Нигоҳубини босифат дар хизматрасонии тандурустӣ натиҷае нест, ки як гурӯҳи касбӣ ба танҳоӣ тавлид карда тавонад. Хусусан бемориҳои музмин, пиршавии аҳолӣ, бемориҳои ҳамзамон, хатарҳои амнияти бемор, норасоии кормандон дар низомҳои тандурустӣ ва паҳншавии технологияҳои рақамии тандурустӣ ҳамкории касбҳои гуногунро зарур мегардонанд. Ҳамшираҳо, табибон, физиотерапевтҳо, дорусозон, мутахассисони кори иҷтимоӣ, ҳамоҳангсозони нигоҳубин, мутахассисони иттилоотӣ ва гурӯҳҳои техникӣ метавонанд бахшҳои гуногуни як раванди нигоҳубинро ба уҳда гиранд. Аз ин рӯ, ҳамкории байникасбӣ дар низомҳои тандурустӣ танҳо муоширати некхоҳона нест, балки яке аз шартҳои асосии тавлиди хизматрасонии бехатар ва устувор мебошад.

Нуқтаи оғози ин таҳқиқот маҳз ҳамин ниёзи рӯзафзуни ҳамкорӣ аст. Мақола таъкид мекунад, ки ҳамкории байникасбӣ барои амнияти бемор ва натиҷаҳои тандурустӣ муҳим аст ва ҳамзамон табдили рақамӣ фаҳмиши ин ҳамкориро васеъ мекунад. Ба таври анъанавӣ ҳамкории байникасбӣ ҳамчун тақсимоти кор ва кори гурӯҳӣ байни мутахассисони тандурустӣ фаҳмида мешуд. Аммо низомҳои рақамии тандурустӣ, воситаҳои клиникии қабули қарор бо дастгирии зеҳни сунъӣ, сабтҳои электронии бемор, технологияҳои назорати фосилавӣ ва системаҳои иттилоотии беморхонаҳо аз ҳамшираҳо талаб мекунанд, ки ҳоло бо касбҳои техникӣ ва рақамӣ низ ҳамкорӣ кунанд. Ин ҳолат ҳамкориро ба масъалаи васеътари “кори бисёрҷониба” ё ҳамоҳангсозии байни муассисаҳо табдил медиҳад.

Аз нигоҳи таҳсилоти ҳамширагӣ ин тағйирот аҳамияти ҳалкунанда дорад. Зеро донишҷӯёни ҳамширагӣ на танҳо дониш ва малакаҳои касбии худро меомӯзанд; онҳо ҳамчунин бояд муошират бо касбҳои гуногун, қабули қарорҳои муштарак ба манфиати бемор, шинохтани ҳудуди нақшҳо, барқарор кардани тавозун байни мустақилияти касбӣ ва масъулияти гурӯҳӣ ва оғоз кардани ҳамкорӣ дар вазъиятҳои номуайяни клиникиро омӯзанд. Ин малакаҳо дар маҷмӯъ салоҳияти ҳамкории байникасбӣ, яъне interprofessional collaboration competence номида мешаванд.

Мушкилоти асосии мақола он аст, ки дар таҳқиқотҳо ин салоҳият чӣ гуна моделсозӣ мешавад, ба қадри кофӣ равшан нест. Ба ибораи дигар, вақте муҳаққиқон салоҳияти ҳамкории байникасбии донишҷӯёни ҳамширагиро меомӯзанд, дар воқеъ чиро чен мекунанд? Муносибати донишҷӯёнро, ангезаи онҳоро ба ҳамкорӣ, дониши муоширати байникасбӣ, қобилияти дарк ва тафсири вазъияти мушаххаси клиникӣ, раванди қабули қарор ё рафтори мушоҳидашавандаи гурӯҳиро? Ин саволҳо муҳиманд; зеро барои гуфтани он ки “салоҳияти ҳамкорӣ афзоиш ёфт”, пеш аз ҳама бояд донист, ки кадом ҷанбаи салоҳият афзоиш ёфтааст.

Фосилае, ки таҳқиқот мехоҳад дар адабиёт пур кунад, ҳамин аст. Баррасиҳо ва мета-таҳлилҳои қаблӣ метавонанд ба таҳсилоти байникасбӣ, омӯзиши симулятсионӣ, кори гурӯҳӣ, муошират ё воситаҳои мушаххаси арзёбӣ тамаркуз карда бошанд. Аммо муаллифони ин протокол мегӯянд, ки дар пойгоҳҳои бузурги маълумот ва платформаҳои бақайдгирӣ баррасие наёфтаанд, ки мустақиман ба консептуализатсия ва амалиётӣ кардани салоҳияти ҳамкории байникасбии донишҷӯёни ҳамширагӣ равона шуда бошад. Аз ин рӯ, баррасии пешниҳодшудаи муайянкунии доира ният дорад таҳқиқоти ин соҳаро на танҳо аз рӯи мавзӯъ, балки аз рӯи тарзи консептуализатсияи салоҳият харита кунад.

Дар ҳамин нуқта сабаби интихоби навъи баррасии муайянкунии доира равшан мешавад. Баррасиҳои муайянкунии доира барои харитасозии сохтори таҳқиқот, мафҳумҳо, усулҳо, холигиҳо ва тақсимоти далелҳо дар як соҳаи муайян истифода мешаванд. Ин навъи баррасиҳо аз мета-таҳлилҳое, ки одатан таъсири як мудохилаи мушаххасро ба таври миқдорӣ муттаҳид мекунанд, фарқ доранд. Дар ин ҷо ҳадаф аз саволи “кадом усул самараноктар аст?” бештар ҷавоб додан ба саволҳои “дар ин соҳа чӣ гуна таҳқиқот мавҷуд аст, кадом мафҳумҳо чӣ гуна истифода мешаванд ва кадом самтҳо нопурра мондаанд?” мебошад. Ин протокол маҳз барои ҳамин тарҳи баррасии муайянкунии доираро истифода мебарад.

Сутуни назариявии таҳқиқот аз он иборат аст, ки мафҳуми салоҳият ҳамчун як пайдарҳамӣ баррасӣ мешавад. Муаллифон модели салоҳияти Blömeke ва ҳамкоронашро асос мегиранд. Ин равиш салоҳиятро ҳамчун ҷудошавии одии дуқутбӣ намебинад. Дар як канор хусусиятҳои нисбатан устувори маърифатӣ, эҳсосӣ ва ангезавии шахс қарор доранд. Дар канори дигар рафтор ё иҷроиши мушоҳидашаванда дар вазъияти муайян ҷой дорад. Байни ин ду канор равандҳои маърифатии вобаста ба вазъият мавҷуданд: дарк, тафсир ва қабули қарор.

Ин робитаро метавон консептуалӣ чунин ҷамъбаст кард:

\[ \text{Eğilimler ve bilgi} \rightarrow \text{Algılama} \rightarrow \text{Yorumlama} \rightarrow \text{Karar verme} \rightarrow \text{Gözlenebilir performans} \]

Ин ифода дар таҳқиқот ҳамчун муодилаи математикӣ дода нашудааст; он як ҷараёни шарҳдиҳандаест, ки барои фаҳмо кардани модели PID ба хонанда истифода мешавад. Дар модел perception маънои дарк, interpretation маънои тафсир ва decision-making маънои қабули қарорро дорад. Ин се раванди миёнарав байни хусусиятҳои устувортари шахс ва рафтори мушоҳидашаванда дар ҷаҳони воқеӣ робита барқарор мекунанд.

Агар салоҳияти ҳамкории байникасбии донишҷӯёни ҳамширагӣ бо ин модел баррасӣ шавад, танҳо саволи “оё донишҷӯ ба кори гурӯҳӣ муносибати мусбат дорад?” кофӣ нест. Оё донишҷӯ дар вазъияти клиникӣ дарк мекунад, ки кадом касб кадом донишро дорад? Оё ӯ ҳудуди нақшҳо ва хатарҳои амнияти беморро дарк мекунад? Оё номуайянии дохили гурӯҳро дуруст тафсир мекунад? Оё метавонад қарор диҳад, ки дар кадом ҳолат бо кадом узви касбӣ бояд тамос гирад? Оё ин қарорро ба рафтори воқеӣ табдил дода метавонад? Чунин саволҳо имконият медиҳанд, ки салоҳият амиқтар ва ҳамчун раванд фаҳмида шавад.

Яке аз саҳмҳои муҳими протокол ин аст, ки таҳқиқ мекунад пажӯҳишҳо ба кадом қисмҳои ин пайдарҳамии салоҳият тамаркуз кардаанд. Масалан, баъзе таҳқиқотҳо танҳо муносибати донишҷӯён ба ҳамкориро чен карда метавонанд. Баъзеҳо пас аз симулятсия пурсишномаҳои худгузориширо истифода мебаранд. Баъзеҳо рафтори мушоҳидашавандаи гурӯҳиро рамзгузорӣ мекунанд. Дигарон метавонанд равандҳои дарк, тафсир ва қабули қарорро дар вазъиятҳои мушаххаси клиникӣ омӯзанд. Баррасии пешниҳодшуда ҳадаф дорад ин тамаркузҳои гуногунро харита карда, нишон диҳад, ки соҳа дар куҷо қавӣ ва дар куҷо нопурра аст.

Саволи таҳқиқотӣ, ки дар мақола ба таври возеҳ дода шудааст, чунин аст: Дар моделсозии салоҳияти ҳамкории байникасбии донишҷӯёни ҳамширагӣ дар таҳқиқоти эмпирикӣ кадом камбудиҳо дида мешаванд? Ин савол танҳо ба интихоби воситаи ченкунӣ маҳдуд намешавад. Он ҳамчунин ба консептуализатсияи назариявӣ, амалиётӣ кардани ҷанбаҳои салоҳият, тарҳҳои таҳқиқот, заминаҳо, истифодаи назария ва нуқтаҳои нонамоёни кӯри соҳа дахл дорад.

Барои ҷавоб додан ба ин савол, таҳқиқот аз чаҳорчӯбаи PCC, ки аз ҷониби JBI тавсия шудааст, истифода мебарад. PCC аз ҳарфҳои аввали Population, Concept ва Context иборат аст. Онро метавон ба тоҷикӣ ҳамчун аҳолӣ, мафҳум ва замина фаҳмид. Дар ин протокол аҳолӣ донишҷӯёни ҳамширагӣ мебошанд. Мафҳум салоҳияти ҳамкории байникасбӣ бо ҳамаи ҷанбаҳои пайдарҳамии салоҳият мебошад. Замина бошад, ба таври васеъ таҳсилоти олӣ, омӯзиши касбӣ, таҳсилоти давомдор ва муҳитҳои дигари омӯзиширо дар бар мегирад.

Меъёрҳои дохилкунӣ ба таври васеъ тарҳрезӣ шудаанд. Протокол ба нақша гирифтааст, ки таҳқиқоти эмпирикии сифатӣ, миқдорӣ ва усулҳои омехта; тарҳҳои гуногуни мушоҳидавӣ, таҷрибавӣ ё тӯлонӣ; инчунин навъҳои гуногуни нашр, аз ҷумла мақолаҳои маҷалла ва маводи конфронсро дар бар гирад. Таҳқиқотҳое, ки матни пурраи англисӣ ва олмонӣ доранд, арзёбӣ мешаванд. Маҳдудияти минтақаи ҷуғрофӣ ё санаи нашр вуҷуд надорад. Ин равиши васеъ бо мантиқи харитасозии баррасии муайянкунии доира мутобиқ аст.

Дар баробари ин, баъзе маҳдудиятҳо низ вуҷуд доранд. Хориҷ кардани нашрияҳои ғайр аз англисӣ ва олмонӣ метавонад боиси аз даст рафтани таҳқиқоти марбут ва ғарази ҷуғрофӣ гардад. Адабиёти хокистарӣ ба ҷустуҷӯи ибтидоӣ дохил карда намешавад. Муҳаққиқон ин қарорро бо он шарҳ медиҳанд, ки пойгоҳҳои бузурги академӣ метавонанд барои гирифтани намунаҳои бартаридоштаи таҳқиқоти илмӣ кофӣ бошанд. Аммо агар ҷустуҷӯи электронии фарогир шумораи ками таҳқиқоти мувофиқро пайдо кунад, адабиёти хокистарӣ баъдтар баррасӣ мешавад. Ин як маҳдудияти муҳимест, ки худи протокол эътироф мекунад.

Стратегияи ҷустуҷӯ хеле васеъ аст. Сатри асосии ҷустуҷӯ бисёр истилоҳҳои ҳамкорӣ, аз ҷумла interprofessional, multiprofessional, interdisciplinary, crossprofessional, transprofessional ва crossdisciplinary; шаклҳои гуногуни забонии collaboration, cooperation, collaborative ва cooperative; истилоҳҳои competence, capacity, capability, ability ва skill; инчунин решаи nurs*-ро дар бар мегирад. Ин шабакаи васеи истилоҳот аз он сабаб интихоб шудааст, ки мафҳуми ҳамкории байникасбӣ дар адабиёт метавонад номувофиқ истифода шавад.

Ҳафт пойгоҳи додаҳои ба нақша гирифташуда ва натиҷаҳои ҷустуҷӯи пешакӣ қобили таваҷҷуҳанд. Дар Scopus 1.907, MEDLINE 1.654, Web of Science Core Collection 1.570, ProQuest 355, Education Source 194, Cochrane Library 77 ва APA PsycArticles 3 сабт пайдо шудааст. Дар маҷмӯъ, пеш аз хориҷ кардани сабтҳои такрорӣ 5.776 сабт ба даст омадааст. Ин шумора теъдоди ниҳоии таҳқиқоти дохилшаванда нест. Он танҳо ҳаҷми хоми сабтҳоро нишон медиҳад, ки стратегияи ҷустуҷӯ дар пойгоҳҳо ба вуҷуд овардааст.

Ин фарқ бисёр муҳим аст. 5.776 сабте, ки дар протокол дода шудааст, маънои онро надорад, ки “5.776 таҳқиқот таҳлил шудааст”. Ин сабтҳо аввал дар Zotero аз такрорҳо пок карда мешаванд, баъд аз скрининги унвон ва хулоса мегузаранд ва сипас матни пурра арзёбӣ мешавад. Шумораи ниҳоии таҳқиқоти дохилшуда баъди анҷоми баррасии муайянкунии доира дар диаграммаи ҷараёни PRISMA гузориш хоҳад шуд.

Раванди интихоби таҳқиқот дар ду марҳила ба нақша гирифта шудааст. Дар марҳилаи аввал ду арзёбандаи мустақил унвонҳо ва хулосаҳоро месанҷанд. Дар марҳилаи дуюм матни пурраи таҳқиқоти эҳтимолан мувофиқ гирифта шуда, дубора аз рӯи меъёрҳои дохилкунӣ арзёбӣ мешавад. Пеш аз ҳар ду марҳила скрининги пилотӣ анҷом дода мешавад: барои марҳилаи унвон-хулоса 30 сабти тасодуфӣ ва барои марҳилаи матни пурра 15 сабт истифода мешавад. Ин амал барои он муҳим аст, ки арзёбандагон меъёрҳоро яксон фаҳманд ва раванди скрининг мутобиқ иҷро шавад.

Ихтилофҳо дар раванди интихоб аввал тавассути муҳокима ҳал мешаванд. Агар созиш ба даст наояд, муҳаққиқи сеюми мустақил ҳамчун қарордиҳанда ворид мешавад. Ин як усули маъмул дар баррасиҳои систематикӣ ва муайянкунии доира барои таъмини сифат аст. Илова бар ин, натиҷаҳо бо диаграммаи ҷараёни PRISMA нишон дода мешаванд. Ин диаграмма шаффоф нишон медиҳад, ки чанд сабт пайдо шуд, чандто хориҷ гардид, чанд матни пурра арзёбӣ шуд ва ниҳоят чанд таҳқиқот дохил гардид.

Дар марҳилаи истихроҷи маълумот як муҳаққиқ маълумотро мегирад ва муҳаққиқи дуюм дурустии онро месанҷад. Категорияҳои ба нақша гирифташудаи истихроҷи маълумот муаллифон ва соли нашр, тарҳи таҳқиқот, ҳадафи таҳқиқот, аҳолӣ ва андозаи намуна, кишвар, заминаи таълимӣ, ҷанбаҳои салоҳияти мавриди таваҷҷуҳ, воситаи ченкунии истифодашуда, натиҷаҳои сифатии марбут ба моделсозии салоҳияти ҳамкории байникасбӣ ва сатҳи истифодаи назарияро дар бар мегиранд.

Ин категорияи охирин, яъне сатҳи истифодаи назария, яке аз ҷиҳатҳои фарқкунандаи протокол аст. Муҳаққиқон ният доранд барои арзёбии он ки назария дар таҳқиқоти дохилшуда то чӣ андоза маънодор истифода шудааст, шакли тағйирёфтаи схемаи “theory talk”-ро истифода баранд. Дар ин схема истифодаи назария тақрибан дар се сатҳ баррасӣ мешавад: набудани истифода ё истифода танҳо дар сатҳи чаҳорчӯба, истифодаи пасти назария ва истифодаи баланди назария. Истифодаи паст метавонад ҳолатҳоеро дар бар гирад, ки танҳо номи назария зикр мешавад ё ба таври суст пайваст карда мешавад. Истифодаи баланд бошад бо татбиқи воқеии назария ё рушди назарияи нав алоқаманд аст.

Ин равиш метавонад як мушкили маъмул дар таҳқиқоти салоҳияти ҳамкории байникасбиро намоён кунад. Таҳқиқот метавонад мафҳуми “салоҳияти ҳамкорӣ”-ро истифода барад, ба чаҳорчӯба ишора кунад ё миқёсеро ба кор барад; аммо ин маънои онро надорад, ки салоҳият аз ҷиҳати назариявӣ амиқ моделсозӣ шудааст. Агар таркиби салоҳият, робитаи ҷузъҳо, равандҳои табдили онҳо ба иҷроиш ва дараҷаи намояндагии ченкунӣ нисбат ба ин модел равшан набошад, таҳқиқот метавонад аз нигоҳи назариявӣ заиф бимонад.

Протокол мегӯяд, ки арзёбии сифат ба маънои классикӣ анҷом дода намешавад. Ин барои баррасиҳои муайянкунии доира интизоршаванда аст. Зеро ҳадафи асосии чунин баррасӣ баровардани хулосаи қавӣ-заиф аз рӯи сифати методологии далелҳо нест, балки харитасозии сохтори таҳқиқоти соҳа мебошад. Бо вуҷуди ин, гарчанде сифати методологӣ арзёбӣ намешавад, сатҳи истифодаи назария омӯхта мешавад. Ин нишон медиҳад, ки протокол барои фаҳмидани холигиҳои таҳқиқот ба ҷанбаи назариявӣ вазни махсус медиҳад.

Пас аз анҷоми таҳлили маълумот, натиҷаҳо дар шакли ҷадвалҳо, графикҳо, шаклҳо ва синтези ривоятӣ пешниҳод карда мешаванд. Ҷадвалҳо ва графикҳо доираи таҳқиқоти дохилшуда, усулҳо, заминаҳо, ҷанбаҳои салоҳият ва воситаҳои истифодашударо нишон медиҳанд. Синтези ривоятӣ бошад ин натиҷаҳоро бо саволи таҳқиқотӣ пайваст карда, камбудиҳои моделсозии салоҳияти ҳамкории байникасбии донишҷӯёни ҳамширагиро муҳокима мекунад.

Он чизе, ки дар ин таҳқиқот ҳамчун “натиҷа” хондан мумкин аст, ҳанӯз натиҷаи баррасӣ нест, балки сохтори методологии ба нақша гирифташуда ва асосноккунии протокол мебошад. Масалан, таҳқиқот намегӯяд, ки “салоҳияти ҳамкории байникасбӣ дар донишҷӯёни ҳамширагӣ бо чунин камбудиҳо моделсозӣ мешавад”. Зеро ин натиҷа ҳанӯз ба даст наомадааст. Ифодаи дурусттар ин аст: Муаллифон бар асоси таҳқиқоти қаблӣ ва мушоҳидаҳои адабиётӣ пешниҳод мекунанд, ки чунин камбудиҳо дар соҳа метавонанд вуҷуд дошта бошанд ва барои санҷиши низомманди ин масъала протоколи баррасии муайянкунии доираро пешниҳод мекунанд.

Ин фарқ аз нигоҳи ростқавлии илмӣ бисёр муҳим аст. Таҳқиқоти протоколӣ нақшаи таҳқиқоти ояндаро шарҳ медиҳанд; онҳо натиҷа тавлид намекунанд. Аз ин рӯ, хонанда набояд ин мақоларо ҳамчун баррасии систематикӣ ё мета-таҳлили анҷомшуда бихонад. Мақола бо шаффоф кардани саволи таҳқиқотӣ ва усул ҳадаф дорад эътимоднокии баррасии ояндаро зиёд кунад.

Аз нигоҳи гузашта, аҳамияти таҳқиқот дар он аст, ки ба истифодаи баъзан аз ҳад умумии мафҳумҳое чун “салоҳият”, “малака”, “қобилият” ва “ҳамкорӣ” дар таҳқиқоти таҳсилоти байникасбӣ диққат мекашад. Агар мафҳуми салоҳият хуб моделсозӣ нашавад, тафсири таъсири мудохилаҳои таълимӣ душвор мешавад. Масалан, баъди омӯзиши симулятсионӣ холҳои худгузоришии донишҷӯён метавонад афзоиш ёбанд; аммо оё ин афзоиш воқеан ба рафтори ҳамкорӣ дар вазъияти клиникӣ табдил меёбад? Оё донишҷӯ танҳо муносибати худро тағйир додааст ё малакаи дарк ва қабули қарор рушд кардааст? Ба чунин саволҳо танҳо бо моделсозии беҳтари консептуалӣ ҷавоб додан мумкин аст.

Аз нигоҳи имрӯз, аҳамияти таҳқиқот бо рақамишавии низомҳои тандурустӣ ва васеъшавии шабакаҳои ҳамкорӣ боз ҳам бештар мешавад. Донишҷӯёни ҳамширагӣ акнун бояд на танҳо барои кор дар гурӯҳи анъанавии клиникӣ, балки барои ҳамкорӣ бо воситаҳои рақамӣ, системаҳои иттилоотии беморхона, гурӯҳҳои дастгирии техникӣ ва занҷираҳои нигоҳубини бисёрмуассисавӣ омода шаванд. Аз ин рӯ, салоҳияти ҳамкории байникасбӣ аз як малакаи танги “бо гурӯҳ хуб муносибат кардан” хеле васеътар аст. Донишҷӯ бояд дар вазъиятҳои мураккаб дарк кунад, ки кадом маълумот аз кадом касб меояд, кадом низоми технологӣ ба ҷараёни кор таъсир мерасонад ва дар кадом ҳолат бояд ҳамкориро оғоз кунад.

Аз нигоҳи оянда, ин протокол ба он ишора мекунад, ки дар таҳқиқоти таҳсилоти ҳамширагӣ ба моделҳои қавитари салоҳият эҳтиёҷ вуҷуд дорад. Агар баррасӣ нишон диҳад, ки аксари таҳқиқот танҳо дар сатҳи муносибат ё худгузоришӣ мемонанд, дар оянда иҷроиши мушоҳидашаванда, қабули қарор дар вазъияти мушаххас ва рафтор дар симулятсияҳои воқеӣ бештар омӯхта шуда метавонанд. Агар истифодаи назария дар таҳқиқотҳо заиф бошад, шояд барои салоҳияти ҳамкории байникасбӣ моделҳои назариявии равшантар таҳия кардан лозим шавад. Агар баъзе заминаҳо ё навъҳои таълим кам намояндагӣ шуда бошанд, таҳқиқоти нав метавонанд ба ин холигиҳо равона шаванд.

Аз нигоҳи хизматрасонии ҳаррӯзаи тандурустӣ, таҳқиқот паёми ғайримустақим, вале муҳим дорад. Норасоии ҳамкорӣ дар нигоҳубини бемор танҳо мушкили дӯст надоштани якдигар ё муошират накардани мутахассисон нест. Кадом салоҳиятҳо дар давраи таҳсил таълим дода мешаванд, чӣ гуна чен мешаванд, дар кадом вазъиятҳо ба иҷроиш табдил ёфтани онҳо омӯхта мешавад ва донишҷӯён чӣ гуна ба мураккабии воқеии клиникӣ омода мешаванд, метавонад ба амнияти бемор дар оянда таъсир расонад. Аз ин рӯ, дуруст моделсозӣ кардани салоҳияти ҳамкории байникасбӣ дар таҳсилоти ҳамширагӣ метавонад барои низомҳои нигоҳубини бехатар ва ҳамоҳангшудаи дарозмуддат асос гузорад.

Ҷиҳатҳои қавии таҳқиқот бақайдгирии пешакии протокол, такя ба роҳнамоҳои эътирофшудаи методологӣ ба монанди JBI ва PRISMA-ScR, банақшагирии ҷустуҷӯи васеи пойгоҳҳои додаҳо, таҳияи стратегияи ҷустуҷӯ бо гуногунрангии истилоҳоти байнисоҳаӣ, истифодаи ду арзёбандаи мустақил ва механизми довари сеюм, пешакӣ муайян кардани категорияҳои истихроҷи маълумот ва нияти алоҳида таҳлил кардани истифодаи назарияро дар бар мегирад.

Маҳдудиятҳо низ ба таври равшан баён шудаанд. Хориҷ кардани нашрияҳои ғайр аз англисӣ ва олмонӣ метавонад боиси аз даст рафтани таҳқиқоти баъзе кишварҳо гардад. Адабиёти хокистарӣ дар ҷустуҷӯи ибтидоӣ дохил карда намешавад; ин маънои онро дорад, ки баъзе манбаъҳо ба монанди рисолаҳо, гузоришҳо ё ҳуҷҷатҳои институтсионалӣ дар марҳилаи аввал берун мемонанд. Аз рӯи табиати худ, баррасии муайянкунии доира сифати методологии таҳқиқоти дохилшударо ба таври муфассал арзёбӣ намекунад. Ин имкони баровардани хулосаҳои миқдорӣ ё қатъӣ дар бораи қувваи заминаи далелҳоро маҳдуд мекунад.

Таҳқиқот чунин мегӯяд: Салоҳияти ҳамкории байникасбии донишҷӯёни ҳамширагӣ натиҷаи марказии таълимӣ барои хизматрасонии тандурустӣ мебошад; аммо тарзи консептуализатсия ва амалиётӣ кардани ин салоҳият дар таҳқиқоти эмпирикӣ бояд ба таври систематикӣ харита карда шавад. Баррасии пешниҳодшудаи муайянкунии доира ният дорад бо истифода аз модели PID, ки салоҳиятро ҳамчун пайдарҳамӣ мебинад, ва таҳлили истифодаи назария камбудиҳои таҳқиқотиро дар ин соҳа муайян кунад.

Он чизе ки таҳқиқот намегӯяд, равшан аст. Ин протокол ҳанӯз нишон намедиҳад, ки дар салоҳияти ҳамкории байникасбии донишҷӯёни ҳамширагӣ кадом камбудиҳо ба таври қатъӣ вуҷуд доранд. Он самаранокии ягон мудохилаи таълимиро исбот намекунад. Дар бораи донишҷӯён, барномаҳои таълимӣ ё воситаҳои ченкунӣ натиҷаҳои ниҳоии муқоисавӣ намедиҳад. Азбаски баррасӣ ҳанӯз анҷом нашудааст, шумораи ниҳоӣ, хусусиятҳо ва натиҷаҳои таҳқиқоти дохилшуда ҳанӯз гузориш нашудаанд.

Усули Таҳқиқот ва Натиҷаҳо

Ин таҳқиқот на як таҳқиқоти эмпирикии анҷомшуда ва на баррасии анҷомшуда, балки протоколи баррасии муайянкунии доира мебошад. Аз ин рӯ, бахши “усул” шарҳ медиҳад, ки баррасии оянда чӣ гуна анҷом дода мешавад; “натиҷаҳо” бошад натиҷаҳои ҳанӯз ба дастомада нестанд, балки баромадҳои ба нақша гирифташудаи протокол, ҳаҷми ҷустуҷӯи ибтидоӣ ва қарорҳои методологиро ифода мекунанд.

Сохтори PCC-и протоколро чунин ҷамъбаст кардан мумкин аст:

Стратегияи ҷустуҷӯ ҳафт пойгоҳи додаҳоро фаро мегирад. Натиҷаҳои ҷустуҷӯи пешакӣ чунинанд:

Раванди интихоби таҳқиқот бо қадамҳои зерин ба нақша гирифта шудааст:

Воситаи истихроҷи маълумот ҳадаф дорад на танҳо маълумоти библиографӣ, балки маълумоти муҳим барои моделсозии салоҳиятро низ ҷамъ кунад:

Арзёбии истифодаи назария яке аз унсурҳои фарқкунандаи методологии протокол мебошад:

Натиҷаҳои таҳлил ва пешниҳоди ба нақша гирифташуда чунинанд:

Мантиқи методологии ин протокол барои пешгирӣ кардани истифодаи сатҳии мафҳумҳо дар таҳқиқоти таҳсилоти ҳамширагӣ равона шудааст. Агар салоҳияти ҳамкории байникасбӣ танҳо бо миқёсҳои умумии муносибат чен шавад, чӣ гуна дарк кардан, чӣ гуна тафсир кардан, чӣ гуна қарор қабул кардан ва чӣ гуна рафтор кардани донишҷӯ дар вазъияти воқеии клиникӣ номуайян мемонад. Аз ин рӯ, баррасии пешниҳодшуда ният дорад таҳқиқоти салоҳиятро на танҳо аз рӯи натиҷаҳо, балки аз рӯи он ки салоҳиятро дар кадом қабатҳои назариявӣ баррасӣ мекунанд, омӯзад.

Азбаски дар протокол ҳанӯз натиҷаи эмпирикӣ вуҷуд надорад, дурусттарин натиҷае, ки аз ин таҳқиқот баровардан мумкин аст, чунин аст: Муҳаққиқон барои систематикӣ харита кардани адабиёти марбут ба моделсозии салоҳияти ҳамкории байникасбӣ дар донишҷӯёни ҳамширагӣ як нақшаи баррасии кушода, бақайдгирифташуда ва аз ҷиҳати назариявӣ асоснок пешниҳод мекунанд. Камбудиҳои ниҳоӣ танҳо пас аз анҷоми баррасии муайянкунии доира гузориш хоҳанд шуд.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Ин мақола бар асоси таҳқиқоти Aldin Striković, Eveline Wittmann, Johannes Krell ва Ferdinand Osterhammer бо унвони “Shortcomings of modeling interprofessional collaboration competence in nurse education: A protocol for a scoping review of empirical research” омода шудааст.

Матни манбаъ протоколи preprint-и баррасии муайянкунии доира мебошад. Дар матн ба таври возеҳ “This preprint research paper has not been peer reviewed” гуфта шудааст. Аз ин рӯ, таҳқиқот аз баррасии ҳамтоён нагузаштааст. Матн натиҷаҳои баррасии муайянкунии доираи анҷомшударо не, балки саволи таҳқиқотӣ, чаҳорчӯбаи назариявӣ, меъёрҳои дохилкунӣ, стратегияи ҷустуҷӯ, интихоби таҳқиқот, нақшаи истихроҷи маълумот ва равиши таҳлилии баррасие, ки дар оянда анҷом дода мешавад, шарҳ медиҳад.

Таҳқиқот таҳқиқоти нави клиникӣ, таҳлили маълумоти бемор, мудохилаи таҳсилоти ҳамширагӣ, озмоиши омӯзиши симулятсионӣ ё баррасии систематикии анҷомшуда нест. Аз ин рӯ, аз ин протокол хулоса кардан мумкин нест, ки салоҳияти ҳамкории байникасбии донишҷӯёни ҳамширагӣ ҳоло то чӣ андоза баланд аст, кадом усули таълим самараноктарин мебошад ё кадом воситаи ченкунӣ беҳтарин иҷроишро нишон медиҳад.

Дар ин мазмун натиҷа, даъвои таъсир ё натиҷаи баррасии анҷомшудае, ки дар PDF нест, илова нашудааст. Шумораи 5.776 сабт, ки дар протокол дода шудааст, шумораи хоми сабтҳои ҷустуҷӯи пешакӣ дар ҳафт пойгоҳи додаҳо пеш аз хориҷ кардани такрорҳо мебошад; ин шумораи ниҳоии таҳқиқоти дохилшуда нест. Таҳқиқоти ниҳоии дохилшуда, хусусиятҳои онҳо ва холигиҳои таҳқиқотӣ танҳо пас аз анҷоми баррасӣ гузориш хоҳанд шуд.

Ҷиҳатҳои қавии таҳқиқот бақайдгирӣ дар OSF, риояи роҳнамоҳои методологии JBI ва PRISMA-ScR, ҷустуҷӯи васеи пойгоҳҳои додаҳо, истилоҳоти ҷустуҷӯии байнисоҳаӣ, раванди интихоб бо ду арзёбандаи мустақил, нақшаи скрининги пилотӣ, воситаи сохторёфтаи истихроҷи маълумот ва нияти алоҳида таҳлил кардани истифодаи назарияро дар бар мегиранд.

Маҳдудиятҳои таҳқиқот хориҷ кардани таҳқиқоти ғайр аз англисӣ ва олмонӣ, дохил накардани адабиёти хокистарӣ ба ҷустуҷӯи ибтидоӣ, аз рӯи табиати баррасии муайянкунии доира ба таври фарогир арзёбӣ нашудани сифати методологии таҳқиқоти дохилшуда ва ҳанӯз натиҷа тавлид накардани протокол мебошанд. Аз ин рӯ, мақола бояд на ҳамчун далели ниҳоии соҳа, балки ҳамчун нақшаи методологие хонда шавад, ки нишон медиҳад он далел чӣ гуна ба таври систематикӣ харита карда хоҳад шуд.