Зоопланктонҳои баҳрӣ дар сутуни об ба таври тасодуфӣ паҳн намешаванд. Нур, ҳарорат, шӯрӣ, дастрасии ғизо, хатари дарранда, хароҷоти метаболикӣ ва андозаи бадан; метавонанд якҷоя муайян кунанд, ки кадом организм дар кадом умқ қарор мегирад ва дар кадом вақти шабонарӯз ба боло ё поён ҳаракат мекунад.

Ин таҳқиқот меомӯзад, ки қабатбандии қавии амудие, ки дар фасли тобистон дар ҳавзаи амиқи Уллеунг дар ҷанубу ғарби Баҳри Шарқӣ/Баҳри Ҷопон ба вуҷуд меояд, ҷомеаи зоопланктонро чӣ гуна сохтор медиҳад. Муҳаққиқон дар тӯли давраи тақрибан 24 соата, дар панҷ вақти гуногун, аз панҷ қабати гидрологӣ аз сатҳ то умқи 500 m намуна ҷамъоварӣ кардаанд.

Натиҷаҳо нишон доданд, ки ба ҷойи як модели ягонаи «шаб ба сатҳ баро, рӯз ба умқ фуро» чандин стратегияи рафторӣ мавҷуд аст. Баъзе таксонҳо танҳо дар дохили минтақаи муайяни умқ ҳаракатҳои хурд анҷом додаанд, дар ҳоле ки гурӯҳҳои дорои DVM воқеӣ аз чанд сарҳади гидрологӣ гузаштаанд.

Дар намудҳои муҳоҷир мушоҳида шуд, ки бо зиёд шудани андозаи бадан масофаи муҳоҷирати амудӣ низ зиёд мешавад. Зоопланктонҳои хурд асосан рӯзона дар атрофи максимуми амиқи хлорофилл мемонданд, гурӯҳҳои калонтар бошанд рӯзона дар обҳои амиқтар қарор дошта, шабона масофаҳои амудии хеле бештарро тай мекарданд.

Ин ҷудошавии рафторӣ ҳамзамон бо вазифаҳои ғизогирӣ низ тағйир ёфт. Қисми болоии сутуни об минтақаи фаъоле буд, ки истеҳсол ва истеъмол дар он шадид аст, дар ҳоле ки дар қабатҳои амиқ гурӯҳҳои филтркунанда ва истифодабарандаи детрит бештар намоён шуданд. Манбаъ ин сохторро ҳамчун пайванди муҳими экологӣ барои интиқоли моддаи органикии дар сатҳ ҳосилшуда ба шабакаи ғизоии обҳои амиқ шарҳ медиҳад.

Чаро зоопланктон ҳар шаб ба сатҳ намебарояд?

Дар модели классикии муҳоҷирати амудии шабонарӯзӣ — DVM — зоопланктон рӯзона барои гурехтан аз даррандагони вобаста ба биноӣ ба умқ мефарояд ва шабона барои ғизогирӣ ба сатҳ мебарояд. Ин механизм дар бисёр системаҳои баҳрӣ муҳим аст, аммо интизор намеравад, ки ҳамаи намудҳо як рафторро нишон диҳанд.

Масофаи амудие, ки як намуд метавонад тай кунад, аз таҳаммулпазирии физиологӣ, андозаи бадан, захираи энергия, тарзи ғизогирӣ ва қувваи сарҳадҳои физикӣ дар сутуни об вобаста аст.

Масалан, барои як намуди хурде, ки ба зиндагӣ дар обҳои сатҳӣ мутобиқ шудааст, ҳарорати паст дар умқи 300–500 m метавонад аз ҷиҳати метаболикӣ дастнорас бошад. Намуди дигаре, ки ба оби амиқ мутобиқ шудааст, метавонад бидуни баромадан ба оби гарми сатҳӣ аз моддаи органикии фурӯнишин истифода бурда, зиндагии худро идома диҳад.

Аз ин рӯ, таксонҳое, ки «ҳаракат намекунанд» ба назар мерасанд, ҳатман ғайрифаъол нестанд. Дар дохили як зистгоҳи муайяни амудӣ мондан низ метавонад натиҷаи рафтори ба шароити муҳити зист оптимизатсияшуда бошад.

Layer-optimized DVM — loDVM чист?

Муҳаққиқон барои шарҳи чунин рафтор аз истилоҳи layer-optimized DVM (loDVM) истифода кардаанд.

loDVM ҳолати рафториро ифода мекунад, ки дар он организм ба ҷойи муҳоҷирати васеи рӯзона–шабона дар тамоми сутуни об, зиндагиро дар дохили як қабати муайяни гидрологӣ идома дода, танҳо ҷойивазкунии маҳдуди амудӣ нишон медиҳад.

Ин тасниф танҳо ба мушоҳида асос наёфтааст. Се нишондиҳандаи мустақили миқдорӣ бо номи WMD, STAR ва DDI якҷоя арзёбӣ шудаанд.

Умқи миёнаи вазндор чӣ гуна ҳисоб карда шуд?

Weighted Mean Depth:

\[ WMD = \frac{\sum(A_iD_i)} {\sum A_i} \]

ҳисоб карда шудааст.

Дар ин ҷо \(A_i\) фаровониро дар қабати умқи дахлдор; \(D_i\) бошад умқи миёнаи ҳамон қабатро ифода мекунад.

Фарқи байни рӯз ва шаб:

\[ \Delta WMD = WMD_{day}-WMD_{night} \]

арзёбӣ шудааст.

ΔWMD-и мусбат ва ба қадри кофӣ калон намунаи классикии DVM-ро дастгирӣ мекунад, ки организм рӯзона дар умқи бештар ва шабона дар умқи камтар қарор дорад. Қимати манфӣ ҳаракатро ба самти баръакс, тағйироти хурд бошад ҳаракати маҳдуди амудиро нишон дода метавонанд.

STAR чиро чен мекунад?

Surface-to-Total Abundance Ratio:

\[ STAR = \frac{Abundance_{upper}} {Abundance_{total}} \]

ҳисоб карда шудааст.

Вақте ки нисбати қимати шабонаи STAR ба қимати рӯзонаи STAR аз 1,2 боло рафт, зиёд шудани ҷамъшавии шабона дар қабати боло қабул карда шуд.

DDI чиро нишон медиҳад?

Diel Difference Index:

\[ DDI_i = \frac{A_{night,i}-A_{day,i}} {A_{night,i}+A_{day,i}} \]

ҳисоб карда шудааст.

Индекс аз −1 то +1 тағйир меёбад. Ҳамзамон мушоҳида шудани қиматҳои мусбат дар қабати боло ва манфӣ дар қабати поён бо DVM-и классикӣ мувофиқ аст.

Сутуни об дар ҳавзаи Уллеунг чӣ гуна қабатбандӣ шуда буд?

Дар таҳқиқот сутуни об дар доираи 0–500 m ба панҷ қабати функсионалии гидрологӣ ҷудо карда шудааст:

Дар қабати омехтаи сатҳӣ ҳарорат тақрибан 24,37–26,50 °C буд, дар ҳоле ки дар қабати поёнӣ то 0,70–1,48 °C паст шуд.

Шӯрӣ аз тақрибан 31,72–33,11 дар сатҳ то 34,02–34,05 дар умқ афзуд.

Ин тағйироти ҳарорат ва шӯрӣ дар сутуни об градиенти шадиди зичӣ — пикноклин — ба вуҷуд меоранд. Манбаъ пешниҳод мекунад, ки ин сохтори физикӣ барои ҳаракати зоопланктон танҳо замина нест, балки сарҳади экологӣ мебошад.

Чаро максимуми амиқи хлорофилл муҳим аст?

DCM дар байни 35–65 m ҷойгир буд ва баландтарин консентратсияҳои хлорофилл-a дар таҳқиқот дар ҳамин ҷо чен карда шуданд: тақрибан 0,37–0,76 µg/L.

Ин минтақа барои зоопланктон дастрасии баланди ғизо фароҳам мекунад, аммо ҳамзамон метавонад қабате бошад, ки эҳтимоли рӯбарӯ шудан бо даррандагон низ баланд аст.

Аз ин рӯ, дар DCM мондани организм ё истифодаи DCM танҳо дар соатҳои муайян метавонад қисми мувозинати рафторӣ байни ба даст овардани энергия ва гурехтан аз дарранда бошад.

Усул ва Натиҷаҳои Таҳқиқот

Намунагирӣ чӣ гуна анҷом дода шуд?

Кори саҳроӣ 20–21 июл 2022 бо киштии таълимии T/V Saedongbaek-и Chonnam National University анҷом дода шудааст.

Зоопланктон аз панҷ қабати ҷудогонаи умқ бо истифода аз Multiple Opening and Closing Net Environmental Sensing System — MOCNESS —, ки чашмаки тӯр 200 µm ва масоҳати даҳонаш 1 m² буд, ҷамъоварӣ шудааст.

Намунагирӣ бо фосилаҳои тақрибан шашсоата:

10:02 → 16:00 → 21:52 → 03:52 → 09:30

анҷом дода шудааст.

Ба ин тартиб, як давраи тақрибан якрӯзаи ҳаракати амудӣ, ки нисфирӯзӣ, атрофи ғуруби офтоб, шаб, саҳаргоҳ ва субҳи рӯзи дигарро дар бар мегирифт, пайгирӣ шудааст.

Чанд гурӯҳи зоопланктон ёфт шуд?

Дар таҳқиқот дар маҷмӯъ 107 таксони зоопланктон муайян шудааст.

Ба онҳо дохил мешаванд:

• копеподҳо,
• амфиподҳо,
• хетогнатҳо,
• кладосеранҳо,
• декаподҳо,
• эуфаузиидҳо,
• гидрозоанҳо,
• талиасеанҳо,
• остракодҳо,
• личинкаҳои моҳӣ ва дигар гурӯҳҳои меропланктон

.

Ҷомеа бо умқ чӣ гуна тағйир ёфт?

Дар қабати омехтаи сатҳӣ саҳми талиасеанҳо ва кладосеранҳо дар бисёр вақтҳо баланд буд, дар ҳоле ки тақрибан соати 22:00 копеподҳо %83,5-и ҷомеаро ташкил карданд.

Дар DCM копеподҳо дар ҳамаи вақтҳо аз %79 боло монданд.

Дар қабати поёнии 288–500 m бошад, остракодҳо пайваста гурӯҳи бартаридошта буданд ва дар баъзе ченкуниҳо зиёда аз %60-и фаровонии умумиро ташкил карданд.

Ин тағйирот нишон медиҳад, ки қабатҳои сатҳӣ ва амиқ на танҳо миқдори гуногуни зоопланктон доранд, балки таркиби таксономии онҳо низ фарқ мекунад.

Дар сутуни об кадом сарҳадҳои экологӣ муайян шуданд?

Таҳлили TITAN2 ҳадҳои асосиеро, ки ҷомеа бо умқ тағйир меёбад, тақрибан:

80 m → 200 m → 300 m

муайян кардааст.

Талиасеанҳо ва Acartia pacifica бо қабатҳои болоии тақрибан 50–100 m робитаи қавӣ нишон доданд, дар ҳоле ки Paracalanus parvus, Oncaea ва гурӯҳҳои монанд тақрибан дар 150–200 m мутамарказ шуданд.

Gaetanus minutus ва баъзе марҳилаҳои рушди Gaetanus бошад тақрибан дар 300 m аз нишондиҳандаҳои равшантарини обҳои амиқ буданд.

Ин ҳадҳо нишон медиҳанд, ки қабатҳои гидрологӣ метавонанд на танҳо хусусиятҳои физикии об, балки сохтори ҷомеаи биологиро низ ҷудо кунанд.

Кадом намудҳо loDVM нишон доданд?

Дар гурӯҳи loDVM-и қабати боло:

• талиасеанҳо,
• Acartia pacifica,
• кладосеранҳо

ҷой доштанд.

Дар гурӯҳи loDVM-и қабати амиқ бошад:

• Gaetanus minutus,
• Metridia pacifica,
• Scolecithricella minor,
• баъзе марҳилаҳои рушди Gaetanus ва Metridia

ёфт шуданд.

Ҳаракати таксонҳои loDVM-и минтақаи боло дар доираи маҳдуди тақрибан 60 m монд, дар ҳоле ки гурӯҳҳои loDVM-и амиқ зистгоҳҳои худро дар атрофи 300–500 m нигоҳ доштанд.

Ин рафтор ақидаро дастгирӣ мекунад, ки ҳаракат накардан дар тамоми сутуни об аз ҷиҳати экологӣ «муҳоҷирати номуваффақ» нест; мондан дар қабати муайян низ метавонад стратегияи оптимизатсияшуда бошад.

Оё зоопланктонҳои калонтар воқеан ба умқи бештар муҳоҷират мекунанд?

Дар ин маҷмӯи додаҳо тамоюли умумӣ — ҳа.

Дар таксонҳои DVM байни логарифми андозаи бадан ва амплитудаи муҳоҷирати амудӣ, ки аз фарқи рӯзона–шабонаи WMD ҳисоб шудааст, робитаи мусбати аҳамиятнок ёфт шуд:

R² = 0,353; p = 0,012

Ин нишон медиҳад, ки дар таксонҳои муҳоҷири омӯхташуда як қисми тағйироти масофаи муҳоҷират бо андозаи бадан алоқаманд аст.

Аммо R² = 0,353 маънои онро надорад, ки «%100-и рафтори муҳоҷират аз андоза муайян мешавад». Омилҳои дигар, аз ҷумла ҳувияти намуд, физиология, ғизо, фишори дарранда, нур ва сохтори гидрологӣ низ муҳиманд.

Таксонҳои хурд чӣ карданд?

Аксари таксонҳои аз 2 mm хурд рӯзона дар атрофи DCM мутамарказ шуда, шабона ба обҳои камумқтар баромаданд.

Бартарии эҳтимолии ин стратегия метавонад истифода аз DCM-и сермаҳсул дар баробари кам кардани хароҷоти энергетикии ҳаракати амудии дурмасофа бошад.

Таксонҳои калон чӣ карданд?

Аксари гурӯҳҳои аз 2 mm калон рӯзона дар поёни DCM қарор доштанд, шабона бошад ба сатҳ ё ба қисми васеи сутуни об паҳн шуданд.

Намоёнтар будани ҳайвоноти калонтар барои даррандагони вобаста ба биноӣ яке аз шарҳҳои эҳтимолии дар умқ мондани онҳо дар рӯз аст.

Аммо азбаски таҳқиқот суръати даррандагиро мустақим чен накардааст, ин механизм ба таври таҷрибавӣ исбот нашудааст; он шарҳи экологии намунаи рафтор аст.

Оё DVM-и баръакс мушоҳида шуд?

Не. Дар давраи тақрибан 24 соатаи омӯхташуда ягон таксоне, ки ба меъёрҳои таҳлил ҷавоб диҳад, ҳамчун муҳоҷирати амудии шабонарӯзии баръакс — rDVM — тасниф нашуд.

Ин натиҷа маънои онро надорад, ки «дар ҳавзаи Уллеунг rDVM ҳеҷ гоҳ рух намедиҳад». Он танҳо нишон медиҳад, ки дар ин давраи намунагирӣ ва дар ҳамин шароити муҳитӣ мушоҳида нашудааст.

Стратегияҳои ғизогирӣ бо умқ чӣ гуна тағйир ёфтанд?

Дар қисми болоии сутуни об стратегияҳои рафтории cruise ва ambush дар бисёр вақтҳо бартарӣ доштанд. Ба самти қабати поёнӣ бошад ҳиссаи ғизогирии филтрӣ ба таври равшан зиёд шуд.

Аз нигоҳи гурӯҳҳои трофикӣ, дар сатҳ гурӯҳҳои carnivore, omnivore-carnivore ва particle feeder муҳим буданд, дар қабатҳои амиқ бошад гурӯҳҳои omnivore-detritivore бештар барҷаста шуданд.

Махсусан дар қабати аз ҳама поёнӣ саҳми omnivore-detritivore то тақрибан %90,6 расид.

Ин тағйирот нишон медиҳад, ки бо амиқ шудани сутуни об манбаи ғизо низ тағйир меёбад: дар боло шабакаҳои ғизоии марбут ба истеҳсоли зинда ва тоза; дар амиқ бошад шаклҳои ғизогирие, ки моддаи органикии аз боло фурӯнишастаро истифода мебаранд, муҳимтар мешаванд.

Ду минтақаи ҷудогонаи экологӣ чӣ гуна ба вуҷуд меоянд?

Вақте ки ҳамаи натиҷаҳои таҳқиқот якҷоя арзёбӣ мешаванд, муҳаққиқон сутуни обро аз ҷиҳати функсионалӣ ҳамчун ду минтақа шарҳ медиҳанд.

Организмҳое, ки байни ин ду минтақа DVM мекунанд, метавонанд пайванди доимии модда ва энергия ба вуҷуд оранд.

Оё ин таҳқиқот насоси биологии карбонро мустақим чен кард?

Не.

Дар таҳқиқот ҷараёни карбони органикии заррагӣ, ҷараёни пеллетҳои наҷосатӣ, карбони тавассути нафаскашӣ интиқолёфта ё содироти карбон аз ҳисоби муҳоҷирати фаъол мустақиман ба таври миқдорӣ чен нашудаанд.

Шарҳи марбут ба насоси карбон хулосаи экологиест, ки ба муҳоҷирати амудии мушоҳидашуда, хусусиятҳои ғизогирӣ ва мавҷудияти гурӯҳҳои вобаста ба зарраҳои органикӣ дар қабатҳои амиқ асос ёфтааст.

Аз ин рӯ, таҳқиқот механизмеро нишон медиҳад, ки тавассути он сохтори амудии зоопланктон метавонад ба интиқоли карбон саҳм гузорад; он ҳисоб намекунад, ки миқдори муайяни карбон ба чанд метр умқ интиқол ёфтааст.

Чаро дар оянда таҳлили изотоп ва мундариҷаи рӯда лозим аст?

Аз рӯи танҳо умқи ҷойгиршавӣ бо итминон муайян кардан мумкин нест, ки ду намуди ба таври амудӣ ҷудошуда як ғизоро истифода мебаранд ё не.

Таҳлили изотопҳои устувор метавонад дар бораи манбаъҳои дарозмуддати ғизо; таҳлили мундариҷаи рӯда ё таҳлили молекулавии парҳез бошад дар бораи муносибатҳои истеъмолӣ маълумоти мустақимтар диҳад.

Аз ин рӯ, манбаъ пешниҳод мекунад, ки дар оянда бо чунин усулҳо санҷида шавад, ки ҷудошавии амудии зистгоҳ ба ҷудошавии воқеии шабакаи ғизоӣ мувофиқат мекунад ё не.

Маҳдудияти асосии таҳқиқот

Муҳимтарин маҳдудият давомнокии мушоҳида аст. Таҳқиқот ба тақрибан як давраи рӯзона–шабона дар як мавсими тобистон асос ёфтааст.

Он ки сохтори физикии сутуни об ҳангоми мушоҳида хеле устувор буд ва намунаҳои шабеҳи рафтор дар соатҳои гуногун такрор шуданд, шарҳи давраи кӯтоҳи вақтро қавитар мекунад.

Аммо стратегияҳои DVM дар шароити мавсимӣ, байнисолӣ ё гидрологии дигарро аз ин таҳқиқот мустақим хулоса кардан мумкин нест.

Махсусан ҳангоми омехташавии зимистона, гирдбодҳои қавӣ, ҷомеаҳои гуногуни даррандагон ё давраҳои ғайриоддии маҳсулнокӣ рафтори амудии ҳамон намудҳо метавонад тағйир ёбад.

Ёддошт оид ба Манбаъ ва Усул

Унвони аслӣ: Zooplankton behavioral segregation and vertical positioning in the stratified summer Ulleung Basin: Diel variation in functional composition across ecological boundaries

Муаллифон: So Jin Ryu; Seohwi Choo; Young Seok Jeong; Hyeongju Choi; Chan Yeong Cho; Hyung Uk Choi; Yoonja Kang; Seok-Hyun Youn; Ho Young Soh.

Муаллифони баробар-аввал: So Jin Ryu ва Seohwi Choo.

Corresponding author: Ho Young Soh.

Маҷалла: Journal of Marine Systems.

Ношир: Elsevier B.V.

Сабти библиографӣ: Journal of Marine Systems 257 (2026), 104280.

DOI: https://doi.org/10.1016/j.jmarsys.2026.104280

Санаҳо: Ирсол 28 октябр 2025; бознигарӣ 18 феврал 2026; қабул 4 август 2026; нашри онлайн 10 август 2026.

Иҷозатнома: Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 — CC BY-NC 4.0.

Минтақаи таҳқиқот: Ҳавзаи Уллеунг, ки дар тобистон сахт қабатбандӣ шудааст, Баҳри Шарқӣ/Баҳри Ҷопон.

Намунагирӣ: Панҷ қабати умқ дар байни 0–500 m; панҷ вақти намунагирӣ бо фосилаҳои тақрибан шашсоата.

Усули асосӣ: Профилҳои CTD ва хлорофилл-a; намунагирии зоопланктон бо MOCNESS; таснифи рафтор бо WMD, STAR ва DDI; таҳлили ҳадҳои умқ бо TITAN2; таҳлили андозаи бадан ва ғизогирӣ/trait-и функсионалӣ.

Натиҷаҳои асосӣ: Қабатбандии қавӣ истифодаи зистгоҳи амудиро аз ҷониби зоопланктон сохтор дод. Баъзе таксонҳо рафтори loDVM дар дохили қабат нишон доданд, дар муҳоҷирон бошад бо зиёд шудани андозаи бадан амплитудаи муҳоҷират зиёд шуд. Дар қабатҳои болоӣ ва амиқ ҷомеаҳои гуногуни функсионалии ғизогирӣ ташаккул ёфтанд.

Ҳадди муҳими тафсир: Таҳқиқот танҳо тақрибан як давраи diel-ро фаро мегирад ва ҷараёни карбонро мустақим чен намекунад. Аз ин рӯ, натиҷаҳои марбут ба насоси биологии карбон шарҳҳои экологие мебошанд, ки аз рафтори амудӣ ва сохтори ҷомеаи функсионалӣ бароварда шудаанд.