Архитектуралык мейкиндиктерди акустикалык долбоорлоо көбүнчө ызы-чууну азайтуу, реверберация убактысын көзөмөлдөө же үн басымынын деңгээлин белгилүү чектерде кармоо максаттарына негизделет. Бул өлчөөлөр зарыл; бирок адамдар мейкиндикти угуу аркылуу кандай кабыл аларын өз алдынча түшүндүрүп бере албайт. Үн деңгээли бирдей болгон эки чөйрөнүн бири жандуу, тынчтандыруучу жана маанилүү, экинчиси чарчатуучу, басымдуу же жагымсыз сезилиши мүмкүн.

Бул изилдөө үн ландшафтын архитектуралык долбоорлоо процессине кийин кошулуучу техникалык оңдоо катары эмес, долбоорлоонун алгачкы этаптарындагы активдүү кириш маалымат катары колдонууга багытталган. Изилдөөчүлөр контексттик маалыматты, сынчыл угууну, архитектуралык кийлигишүүнү жана акустикалык симуляцияны бириктирген кайталанма ыкманы сунушташат.

Ыкма Gestalt кабылдоо принциптери менен уюштурулган Venn диаграммасына негизделет. Диаграммада “маалымат берүүчү фон” учурдагы угуу чөйрөсүн түшүнүүнү; “кийлигишүүчү алдыңкы план” архитектуралык форма, материал, текстура жана концепция өзгөрүүлөрүн; ал эми “аурализация” ушул эки тармактын ортосунда үзгүлтүксүз кайтарым байланыш түзгөн байланыштыруучу катмарды билдирет.

Угуу процессин түзүмдөштүрүү үчүн HURIER модели менен Integrative Listening Model колдонулган; долбоор варианттарын кабылдоо жагынан баалоодо ырахат, козголуу жана үстөмдүк өлчөмдөрүнө негизделген Mehrabian–Russell экологиялык психология модели кабыл алынган. Ошентип, долбоор EDT, T20, SPL, C80 жана D50 сыяктуу акустикалык көрсөткүчтөр боюнча гана эмес, мейкиндик колдонуучуда жараткан негизги эмоционалдык жана жүрүм-турумдук таасирлер боюнча да бааланган.

Ыкма Aalborg университетинин CREATE имаратынын короосунда колдонулган. Аймакта үн боюнча жөө жүрүш жүргүзүлүп, талаа жазуулары алынган, жол кыймылы, сүйлөшүү, кадам үнү, куштар, жамгыр, шамал жана порт үндөрү классификацияланган. Короо Rhino программасында моделденип, Treble акустикалык симуляция программасына өткөрүлүп, ар кандай архитектуралык кийлигишүүлөр аурализацияланган.

Беш долбоор варианты салыштырылган: учурдагы бетон дубалдар, туннелдер менен террасалардагы жыгач, көшөгө дубалдар, ийри дубалдар жана порт тарапка ачылган жаңы фасад тешиги. Натыйжалар материалды өзгөртүү айрым акустикалык көрсөткүчтөрдү төмөндөтө аларын; ал эми ийри дубалдар короонун ичинде айырмаланган акустикалык зоналарды жана күчтүү мейкиндиктик айырмачылыктарды түзгөнүн көрсөткөн. Порт тарапка ачылган тешик көздөлгөн суу үнүнүн таасирин күтүлгөн деңгээлде жараткан эмес; анткени колдонулган порт үндөрү долбоордун башка акустикалык элементтерине салыштырмалуу алсыз болгон.

Изилдөөнүн негизги жыйынтыгы — архитектуралык үн ландшафтын өлчөө гана эмес, аны угуу да керек. Изилдөөчүлөр сандык акустикалык талдоо менен сапаттык угуу баалоосун бири-бирин колдогон “эки тараптуу” ыкма катары сүрөттөшөт; келечекте визуалдык жана кинестетикалык кабылдоону кошуу менен кеңири “көп тараптуу” баалоо системасына өтүүгө болот деп эсептешет.

Изилдөөнүн негизги көйгөйү эмнеде?

Архитектуралык акустикадагы практикалардын көпчүлүгү физикалык үн өлчөөлөрүнө жана ызы-чууну азайтууга таянат. Долбоорлоочулар адатта төмөнкү суроолорго көңүл бурушат:

• Үн басымынын деңгээли канча децибел?
• Реверберация убактысы канча?
• Дубалдардын үн жутуу коэффициенти кандай?
• Ызы-чуунун чектүү маанилери ашып кеткенби?
• Сүйлөөнүн түшүнүктүүлүгү жетиштүүбү?

Бул суроолор акустикалык көрсөткүчтөрдү аныктоо үчүн зарыл; бирок мейкиндиктин угуу сапатын ушул маанилер менен гана түшүндүрүү мүмкүн эмес. Изилдөөдө шилтеме берилген мурдагы эмгектер адамдар сезген ызы-чуу ыңгайсыздыгынын болжол менен 20–40 пайызы гана түздөн-түз акустикалык параметрлер менен түшүндүрүлөрүн белгилейт.

Бул жагдай угуу тажрыйбасы физикалык үн деңгээлинен кеңири экенин көрсөтөт. Адамдардын үндү кандай чечмелешине төмөнкү факторлор таасир этиши мүмкүн:

• Үндүн булагы
• Мейкиндиктин колдонуу максаты
• Адамдын күтүүлөрү
• Мурунку тажрыйбалары
• Үндү көзөмөлдөө мүмкүнчүлүгүнүн болушу же болбошу
• Үндүн визуалдык чөйрөгө шайкештиги
• Убакыт, мезгил жана коомдук контекст

Мисалы, суу үнү паркта тынчтандыруучу болушу мүмкүн; ал эми жабык имаратта сантехникалык бузулуудай сезилсе тынчсыздандырышы мүмкүн. Ошол сыяктуу адамдын сүйлөшүүсү кафеде жандуулук сезимин жаратканы менен, иш мейкиндигинде көңүлдү алаксытышы мүмкүн.

Изилдөөнүн негизги көйгөйү — архитектуралык долбоорлоо процессинде бул контексттик жана кабылдоо өлчөмдөрү көп учурда кеч каралат. Акустикалык кийлигишүүлөр имараттын негизги формасы, планы, материалы жана концептуалдык мамилеси аныкталгандан кийин гана каралса, үн долбоордун түзүүчү элементи эмес, чечилиши керек болгон техникалык көйгөйгө айланат.

Үн ландшафты деген эмне?

ISO 12913-1 стандарты боюнча үн ландшафты — адам же коомчулук контекст ичинде кабыл алган, башынан өткөргөн же түшүнгөн акустикалык чөйрө.

Бул аныктаманын маанилүү жагы — үн ландшафтын жөн гана физикалык үн чөйрөсү менен теңебейт. Бир эле акустикалык чөйрө ар башка адамдар тарабынан ар башкача кабылданышы мүмкүн. Демек, үн ландшафты төмөнкү үч элементтин өз ара аракеттенүүсү:

• Физикалык үн чөйрөсү
• Мейкиндиктик жана коомдук контекст
• Адамдын кабылдоосу, чечмелөөсү жана эмоционалдык реакциясы

Изилдөөдө “архитектуралык үн ландшафты” колдонуучу же колдонуучулар тобу архитектуралык контекст ичинде кабыл алган акустикалык чөйрө катары аныкталат. Бул жерде имараттын формасы, фасад, пол, короо, материал жана тешиктер үндү чагылдырган же жуткан беттер гана эмес. Алар мейкиндиктик маани менен угуу маанисин бир учурда түзгөн архитектуралык компоненттер.

Учурдагы ыкма эмне үчүн жетишсиз деп эсептелет?

Изилдөө Siebein иштеп чыккан кеңири архитектуралык үн ландшафты ыкмасын маанилүү таяныч катары карайт. Бул ыкма акустикалык коомчулуктардан үн календарына, жаздыруу, картага түшүрүү, моделдөө, баалоо жана курулуштан кийинки этапка чейин 19 өзүнчө кадамдан турат.

Бул кеңири түзүм теориялык жактан күчтүү болсо да, типтүү архитектуралык долбоорлоо агымында колдонуу кыйын болушу мүмкүн. Архитектуралык долбоорлоо түз сызык боюнча жүрбөйт. Долбоорлоочулар:

• Концепция түзөт.
• Натыйжаны талдайт.
• Мурунку чечимге кайтып келет.
• Чектөөлөрдү өзгөртөт.
• Жаңы форма же материал сынайт.
• Кардардын кайтарым байланышы боюнча долбоорду кайра түзөт.

Ошондуктан изилдөөдө жөнөкөйлөштүрүлгөн, циклдүү жана алдыга-артка өтүүгө мүмкүндүк берген ыкма сунушталган.

Ыкманын үч негизги бөлүгү

11-беттеги негизги диаграмма бул үч компонентти бири-бирин жаап турган эки чоң цикл жана алардын борборундагы аурализация катмары катары көрсөтөт. Аурализация өзүнчө жана бир жолку этап эмес; маалымат топтоо менен долбоордук кийлигишүүнүн ортосунда үзгүлтүксүз иштеген байланыштыруучу катмар.

Gestalt принциптери ыкманы кандайча калыптандырат?

Ыкманын визуалдык түзүлүшү Gestalt кабылдоону уюштуруу принциптерине негизделет. 10-беттеги диаграммада төмөнкү принциптер колдонулган:

• Жакындык: Окшош функциядагы долбоор элементтеринин чогуу кабылданышы
• Жабыктык: Элементтерди курчап, бүтүн система катары көрүү
• Фигура-фон: Фон, алдыңкы план жана борбордук элементтер арасында иерархия түзүү
• Байланыштуулук: Элементтердин ортосундагы мамилени сызыктар менен көрсөтүү
• Уланмалуулук: Долбоорлоо процессин үзүлмө эмес, циклдүү катары кабыл алуу

Gestalt принциптери бул жерде акустикалык эсептөө үчүн колдонулбайт. Алар татаал долбоорлоо процессин архитекторлорго оңой түшүнүүгө жана башкарууга жардам берген маалыматты уюштуруу каражаттары.

Сынчыл угуу эмне үчүн ыкманын борборунда?

Изилдөө кулак менен адам үнүн акустикалык чөйрөнүн негизги кабылдоо өлчөмдөрүнүн катарына киргизген үн ландшафты мамилесин кабыл алат. Бирок угуу пассивдүү иш-аракет эмес.

Натыйжалуу угуу төмөнкү процесстерди камтыйт:

• Угуу максатын аныктоо
• Контекстти түшүнүү
• Үндөрдү айырмалоо
• Жеке алдын ала көз караштарды байкоо
• Угулганды чечмелөө
• Салыштыруу жана баалоо
• Долбоор аркылуу жооп берүү

Автор сынчыл угуу долбоорлоочунун жеке табитин толугу менен жок кылбай турганын; бирок угуу процессин аң-сезимдүү, кайталана турган жана контекстке сезимтал кыларын белгилейт.

Integrative Listening Model кандай колдонулат?

Integrative Listening Model төрт этаптан турат:

1. Угууга даярдануу: Угуу максаттарын, чөйрөнү жана мүмкүн болгон кабылдоо чыпкаларын алдын ала аныктоо
2. Угуу процесстерин колдонуу: Кабыл алуу, түшүнүү, баалоо жана жооп берүү процесстерин контекстке ылайык колдонуу
3. Угуунун натыйжалуулугун баалоо: Адамдын өзүнүн угуу аткаруусун жана башкалардын кайтарым байланышын карап чыгышы
4. Келечектеги угууну жакшыртуу: Кийинки угуу тажрыйбалары үчүн максаттарды жана ыкмаларды кайра уюштуруу

Бул модель талаа ишинин плансыз “чөйрөнү угуу” иш-аракетине айланып кетишине жол бербейт. CREATE короосундагы колдонууда угуу маршруту жана жаздыруу чекиттери алдын ала аныкталып, талаа шарттарына жараша өзгөртүлгөн.

HURIER модели эмнени билдирет?

HURIER бири-бири менен байланышкан алты угуу этабынын баш тамгаларынан түзүлгөн:

• Hearing: Угуу
• Understanding: Түшүнүү
• Remembering: Эстеп калуу
• Interpreting: Чечмелөө
• Evaluating: Баалоо
• Responding: Жооп берүү

Маалымат берүүчү фон этабында угуу, түшүнүү жана эстеп калуу алдыга чыгат. Аурализация жана архитектуралык кийлигишүү этаптарында болсо чечмелөө, баалоо жана жооп берүү ишке кирет.

Модель ошондой эле угууга таасир этүүчү чыпкаларга көңүл бурат:

• Мамилелер
• Мурунку тажрыйбалар
• Баалуулуктар
• Алдын ала көз караштар
• Күтүүлөр

Мисалы, порт үндөрүн жагымдуу кабыл алган долбоорлоочу аларды алдыга чыгаргысы келиши мүмкүн; бирок ошол эле үн башка колдонуучуда жалгыздык, өнөр жай ызы-чуусу же салкындык сезимин жаратышы мүмкүн. Ыкма мындай жеке чыпкаларды аңдап билүүгө багытталган.

Экологиялык психология модели

Долбоор варианттары Mehrabian жана Russellдын үч өлчөмдүү эмоционалдык реакция модели менен бааланган:

Изилдөөдө ISO/TS 12913-2деги сегиз кабылдоо сапатынын ордуна ушул үч өлчөмдүү моделди тандоонун себеби — архитекторлор алгачкы долбоорлоо этабында аз сандагы жана жеткиликтүүрөөк категориялар менен баалоо жүргүзө алышы.

Маалымат берүүчү фон этабы

Бул этап учурдагы угуу чөйрөсүн документтөөгө багытталган. Сунушталган жалпы ыкма төрт кадамдан турат:

1. Акустикалык коомчулуктарды жана экологиялык байланыштарды аныктоо
2. Күндөлүк, мезгилдик же жылдык үн циклдерин камтыган акустикалык календарь түзүү
3. Талаа жазууларын жана үн боюнча жөө жүрүштөрдү жүргүзүү
4. Үндөрдү булактарына жараша классификациялоо

CREATE имараты боюнча колдонууда алгачкы эки кадам өткөрүлүп кеткен. Мунун себеби имараттын мурунтан бар болушу жана автор өзүн долбоорго байланышкан акустикалык коомчулуктардын биринин өкүлү катары эсептеши. Бул ыкманын маанилүү чектөөсү; колдонуучулар топтору жана кызыкдар тараптар менен кеңири маектер жүргүзүлгөн эмес.

Талаа иши кандай жүргүзүлгөн?

18-беттеги сүрөттөр короо менен анын айланасында аныкталган жети жаздыруу ордун жана үн боюнча жөө жүрүш маршрутун көрсөтөт. Колдонулган жабдуулар төмөнкүлөр:

• ZOOM H2n багыттуу/эки багыттуу конденсатордук микрофон
• Кулак бийиктигине ылайыкталган микрофон штативи
• Шамалдан коргоочу
• NIOSH iPad колдонмосуна негизделген санариптик ызы-чуу өлчөө
• Үндү мониторинг кылуу үчүн динамикалык кулакчын

Жаздыруулардын жаанчыл жана шамалдуу шартта жүргүзүлүшү изилдөөнүн натыйжаларына түздөн-түз таасир берген. Автор күн ачык жана кыймыл көбүрөөк болгон күнү башка үн булактары пайда болушу мүмкүн экенин ачык белгилейт.

Үндөр кандай классификацияланды?

19-беттеги таблицада талаа жазууларынан айырмаланган үндөр үч негизги топко бөлүнгөн:

Бул классификация жөн гана тизме түзүү үчүн жасалган эмес. Үндөрдүн жайгашкан жери жана булагы симуляцияда үн булактарын кайсы жерге жайгаштырууну аныктаган.

Симуляция модели кандай курулган?

Короо алгач Rhino 3B CAD программасында моделденип, андан кийин Treble акустикалык симуляция программасына өткөрүлгөн. Treble моделине коюлган талаптардан улам көлөмдөр:

• Суу өткөрбөгөн жабык геометрия
• Бири-биринен бөлүнгөн көлөмдөр
• Жалпак беттер

түрүндө даярдалган.

Модель короодон тышкары үч байланышкан туннелди жана короого караган кабат террасаларын да камтыйт. Ачык чөйрөгө караган беттерге пайыз 95 үн жутуучулук берилген. Бул ыкма ачык мейкиндиктин чектеринде чындыгында пайда болбой турган чагылууларды азайтуу үчүн колдонулган; бирок Treble ичинде толук жаңырыксыз чек аныкталбагандыктан пайыз 95 мааниси пайдаланылган.

Булак менен кабыл алуучулардын жайгашуусу

Мәтүндө беш бардык багыттуу үн булагы жана он кабыл алуучу чекити колдонулганы айтылат. Кабыл алуучулар тик турган адам үчүн 1,5 метр, отурган адам үчүн 0,9 метр кулак бийиктигине жайгаштырылган.

Бирок 22-беттеги 6-сүрөттүн түшүндүрмөсүндө мунун тескериси жазылып, он үн булагы жана беш кабыл алуучу көрсөтүлгөнү айтылат. Ошондуктан PDF ичинде булак жана кабыл алуучу сандары боюнча ачык отчеттук карама-каршылык бар. Сүрөт менен текст чогуу каралганда симуляция көп булактуу жана көп кабыл алуучу чекиттерге негизделет; бирок так сандар авторлор тарабынан такталышы керек.

Симуляцияда колдонулган WAV файлдарынын үлгү алуу жыштыгы 44,1 kHz. Негизги үндөр төмөнкүлөр:

• Негизги жол кыймылы
• Студенттердин сүйлөшүүсү
• Велосипедчилер
• Туннелдердеги кадам үндөрү
• House музыкасын койгон DJ
• Порт үндөрү
• Куш үнү

Аурализация деген эмне?

Аурализация — акустикалык симуляциянын натыйжаларын угууга мүмкүн болгон үн үлгүлөрүнө айландыруу. Долбоорлоочу график же санды гана көрбөстөн, тандалган кабыл алуучу жерде мейкиндик кандай угуларын кулакчын менен уга алат.

Изилдөөдө долбоорлоочу:

• Ар башка кабыл алуучу орундардын ортосунда которулган.
• Белгилүү үн булактарын өчүрүп-күйгүзгөн.
• Үн деңгээлдерин өзгөрткөн.
• Тышкы булактардын ички мейкиндикке таасирин уккан.
• Ички булактардын короо ичиндеги таралышын салыштырган.

Аурализация реалдуу мейкиндик тажрыйбасынын толук аналогу эмес. Баштын кыймылы, үзгүлтүксүз басуу, визуалдык стимулдар жана дененин кыймылы чектелүү түрдө берилген. Бирок долбоор варианттарын салыштыруу үчүн алгачкы этапта маанилүү кайтарым байланыш куралы катары колдонулган.

Беш архитектуралык долбоор варианты

23-беттеги 8-сүрөт төмөнкү варианттарды салыштырат:

Кайсы акустикалык параметрлер колдонулган?

Үн басымынын деңгээли — SPL

Үн басымынын деңгээли эталондук үн басымына салыштырмалуу логарифмдик түрдө көрсөтүлөт:

\[ L_p = 20 \log_{10}\left(\frac{p}{p_0}\right) \]

Бул байланыш изилдөөдө колдонулган SPL көрсөткүчүнүн негизги физикалык маанисин түшүндүрүү үчүн берилген.

• L_p, децибел менен өлчөнгөн үн басымынын деңгээли.
• p, өлчөнгөн эффективдүү үн басымы.
• p₀, абада адатта 20 µPa деп алынган эталондук үн басымы.

SPL өз алдынча үн ландшафты жакшы же жаман экенин билдирбейт. Ал физикалык үн деңгээлин гана көрсөтөт.

Эрте басаңдоо убактысы — EDT

EDT — үн энергиясынын алгачкы 10 dB төмөндөшүнөн бааланган эрте реверберациялык жүрүм-турум. Ал мейкиндик биринчи учурда канчалык жандуу же басаң угулары менен байланыштуу.

Реверберация убактысы — T20

T20 — үндүн 5 dB менен 25 dB ортосундагы төмөндөө ылдамдыгынан эсептелип, 60 dB төмөндөөгө масштабдалган реверберация убактысы. Чоң маанилер үн узагыраак сакталарын, төмөн маанилер тезирээк басаңдаарын көрсөтөт.

Айкындык — C80

Музыкалык айкындык үчүн колдонулган C80 алгачкы 80 миллисекунддагы энергия менен андан кийинки энергиянын катышын көрсөтөт:

\[ C_{80} = 10 \log_{10}\left(\frac{\int_0^{80ms}p^2(t)\,dt}{\int_{80ms}^{\infty}p^2(t)\,dt}\right) \]

Жогорку C80 мааниси эрте үн энергиясы үстөм экенин жана музыкалык деталдар айкыныраак кабылданышы мүмкүн экенин көрсөтөт.

Аныктуулук — D50

D50 — алгачкы 50 миллисекунддагы үн энергиясынын жалпы энергияга катышы:

\[ D_{50} = \frac{\int_0^{50ms}p^2(t)\,dt}{\int_0^{\infty}p^2(t)\,dt} \]

Жогорку D50 мааниси көбүнчө сүйлөөнүн түшүнүктүүлүгү үчүн күчтүүрөөк эрте энергияны билдирет.

Бул теңдемелер акустикалык параметрлердин негизги аныктамалары. Изилдөөдө натыйжалар графикалык салыштыруулар аркылуу берилген; бардык варианттар үчүн деталдуу чийки сандык таблицалар берилген эмес.

Долбоор варианттарынын кабылдоо жана акустикалык натыйжалары

Бул баалоолор көзөмөлдөнгөн колдонуучу экспериментине негизделбейт. Алар автордун билимдүү “үн ландшафты долбоорлоочусу” катары жүргүзгөн угуу жана чечмелөөлөрүнө негизделет. Демек, ырахат, козголуу жана үстөмдүк баллдары кеңири колдонуучулар тобунун орточо реакциялары эмес.

Бетон дубал варианты

Учурдагы бетон беттерде жол кыймылына жакын булактар үчүн EDT, T20 жана SPL маанилери варианттардын ичинен эң жогорку деңгээлдерге жеткен. Кабылдоо баалоосунда ырахат жана козголуу төмөн, үстөмдүк жогору деп белгиленген.

Бул үн мейкиндикте күчтүү сакталып турса да, угуу тажрыйбасы оң же жандуу деп бааланбаганын көрсөтөт. Жогорку акустикалык энергия өз алдынча жакшы үн ландшафтын түзбөйт.

Жыгач бет варианты

Туннелдерге жана террасаларга жыгач кошуу SPL маанилерин бардык варианттардын ичинен эң төмөн деңгээлге түшүргөн. Ошол эле учурда 500 Hz жана андан төмөн жыштыктарда EDT бир аз жогорулаганы белгиленген.

Бул алгач карама-каршылыктуу көрүнүшү мүмкүн, бирок ар башка көрсөткүчтөр ар башка таасирлерди билдирерин эске алуу керек. Жыгач жалпы энергия деңгээлин азайтып, ошол эле учурда белгилүү төмөн жыштыктарда үндөрдүн аралашуусун жана курчоо сезимин көбөйткөн болушу мүмкүн.

Кабылдоо баалоосунда ырахат жана козголуу орточо, үстөмдүк төмөн деп берилген.

Көшөгө дубал варианты

Көшөгө дубал беттери бетон вариантына салыштырмалуу EDT жана SPL маанилерин бир аз төмөндөттү. Бирдей беттик материалдан улам мейкиндикте аныгыраак курчоо сезими пайда болгону чечмеленген.

Бирок кабылдоо баалоосунда ырахат жана козголуу төмөн бойдон калган. Бул акустикалык параметрлердеги чектелүү жакшыруу угуу сапатын автоматтык түрдө оң кылбай турганын көрсөтөт.

Ийри дубал варианты

Ийри беттер изилдөөнүн эң айырмаланган натыйжасын берген. SPL, EDT, C80 жана D50 маанилери короонун ар башка бөлүктөрүндө олуттуу өзгөргөн.

27-беттеги 500 Hz үн басымынын таралуу сүрөттөрү бетон дубалдуу короодо таралуу бир калыпта болгонун, ал эми ийри дубалдар үндү ар башка багыттарга таратып, жергиликтүү акустикалык зоналарды түзгөнүн көрсөтөт.

Бул вариант үчүн:

• Ырахат жогору
• Козголуу жогору
• Үстөмдүк төмөн

деп бааланган.

Изилдөөчү бул вариант короодогу ар башка иш-аракеттер үчүн бири-биринен бөлүнгөн угуу аймактарын түзө аларын белгилейт. Бирок бул натыйжа белгилүү бир архитектуралык форма ар дайым жакшыраак үн ландшафтын берет дегенди билдирбейт. Ийри беттердин таасири булакка, жайгашууга, жыштыкка жана материалдын касиеттерине көз каранды.

Портко ачылган фасад

Бул вариант порт жээгине урулган суу үндөрүн короого жеткирүү идеясына негизделет. Фасадда порт тарапка ачылыш түзүлүп, кошумча үн булагы жайгаштырылган.

Бирок EDT, SPL, C80 жана D50 маанилери учурдагы бетон вариантына салыштырмалуу байкаларлык өзгөргөн эмес. Порт үнү башка үн булактарынын фонунда көздөлгөн угуу таасирин жарата тургандай күчтүү болгон эмес.

Изилдөө бул ийгиликсиздикти ыкманын терс натыйжасы катары эмес, долбоордук идеяны алгачкы этапта сыноонун пайдасы катары чечмелейт. Долбоорлоочу курулушка чейин идея акустикалык жактан күтүлгөн таасирди бербей турганын көрө алат.

“Эки тараптуу” баалоо эмнени билдирет?

Изилдөөдө сунушталган эки тараптуу мамиле баалоонун эки түрүн бириктирет:

• Сапаттык баалоо: Сынчыл угуу, ырахат, козголуу, үстөмдүк жана жүрүм-турумдук реакция
• Сандык баалоо: SPL, EDT, T20, C80, D50 жана башка акустикалык параметрлер

Сандык өлчөө өз алдынча “жакшы” үн ландшафтын аныктай албайт. Сапаттык угуу да өлчөөлөрсүз калса, жеке табитке өтө көз каранды болушу мүмкүн. Эки мамиле чогуу колдонулганда долбоордук чечимдер ырааттуураак чечмеленет.

Көп тараптуу баалоо сунушу

Изилдөөнүн кийинки бөлүгүндө үн ландшафты угуу жана акустикалык өлчөмдөрдөн гана турбай турганы кабыл алынат. 32-беттеги диаграмма келечекте төрт кабылдоо тармагын чогуу баалоону сунуштайт:

• Сынчыл угуу
• Акустикалык жана психоакустикалык өлчөөлөр
• Визуалдык кабылдоо
• Кинестетикалык, башкача айтканда дененин кыймылы жана мейкиндикте жүрүү

Автор ийри дубал вариантында визуалдык форма ырахат жана козголуу баалоосун колдогон болушу мүмкүн экенин байкаган. Мындан тышкары, реалдуу аймактагы кыймылдуу үн жөө жүрүшү менен симуляциядагы туруктуу кабыл алуучу орундардын ортосунда кабылдоо айырмачылыктары байкалган.

Ошондуктан виртуалдык реалдуулук гарнитуралары, кыймылдуу угуучу моделдер жана бир убактагы визуалдык-угуу симуляциялары келечекте бир кыйла бүтүндүү баалоону камсыздай алат.

Изилдөөнүн архитектура үчүн мааниси

Изилдөө үндү архитектуралык чечимдердин экинчи даражадагы натыйжасы катары эмес, долбоорду багыттаган “биринчи даражадагы түзүүчү” катары карайт.

Бул мамиле төмөнкү чечимдерге таасир этиши мүмкүн:

• Короонун формасы
• Фасад тешиктери
• Туннелдердин жана өтмөктөрдүн геометриясы
• Материал тандоо
• Террасаларды жайгаштыруу
• Суу элементтери
• Иш-аракет аймактарынын жайгашуусу
• Ызы-чуу булактары менен мейкиндиктик байланыш

Ошентип, үн имарат бүткөндөн кийин оңдоло турган кемчилик эмес, башынан тартып долбоорлонгон мейкиндик тажрыйбасынын бир бөлүгү боло алат.

Күндөлүк жашоого таасири

Бул ыкманын күнүмдүк турмушка түз таасирин төмөнкү мисалдар менен түшүндүрүүгө болот:

• Ооруканадагы күтүү аймагы жөн гана тынч болбостон, тынчсызданууну азайткан угуу чөйрөсүнө ээ болушу
• Мектеп короосунда оюн үндөрү менен эс алуу зоналарынын акустикалык бөлүнүшү
• Аянттагы жол кыймылынын ызы-чуусун суу, ландшафт жана бет формасы менен тең салмактоо
• Турак жай короосунда сүйлөшүүнүн купуялыгын жогорулатуу
• Музейде же эскерүү мейкиндигинде үндү баяндоонун бир бөлүгүнө айландыруу
• Коомдук транспорт борборунда багыт табууну колдогон угуу зоналарын түзүү

Изилдөөнүн күчтүү жактары

• Үн ландшафтын архитектуралык долбоорлоонун алгачкы этабына киргизиши
• Акустикалык өлчөөнү жана адамдын кабылдоосун бир алкакта карашы
• Сызыктуу эмес, кайталанма ыкманы сунушташы
• Сынчыл угууну ачык долбоорлоо көндүмү катары аныкташы
• HURIER жана Integrative Listening Modelди архитектуралык долбоорлоого ылайыкташы
• Экологиялык психология менен акустикалык көрсөткүчтөрдү чогуу баалашы
• Талаа жазууларын симуляцияга өткөрүшү
• Ар башка форма, материал жана концепция варианттарын салыштырышы
• Ийгиликсиз долбоордук идеяны да ачык көрсөтүшү
• Ыкманын программалык жана колдонмо чектөөлөрүн талкуулашы

Изилдөөнүн чектөөлөрү

• Изилдөө рецензиядан өтпөгөн preprint болуп саналат.
• Колдонуу бир гана короодо жүргүзүлгөн.
• Баалоо автордун багыттоосуна негизделген.
• Көз карандысыз колдонуучу тобу же кеңири катышуучулар үлгүсү жок.
• Акустикалык коомчулук менен маектешүү жана акустикалык календарь этаптары аткарылган эмес.
• Талаа жазуулары жаанчыл жана шамалдуу шарттарда гана алынган.
• Ар башка мезгилдер жана колдонуу интенсивдүүлүктөрү салыштырылган эмес.
• Ырахат, козголуу жана үстөмдүк баллдары статистикалык колдонуучу изилдөөсүнө негизделген эмес.
• Булак жана кабыл алуучу сандары боюнча текст менен сүрөт түшүндүрмөсүнүн ортосунда карама-каршылык бар.
• Талаа жазуулары учурдагы мейкиндиктин чагылууларын камтыгандыктан симуляцияда кош акустикалык из пайда болушу мүмкүн.
• Rhinoдон Trebleга геометрияны өткөрүү кол менен жасалат жана убакытты талап кылат.
• Долбоордогу өзгөрүүлөр симуляцияга реалдуу убакытта өткөрүлбөйт.
• Туруктуу кабыл алуучу чекиттер кыймылдаган адамдын мейкиндиктик угуу тажрыйбасын толук бере албайт.
• Кошумча материал, курулуш наркы, өрт коопсуздугу жана курууга жарамдуулук бааланган эмес.
• Сунушталган ыкманын кесиптик долбоорлордо убакыт жана чыгым жагынан натыйжалуулугу өлчөнгөн эмес.

Изилдөө эмнени айтат, эмнени айтпайт?

Изилдөө айткан нерсе: Үн ландшафтын архитектуралык долбоорлоонун алгачкы этаптарында контекст, сынчыл угуу, симуляция жана архитектуралык кийлигишүүнүн ортосундагы кайталанма процесс аркылуу кароого болот. Акустикалык өлчөөлөр менен эмоционалдык жана жүрүм-турумдук баалоолор бири-бирин толуктай алат. Архитектуралык форма, материал жана тешиктердеги өзгөрүүлөр үн деңгээлин гана эмес, мейкиндиктин кабылданган угуу мүнөзүн да өзгөртө алат.

Изилдөө айтпаган нерсе: Сунушталган ыкма бардык имарат түрлөрүндө текшерилгенин көрсөтпөйт. Ийри дубалдар бардык учурда жакшыраак акустикалык натыйжа берерин далилдебейт. Баалоолор жалпы колдонуучулар калкын өкүлчүлүк кыларын көрсөтпөйт. Treble симуляциясы реалдуу чөйрөгө кемчиликсиз дал келерин далилдебейт. Ыкманын чыгым, курулуш жана ченемдик талаптар жагынан ишке ашырылышын өлчөбөйт.

Изилдөөнүн Ыкмасы жана Натыйжалары

Изилдөө дизайны

Изилдөө аймагы

Симуляциянын деталдары

Акустикалык көрсөткүчтөр

Негизги натыйжалар

1. Сунушталган ыкма үн ландшафтын долбоорлоо процессинин атайын кириш маалыматына айландыра алган.
2. Учурдагы бетон беттер жол булактары үчүн эң жогорку EDT, T20 жана SPL маанилерин берген.
3. Жыгач беттер жалпы SPL деңгээлин эң көп азайткан вариант болгон.
4. Көшөгө дубалдар учурдагы абалга салыштырмалуу чектелүү акустикалык айырма жараткан.
5. Ийри дубалдар короодо эң айырмаланган мейкиндиктик акустикалык ар түрдүүлүктү жараткан.
6. Портко ачылган фасад колдонулган үн деңгээлдеринде күтүлгөн суу үнүнүн таасирин жарата алган эмес.
7. Эмоционалдык баалоо менен акустикалык өлчөө ар дайым бир багытта өзгөргөн эмес.
8. Материал жана текстура өзгөрүүлөрү чоң көлөмдүү короодо кабылдоо жагынан майда жана айырмалоо кыйын болгон таасирлерди жараткан.
9. Сынчыл угуу окшош долбоор варианттарынын ортосундагы айырмачылыктарды чечмелөөдө маанилүү болгон.
10. Визуалдык жана кыймылга байланыштуу кабылдоо үн ландшафтын баалоого таасир этиши мүмкүн.

Келечектеги изилдөөлөр боюнча сунуштар

• Ыкманы ар башка имарат түрлөрүндө сыноо
• Оорукана, атриум, фойе, терраса жана аянттарда колдонуу
• Кеңири колдонуучу топтору менен кабылдоо эксперименттери
• Ышкыбоз жана кесипкөй долбоорлоочуларды салыштыруу
• Ар башка мезгилдерде жана аба ырайы шарттарында талаа жазуулары
• Акустикалык календарларды узак мөөнөттүү маалыматтар менен түзүү
• BIM менен акустикалык симуляциянын ортосунда автоматтык маалымат өткөрүү
• Архитектуралык модель менен симуляциянын ортосунда реалдуу убакыттагы байланыш
• Талаа жазууларындагы учурдагы жаңырык издерин бөлүп чыгаруу
• Кыймылдуу угуучу жана VR негизиндеги аурализация
• Визуалдык, угуу жана кинестетикалык кабылдоону чогуу баалоо
• Белгисиздик жана кайталанма талдоолору

Булак жана Ыкма Жөнүндө Эскертүү

Бул мазмун Samar Singh Rana, Mads Brath Jensen жана Isak Worre Foged даярдаган “Integrating Soundscapes into Architectural Design: Methodology and Application” аттуу изилдөөгө негизделген.

Изилдөө Gestalt кабылдоо принциптерин, HURIER жана Integrative Listening Modelди, Mehrabian–Russell экологиялык психология теориясын, үн боюнча жөө жүрүштү, талаа жазууларын, акустикалык симуляцияны жана архитектуралык долбоорлоонун кайталанууларын бириктирген ыкманы иштеп чыгуу жана колдонуу изилдөөсү.

Текстте ачык түрдө “This preprint research paper has not been peer reviewed” деген сөз бар. Изилдөө SSRN платформасында жарыяланган preprint жана рецензиядан өтө элек. Ошондуктан ыкманын жарактуулугу, билдирилген баалоолор жана колдонуу сунуштары көз карандысыз рецензиядан кийин өзгөрүшү мүмкүн.

Колдонуу Aalborg университетинин CREATE имаратынын бир короосунда жана автордун багыттоосу менен жүргүзүлгөн. Изилдөөдө кеңири колдонуучу үлгүсү, сокур баалоо же статистикалык кабылдоо эксперименти жок. Ырахат, козголуу жана үстөмдүк баалоолору изилдөөнү жүргүзгөн автордун билимдүү үн ландшафты долбоорлоочусу катары берген чечмелөөлөрүнө негизделген.

Симуляция натыйжалары курулуштан кийинки реалдуу өлчөөлөр менен тастыкталган эмес. Долбоор варианттары физикалык жактан курулган эмес. Демек, ийри дубал, жыгач бет же порт ачылышы реалдуу короодо ошол эле акустикалык жана кабылдоо натыйжаларын берери далилденген эмес.

PDFде булак жана кабыл алуучу сандары боюнча текст менен сүрөт түшүндүрмөсүнүн ортосунда карама-каршылык бар. Текст беш үн булагы жана он кабыл алуучуну айтса, 6-сүрөттүн түшүндүрмөсү он булак жана беш кабыл алуучуну көрсөтөт. Бул айырма мазмунда өзгөртүлбөй жана жашырылбай ачык белгиленген.

Бул макала PDFдеги теориялык алкакка, талаа колдонмосуна, диаграммаларга, таблицаларга, графиктерге, акустикалык байкоолорго жана чектөөлөргө гана таянып даярдалган. Изилдөөдө жок коммерциялык программалык ийгилик, курулуш стандартына шайкештик, так колдонуучу канааттануусу же реалдуу имарат көрсөткүчтөрү тууралуу доомат кошулган эмес.