӣ дар раванди тарроҳии меъморӣ аксар вақт дер баррасӣ мешаванд. Вақте дахолатҳои акустикӣ пас аз муайян шудани шакли асосии бино, нақша, мавод ва консепсия ба миён меоянд, садо на унсури ташаккулдиҳандаи тарроҳӣ, балки масъалаи техникии ҳалшаванда мешавад.

Soundscape чист?

Мувофиқи стандарти ISO 12913-1, soundscape муҳити акустикиест, ки шахс ё ҷомеа онро дар контекст дарк, таҷриба ё мефаҳмад.

Нуқтаи муҳими ин таъриф он аст, ки soundscape-ро танҳо ба муҳити физикии садо баробар намекунад. Як муҳити акустикӣ метавонад аз ҷониби одамони гуногун ба таври гуногун дарк шавад. Аз ин рӯ, soundscape ҳамкории се унсур мебошад:

• Муҳити физикии садо
• Контексти фазоӣ ва иҷтимоӣ
• Дарки инсон, тафсир ва посухи эҳсосӣ

Дар таҳқиқот «soundscape-и меъморӣ» ҳамчун муҳити акустикие таъриф мешавад, ки корбар ё гурӯҳи корбарон дар контексти меъморӣ дарк мекунанд. Дар ин ҷо шакли бино, фасад, фарш, саҳн, мавод ва кушодагиҳо танҳо сатҳҳое нестанд, ки садоро инъикос ё ҷабб мекунанд. Онҳо унсурҳои меъморие мебошанд, ки ҳамзамон маънои фазоӣ ва маънои шунавоиро ба вуҷуд меоранд.

Чаро усули мавҷуда кофӣ ҳисоб намешавад?

Таҳқиқот усули фарогири soundscape-и меъмориро, ки Siebein таҳия кардааст, ҳамчун истиноди муҳим баррасӣ мекунад. Ин усул аз ҷомеаҳои акустикӣ ва тақвими садо то сабт, харитасозӣ, моделсозӣ, арзёбӣ ва пас аз сохтмон 19 қадами алоҳидаро дар бар мегирад.

Гарчанде ин сохтори фарогир аз ҷиҳати назариявӣ қавӣ аст, татбиқи он дар ҷараёни маъмулии тарроҳии меъморӣ душвор буда метавонад. Тарроҳии меъморӣ хаттӣ пеш намеравад. Тарроҳон:

• Консепсия месозанд.
• Натиҷаро таҳлил мекунанд.
• Ба қарори пешина бармегарданд.
• Маҳдудиятҳоро тағйир медиҳанд.
• Шакл ё маводи навро месанҷанд.
• Бо бозхӯрди муштарӣ тарроҳиро аз нав ташкил мекунанд.

Аз ин рӯ, дар таҳқиқот усули содатар, даврӣ ва иҷозатдиҳандаи ҳаракат ба пешу пас пешниҳод шудааст.

Се қисми асосии усул

Диаграммаи асосии саҳифаи 11 ин се унсурро ҳамчун ду ҳалқаи калони ҳампӯш ва қабати auralization дар маркази онҳо нишон медиҳад. Auralization марҳилаи ҷудогона ва якдафъаина нест; он пайванди доимии байни ҷамъоварии маълумот ва дахолати тарроҳӣ мебошад.

Принсипҳои Gestalt усулро чӣ гуна шакл медиҳанд?

Сохтори визуалии усул ба принсипҳои ташкили дарки Gestalt асос ёфтааст. Дар диаграммаи саҳифаи 10 принсипҳои зерин истифода шудаанд:

• Наздикӣ: Якҷоя дарк шудани унсурҳои тарроҳӣ бо вазифаҳои монанд
• Басташавӣ: Иҳота кардани унсурҳо барои ҳамчун як системаи пурра дида шудан
• Шакл-замина: Сохтани иерархия байни пасзамина, пешзамина ва унсурҳои марказӣ
• Пайвастагӣ: Нишон додани муносибати байни унсурҳо бо хатҳо
• Давомнокӣ: Дарк кардани раванди тарроҳӣ ҳамчун даврӣ, на порча-порча

Принсипҳои Gestalt дар ин ҷо барои ҳисобкунии акустикӣ истифода намешаванд. Онҳо воситаҳои ташкили иттилоот мебошанд, ки ба меъморон фаҳмидан ва идора кардани раванди мураккаби тарроҳиро осон мекунанд.

Чаро гӯшкунии интиқодӣ дар маркази усул аст?

Таҳқиқот равиши soundscape-ро қабул мекунад, ки гӯш ва садои инсонро аз меъёрҳои асосии идрокии муҳити акустикӣ мешуморад. Аммо гӯш кардан амали ғайрифаъоли шунидан нест.

Гӯшкунии самаранок равандҳои зеринро дар бар мегирад:

• Муайян кардани ҳадафи гӯшкунӣ
• Фаҳмидани контекст
• Фарқ кардани садоҳо
• Шинохтани ғаразҳои шахсӣ
• Тафсири шунида
• Муқоиса ва арзёбӣ
• Посух додан тавассути тарроҳӣ

Муаллиф бар он аст, ки гӯшкунии интиқодӣ писанди шахсии тарроҳро пурра аз байн намебарад; аммо раванди гӯшкуниро огоҳонатар, такроршаванда ва ҳассос ба контекст мегардонад.

Integrative Listening Model чӣ гуна истифода мешавад?

Integrative Listening Model аз чор марҳила иборат аст:

1. Омодагӣ ба гӯш кардан: Пешакӣ муайян кардани ҳадафҳои гӯшкунӣ, муҳит ва филтрҳои эҳтимолии идрок
2. Истифодаи равандҳои гӯшкунӣ: Истифодаи равандҳои қабул, фаҳмиш, арзёбӣ ва посух мувофиқи контекст
3. Арзёбии самаранокии гӯшкунӣ: Баррасии иҷроиши гӯшкунии шахсӣ ва бозхӯрди дигарон
4. Беҳтар кардани гӯшкунии оянда: Аз нав танзим кардани ҳадаф ва усулҳо барои таҷрибаҳои ояндаи гӯшкунӣ

Ин модел намегузорад, ки кори саҳроӣ ба фаъолияти бенақшаи «гӯш кардани муҳит» табдил ёбад. Дар татбиқи саҳни CREATE масири гӯшкунӣ ва нуқтаҳои сабт пешакӣ муайян шуда, мувофиқи шароити саҳро тағйир дода шуданд.

Модели HURIER чиро ифода мекунад?

HURIER аз ҳарфҳои аввали шаш марҳилаи ба ҳам пайвасти гӯшкунӣ иборат аст:

• Hearing: Шунидан
• Understanding: Фаҳмидан
• Remembering: Ба хотир гирифтан
• Interpreting: Тафсир кардан
• Evaluating: Арзёбӣ кардан
• Responding: Посух додан

Дар марҳилаи пасзаминаи иттилоотӣ шунидан, фаҳмидан ва ба хотир гирифтан барҷастаанд. Дар марҳилаҳои auralization ва дахолати меъморӣ бошад тафсир, арзёбӣ ва посух фаъол мешаванд.

Модел инчунин ба филтрҳое, ки ба гӯшкунӣ таъсир мерасонанд, диққат медиҳад:

• Муносибатҳо
• Таҷрибаҳои гузашта
• Арзишҳо
• Ғаразҳо
• Интизориҳо

Масалан, тарроҳе, ки садоҳои бандарро мусбат меҳисобад, метавонад онҳоро барҷаста кардан хоҳад; аммо ҳамон садо дар корбари дигар ҳисси танҳоӣ, садои саноатӣ ё сардиро ба вуҷуд оварда метавонад. Усул ҳадаф дорад ин гуна филтрҳои шахсиро огоҳона кунад.

Модели психологияи муҳитӣ

Вариантҳои тарроҳӣ бо модели сеандозаи посухи эҳсосии Mehrabian ва Russell арзёбӣ шуданд:

Сабаби интихоби ин модели сегона ба ҷои ҳашт сифати идрокии ISO/TS 12913-2 он аст, ки меъморон дар марҳилаи ибтидоии тарроҳӣ бо шумораи камтар ва категорияҳои дастрас арзёбӣ анҷом диҳанд.

Марҳилаи пасзаминаи иттилоотӣ

Ин марҳила ҳуҷҷатгузории муҳити мавҷудаи шунавоиро ҳадаф мегирад. Усули умумии пешниҳодшуда аз чор қадам иборат аст:

1. Муайян кардани ҷомеаҳои акустикӣ ва муносибатҳои экологӣ
2. Омода кардани тақвими акустикӣ бо давраҳои ҳаррӯза, мавсимӣ ё солонаи садо
3. Гирифтани сабтҳои саҳроӣ ва анҷом додани soundwalk
4. Тасниф кардани садоҳо аз рӯи манбаъ

Дар татбиқи бинои CREATE ду қадами аввал гузаронида нашуд. Сабаб он буд, ки бино аллакай вуҷуд дошт ва муаллиф худро намояндаи яке аз ҷомеаҳои акустикии марбут ба лоиҳа меҳисобид. Ин маҳдудияти муҳими усул мебошад; бо гурӯҳҳои корбар ва ҷонибҳои манфиатдор мусоҳибаҳои фарогир гузаронида нашудаанд.

Кори саҳроӣ чӣ гуна анҷом дода шуд?

Тасвирҳои саҳифаи 18 ҳафт нуқтаи сабти муайяншуда дар саҳн ва атрофи онро, инчунин масири soundwalk-ро нишон медиҳанд. Таҷҳизоти истифодашуда:

• Микрофони конденсатории самтӣ/дусамтии ZOOM H2n
• Пояи микрофон дар баландии гӯш
• Муҳофизи шамол
• Ченкунии рақамии садо бар асоси барномаи NIOSH iPad
• Гӯшмонаки динамикӣ барои мониторинги садо

Сабтҳо дар шароити боронӣ ва шамолӣ анҷом дода шуданд ва ин ба натиҷаҳои таҳқиқот мустақиман таъсир расонд. Муаллиф ошкоро мегӯяд, ки дар рӯзи офтобӣ ва фаъолтар метавон манбаъҳои дигари садоро мушоҳида кард.

Садоҳо чӣ гуна тасниф шуданд?

Дар ҷадвали саҳифаи 19 садоҳои аз сабтҳои саҳроӣ ҷудошуда ба се гурӯҳи асосӣ тақсим шудаанд:

Ин тасниф танҳо барои сохтани рӯйхат анҷом дода нашудааст. Ҷой ва манбаи садо муайян карданд, ки дар симулятсия манбаъҳои садо дар куҷо ҷойгир карда шаванд.

Модели симулятсия чӣ гуна сохта шуд?

Саҳн аввал дар нармафзори 3B CAD-и Rhino моделсозӣ ва баъдан ба нармафзори симулятсияи акустикии Treble интиқол дода шуд. Бо сабаби талаботи модели Treble, ҳаҷмҳо чунин омода шуданд:

• Геометрияи пӯшидаи обногузар
• Ҳаҷмҳои аз ҳам ҷудо
• Сатҳҳои ҳамвор

Ҳаҷмҳо ба ҳамин шакл омода карда шуданд.

Модел ғайр аз саҳн се нақби пайваст ва terrace-ҳои ошёнаҳои рӯ ба саҳнро дар бар гирифт. Ба сатҳҳои рӯ ба муҳити кушода ҷабби садои 95 фоиз таъин карда шуд. Ин барои кам кардани инъикосҳое истифода шуд, ки дар сарҳадҳои фазои кушода дар воқеият рух намедиҳанд; аммо азбаски дар Treble сарҳади комилан беecho муайян карда намешуд, қимати 95 фоиз истифода гардид.

Ҷойгиршавии манбаъ ва қабулкунанда

Дар матн гуфта мешавад, ки панҷ манбаи omnidirectional ва даҳ нуқтаи қабулкунанда истифода шудааст. Қабулкунандаҳо барои шахси ростистода дар баландии гӯши 1,5 метр ва барои шахси нишаста дар 0,9 метр ҷойгир шудаанд.

Бо вуҷуди ин, дар шарҳи Расми 6-и саҳифаи 22 баръакс навишта шудааст; он даҳ манбаи садо ва панҷ қабулкунандаро нишон медиҳад. Аз ин рӯ, дар PDF номувофиқии ошкор дар шумораи манбаъ ва қабулкунанда вуҷуд дорад. Агар тасвир ва матн якҷо баррасӣ шаванд, тартиби симулятсия ба нуқтаҳои сершумори манбаъ ва қабулкунанда асос ёфтааст; аммо шумораи дақиқро муаллифон бояд равшан кунанд.

Файлҳои WAV-и симулятсия бо суръати намунагирии 44,1 kHz истифода шудаанд. Садоҳои асосӣ:

• Нақлиёти роҳи асосӣ
• Гуфтугӯи донишҷӯён
• Дучархасаворон
• Садои қадам дар нақбҳо
• DJ, ки мусиқии House менавозад
• Садоҳои бандар
• Садои парранда

Auralization чист?

Auralization табдил додани натиҷаҳои симулятсияи акустикӣ ба намунаҳои шунавандаи садо мебошад. Тарроҳ ба ҷои танҳо дидани график ё рақам метавонад бо гӯшмонак шунавад, ки фазо дар нуқтаи интихобшудаи қабулкунанда чӣ гуна садо медиҳад.

Дар таҳқиқот тарроҳ:

• Байни мавқеъҳои гуногуни қабулкунанда гузашт.
• Манбаъҳои муайяни садоро хомӯш ва фаъол кард.
• Сатҳи садоро тағйир дод.
• Таъсири манбаъҳои берунӣ ба фазои дохилиро гӯш кард.
• Паҳншавии манбаъҳои дохилиро дар саҳн муқоиса кард.

Auralization муодили комили таҷрибаи фазои воқеӣ нест. Ҳаракати сар, роҳравии пайваста, ангезаҳои визуалӣ ва ҳаракати бадан ба таври маҳдуд ифода шудаанд. Аммо барои муқоисаи вариантҳои тарроҳӣ дар марҳилаи ибтидоӣ ҳамчун воситаи муҳими бозхӯрд истифода шудааст.

Панҷ варианти тарроҳии меъморӣ

Расми 8 дар саҳифаи 23 вариантҳои зеринро муқоиса мекунад:

Кадом параметрҳои акустикӣ истифода шуданд?

Сатҳи фишори садо — SPL

Сатҳи фишори садо нисбат ба фишори истинодии садо ба таври логарифмӣ ифода мешавад:

\[ L_p = 20 \log_{10}\left(\frac{p}{p_0}\right) \]

Ин муносибат барои шарҳ додани маънои асосии физикии меъёри SPL-и истифодашуда дода шудааст.

• L_p сатҳи фишори садо бо децибел мебошад.
• p фишори самараноки ченшудаи садо мебошад.
• p₀ фишори истинодии садо мебошад, ки дар ҳаво одатан 20 µPa гирифта мешавад.

SPL ба танҳоӣ намегӯяд, ки soundscape хуб аст ё бад. Он танҳо сатҳи физикии садоро нишон медиҳад.

Вақти коҳиши ибтидоӣ — EDT

EDT рафтори ибтидоии reverberation мебошад, ки аз коҳиши аввалини 10 dB-и энергияи садо тахмин карда мешавад. Он бо он алоқаманд аст, ки фазо дар ибтидо то чӣ андоза зинда ё хомӯш шунида мешавад.

Вақти reverberation — T20

T20 вақти reverberation мебошад, ки аз нишебии коҳиши байни 5 dB ва 25 dB ҳисоб шуда, ба коҳиши 60 dB миқёс карда мешавад. Қиматҳои калон нишон медиҳанд, ки садо дар фазо дарозтар мемонад; қиматҳои хурд бошад коҳиши тезтарро нишон медиҳанд.

Равшанӣ — C80

C80, ки барои равшании мусиқӣ истифода мешавад, таносуби энергияи 80 миллисонияи аввал ба энергияи баъдиро нишон медиҳад:

\[ C_{80} = 10 \log_{10}\left(\frac{\int_0^{80ms}p^2(t)\,dt}{\int_{80ms}^{\infty}p^2(t)\,dt}\right) \]

Қимати баланди C80 нишон медиҳад, ки энергияи барвақти садо бартарӣ дорад ва ҷузъиёти мусиқӣ метавонад равшантар дарк шавад.

Муайянӣ — D50

D50 таносуби энергияи садои 50 миллисонияи аввал ба энергияи умумӣ мебошад:

\[ D_{50} = \frac{\int_0^{50ms}p^2(t)\,dt}{\int_0^{\infty}p^2(t)\,dt} \]

Қимати баланди D50 одатан ба энергияи барвақти қавитар барои фаҳмоии нутқ ишора мекунад.

Ин муодилаҳо таърифҳои асосии параметрҳои акустикӣ мебошанд. Дар таҳқиқот натиҷаҳо тавассути муқоисаҳои графикӣ дода шудаанд; барои ҳамаи вариантҳо ҷадвалҳои муфассали ададии хом пешниҳод нашудаанд.

Натиҷаҳои идрокӣ ва акустикии вариантҳои тарроҳӣ

Ин арзёбиҳо ба озмоиши назоратшавандаи корбарон асос наёфтаанд. Онҳо ба шунидан ва тафсирҳои муаллиф дар нақши «тарроҳи огоҳ аз soundscape» такя мекунанд. Аз ин рӯ, холҳои хушояндӣ, барангехтагӣ ва бартарӣ вокунишҳои миёнаи гурӯҳи васеи корбарон нестанд.

Варианти деворҳои бетонӣ

Дар сатҳҳои мавҷудаи бетонӣ барои манбаъҳои наздик ба ҳаракати роҳ арзишҳои EDT, T20 ва SPL ба баландтарин сатҳ дар байни вариантҳо расиданд. Дар арзёбии идрокӣ хушояндӣ ва барангехтагӣ паст, бартарӣ баланд нишон дода шудааст.

Ин нишон медиҳад, ки ҳарчанд садо дар фазо қавӣ боқӣ мемонад, таҷрибаи шунавоӣ мусбат ё зинда арзёбӣ нашудааст. Энергияи баланди акустикӣ худ аз худ soundscape-и хуб эҷод намекунад.

Варианти сатҳҳои чӯбин

Илова кардани чӯб ба тунелҳо ва айвонҳо арзишҳои SPL-ро дар байни ҳамаи вариантҳо ба пасттарин сатҳ овард. Дар баробари ин гуфта шудааст, ки дар басомадҳои 500 Hz ва поёнтар EDT то андозае афзудааст.

Гарчанде ин дар назари аввал мухолиф менамояд, бояд дар хотир дошт, ки ченакҳои гуногун таъсирҳои гуногунро инъикос мекунанд. Чӯб метавонад ҳангоми кам кардани сатҳи умумии энергия, дар баъзе басомадҳои паст омезиши садо ва ҳисси фарогириро зиёд карда бошад.

Дар арзёбии идрокӣ хушояндӣ ва барангехтагӣ миёна, бартарӣ паст дода шудааст.

Варианти деворҳои пардагӣ

Сатҳҳои деворҳои пардагӣ нисбат ба варианти бетонӣ коҳишҳои хурд дар арзишҳои EDT ва SPL ба вуҷуд оварданд. Аз сабаби маводи яксони сатҳӣ, чунин тафсир шудааст, ки ҳисси фарогирӣ дар фазо равшантар шудааст.

Бо вуҷуди ин, дар арзёбии идрокӣ хушояндӣ ва барангехтагӣ паст монданд. Ин натиҷа нишон медиҳад, ки беҳбуди маҳдуди параметрҳои акустикӣ сифати шунавоиро худкор мусбат намекунад.

Варианти деворҳои каҷ

Сатҳҳои каҷ равшантарин натиҷаи таҳқиқотро ба вуҷуд оварданд. Арзишҳои SPL, EDT, C80 ва D50 дар бахшҳои гуногуни ҳавлӣ ба таври назаррас тағйир ёфтанд.

Тасвирҳои тақсимоти фишори садои 500 Hz дар саҳифаи 27 нишон медиҳанд, ки дар ҳавлӣ бо деворҳои бетонӣ паҳншавӣ яксонтар аст, дар ҳоле ки деворҳои каҷ садоро ба самтҳои гуногун паҳн карда, минтақаҳои маҳаллии акустикӣ ба вуҷуд меоранд.

Барои ин вариант:

• Хушояндӣ баланд
• Барангехтагӣ баланд
• Бартарӣ паст

арзёбӣ шудааст.

Муҳаққиқ мегӯяд, ки ин вариант метавонад барои фаъолиятҳои гуногуни ҳавлӣ минтақаҳои шунавоии аз ҳам ҷудо эҷод кунад. Аммо натиҷа маънои онро надорад, ки шакли муайяни меъморӣ ҳамеша soundscape-и беҳтар медиҳад. Таъсири сатҳҳои каҷ аз манбаъ, ҷойгиршавӣ, басомад ва хусусиятҳои мавод вобаста аст.

Намои кушода ба сӯи бандар

Ин вариант ба ғояи ба ҳавлӣ овардани садои оби ба соҳили бандар бархӯранда асос ёфтааст. Дар намо ба сӯи бандар кушодагӣ сохта шуда, манбаи иловагии садо ҷойгир карда шудааст.

Аммо арзишҳои EDT, SPL, C80 ва D50 нисбат ба варианти мавҷудаи бетонӣ ба таври равшан тағйир наёфтанд. Садои бандар дар муқоиса бо манбаъҳои дигари садо барои эҷоди таъсири шунавоии ҳадафнок ба қадри кофӣ қавӣ набуд.

Таҳқиқот ин нокомиро на ҳамчун натиҷаи манфии усул, балки ҳамчун фоидаи санҷидани ғояи тарроҳӣ дар марҳилаи барвақт шарҳ медиҳад. Тарроҳ метавонад пеш аз сохтмон бубинад, ки ғоя аз ҷиҳати акустикӣ таъсири интизоршударо намедиҳад.

Арзёбии «дуҷониба» чӣ маъно дорад?

Равиши дуҷонибаи пешниҳодшуда дар таҳқиқот ду шакли арзёбиро муттаҳид мекунад:

• Арзёбии сифатӣ: Шунидани интиқодӣ, хушояндӣ, барангехтагӣ, бартарӣ ва вокуниши рафторӣ
• Арзёбии миқдорӣ: SPL, EDT, T20, C80, D50 ва дигар параметрҳои акустикӣ

Ченкунии миқдорӣ ба танҳоӣ soundscape-и «хуб»-ро муайян карда наметавонад. Шунидани сифатӣ низ агар бе ченкунӣ гузошта шавад, метавонад аз ҳад зиёд ба завқи шахсӣ вобаста гардад. Вақте ки ду равиш якҷо истифода мешаванд, қарорҳои тарроҳӣ метавонанд бо пайдарҳамии бештар тафсир шаванд.

Пешниҳод барои арзёбии бисёрҷониба

Дар бахши минбаъдаи таҳқиқот қабул мешавад, ки soundscape танҳо аз андозаҳои шунавоӣ ва акустикӣ иборат нест. Диаграммаи саҳифаи 32 пешниҳод мекунад, ки дар оянда чор соҳаи идрокӣ якҷо арзёбӣ шаванд:

• Шунидани интиқодӣ
• Ченкуниҳои акустикӣ ва психоакустикӣ
• Идроки визуалӣ
• Кинестетикӣ, яъне ҳаракати бадан ва гардиши фазоӣ

Муаллиф мушоҳида кардааст, ки дар варианти деворҳои каҷ шакли визуалӣ метавонад арзёбии хушояндӣ ва барангехтагиро дастгирӣ карда бошад. Ҳамчунин байни soundwalk-и ҳаракаткунанда дар майдони воқеӣ ва мавқеъҳои собити қабулкунанда дар симулятсия фарқҳои идрокӣ дида шудаанд.

Аз ин рӯ, гӯшмонакҳои воқеияти виртуалӣ, моделҳои шунавандаи ҳаракаткунанда ва симулятсияҳои ҳамзамони визуалӣ-шунавоӣ метавонанд дар оянда арзёбии ҳамаҷонибатар таъмин кунанд.

Аҳамияти таҳқиқот барои меъморӣ

Таҳқиқот садоро на ҳамчун таъсири дуюмдараҷаи қарорҳои меъморӣ, балки ҳамчун «тавлидкунандаи аввалия»-е мебинад, ки тарроҳиро роҳнамоӣ мекунад.

Ин равиш метавонад ба қарорҳои зерин таъсир расонад:

• Шакли ҳавлӣ
• Кушодагиҳои намо
• Геометрияи тунел ва гузаргоҳ
• Интихоби мавод
• Ҷойгиршавии айвонҳо
• Унсурҳои обӣ
• Ҷойгиршавии минтақаҳои фаъолият
• Муносибати фазоӣ бо манбаъҳои ғавғо

Ҳамин тавр, садо метавонад на нуқсоне бошад, ки баъд аз анҷоми бино ислоҳ мешавад, балки қисми таҷрибаи фазоӣ бошад, ки аз аввал тарроҳӣ шудааст.

Таъсир ба зиндагии ҳаррӯза

Маънои мустақими ин усул барои зиндагии ҳаррӯза бо мисолҳои зерин шарҳ дода мешавад:

• Минтақаи интизории беморхона на танҳо ором, балки дорои муҳити шунавоие бошад, ки изтиробро кам мекунад
• Дар ҳавлӣи мактаб садоҳои бозӣ ва минтақаҳои истироҳат аз ҷиҳати акустикӣ ҷудо карда шаванд
• Дар майдон ғавғои нақлиёт бо об, манзара ва шакли сатҳ мувозинат дода шавад
• Дар ҳавлӣи истиқоматӣ махфияти гуфтугӯ зиёд карда шавад
• Дар осорхона ё макони ёдбуд садо ба қисми ривоят табдил дода шавад
• Дар маркази нақлиёти ҷамъиятӣ минтақаҳои шунавоие сохта шаванд, ки ба самтёбӣ кумак мекунанд

Ҷиҳатҳои қавии таҳқиқот

• Дохил кардани soundscape ба марҳилаи аввали тарроҳии меъморӣ
• Баррасии ченкунии акустикӣ ва идроки инсон дар як чаҳорчӯб
• Пешниҳоди усули ғайрихаттӣ ва такроршаванда
• Муайян кардани шунидани интиқодӣ ҳамчун маҳорати равшани тарроҳӣ
• Мутобиқ кардани HURIER ва Integrative Listening Model ба тарроҳии меъморӣ
• Арзёбии якҷояи психологияи муҳитӣ ва иҷрои акустикӣ
• Интиқоли сабтҳои саҳроӣ ба симулятсия
• Муқоисаи вариантҳои гуногуни шакл, мавод ва консепсия
• Нишон додани ошкорои ғояи тарроҳии номуваффақ
• Муҳокимаи маҳдудиятҳои нармафзор ва татбиқи усул

Маҳдудиятҳои таҳқиқот

• Таҳқиқот preprint аст, ки аз баррасии ҳамтоён нагузаштааст.
• Татбиқ танҳо дар як ҳавлӣ анҷом дода шудааст.
• Арзёбӣ аз ҷониби муаллиф роҳнамоӣ шудааст.
• Гурӯҳи мустақили корбарон ё намунаи васеи иштирокчиён вуҷуд надорад.
• Мусоҳибаҳои ҷомеаи акустикӣ ва марҳилаҳои тақвими акустикӣ иҷро нашудаанд.
• Сабтҳои саҳроӣ танҳо дар шароити боронӣ ва шамолӣ гирифта шудаанд.
• Фаслҳои гуногун ва зичии гуногуни истифода муқоиса нашудаанд.
• Холҳои хушояндӣ, барангехтагӣ ва бартарӣ ба таҳқиқоти омории корбарон асос наёфтаанд.
• Байни матн ва тавзеҳи расм дар шумораи манбаъҳо ва қабулкунандагон номувофиқатӣ вуҷуд дорад.
• Азбаски сабтҳои саҳроӣ инъикосҳои фазои мавҷударо дар бар мегиранд, дар симулятсия метавонад имзои дукаратаи акустикӣ ба вуҷуд ояд.
• Интиқоли геометрия аз Rhino ба Treble дастӣ ва вақтталаб аст.
• Тағйироти тарроҳӣ ба симулятсия дар вақти воқеӣ интиқол дода намешаванд.
• Мавқеъҳои собити қабулкунанда таҷрибаи шунавоии фазоии инсони ҳаракаткунандаро пурра ифода намекунанд.
• Маводи иловагӣ, арзиши сохтмон, бехатарии сӯхтор ва қобилияти сохтмон арзёбӣ нашудаанд.
• Самаранокии вақт ва хароҷоти усули пешниҳодшуда дар лоиҳаҳои касбӣ чен карда нашудааст.

Таҳқиқот чӣ мегӯяд ва чӣ намегӯяд?

Он чӣ таҳқиқот мегӯяд: Soundscape-ро метавон дар марҳилаҳои аввали тарроҳии меъморӣ тавассути раванди такроршаванда миёни контекст, шунидани интиқодӣ, симулятсия ва дахолати меъморӣ баррасӣ кард. Ченкуниҳои акустикӣ ва арзёбиҳои эҳсосию рафторӣ метавонанд ҳамдигарро пурра кунанд. Тағйироти шакл, мавод ва кушодагиҳои меъморӣ метавонанд на танҳо сатҳи садо, балки хусусияти шунавоии даркшудаи фазоро низ тағйир диҳанд.

Он чӣ таҳқиқот намегӯяд: Он нишон намедиҳад, ки усули пешниҳодшуда дар ҳамаи намудҳои бино тасдиқ шудааст. Исбот намекунад, ки деворҳои каҷ дар ҳама ҳолат натиҷаи беҳтари акустикӣ медиҳанд. Нишон намедиҳад, ки арзёбиҳо аҳолии умумии корбаронро намояндагӣ мекунанд. Исбот намекунад, ки симулятсияи Treble бо муҳити воқеӣ комилан мувофиқ аст. Қобилияти татбиқи усулро аз ҷиҳати хароҷот, сохтмон ва меъёрҳо чен намекунад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Тарҳи таҳқиқот

Минтақаи таҳқиқот

Ҷузъиёти симулятсия

Нишондиҳандаҳои иҷрои акустикӣ

Бозёфтҳои асосӣ

1. Усули пешниҳодшуда тавонист soundscape-ро ба вуруди қасдии раванди тарроҳӣ табдил диҳад.
2. Сатҳҳои мавҷудаи бетонӣ барои манбаъҳои роҳ баландтарин арзишҳои EDT, T20 ва SPL-ро ба вуҷуд оварданд.
3. Сатҳҳои чӯбин варианте буданд, ки сатҳи умумии SPL-ро бештар аз ҳама коҳиш доданд.
4. Деворҳои пардагӣ нисбат ба ҳолати мавҷуда фарқи маҳдуди акустикӣ ба вуҷуд оварданд.
5. Деворҳои каҷ дар ҳавлӣ равшантарин гуногунии фазоии акустикиро эҷод карданд.
6. Намои кушода ба бандар дар сатҳҳои садои истифодашуда таъсири дилхоҳи садои обро ба вуҷуд наовард.
7. Арзёбии эҳсосӣ ва ченкунии акустикӣ ҳамеша дар як самт тағйир наёфтанд.
8. Тағйироти мавод ва бофт дар ҳавлии калонҳаҷм таъсирҳои идрокии нозук ва душворфарқшаванда ба вуҷуд оварданд.
9. Шунидани интиқодӣ барои тафсири фарқҳои байни вариантҳои монанди тарроҳӣ муҳим буд.
10. Идроки вобаста ба дидан ва ҳаракат метавонад ба арзёбии soundscape таъсир расонад.

Пешниҳодҳо барои таҳқиқоти оянда

• Санҷидани усул дар намудҳои гуногуни бино
• Татбиқ дар беморхона, atrium, lobby, айвон ва майдон
• Озмоишҳои идрокӣ бо гурӯҳҳои васеътари корбарон
• Муқоисаи тарроҳони ҳаваскор ва касбӣ
• Сабтҳои саҳроӣ дар фаслҳо ва шароити гуногуни обу ҳаво
• Омода кардани тақвимҳои акустикӣ бо маълумоти дарозмуддат
• Интиқоли автоматии маълумот байни BIM ва симулятсияи акустикӣ
• Пайванди вақти воқеӣ байни модели меъморӣ ва симулятсия
• Ҷудо кардани осори ревербератсияи мавҷуда дар сабтҳои саҳроӣ
• Шунавандаи ҳаракаткунанда ва auralization-и бар VR асосёфта
• Арзёбии якҷояи идроки визуалӣ, шунавоӣ ва кинестетикӣ
• Таҳлили номуайянӣ ва такроршавандагӣ

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Ин мундариҷа ба таҳқиқоти “Integrating Soundscapes into Architectural Design: Methodology and Application”, ки аз ҷониби Samar Singh Rana, Mads Brath Jensen ва Isak Worre Foged омода шудааст, асос меёбад.

Таҳқиқот як кори таҳияи усул ва татбиқ аст, ки принсипҳои идроки Gestalt, HURIER ва Integrative Listening Model, назарияи психологияи муҳитии Mehrabian–Russell, soundwalk, сабтҳои саҳроӣ, симулятсияи акустикӣ ва такрорҳои тарроҳии меъмориро муттаҳид мекунад.

Дар матн ба таври ошкоро ибораи “This preprint research paper has not been peer reviewed” омадааст. Таҳқиқот як preprint аст, ки дар SSRN нашр шудааст ва аз баррасии ҳамтоён нагузаштааст. Аз ин рӯ, эътибори усул, арзёбиҳои гузоришшуда ва пешниҳодҳои татбиқӣ метавонанд пас аз баррасии мустақили ҳамтоён тағйир ёбанд.

Татбиқ танҳо дар як ҳавлии бинои CREATE-и Донишгоҳи Aalborg ва бо роҳнамоии муаллиф анҷом дода шудааст. Дар таҳқиқот намунаи васеи корбарон, арзёбии кӯр ё озмоиши омории идрокӣ вуҷуд надорад. Арзёбиҳои хушояндӣ, барангехтагӣ ва бартарӣ ба тафсирҳои муаллифи таҳқиқот дар нақши тарроҳи огоҳ аз soundscape асос ёфтаанд.

Натиҷаҳои симулятсия бо ченкуниҳои воқеии пас аз сохтмон тасдиқ нашудаанд. Вариантҳои тарроҳӣ ҷисман сохта нашудаанд. Аз ин рӯ, исбот нашудааст, ки девори каҷ, сатҳи чӯбин ё кушодагии бандар дар ҳавлии воқеӣ ҳамон натиҷаҳои акустикӣ ва идрокиро таъмин мекунанд.

Дар PDF байни матн ва тавзеҳи расм дар бораи шумораи манбаъҳо ва қабулкунандагон номувофиқатӣ вуҷуд дорад. Дар матн аз панҷ манбаи садо ва даҳ қабулкунанда гуфта мешавад, дар ҳоле ки тавзеҳи Шакли 6 даҳ манбаъ ва панҷ қабулкунандаро нишон медиҳад. Ин фарқ дар мундариҷа бе тағйир ва пинҳонкорӣ ошкоро зикр шудааст.

Ин мақола танҳо бар асоси чаҳорчӯбаи назариявӣ, татбиқи саҳроӣ, диаграммаҳо, ҷадвалҳо, графикҳо, мушоҳидаҳои акустикӣ ва маҳдудиятҳои PDF омода шудааст. Иддаоҳои дар таҳқиқот мавҷуднабуда дар бораи муваффақияти нармафзори тиҷоратӣ, мутобиқат ба стандарти сохтмон, қаноатмандии қатъии корбарон ё иҷрои воқеии бино илова нашудаанд.